I. TÊN SÁNG KIẾN: “Một số kinh nghiệm giáo dục trẻ mẫu giáo các hành vi văn minh, lễ phép trong giao tiếp ứng xử” II. MÔ TẢ NỘI DUNG SÁNG KIẾN 1.Ý tưởng Giáo dục mầm non là mắt xích đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân, chịu trách nhiệm chăm sóc giáo dục trẻ từ 0 6 tuổi. Đây là giai đoạn đặt nền móng đầu tiên quan trọng của nhân cách con người. Nếu không làm tốt việc chăm sóc giáo dục trẻ trong những năm này thì việc giáo dục lại hết sức khó khăn, phức tạp. Vì vậy, Nghị quyết TW2, khoá VIII của Đảng cộng sản Việt Nam về Định hướng chiến lược giáo dục đào tạo trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá và đề ra mục tiêu giáo dục Mầm non phải trang bị cho trẻ những gì tốt nhất kể cả về mặt vật chất và tinh thần một cách toàn diện.
Trang 1I TÊN SÁNG KIẾN:
“Một số kinh nghiệm giáo dục trẻ mẫu giáo các hành vi văn minh, lễ phép trong giao tiếp ứng xử”
II MÔ TẢ NỘI DUNG SÁNG KIẾN
1.Ý tưởng
Giáo dục mầm non là mắt xích đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân, chịu trách nhiệm chăm sóc - giáo dục trẻ từ 0 - 6 tuổi Đây là giai đoạn đặt nền móng đầu tiên quan trọng của nhân cách con người Nếu không làm tốt việc chăm sóc - giáo dục trẻ trong những năm này thì việc giáo dục lại hết sức khó khăn, phức tạp Vì vậy, Nghị quyết TW2, khoá VIII của Đảng cộng sản Việt Nam về "Định hướng chiến lược giáo dục - đào tạo trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá và đề ra mục tiêu giáo dục Mầm non phải trang bị cho trẻ những gì tốt nhất kể cả về mặt vật chất và tinh thần một cách toàn diện
Như các bạn đã biết, trong điều kiện kinh tế phát triển, đang trên con đường hội nhập, đất nước chúng ta phải giao lưu với nhiều nền văn hoá khác nhau Làm thế nào
để cho thế hệ trẻ của chúng ta "Hoà nhập mà không hoà tan" - trong mỗi chúng ta vẫn giữ được những gì gọi là "Vốn văn hoá của dân tộc Việt trong thời đại mới thì việc giáo dục cho trẻ phát triển về trí tuệ thôi không đủ mà phải giáo dục trẻ biết giữ được truyền thống văn hoá vốn có của cha ông ta từ ngàn xưa là nhiệm vụ cần và cập
nhật nhất trong các mục tiêu phát triển con người toàn diện hiện nay
Từ ngàn xưa kinh nghiệm của cha ông ta đã đúc kết nhiệm vụ học đầu tiên của mỗi con người phải là "Tiên học lễ, hậu học văn" lễ phép là nét đẹp văn hoá được đặt lên hàng đầu khi nhìn nhận và đánh giá về một ai đó mà chúng ta thường bàn luận Trong thời đại hiện nay tiếp thu nhiều nền văn hoá khác nhau nên đâu đó vẫn còn nhiều câu chuyện, hình ảnh không hay, không đẹp về cách ứng xử giữa con người với nhau, mà tôi và các bạn đã nghe và thấy trên thông tin đại chúng, trong cuộc sống hằng ngày
Trăn trở với mục tiêu chung của giáo dục là người giáo viên Mầm non tôi nguyện góp sức một phần nhỏ bé của mình vào việc giáo dục các hành vi văn minh
lễ phép trong giao tiếp ứng xử cho trẻ ở lứa tuổi mẫu giáo nhằm góp phần hình thành nhân cách ban đầu cho trẻ Năm nay tôi được phân công vào lớp mẫu giáo nhỡ có nhiều cháu chưa đến trường, lớp Phần lớn bố mẹ của các cháu làm nông,buôn bán,làm nghề thủ công nên việc quan tâm đến con em còn hạn chế
Bên cạnh đó vì mục tiêu của giảm tỷ lệ sinh con nên số con trong mỗi gia đình
ít đi, thì trẻ ngày càng được nuông chiều thái quá Một số phụ huynh chưa hiểu tầm quan trọng của giáo dục cách ứng xử cho con em mình vì nghĩ trẻ chưa hiểu ,chưa biết, sau này lớn thì dạy nhanh hơn Thời gian đầu trẻ đến lớp với thói quen tự do, hay nói lêu, trả lời có những câu cụt, câu què, ra vào lớp tự nhiên
Trang 2Đứng trước tình hình như vậy, tôi rất lo lắng phải dạy trẻ như thế nào và bằng những biện pháp gì để tất cả trẻ lớp tôi có những thói quen và hành vi đạo đức và phù hợp với chuẩn mực xã hội
2.Nội dung thể hiện
Trong năm học này tôi quyết tâm thực hiện phong trào mà nghành phát động
“xây dựng trường học thân thiện ,học sinh tích cực” luôn lấy mục tiêu giáo dục hành
vi ứng xử cho trẻ là nhiệm vụ đầu tiên trong việc chăm sóc giáo dục trẻ, để góp một phần nhỏ bé của mình vào quá trình hình thành cho trẻ một nhân cách theo mục tiêu của ngành, của toàn xã hội Để tạo cho trẻ nền móng đầu tiên của nhân cách cần giáo dục cho trẻ những nội dung cơ bản sau:
Giáo dục trẻ biết tạo lập mối quan hệ thân thiết với nhau, biết nhường nhịn đoàn kết với nhau trong khi chơi, biết giao tếp với nhau văn minh, lịch sự: xưng hô là bạn-mình; tớ - bạn…biết cảm ơn, xin lỗi trong tình huống phù hợp
Giáo dục trẻ ứng xử với cô giáo, nhân viên, cán bộ trong trường; biết xưng hô phù hợp, biết chào hỏi lễ phép
Giáo dục trẻ có cách ứng xử đúng mực với những người thân trong gia đình Giáo dục trẻ cách giao tiếp ứng xử với người lạ, người lớn tuổi,em nhỏ hơn mình
Giáo dục trẻ cách thể hiện hành vi văn minh lịch sự với Môi trường xung quanh
3 Các điểm cần lưu ý về việc tổ chức thực hiện
Do đặc điểm tâm sinh lý trẻ lứa tuổi mầm non: Trẻ nhanh nhớ mau quên, trẻ
học mà chơi, chơi mà học.Vì vậy, khi tổ chức thực hiện giáo dục hành vi ứng xử cho trẻ cần lưu ý những điểm sau:
a Giáo dục thông qua tiết học:
Lồng nội dung giáo dục hành vi ứng xử vào các môn học có nhiều ưu thế nhằm hình thành cho trẻ những thói quen, hành vi có văn hoá
Ví dụ:
+ Đối với giờ học phát triển thể chất:
Cô giáo dục trẻ siêng năng thể dục, tập đều đặn giúp cơ thể khoẻ mạnh, trong lúc tập các con không chen lấn, không xô đẩy nhau
+ Đối với giờ học tạo hình: "Vẽ người thân trong gia đình"
Cô có thể đàm thoại
Gia đình cháu gồm có những ai?
Gia đình cháu thuộc gia đình nhỏ hay gia đình lớn?
Mọi người sống trong gia đình phải như thế nào với nhau?
Trang 3Giáo dục trẻ biết yêu thương, kính trọng đối với ông bà, cha mẹ, anh chị, biết nhường nhịn em bé
+ Giờ làm quen văn học: Qua chuyện "Tấm Cám"
Cô đàm thoại cùng trẻ:
Tấm là người như thế nào?
Mẹ con Cám là người như thế nào?
Con thích nhân vật nào nhất? vì sao?
Cô giáo dục cháu lòng thật thà, chăm lo lao động, dạy cháu yêu cái thiện, ghét cái
ác, hình thành cho trẻ lòng nhân ái đối với mọi người xung quanh
+ Giờ học âm nhạc: Bài "Bông hoa Mừng Cô"
Đàm thoại:
Đối với cô giáo các con phải như thế nào?
Khi tặng hoa cho cô, các con tặng bằng mấy tay?
Thông qua đó giáo dục trẻ khi nhận hoặc trao vật gì với người lớn nên trao hoặc nhận phải bằng hai tay, khi nhận các con nói lời cảm ơn
Sau một thời gian thực hiện những thói quen về lễ giáo chất lượng lớp tôi tăng lên rõ rệt, trẻ biết chào hỏi, thưa trình, biết nói lời cảm ơn, xin lỗi, yêu mến cô giáo, đoàn kết với bạn bè, tôi thấy vui mừng và tiếp tục áp dụng
b Giáo dục trẻ thông qua hoạt động vui chơi:
Đối với trẻ lứa tuổi này trẻ học mà chơi, chơi mà học, trong giờ vui chơi trẻ được thực hành trải nghiệm nhiều vai chơi khác nhau trong cuộc sống của người lớn, tôi tiến hành lồng lễ giáo vào vui chơi, qua đó trẻ được đối thoại những câu chào hỏi lễ phép, câu cảm ơn, xin lỗi, trao nhận bằng hai tay, tôi theo dõi, quan sát, lắng nghe để kịp thời uốn nắn trẻ khi có biểu hiện chưa chuẩn mực Qua đó giúp trẻ hình thành thói quen hành vi văn minh trong giao tiếp
Ví dụ: Qua trò chơi phân vai - y tá - bác sĩ.
Bác sĩ biết thăm hỏi bệnh nhân ân cần, biết xưng hô: cô, chú, bác, cháu đau chỗ nào? Đau ra sao?
Y tá phát thuốc dặn bệnh nhân uống thuốc ngày mấy lần, bệnh nhân nhận thuốc, nhận đơn thuốc bằng hai tay và nói lời cảm ơn đối với cô y tá, bác sĩ
+ Trẻ chơi bán hàng:
Người bán hàng: Cô, chú mua gì ạ?
Người mua: Bao nhiêu một cân cá vậy cô?
Qua hoạt động vui chơi cháu mạnh dạn dần, thành thạo dần trong giao tiếp, trong ứng xử, chào hỏi đối với mọi người xung quanh mình
Trang 4đủ câu, biết xưng hô đúng chuẩn mực
c Giáo dục cho trẻ ở mọi lúc mọi nơi:
Giờ đón trẻ hoặc trả trẻ tôi rất ân cần và chuẩn mực trong xưng hô với bố mẹ trẻ, tôi tập trẻ đến lớp chào cô, sau đó chào tạm biệt bố mẹ để vào lớp học
Trong giờ chơi tự do, hay giờ lao động, sinh hoạt ngoài trời nếu cháu làm việc
gì sai đối với bạn, với cô thì phải biết xin lỗi cô, xin lỗi bạn, ai cho gì thì nhận bằng hai tay và nói lời cảm ơn
Giờ chơi cháu đoàn kết với bạn bè, không tranh giành đồ chơi
Giờ dạo chơi sinh hoạt ngoài trời
Ví dụ: Tham quan vườn cây ăn quả.
Đàm thoại: Muốn có nhiều quả ngon ta phải làm gì?
Khi ăn quả các con nhớ đến ai?
Giáo dục cháu kính trọng, yêu những người lao động, khi ăn phải từ tốn, chậm rãi không vứt vỏ và hạt bừa bãi Giáo dục cháu giữ gìn vệ sinh môi trường, vệ sinh lớp, biết đoàn kết, giúp đỡ bạn bè, mọi người xung quanh, qua nhiều lần như vậy, cháu lớp tôi có những thói quen đó khoảng 70%, tôi tiếp tục áp dụng
d Xây dựng góc tuyên truyền:
Góc lễ giáo của lớp không thể thiếu đây là biện pháp rất hữu hiệu đối với chuyên đề lễ giáo bởi lẽ trẻ có đặc điểm dễ nhớ nhưng lại mau quên Song, trẻ được trực quan bằng hình ảnh những gương tốt hoặc qua thơ, chuyện thì trẻ dễ tiếp thu, dễ phân biệt việc làm nào tốt, việc làm nào xấu
Từng tháng tôi lên kế hoạch có yêu cầu nội dung cao hơn, góc lễ giáo thường để ngoài cửa sổ để phụ huynh dễ nhìn, biết được kế hoạch chăm sóc của nhà trường để
có hướng nhắc nhở con cái
Ở góc này tôi sưu tầm những tranh ảnh có nội dung giáo dục hành vi ứng xử đẹp dán vào cho trẻ xem, kèm theo một bài thơ hay nội dung phù hợp với hình ảnh, thời gian rảnh tôi cho trẻ đến xem và trò chuyện, đàm thoại với trẻ những hành vi văn minh
Hằng tháng tôi lên kế hoạch chủ điểm lễ giáo và thay tranh ảnh bài thơ có nội dung phù hợp với chủ điểm từng tháng
Ngoài ra, tôi còn sưu tầm tranh truyện, sách báo nhi đồng có hình ảnh và nội dung về lễ giáo làm một album có nội dung và hình ảnh phù hợp với trẻ, để đến giờ hoạt động góc trẻ về góc học tập có thể mở ra xem
Đối với góc tuyên truyền tôi cũng dành một góc để tuyên truyền giáo dục lễ giáo cho phụ huynh biết, để phụ huynh sẽ chú trọng đến việc giáo dục lễ giáo cho trẻ lúc ở nhà
Từ đó việc áp dụng với biện pháp này trẻ lớp tôi trở nên ngoan hơn và thực hiện
Trang 5một cách tự nhiên.
Có thể tự mình chăm sóc cây xanh, giáo dục trẻ biết yêu cái đẹp Qua hoạt động này kích thích trẻ yêu lao động, tạo tình cảm của trẻ với thế giới tự nhiên, gần gũi và thân mật, đã trở thành thói quen ở trẻ
Để tạo cảnh quan sân trường, trước giờ học tôi thường cho trẻ nhặt rác, lá cây
để tạo môi trường sạch đẹp Còn đối với kệ góc đồ chơi đầu tuần tôi thường tổ chức cho trẻ thi đua lau dọn, sắp xếp đồ chơi gọn gàng Nhờ vậy, qua mỗi lần tổ chức hoạt động vui chơi trẻ chơi xong thu dọn đồ chơi gọn gàng và ngăn nắp
e Phối hợp với các bậc phụ huynh:
Cùng với mục tiêu xã hội hoá giáo dục thì vai trò của phụ huynh có vai trò không nhỏ trong việc giáo dục trẻ Trong buổi họp mặt đầu năm tôi mạnh dạn trao đổi với phụ huynh về tầm quan trọng của giáo dục các hành vi ứng xử có văn hoá đối với trẻ mẫu giáo, nhất là trong thời kỳ hội nhập của nước ta tiếp nhận nhiều nền văn hoá và trò chơi giải trí đã ảnh hưởng một phần không nhỏ về hành vi văn minh của trẻ Trẻ có thể đối xử thô bạo với bạn sau một đoạn phim hành động, hay trẻ có những lời không nên đối với bố mẹ, khi không đồng ý cho trẻ chơi điện tử Để phụ huynh nhận thức ý nghĩa của vấn đề để cùng nhà trường giáo dục trẻ
Phụ huynh lớp tôi phần đông làm nghề nông, buôn bán nên họ ít quan tâm đến con cái mình, qua các cuộc họp phụ huynh hoặc những buổi truyền thông tôi luôn phổ biến và tuyên truyền cách nuôi dạy con theo khoa học và cách giáo dục hành vi ứng xử phù hợp với trẻ lúc ở nhà Phụ huynh giành thời gian chăm sóc con cái như
vệ sinh thân thể, chải răng đúng cách, phụ huynh phải luôn mẫu mực trong giao tiếp
ở nhà để trẻ noi theo Đồng thời chú ý sửa sai trẻ kịp thời những thiếu sót trong giao tiếp đối với bạn bè, đối với người lớn
Tôi luôn trao đổi với phụ huynh hằng tháng thông qua sổ liên lạc về sự tiến bộ của mỗi cháu để phụ huynh kịp thời nắm bắt Qua thời gian trẻ ở lớp tôi tiến bộ rõ rệt như xưng hô lễ phép, lịch sự trong giao tiếp nhờ sự giáo dục bằng phương châm
"Trường học là nhà, nhà là trường học"
g Cô gương mẫu chuẩn mực:
Ở lứa tuổi của trẻ luôn thích được cô yêu thương, gần gũi, mọi hành vi của cô được trẻ lưu tâm nhất Vì vậy cô luôn luôn chuẩn mực trong lúc giao tiếp với người lớn, với trẻ không to tiếng quát tháo, xưng hô dịu dàng bằng cô và cháu, giờ đón trả trẻ tôi luôn ân cần dịu dàng thương yêu trẻ, khiêm tốn lịch sự trong giao tiếp với phụ huynh, cháu hỏi gì tôi trả lời rõ ràng, gọn gàng tôn trọng lời nói của trẻ, lắng nghe ý kiến của trẻ
Tôi hứa điều gì với trẻ là thực hiện đúng lời hứa, nếu trẻ có hành vi hoặc lời nói không hay tôi nhẹ nhàng góp ý và khuyến khích trẻ tránh sai phạm lần sau Tuyệt đối không chạm tự ái của trẻ hoặc làm trẻ phải sợ hãi lo lắng Tác phong quần áo tôi luôn chú ý ăn mặc đẹp, lịch sự Cô thực sự là tấm gương sáng cho học sinh noi theo hay
Trang 6cô giáo là mẹ hiền, mẹ và cô là hai cô giáo, trẻ có hai mẹ hiền nhất định trẻ sẽ là con ngoan trò giỏi
h Khích lệ nêu gương:
Tâm lý của con người thích được khen hơn là chê Nhất là đối với trẻ lúc nào cũng muốn được khen và khen nhiều Hằng ngày vào giờ nêu gương cuối ngày trước khi cắm cờ, tôi cho trẻ tự nhận xét về mình trong ngày đó có bạn nào có hành vi lời nói hay tôi nêu gương ra cho cả lớp và tặng trẻ một bông hoa Tôi làm mỗi màu hoa
là một nội dung yêu cầu
- Hoa màu xanh: Bé gọn gàng, sạch sẽ
- Hoa màu hồng: Bé lễ phép
- Hoa màu đỏ: Bé học ngoan
Khi nào trẻ nhận được bông hoa màu gì, tôi hỏi cả lớp vì sao bạn nhận được bông hoa màu đó?
Ngoài ra, vào mỗi sáng tôi thường đưa ra những tiêu chuẩn bé ngoan về lễ giáo
để trẻ thực hiện
Cuối tuần bao giờ cũng có tiết mục kể chuyện về gương tốt, tuần nào cũng vậy tôi không bao giờ bỏ qua
Ví dụ: Tuần 1 tháng 10 tôi kể chuyện "Tích Chu" cho trẻ nghe
Tuần khác tôi kể cho trẻ nghe "Sự tích cây vú sửa" hoặc những câu chuyện về
ăn uống có văn hoá do tôi đặt ra hoặc sưu tầm, những giờ như vậy trẻ rất thích lắng nghe, nhằm kích thích trẻ học ngoan, muốn được cắm cờ, trẻ sẽ nỗ lực như ý muốn
Vì trẻ ở lứa tuổi này thích động viên khen ngợi, được khen trẻ thêm tự tin và hào hứng thực hiện tốt yêu cầu của cô
III KHẢ NĂNG TIẾP TỤC PHÁT HUY CỦA SÁNG KIẾN:
1.Kết quả bước đầu đạt được
Sau khi áp dụng lớp tôi đạt được kết quả như sau:
- Trẻ biết chào hỏi lễ phép: 95%
- Trẻ biết xưng hô lễ phép: 95%
- Biết cảm ơn, xin lỗi: 100%
- Biết nhường nhịn giúp đỡ bạn: 95%
- Trẻ mạnh dạn trong giao tiếp: 90%
Trẻ ngoan hơn, lễ phép hơn, trẻ được hình thành những thói quen vệ sinh văn minh, biết chào hỏi khi có khách đến, biết trao nhận bằng hai tay, biết quan tâm giúp
đỡ bạn bè, cô giáo, ba mẹ, không nói tục, đánh bạn, kính trọng cô giáo và người lớn Các bậc phụ huynh có những chuyển biến rõ rệt về lời ăn tiếng nói, về phong cách và quan tâm đến con em mình nhiều hơn
Trang 7Bản thõn tụi được trao đổi kiến thức và kinh nghiệm dạy trẻ qua cỏc mụn học, cỏc hoạt động, được phụ huynh và cỏc đồng nghiệp quý mến và tin yờu hơn
2 Khả năng mở rộng trờn địa bàn tỉnh, toàn quốc:
Sau khi ỏp dụng tụi thấy những kinh nghiệm trờn khụng chỉ phự hợp với thực
tế của lớp, của trường mà cú thể ỏp dụng rộng rói trờn toàn tỉnh
3 Đề xuất, kiến nghị:
Để tạo điều kiện cho trẻ cú điều kiện tốt hơn để hỡnh thành nhõn cỏch tụi mạnh đưa ra những đề xuất sau :
- Nhà trường trang bị ở gúc thư viện nhiều cõu chuyện về hành vi ứng xử đẹp cho lứa tuổi cú hỡnh ảnh minh hoạ
- Đề nghị các cấp lãnh đạo quan tâm hơn nữa đến ngành học mầm non,chú trọng
đầu t xây dựng cơ sở vật chất,bổ sung trang thiết bị đồ dùng ,đồ chơi
- Tạo điều kiên thuận lợi cho cán bộ giáo viên đi học nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ Đi tham quan học tập trờng bạn
- Quan tâm hơn nữa đến chế độ, chính sách đối với giáo viên mầm non để họ yên tâm công tác
Trờn đõy là một số kinh nghiệm giỏo dục cỏc hành vi ứng xử cho trẻ trong trường Mẫu giỏo của tụi đó ỏp dụng thành cụng, rất mong nhận được cỏc ý kiến đúng gúp
Tụi chõn thành cảm ơn!
Dĩnh Kế, ngày 16 thỏng 5 năm 2011
Người viết bỏo cỏo
Nguyễn Thị Tuất