Thế nhưng với tôi thì khác, tôi lại rất thích làm công tác chủ nhiệm ở lớp 1, được nhìn thấy sự hồn nhiên của các em tôi tự thấy mình luôn tươi trẻ, và nhất là tôi luôn thấy hạnh phúc kh
Trang 1A PHẦN MỞ ĐẦU
I Lí do chọn đề tài
Bác Hồ vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc ta đã dạy:
“Vì lợi ích mười năm trồng cây
Vì lợi ích trăm năm trồng người”
Đảng và nhân dân ta luôn quan tâm việc bảo vệ và chăm sóc trẻ em: coi đây là sự nghiệp cao quý, là trách nhiệm to lớn đối với thế hệ tương lai, đối với tiền đề của dân tộc và của đất nước
Là người giáo viên, hơn ai hết chúng ta phải thấy được trọng trách của mình trong sự nghiệp trồng người Muốn các em trở thành những con ngoan, trò giỏi thì người giáo viên phải làm tốt công tác chủ nhiệm lớp Công tác chủ nhiệm lớp là công tác rất quan trọng trong nhà trường Vấn đề này từ trước đến nay đã được rất nhiều giáo viên quan tâm bởi nó góp phần tích cực trong việc nâng cao chất lượng học tập và rèn luyện của học sinh Đặc biệt đối với bậc Tiểu học thì công tác chủ nhiệm lớp càng quan trọng hơn bao giờ hết bởi người giáo viên không chỉ là người truyền thụ kiến thức mà còn phải quan tâm đến sự phát triển của các em về mọi mặt Vậy làm thế nào để đạt hiệu quả cao trong công tác chủ nhiệm Đó là vấn đề không đơn giản
Đặc biệt đối với học sinh lớp 1, các em chuyển từ hoạt động vui chơi sang hoạt động học tập nên còn nhiều bỡ ngỡ vì thế đa số giáo viên đều rất ngại khi phải nhận chủ nhiệm lớp 1 Thế nhưng với tôi thì khác, tôi lại rất thích làm công tác chủ nhiệm ở lớp 1, được nhìn thấy sự hồn nhiên của các em tôi tự thấy mình luôn tươi trẻ, và nhất là tôi luôn thấy hạnh phúc khi có thể hướng dẫn, giáo dục các em từ học sinh chưa ngoan trở nên ngoan hơn, từ
Trang 2những bé chỉ biết quấn quýt bên mẹ trong những ngày đầu đến lớp thế mà sau khi kết thúc niên học các em lại quyến luyến không muốn xa tôi, người giáo viên đã chủ nhiệm các em trong suốt năm học lớp 1 Chính những điều đó đã cho tôi thêm nguồn động lực và niềm tin yêu với nghề Là giáo viên đã qua nhiều năm giảng dạy và làm công tác chủ nhiệm lớp 1, tôi đã đúc kết cho mình một số kinh nghiệm về giáo dục các em, và tôi muốn chia sẻ với các thầy cô, bạn bè đồng nghiệp để có thể cùng nhau giáo dục các em trở thành
“mầm xanh”, tương lai tươi đẹp của Tổ quốc Chính vì lẽ đó tôi quyết định
chọn đề tài: “Biện pháp làm tốt công tác chủ nhiệm lớp 1”.
II Mục tiêu nghiên cứu
Tôi viết sáng kiến kinh nghiệm này với mong muốn :
1 Ghi lại những biện pháp mình đã làm để suy ngẫm, chọn lọc và đúc kết thành kinh nghiệm của bản thân
2 Được chia sẻ với đồng nghiệp những việc đã làm và đã thành công trong công tác chủ nhiệm lớp
3 Nhận được những lời góp ý, nhận xét từ cán bộ quản lí nhà trường,
từ Ban Giám khảo của Phòng Giáo dục và từ các bạn đồng nghiệp, để tôi có thể phát huy những mặt mạnh, điều chỉnh, khắc phục những thiếu sót góp phần hoàn thiện hơn trong công tác của mình
4 Rèn luyện tinh thần năng động; giữ niềm đam mê, sáng tạo; cố gắng học tập, tự hoàn thiện mình để theo kịp sự tiến bộ của thời đại
Trang 3B NỘI DUNG
I Thực trạng
- Đa số học sinh lớp tôi quản lí là con em lao động, phụ huynh ít quan tâm đến việc học tập của các em
- Mỗi em có hoàn cảnh gia đình khác nhau, có những em được quan tâm, chăm sóc, yêu thương nhưng bên cạnh đó có những em gia đình khó khăn như cha mẹ làm ăn xa chỉ được ông bà nuôi dưỡng…
- Có một vài học sinh chưa quen với nội quy của nhà trường nên lúc đầu các em còn đi học trễ, khi đến lớp thì không vào mà đứng bên ngoài
- Do đặc điểm tâm sinh lí của trẻ từ lứa tuổi đầu đời nên có một số em còn nói ngọng, nói đớt, phát âm chưa rõ…
- Học sinh vào lớp khóc, không chịu học, phải có người lớn theo giữ trên lớp
- Bên cạnh đó còn có một số em chưa thuộc hết bảng chữ cái tiếng Việt vì các em còn nhỏ, mải chơi, nhiều em rất hiếu động chưa ý thức được việc học tập của mình
- Vẫn còn nhiều học sinh chưa quen với môi trường học tập mới, chưa quen với ngồi học, viết bài và nhất là nghe giảng bài…
- Ngoài ra, một số em đi học mà quên mang sách vở hoặc không có đầy đủ sách vở…
- Nhìn chung, lớp học chưa có nề nếp, chưa có ý thức tự quản Các em chưa nhận thức được việc bảo vệ môi trường nên còn xả rác, vứt rác bừa bãi
Trang 4II Biện pháp thực hiện
Đã nhiều năm làm giáo viên chủ nhiệm lớp, phần nào đã có chút ít kinh nghiệm nhưng tôi vẫn thấy công việc của một giáo viên chủ nhiệm lớp ở tiểu học là rất khó khăn Mỗi giáo viên muốn làm tốt công tác chủ nhiệm thì phải vừa là một giáo viên giỏi về chuyên môn, vừa phải là một nhà tâm lí giỏi
để hiểu học sinh, để xử lí các tình huống rắc rối sao cho khéo léo, tế nhị và đạt hiệu quả giáo dục cao Nếu giáo viên không tâm huyết với nghề, không có tinh thần trách nhiệm cao thì khó mà hoàn thành nhiệm vụ Chất lượng học tập của học sinh, nhân cách, đạo đức, lối sống…của học sinh rồi sẽ ra sao? Chính vì hiểu rõ điều đó nên trong những năm học qua, song song với việc giảng dạy tốt các môn học theo qui định, tôi luôn cố gắng phấn đấu làm tốt vai trò, nhiệm vụ của một giáo viên chủ nhiệm lớp Và tôi đã có những biện pháp sau:
1 Tiếp cận, tìm hiểu học sinh.
- Các em lớp 1 còn rất bé, còn bỡ ngỡ, sợ sệt khi mới bước chân vào trường Tiểu học Chính vì thế mà ngay từ ngày đầu nhận lớp tôi đã đóng vai vừa là cô giáo, vừa là mẹ, vừa là chị, là bạn để dìu dắt, nâng đỡ các em thích nghi với môi trường học tập mới
Ví dụ: Khi mới nhận lớp có vài học sinh còn khóc, đi học phải có mẹ bên cạnh thì các em mới chịu học Tôi đã động viên các em không nên khóc, ở lại học với cô để mẹ về làm việc nhà, tôi thường xuyên nói chuyện với các em
để các em cố gắng học tốt, khi các em hiểu ra, các em hứa sẽ cố gắng học tập Bây giờ các em học rất chăm, mẹ các em không còn giữ các em trên lớp nữa
- Tôi đã tìm hiểu hoàn cảnh gia đình các em cũng như đặc điểm tâm lí của các em để có biện pháp giáo dục thật phù hợp với từng đối tượng học sinh
Ví dụ: Có một số học sinh cha mẹ đi làm xa nhà, không nhận được sự chăm sóc từ cha mẹ, phải sống với ông bà nên khi đi học chưa có sách vở đầy
Trang 5đủ, tôi đã vận động hội phụ huynh và các mạnh thường quân nhằm giúp cho các em có đủ đồ dùng học tập
- Tôi luôn tạo sự gần gũi với các em trong học tập cũng như trong vui chơi, giao tiếp để phát hiện khả năng nhận thức tư duy ở mỗi em trong lớp học
Ví dụ: Hằng ngày, tôi đến lớp sớm hơn giờ học 30 phút để trò chuyện với các em, để các em cảm nhận được sự quan tâm từ tôi, đồng thời tôi có thể hiểu được tâm lí của các em
- Theo dõi tình hình học tập của các em là điều rất quan trọng đối với giáo viên chủ nhiệm lớp, thông qua đó tôi có thể phát hiện những học sinh nào chăm học, những học sinh nào học chưa tốt để có biện pháp giúp đỡ kịp thời Với những em học sinh học chưa tốt, tôi thường động viên các em bằng những lời nói nhẹ nhàng và khen ngợi khi các em có sự tiến bộ trong học tập
Ví dụ: Khi mới bắt đầu trẻ chỉ biết chữ a, b nhưng sau thời gian cố gắng trẻ đã biết thêm chữ c, d… Khi trẻ có sự tiến bộ dù rất nhỏ, tôi vẫn khen ngợi các em để các em phấn đấu học ngày càng tiến bộ hơn hay là cả lớp vỗ tay khen bạn vì bạn đã có sự cố gắng
- Đa số các em học sinh nói chung và học sinh lớp 1 đều thích chơi hơn thích học, do đó tôi thường lồng ghép các kiến thức cần thiết để các em có thể thông qua các hoạt động trò chơi như đố vui, vui để học, thử tài trí nhớ …
mà ghi nhớ được những kiến thức, như thế vừa tạo không khí vui tươi mà các
em lại dễ nhớ nhất là những kiến thức căn bản khó nhớ
Ví dụ: Đối với môn Tiếng Việt, để các em dễ nhớ các chữ cái tôi cho các em chơi trò đố vui, hay giải các câu đố chẳng hạn như:
Nét tròn em đọc chữ “O”
Khuyết đi một nửa sẽ cho chữ gì? (chữ C)
Trang 6Hoặc: Tôi với chữ O Giống nhau như đúc Bỗng đâu bút mực
Vẽ một móc câu Lên đầu tôi đấy Bây giờ bạn thấy Tôi là chữ chi? (chữ Ơ)
- Ngay từ đầu năm học, tôi đã xây dựng lớp thành một tập thể tự quản thật tốt Ngoài ra, tôi còn lập kế hoạch bồi dưỡng về ý thức đạo đức, về cách thức quản lí lớp cho ban cán sự nhằm mục đích làm gương cho các em khác học tập theo để lớp học ngày càng tiến bộ hơn
Ví dụ: Vào lớp các em không được nói chuyện riêng khi thầy, cô đang giảng bài mà phải tập trung nghe giảng để hiểu bài
- Sắp xếp chỗ ngồi cho học sinh thành một sơ đồ lớp hợp lí, tôi căn cứ vào năng lực và thể trạng của học sinh
2 Tổ chức xây dựng nề nếp cho học sinh
- Ngay từ đầu năm học, tôi hướng dẫn các em thật tỉ mỉ về nề nếp của trường, lớp như chào hỏi khi gặp người lớn, thầy cô, xếp hàng ra vào lớp, truy bài đầu giờ…
- Tôi không phó mặc sự quản lí lớp cho ban cán sự mà chỉ thông qua đó để nắm tình hình học tập của các em
Ví dụ: Tôi thường xuyên hỏi nhóm trưởng các sao về tình hình học tập của các bạn trong nhóm, vào lớp có tập trung nghe giảng bài chưa?
- Đầu năm học lớp 1, các em chưa biết đọc, biết viết nên tôi phát cho các em thời khóa biểu, hướng dẫn các em thật chi tiết cách sử dụng thời khóa
Trang 7biểu thật khoa học như yêu cầu các em về dán ở góc học tập và nhờ bố mẹ kiểm tra đồ dùng học tập trước khi đến lớp
Ví dụ:Cho các em tự soạn sách vở, đồ dùng học tập sau đó nhờ bố mẹ kiểm tra lại xem các em có mang đủ chưa Nếu vào lớp các em không mang
đủ đồ dùng học tập thì tôi không la mắng các em mà chỉ nhắc nhở các em lần sau nhớ kiểm tra lại kĩ trước khi đến lớp
- Khi đến lớp tôi hướng dẫn các em kĩ về đồ dùng học tập, sách vở của từng môn học giúp các em nhận biết thông qua bìa sách và nội dung bài học
- Để tiết học đạt hiệu quả cao và đủ thời gian, tôi đã hướng dẫn các em làm quen với các kí hiệu sách giáo khoa
Ví dụ: qui định với các em kí hiệu sử dụng đồ dùng học tập: b: bảng, v: vở, s: sách…
- Trên thực tế, do gia đình không quan tâm nên nhiều em đến lớp còn thiếu hoặc quên sách vở và đồ dùng học tập Vì vậy trong giờ học các em không tham gia hoạt động học tập được và làm ảnh hưởng đến các bạn khác
Do đó tôi đã thường xuyên nhờ phụ huynh kiểm tra đồ dùng học tập của các
em trước khi đến lớp, để vào lớp các em học tốt hơn
- Trong mỗi giờ học cần đảm bảo không khí “học mà vui, vui mà học”,
vì thế giáo viên cần tạo cho học sinh thói quen giơ tay phát biểu ý kiến, chăm chú nghe giảng bài, có ý thức tham gia học tập thật tốt
Ví dụ: Lớp 1 các em học hai buổi, vào giờ học buổi chiều có một số
em ngủ gật trong lớp Vì thế, tôi đã giúp các em rửa mặt, kể những câu chuyện vui cho các em nghe, tổ chức một số trò chơi vận động để các em thư giản và
có tinh thần thoải mái nhờ đó các em sẽ học tập tốt hơn
Trang 8- Việc giữ gìn sách vở, đồ dùng học tập cũng ảnh hưởng đến chất lượng học tập của các em, giáo viên cần hướng dẫn các em cách để sách vở,
đồ dùng học tập thật khoa học, cách đặt tay khi viết, cách cầm bút…
Ví dụ: Tôi luôn hướng dẫn các em cách cầm bút đúng: cầm bút bằng
ba ngón tay (ngón cái, ngón trỏ, ngón giữa) với độ chắc vừa phải Khi viết dùng ba ngón tay di chuyển bút nhẹ nhàng từ trái sang phải Nếu có em cầm bút chưa đúng, tôi sẽ hướng dẫn lại hoặc cầm tay các em tập cho các em thói quen để viết chữ đúng và đẹp
3 Công tác chủ nhiệm lớp đòi hỏi người giáo viên phải thật tỉ mỉ
- Hằng ngày đến lớp tôi thường xuyên gần gũi, chuyện trò ân cần với các em Tôi hướng dẫn các em biết ăn ở sạch sẽ, biết đoàn kết giúp đỡ bạn bè, biết sống trung thực, thật thà Tôi hình thành những đôi bạn cùng tiến, xếp những em hiếu động ngồi cạnh những em ngoan để các em noi gương và học tập bạn mình Đối với những em học chưa tốt tôi tranh thủ thời gian để hướng dẫn, giảng giải cho các em hiểu thêm, nắm được kiến thức cơ bản nhất Đối với những em giỏi tôi có kế hoạch bồi dưỡng để giúp các em phát huy hết khả năng của mình, tích cực, chủ động, sáng tạo hơn trong học tập, góp phần bồi dưỡng nhân tài cho đất nước
- Tôi thường xuyên tìm hiểu đặc điểm tâm sinh lí của từng học sinh qua tiết dạy, sinh hoạt tập thể, hoạt động ngoài giờ lên lớp
- Khi có học sinh mắc sai lầm, thiếu sót, tôi luôn cố gắng kiềm chế và tìm hiểu cặn kẽ thấu đáo nguyên nhân để có biện pháp giúp đỡ các em sửa chữa
- Qua nhiều năm làm công tác chủ nhiệm lớp, tôi biết rằng khi đến lớp
có một số em không học bài, làm bài một phần là do em ham chơi nên quên mất việc học Ngoài ra do gia đình các em ít quan tâm, chăm sóc, động viên
Trang 9các em trong việc học làm cho các em cảm thấy rằng việc học không còn quan trọng nữa Vì vậy, giáo viên chủ nhiệm cần tìm hiểu rõ nguyên nhân để có biện pháp giúp các em học tập tốt hơn và rèn luyện được lối sống lành mạnh Khi biết được nguyên nhân các em không học bài, làm bài tôi sẽ không la mắng, trừng phạt các em mà dùng lời nói nhẹ nhàng để nhắc nhở, động viên các em cố gắng học tập
- Trong giờ luyện viết, tôi hướng dẫn các em nắn nót từng chữ, viết đúng độ cao, khoảng cách các con chữ phải đều nhau để các em hiểu được cách viết giúp các em say mê, hứng thú và chăm chú viết bài
- Hàng ngày, tôi luôn khích lệ và biểu dương các em kịp thời, khen ngợi những ưu điểm của các em nhiều hơn là phê bình khuyết điểm Tôi cố tìm ra những ưu điểm nhỏ nhất để khen ngợi động viên các em Nhưng trong khi khen, tôi cũng không quên chỉ ra những thiếu sót để các em khắc phục và ngày càng hoàn thiện hơn
- Khi nói chuyện, khi giảng, cũng như khi nghiêm khắc phê bình lỗi lầm của học sinh, tôi luôn thể hiện cho các em thấy tình cảm yêu thương của một người thầy đối với học trò Theo qui luật phản hồi của tâm lí, tình cảm của thầy trước sau cũng sẽ được đáp lại bằng tình cảm của học trò Lòng nhân
ái, bao dung, đức vị tha của người thầy luôn có sức mạnh to lớn để giáo dục
và cảm hóa học sinh “Lớp học thân thiện” chỉ có được khi người thầy có tấm lòng nhân hậu, bao dung, hết lòng vì học sinh thân yêu của mình Có một người thầy như vậy thì chắc chắn học sinh sẽ chăm ngoan, tích cực và ham học, thích đi học
- Song song với các hoạt động học tập, tôi còn tổ chức cho các em vui chơi, giải trí, rèn luyện sức khỏe qua các tiết sinh hoạt tập thể, cũng như trong các bài học trên lớp Hoạt động này giúp các em thoải mái tinh thần, mở mang
Trang 10trí tuệ, tăng cường sức khỏe, làm cho các em thêm yêu trường, yêu lớp, quý mến bạn bè, kính trọng thầy cô và mọi người xung quanh
4 Tăng cường kiểm tra, đánh giá việc thực hiện các nề nếp.
- Thời gian đầu, tôi kiểm tra đồ dùng học tập từng em hàng ngày, khi
đã thành nếp, tôi giao việc kiểm tra lại cho ban cán sự lớp
- Giờ truy bài, tổ trưởng kiểm tra việc chuẩn bị bài ở nhà của bạn: soạn sách vở, đồ dùng học tập đầy đủ theo đúng thời khóa biểu, ý thức xem trước bài mới sau đó tổ trưởng báo cáo lại cho tôi
- Cuối tuần, vào giờ sinh hoạt chủ nhiệm tôi nhận xét cụ thể Tổ nào,
cá nhân nào tốt sẽ được khen thưởng, biểu dương và có phần thưởng động viên các em Còn em nào chưa hoàn thành nhiệm vụ tốt thì tôi sẽ nhắc nhở, rút kinh nghiệm cho các em
5 Kết hợp với giáo viên bộ môn và phụ huynh học sinh:
* Kết hợp với giáo viên bộ môn:
- Ngay từ khi bước vào lớp 1, ngoài giáo viên chủ nhiệm lớp các em còn được học các giáo viên bộ môn như: Âm nhạc, Mĩ thuật, Thể dục…Vì vậy, tôi đã kết hợp với giáo viên bộ môn rèn luyện nề nếp cho các em như: hướng dẫn các em tập thể dục, chơi thể thao để rèn luyện sức khỏe, rèn tính cẩn thận khi học các môn năng khiếu,…
* Kết hợp với phụ huynh học sinh:
Buổi họp phụ huynh đầu năm, tôi đã đề ra yêu cầu để phụ huynh cùng giáo dục cho học sinh:
- Hằng ngày, kiểm tra sách vở, bài tập của các em
- Nhắc nhở các em hoàn thành nhiệm vụ mà giáo viên đã giao
- Chuẩn bị sách vở và đồ dùng học tập cho các em theo thời khóa biểu
- Giáo dục các em ý thức gọn gàng, ngăn nắp khi học tập, vui chơi