Bước đầu khảo nghiệm một số giống Keo, Bạch đàn đã được công nhận tại tỉnh Thái Nguyên

Sinh trưởng của các giống Keo lá tràm trồng tại Đồng Hỷ - Thái Nguyên .... Sinh trưởng của các giống Bạch đàn lai trồng tại Đồng Hỷ - Thái Nguyên .... Sinh trưởng của các giống Bạch đàn

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

-

PHẠM THU HẠNH

BƯỚC ĐẦU KHẢO NGHIỆM MỘT SỐ GIỐNG KEO,

BẠCH ĐÀN ĐÃ ĐƯỢC CÔNG NHẬN

TẠI TỈNH THÁI NGUYÊN

Chuyên ngành: Lâm Nghiệp

Mã số: 60.62.60

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC NÔNG NGHIỆP

Người hướng dẫn khoa học: TS Trần Quốc Hưng

Thái Nguyên, năm 2011

MỤC LỤC

ĐẶT VẤN ĐỀ 3

CHƯƠNG I:TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 5

1.1 Các nghiên cứu về chọn tạo giống keo và bạch đàn trên thế giới 5

1.1.1 Kết quả nghiên cứu về chọn tạo giống Keo 5

1.1.2 Kết quả nghiên cứu về chọn tạo giống Bạch đàn 6

1.2 Các nghiên cứu về chọn tạo giống Keo và Bạch đàn ở Việt Nam 8

1.2.1 Kết quả nghiên cứu về chọn tạo giống keo 9

1.2.2 Kết quả nghiên cứu về chọn tạo giống bạch đàn 11

1.2.3 Kết quả nghiên cứu trồng rừng thâm canh ở Đồng Hỷ -Thái Nguyên 14

CHƯƠNG II:ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN – KINH TẾ- XÃ HỘI KHU VỰC NGHIÊN CỨU 16

2.1 Điều kiện tự nhiên 16

2.1.1 Vị trí địa lý 16

2.1.2 Địa hình 16

2.1.3 Khí hậu 17

2.1.4 Thủy văn 17

2.1.5 Các nguồn tài nguyên 18

2.2 Đặc điểm dân sinh - kinh tế - xã hội 19

2.2.1 Dân số, lao động, dân tộc 19

2.2.2 Cơ sở hạ tầng 20

2.3 Đặc điểm của 02 mô hình khảo nghiệm 21

CHƯƠNG III:MỤC TIÊU, NỘI DUNG, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU23 3.1 Mục tiêu nghiên cứu 23

3.2 Đối tượng nghiên cứu 23

3.3 Giới hạn nghiên cứu 23

3.4 Nội dung nghiên cứu 24

3.4.1 Đánh giá khả năng sinh trưởng của các dòng Keo lai ở điều kiện lập địa khác nhau 24

3.4.2 Đánh giá khả năng sinh trưởng của các dòng Keo lá tràm ở điều kiện lập địa khác nhau 24

3.4.3 Đánh giá khả năng sinh trưởng của các dòng Bạch đàn lai ở điều kiện lập địa khác nhau 24

3.5 Phương pháp nghiên cứu 24

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn

3.5.1 Phương pháp tiếp cận 24

3.5.3 Phương pháp thu thập và phân tích số liệu 26

CHƯƠNG IV:KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 29

4.1 Sinh trưởng của các giống keo lai (6/2010-6/2011) 29

4.1.1 Sinh trưởng của các giống Keo lai trồng tại Đồng Hỷ - Thái Nguyên 29

4.1.2 Sinh trưởng của các giống Keo lai trồng tại Phú Lương - Thái Nguyên 38

4.1.3 Đánh giá độ thẳng thân cây và tính hình sâu bệnh hại Keo lai trồng tại Thái Nguyên 42

4.1.4 Nhận xét tình hình sinh trưởng của Keo lai trồng khảo nghiệm tại 2 địa điểm 43

4.2 Sinh trưởng của các giống keo lá tràm (6/2010-6/2011) 44

4.2.1 Sinh trưởng của các giống Keo lá tràm trồng tại Đồng Hỷ - Thái Nguyên 44

4.2.2 Sinh trưởng của các giống Keo lá tràm tại Phú Lương - Thái Nguyên 48

4.2.3 Đánh giá độ thẳng thân cây và tính hình sâu bệnh hại Keo lá tràm trồng tại Thái Nguyên 52

4.2.4 Nhận xét tình hình sinh trưởng của Keo lá tràm trồng khảo nghiệm tại 2 địa điểm 53

4.3 Sinh trưởng của giống bạch đàn lai (6/2010-6/2011) 54

4.3.1 Sinh trưởng của các giống Bạch đàn lai trồng tại Đồng Hỷ - Thái Nguyên 54

4.3.2 Sinh trưởng của các giống Bạch đàn lai tại Phú Lương - Thái Nguyên 58

4.4.4 Nhận xét tình hình sinh trưởng của Bạch đàn lai trồng khảo nghiệm tại 2 địa điểm 63

CHƯƠNG V:KẾT LUẬN, TỒN TẠI VÀ KIẾN NGHỊ 65

5.1 Kết luận 65

5.2 Tồn tại và kiến nghị 65

5.2.1 Tồn tại 65

5.2.2 Kiến nghị 66

TÀI LIỆU THAM KHẢO CHÍNH 67

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 1.1: Các thông tin cơ bản về điều kiện lập địa tại 2 địa điểm xây

dựng mô hình trồng khảo nghiệm 22 Bảng 4.1 Sinh trưởng của các giống Keo lai tại Đồng Hỷ- Thái Nguyên

(trồng tháng 6/2010) 30 Bảng 4.2 Sinh trưởng của các giống Keo lai tại Phú Lương- Thái

Nguyên (trồng tháng 6/2010) 38 Bảng 4.3 Đánh giá độ thẳng thân và tình hình sâu bênh hại Keo lai 42 Bảng 4.4 Sinh trưởng của các giống Keo lá tràm tại Đồng Hỷ - Thái

Nguyên (trồng tháng 6/2010) 45 Bảng 4.5 Sinh trưởng của các giống Keo lá tràm tại Phú Lương Thái

Nguyên (trồng tháng 6/2010) 48 Hình 7 Biến động sinh trưởng về đường kính gốc của Keo lá tràm tại

Phú Lương 51 Bảng 4.6 Đánh giá độ thẳng thân và tình hình sâu bênh hại Keo lá tràm 53 Bảng 4.7 Sinh trưởng của các giống Bạch đàn lai tại Đồng Hỷ - Thái

Nguyên (trồng tháng 6 năm 2010) 55 Bảng 4.8: Sinh trưởng của các giống Bạch đàn lai tại Phú Lương - Thái

Nguyên (trồng tháng 6/2010) 58 Hình 12 Biến động sinh trưởng về chiều cao vút ngọn của Bạch đàn lai 61 tại Phú Lương 61 Bảng 4.9 Đánh giá độ thẳng thân và tình hình sâu bênh hại Bạch đàn

lai 63

1

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành Luận văn, trong quá trình học tập và nghiên cứu, tôi

đã nhận được sự quan tâm giúp đỡ tận tình của nhiều cá nhân và tập thể Tôi xin trân trọng gửi lời cảm ơn tới:

Tập thể các thầy cô giáo Khoa Sau Đại học - Trường ĐH Nông – Lâm Thái Nguyên

Tập thể các thầy, cô giáo Khoa Lâm Nghiệp đã giúp đỡ, gánh vác công việc, nhiệm vụ chuyên môn, động viên, khuyến khích tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu

Đặc biệt tôi xin gửi lời cảm ơn trân trọng nhất tới thầy giáo hướng dẫn

TS Trần Quốc Hưng - Người đã tận tình hướng dẫn tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành Luận văn

Ngoài ra, tôi xin gửi lời cảm ơn tới UBND Huyện Phú Lương – Phòng Nông nghiệp& PTNT, Trạm Khuyến Nông, Phòng Thống kê, Sở Tài nguyên và Môi trường TP Thái Nguyên đã giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện Luận văn

Cuối cùng tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới gia đình, bạn

bè tập thể lớp K17 – LH đã cùng chia sẻ với tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Thái Nguyên, ngày 29 tháng 9 năm 2011

TÁC GIẢ

Phạm Thu Hạnh

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực và ch-a đ-ợc sử dụng để bảo vệ một học vị nào

Tôi xin cam đoan mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã

đ-ợc cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đều đã đ-ợc chỉ rõ nguồn gốc./

Tỏc giả luận văn

Phạm Thu Hạnh

3

ĐẶT VẤN ĐỀ

Hiện nay, sản lượng gỗ lấy ra từ rừng tự nhiên còn rất ít trong khí đó nhu cầu sử dụng các sản phẩm được chế biến từ gỗ ngày càng tăng, gỗ vẫn là nguồn nguyên liệu không thể thiếu được trong cuộc sống hàng ngày Từ gỗ người ta có thể tạo ra được các loại sản phẩm khác nhau phục vụ cho đời sống sinh hoạt của con người nhờ công nghệ hiện đại Chính vì vậy mà các nhà lâm nghiệp vẫn hàng ngày, hàng giờ tìm hiểu chọn lọc, nghiên cứư, lai tạo ra giống mới có năng suất và chất lượng cao đáp ứng nhu cầu của thị trường Keo và Bạch Đàn là 2 loài cây trồng được nhà nước nghiên cứu, quan tâm và hướng tới Chúng là cây mọc nhanh, thích nghi được trên nhiều loại đất khác nhau có biên độ sinh thái rộng, phù hợp với trồng rừng quy mô lớn Ngoài việc cung cấp nguyên liệu cho công nghệ sản xuất giấy, ván nhân tạo,

gỗ còn được sử dụng cho mục đích khác như xây dựng, đồ gỗ, trang trí nội

thất, gỗ củi Keo là loài cây trồng có nhiều nốt sần chứa vi khuẩn Rhizobium

và Brarhiobium có khả năng tổng hợp nitơ trong tự nhiên

Keo và Bạch Đàn là 2 trong những loài cây đáp ứng được mục tiêu trồng rừng sản xuất của nước ta trong giai đoạn trước mắt cũng như lâu dài

Vì vậy đây là những loài cây trồng được sử dụng nhiều để trồng rừng sản xuất ở nhiều vùng sản xuất trên cả nước Nói đến trồng rừng sản xuất thì năng suất rừng trồng là vấn đề quan trọng hàng đầu trong đó công tác giống là vấn

đề then chốt vì có giống tốt thì năng suất và chất lượng rừng mới tốt Tuy nhiên việc đưa các loại cây trồng có chu kỳ kinh doanh ngắn vào trồng rừng trong những thập kỷ gần đây đã nâng cao năng suất rừng trồng song cũng có một số giống khi đưa vào trồng tại các vùng sinh thái khác nhau thì khả năng thích ứng và sinh trưởng khác nhau rõ rệt Vì vậy khi lai tạo

ra các giống tốt cần có những khảo nghiệm để đánh giá khả năng thích ứng với điều kiện sinh thái từng vùng là điều hết sức quan trọng quyết định việc lựa chọn cây trồng sinh trưởng, phát triển tốt cho năng suất cao phát huy hết tiềm năng của giống

Thái Nguyên là một tỉnh miền núi nằm trong vùng Đông Bắc, với diện tích rừng và đất rừng hơn 196.000 ha, chiếm tới 55% diện tích tự nhiên, trong đó đất rừng sản xuất có trên 91.000 ha thì việc chọn cây gì, giống gì đảm bảo hiệu quả kinh tế cho người trồng rừng là yêu cầu cấp bách Trong những năm gần đây, tỉnh Thái Nguyên rất chú trọng đến công tác trồng rừng phủ xanh đất trống đồi nuí trọc, phát triển kinh tế rừng Các giống cây đưa vào trồng trên địa bàn tỉnh chủ yếu là các loài Keo, Bạch đàn, Mỡ…nhưng các giống đưa vào trồng đều là những giống được trồng qua nhiều chu kỳ và hầu như chưa có khảo nghiệm cụ thể cho từng địa phương nên năng suất rừng trồng thấp, chi phí trồng rừng cao, chưa đáp ứng được nhu cầu của thị trường, người dân chưa làm giầu được từ rừng nên việc nghiên cứu, lai tạo ra những giống cây lâm nghiệp mới cùng với việc xây dựng khu khảo nghiệm cho từng vùng sinh thái cụ thể cho từng loài cây, lựa chọn được các giống cây trồng phù hợp đáp ứng được nhu cầu sản xuất và tiêu thụ trên thị trường Xuất phát

từ yêu cầu cấp bách đó tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Bước đầu khảo

nghiệm một số giống Keo, Bạch đàn đã được công nhận tại tỉnh Thái Nguyên” là cần thiết

5

CHƯƠNG I TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1.1 Các nghiên cứu về chọn tạo giống keo và bạch đàn trên thế giới

1.1.1 Kết quả nghiên cứu về chọn tạo giống Keo

Chi Keo (Acacia) là chi thực vật quan trọng của nhiều nước với tổng số khoảng 1.200 loài (Boland et al, 1984) [34] Theo các ghi chép của Trung tâm giống cây rừng Ôxtrâylia thì các loài Keo của Ôxtrâylia đã được trồng thử nghiệm trên 70 nước với diện tích khoảng 1.750.000 ha Nhiều loài đã đáp ứng được mục tiêu công nghiệp, xã hội và môi trường như Keo lá tràm, Keo lá liềm và Keo tai tượng là nguồn nguyên liệu cung cấp cho công

nghiệp gỗ, bột giấy; một số loài khác như Acacia colei, A tumida lại có

tiềm năng cung cấp gỗ củi, chống gió, hạt có thể làm thức ăn cho người (Cossalter, 1987) [31]

Trên thế giới đã có nhiều nghiên cứu trồng khảo nghiệm nhằm đánh giá năng suất và sự thích ứng của các giống Keo lai, Keo lá tràm trên các vùng sinh thái khác nhau Các nhà khoa học Úc đã tiến hành đánh giá tình hình bệnh hại của các giống/dòng Keo lai, Keo lá tràm và Keo tai tượng trên các vùng sinh thái ở bang Tasmania, Victoria và Queensland để chọn các giống/dòng vừa có sinh trưởng nhanh vừa có tính kháng bệnh (Mohammed, 2003; Glen 2001) Kết quả nghiên cứu cho thấy khả năng kháng bệnh của các dòng Keo trên các vùng sinh thái là khác nhau, Keo lai vừa có sinh trưởng nhanh, vừa có tính kháng bệnh tốt

Keo lá tràm (Acacia auriculiformis) sinh trưởng nhanh, có khả năng

thích ứng với nhiều điều kiện sống khác nhau, đặc biệt ở những dạng lập địa

bị thoái hóa hoặc đất trống đồi núi trọc Gỗ keo lá tràm có thớ mịn, vân và màu sắc đẹp, tỷ trọng tương đối cao (0,5 – 0,7 g/cm3) rất phù hợp để đóng đồ gia dụng, đồ thủ công mỹ nghệ (Pinyopusarerk, 1990) [37] Đây là loài có nốt sần chứa Rhizobium và Bradyrhizobium có khả năng tổng hợp nitơ tự do trong khí quyển rất cao (Dart và cs, 1991) [29] Là loài cây sinh trưởng khá,

có thể đạt chiều cao 15 – 18m, đường kính ngang ngực 15 – 20 cm ở tuổi 10 –

12 trên các điều kiện lập địa thích hợp Nghiên cứu khảo nghiệm loài Keo này

ở một số nước cho thấy: trên đảo Sabah, Malaysia Keo lá tràm 4 tuổi đạt chiều cao 14,3m, đường kính 11cm; trên đảo Gia-va, Indonesia tăng trưởng bình quân năm của Keo lá tràm đạt 15 – 20m3/ha/năm, trên các loại đất xấu đạt 8 – 12 m3/ha/năm Năng suất rừng trồng giảm mạnh khi lượng mưa thấp

và khô hạn kéo dài, trên đất nông vùng nửa khô hạn ở Tây Bengal, năng suất chỉ đạt 5m3/ha/năm ở tuổi 15 Điều đó chứng tỏ điều kiện lập địa có ảnh hưởng rất lớn đến năng suất rừng Keo lá tràm

Keo lai tự nhiên giữa Acacia mangium và Acacia auriculiformis được

phát hiện đầu tiên vào năm 1970 ở Sabah, Malaysia (FAO, 1982) Những cây lai này ở UluKukut đã thấy có kích thước lớn hơn, dạng cành và thân tròn đều hơn các Keo tai tượng đứng gần đó, ngoài ra keo lai còn có dấu hiệu cho thấy

tỷ trọng gỗ và một số tính chất có hơn cây mẹ (Rufelds, 1987) [39] Từ năm

1992, ở Inđônêxia đã bắt đầu có thử nghiệm trồng Keo lai từ nuôi cấy mô phân sinh, cùng Keo tai tượng và Keo lá tràm (Umboh và cs, 1993) Ngoài ra, Keo lai tự nhiên còn tìm thấy trong giao ươm Keo tai tượng (lấy giống từ Malaysia) của Trạm nghiêm cứu Jon-Pu của Viện nghiên cứu Đại học Lâm nghiệp Đài Loan năm 1998, ở khu trồng Keo tai tượng tại Quảng Châu (Trung Quốc) Năm 1988, Rufelds đã đưa ra phương pháp xác định cây con Keo lai tại vườn ươm để các cán bộ kỹ thuật dễ dàng nhận biết và tách riêng chúng ra khỏi các lô hạt Keo tai tượng và Keo lá tràm Sau này, Edmun Gam

và Sim Bun Liang (1991) đã đưa ra các bảng đơn giản để đánh giá Keo lai ở vườn ươm Có thể nói đây là loài sinh trưởng tốt hơn bố mẹ của chúng và đã được nhiều nước trên thế giới quan tâm nghiên cứu

1.1.2 Kết quả nghiên cứu về chọn tạo giống Bạch đàn

Chi Bạch đàn (Eucalyptus) là một chi thực vật thuộc họ Sim (Myrtaceae) bao gồm trên 500 loài và được phân thành nhiều chi phụ khác nhau, chủ yếu gặp ở Ôxtrâylia, Indonesia Trong những năm qua, diện tích trồng Bạch đàn trên thế giới đã tăng lên đáng kể, đóng vai trò quan trọng trong trồng rừng cung cấp nguyên liệu giấy, ván dăm, gỗ xây dựng và đồ nội thất Tổng diện

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read