Đánh giá hiệu quả của các mô hình khuyến lâm trên địa bàn Tỉnh Bắc Kạn

Trong chiến lược phát triển lâm nghiệp thì khuyến lâm là một trong những nhiệm vụ trong chiến lược phát triển lâm nghiệp Việt Nam giai đoạn 2006 - 2020 đã được Thủ tướng Chính phủ phê du

Trang 1

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC NÔNG NGHIỆP

THÁI NGUYÊN THÁNG 9 NĂM 2011

Thái Nguyên, năm 2011

Trang 2

THÁI NGUYÊN THÁNG 9 NĂM 2011

Trang 3

Trong chiến lược phát triển lâm nghiệp thì khuyến lâm là một trong những nhiệm vụ trong chiến lược phát triển lâm nghiệp Việt Nam giai đoạn

2006 - 2020 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt ngày 5/2/2007 là nâng cao trình độ chuyên môn về quản lý, bảo vệ rừng cho 80% hộ nông dân, gồm: (1) Thu hút 50% thành phần kinh tế khu vực tư nhân và các tổ chức đoàn thể tham gia các hoạt động khuyến lâm; (2) Bố trí ít nhất một cán bộ khuyến lâm chuyên trách hoặc kiểm lâm cho mỗi xã nhiều rừng và tăng cường năng lực cho hệ thống khuyến lâm tự nguyện; (3) Cải tiến và cập nhật nội dung, phương pháp khuyến lâm để phù hợp với trình độ của nông dân, đặc biệt hộ nghèo và dân tộc ít người và (4) Xây dựng mối liên kết giữa hệ thống khuyến lâm và đào tạo với các chủ rừng và doanh nghiệp chế biến lâm sản

Từ những nhiệm vụ trong chiến lược phát triển lâm nghiệp, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã phê duyệt đề án phát triển khuyến lâm giai đoạn 2008 - 2010 và định hướng đến năm 2020 với mục tiêu trung hạn là phát triển nguồn nhân lực cho đội ngũ làm công tác khuyến lâm từ trung ương đến thôn bản, ưu tiên cho khuyến lâm cơ sở Thúc đẩy quá trình chuyển giao các kết quả nghiên cứu cho nông dân, tăng cường đào tạo, huấn luyện và nâng cao nhận thức cho các chủ rừng, phát triển tổ chức và tăng cường xã hội hoá công tác khuyến lâm

Trang 4

Đặc biệt, trong thời gian qua nhà nước có nhiều chính sách phát triển kinh tế xã hội, có liên quan đến phát triển lâm nghiệp như: Chương trình 327,

dự án 661, Chương trình 135, Chương trình 134, Nghị quyết 30a,… với mục tiêu xóa đói giảm nghèo nhanh và bền vững cho miền núi, thông qua nhiều phương pháp tiếp cận chuyển giao khoa học kỹ thuật khác nhau trong đó có các mô hình khuyến lâm

Bắc Kạn là một tỉnh miền núi với diện tích đất lâm nghiệp chiếm tới 80% tổng diện tích tự nhiên Khuyến lâm từ lâu đã trở thành tâm điểm của tỉnh Với những chủ trương của nhà nước đã đặt ra, hoạt động khuyến lâm của Tỉnh Bắc Kạn trong thời gian qua đã tổ chức thực hiện các nội dung trên

Trong suốt hơn một thập kỷ qua, khuyến lâm vẫn đang tìm kiếm để trả lời các câu hỏi đặt ra là có những mô hình chuyển giao gì? phương pháp, cách thức làm như thế nào? hiệu quả làm ra sao? có những khó khăn, bất cập gì trong quá trình chuyển giao? khả năng nhân rộng của mô hình? Sau nhiều năm thực hiện song vẫn chưa có các công trình điều tra nghiên cứu đầy đủ, có tính hệ thống cung cấp cho các nhà quản lý có những thông tin đầu đủ, khách quan để hoạch định những chính sách, kế hoạch phù hợp với tỉnh Xuất phát

từ yêu cầu thực tiễn này, tôi tiến hành đề tài: “Đánh giá hiệu quả của các mô

hình khuyến lâm trên địa bàn Tỉnh Bắc Kạn’’

Trang 5

iii

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU i

CHƯƠNG 1 1

TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1

1.1 Lịch sử nghiên cứu khuyến nông trên thế giới 1

1.1.1 Quá trình phát triển khuyến nông 3

1.1.2 Lịch sử phát triển khuyến nông ở một số nước 4

1.2 Khuyến nông Việt Nam 9

1.2.1 Lịch sử ra đời và phát triển trước 1993 9

1.2.2 Lịch sử ra đời và phát triển từ 1993 trở lại đây 13

1.2.3 Kết quả hoat động và định hướng khuyến nông nước ta hiện nay 15

1.2.4 Chức năng nhiệm vụ của khuyến nông lâm của Việt Nam 17

2.1 Mục tiêu nghiên cứu 21

2.1.1 Mục tiêu chung 21

2.1.2 Mục tiêu cụ thể 21

2.2 Nội dung 21

2.3 Phạm vi và giới hạn nghiên cứu 22

2.4 Phương pháp nghiên cứu 22

2.4.1 Phương pháp thu thập số liệu 22

2.4.2 Công tác nội nghiệp 25

CHƯƠNG 3 26

ĐIỀU KIỆN TƯ NHIÊN KINH TẾ XÃ HỘI 26

ĐỊA BÀN NGHIÊN CÚU 26

Trang 6

3.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội tỉnh Bắc Kạn 26

3.1.1 Điều kiện tự nhiên 26

3.1.2 Kinh tế - xã hội 30

4.1 Thực trạng hệ thống khuyến nông tỉnh Bắc Kạn 35

4.2 Công tác tổ chức triển khai các mô hình khuyến lâm trên địa bàn tỉnh 36 4.2.1 Kết quả các mô hình khuyến lâm trên địa bàn tỉnh từ năm 2000 đến nay 36

4.2.2 Đánh giá công tác triển khai xây dựng và quản lý mô hình khuyến lâm 38

4.2.3 Kết quả phân loại các mô hình theo các tiêu chí và đánh giá 42

4.2.4 Đánh giá hiệu quả của từng mô hình 42

3.2.4.1 Các mô hình thành công 42

3.3.5 Đánh giá các tác động về xã hội 57

4.26 Đánh giá chung 59

4.2.2 Về phát triển nguồn lực 61

4.2.3 Về cơ chế, chính sách 62

4.2.4 Về kỹ thuật 62

4.4 Nhóm giải pháp phát huy hiệu quả các mô hình khuyến lâm thành công 63 CHƯƠNG 5 69

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 69

5.1 Kết luận 69

5.2 Kiến nghị 70

TÀI LIỆU THAM KHẢO 71

DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 4.1: Kết quả so sánh các chỉ tiêu sinh trưởng của cây Keo tai tượng ở tuổi 3 ở mô hình khuyến lâm và mô hình đại trà 43

Trang 7

v

Bảng 4.2: Kết quả so sánh các chỉ tiêu sinh trưởng của cây Mỡ ở tuổi 3 giữa mô hình

khuyến lâm và trồng đại trà 46

Bảng 4.3: Kết quả so sánh các chỉ tiêu sinh trưởng của cây Trúc sào ở tuổi 3 giữa mô hình khuyến lâm và đại trà 48

Bảng 4.4: Kết quả so sánh các chỉ tiêu sinh trưởng của cây Mao trúc ở tuổi 3 với cây Trúc sào của địa phương 51

Bảng 4.5: Kết quả tác động xã hội của một số mô hình khuyến lâm 57

DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 4.1: Sơ đồ hệ thống khuyến nông của tỉnh Bắc Kạn 35

Hình 4.2: sinh trưởng Hvn trung bình của cây Keo tai tuợng tuổi 3 44

Hình 4.3: Sinh trưởng D1.3 trung bình của cây keo tai tượng tuổi 3 44

Hình 4.4: Biểu đồ kết quả Hvn trung bình của cây Mỡ tuổi 3 47

Hình 4.5: Biểu đồ so sánh kết quả D1.3 trung bình của cây Mỡ tuổi 3 47

Hình 4.6: Biểu đồ so sánh kết quả Hvn trung bình cây Trúc sào tuổi 3 49

Hình 4.7: Biểu đồ so sánh kết quả D1.3 trung bình cây Trúc sào tuổi 3 49

Hình 4.8: Biểu đồ so sánh chiều cao của cây Trúc sào với Cây Mao trúc 52

Hình 4.9: Biểu đồ so sánh đường kính của cây Trúc sào với cây Mao trúc 52

Trang 8

DANH MỤC CÁC ẢNH

Ảnh 4.1: Cây Keo tai tƣợng tuổi 1 trong mô hình khuyến lâm 45

Ảnh 4.2: Cây Keo tai tƣợng tuổi 1 trồng đại trà 45

Ảnh 4.3: Cây Mỡ trồng đại trà tuổi 3 48

Ảnh 4.4: Cây Mỡ trong mô hình khuyến lâm tuổi 3 48

Ảnh 4.6: Trúc sào trồng đại trà 3 tuổi 50

Ảnh 4.7 Cây Mao trúc Mới trồng 52

Ảnh 4.8: Cây Trúc sào 1,5 tuổi 52

Ảnh 4.9: Cây Mao trúc 1,5 tuổi 52

Ảnh 4.10: Cây thảo quả sau trồng 4 năm 54

Ảnh 4.11: Cây thảo quả cho quả tại xã Thƣợng Giáo sau 4 năm trồng 54

Ảnh 4.12: Cây Dó trầm 3 năm tuổi ở mô hình khuyến lâm 56

Ảnh 4.13: Cây Mây nếp mô hình khuyến lâm tại Chợ Mới 3 năm tuổi 57

Trang 9

1

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.1 Lịch sử nghiên cứu khuyến nông trên thế giới

Bắt đầu vào thời kỳ phục hưng (thế kỷ 14) khi khoa học kỹ thuật ngày càng phát triển với tốc độ cao thì việc phổ biến ứng dụng tiến bộ kỹ thuật nói chung, tiến bộ kỹ thuật nông nghiệp nói riêng vào sản xuất ngày càng quan tâm

Khởi đầu là Rabelaiz đã làm công tác thống kê hiệu quả công tác của những học sinh, sinh viên mới tốt nghiệp ra trường từ những cơ sở đạo tạo có thực hành và không có thực hành Từ kết quả điều tra ông đã kết luận học sinh, sinh viên đào tạo ở những trường coi trọng thực tế thực hành khi ra công tác (đặc biệt những năm đầu) có hiệu quả cao hơn những học sinh, sinh viên tốt nghiệp ở những trường không coi trọng thực tế thực hành Từ đó ông

đề ra phương pháp đào tạo là: Học phải đi đôi với thực hành và đó cũng chính là phương châm giáo dục của cha ông ta cho những thế hệ trẻ “Học phải kết hợp với hành” [1] Tiếp theo đó nhiều tác giả đã có nhiều công trình liên quan đến khuyến nông như:

Hartlib (1661) đã viết cuốn “Tiểu luận về những tiến bộ học tập nông nghiệp” đề cập rất sâu về học với hành trong nông nghiệp [1]

Heinrich Pastalozzi (1775) đã thành lập một trường dạy nghề cho các trẻ em con nhà nghèo, trong đó có dạy nông nghiệp cách trồng trọt, chăn nôi, dệt vải lụa [1]

Philip Emanuel (1806) đã xây dựng hai trường nông nghiệp thực hành

ở Hofuyl Nội dung và phương pháp đào tạo cán bộ nông nghiệp ở đây đã có ảnh hưởng rất lớn đến phương pháp đào tạo của các trường nông nghiệp châu

Âu và Bắc Mỹ sau này [1]

Trang 10

Năm 1886 ở Anh sử dụng khá phổ biến từ “Extention”- có nghĩa là

“triển khai - mở rộng” Trong công tác nông nghiệp khi ghép với từ

“Agriculture” thành từ ghép “Agricultural extention” có nghĩa là tăng cường triển khai, mở rộng phát triển nông nghiệp Ở các trường đại học Cambridge, Oxford …cũng như trong các lĩnh vực sản xuất nông nghiệp - nông thôn ở Anh sử dụng khá phổ biến từ“Agricultural extention” [4]

Thời gian không lâu tất cả các quốc gia trên mọi châu lục đều sử dụng thống nhất từ Agricultural extention cho công tác phát triển nông nghiệp và phát triển nông thôn - Chữ Hán gọi là “khuyến nông” Phân tích ý nghĩa từ Agricultural extention thể hiện bản chất mục tiêu cơ bản của khuyến nông là mọi hoạt động nhằm: Phát triển nông nghiệp sao cho diện tích cây trồng tăng, chủng loại cây trồng, vật nuôi phong phú, săng suất, sản lượng cây trồng vật nuôi cao và chất lượng nông sản phẩm tốt… và Phát triển nông thôn ngày càng văn minh, hiện đại, mối quan hệ giữa mọi người dân trong cộng đồng ngày càng tốt đẹp [1]

Khuyến mại nông nghiệp chỉ quan tâm chủ yếu đến lợi nhuận cho những cá nhân hay nhóm doanh nhân nào đó mà không hoặc rất ít quan tâm đến hiệu quả sản xuất của người nông dân Ví dụ một đại lý kinh doanh vật tư nông nghiệp họ chỉ quan tâm đến làm thế nào để mua rẻ, bán đắt; làm thế nào bán được nhiều phân bón, bán được nhiều giống cây trồng vật nuôi

để có lợi nhuận cao Trong khi đó, họ không quan tâm đến hướng dẫn và theo dõi kết quả nông dân sử dụng những vật tư đó Thậm chí những vật tư phân bón đã mất chất lượng, giống bị lẫn, giống không đúng chủng loại vẫn nói hay, tuyên truyền tốt, khuyến mại tốt để bán được nhiều, thu lời lớn

Điều này trái ngược hẳn với bản chất và mục đích của khuyến nông

Trong khi đó, khuyến nông là khuyến khích, tạo mọi thuận lợi làm cho nông nghiệp phát triển, nông thôn phát triển

Trang 11

data error !!! can't not

read

Trang 12

read

Trang 13

read

Trang 14

read

Trang 15

read

Trang 17

read

Trang 18

read

Trang 19

read

Trang 20

read

Trang 21

read

Trang 22

read

Trang 23

read

Trang 24

read

Trang 26

read

Trang 27

read

Định dạng
Số trang	27
Dung lượng	419,82 KB