Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http//: www.lrc-tnu.edu.vn NGUYỄN THỊ THẮM NGHIÊN CỨU MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC SINH SẢN CỦA ONG CHÚA APIS CERANA NUÔI TẠI THÁI NGUY
Trang 1Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http//: www.lrc-tnu.edu.vn
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM
––––––––––––
––––––––––
NGUYỄN THỊ THẮM
NGHIÊN CỨU MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC
SINH SẢN CỦA ONG CHÚA APIS CERANA
NUÔI TẠI THÁI NGUYÊN
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC NÔNG NGHIỆP
THÁI NGUYÊN - 2010
Trang 2Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http//: www.lrc-tnu.edu.vn
NGUYỄN THỊ THẮM
NGHIÊN CỨU MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC
SINH SẢN CỦA ONG CHÚA APIS CERANA
NUÔI TẠI THÁI NGUYÊN
Chuyên ngành: Chăn nuôi
Mã số: 60.62.40
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC NÔNG
NGHIỆP
Người hướng dẫn khoa học:
PGS.TS Nguyễn Duy Hoan
THÁI NGUYÊN - 2010
Trang 3Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http//: www.lrc-tnu.edu.vn
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là đề tài nghiên cứu của riêng tôi, những số liệu
và kết quả trong luận văn này là hoàn toàn trung thực, chƣa hề đƣợc sử dụng
Trang 4Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http//: www.lrc-tnu.edu.vn
LỜI CẢM ƠN
Được sự nhất trí của Ban Giám hiệu, Ban Chủ nhiệm khoa Sau Đại
học và thầy giáo hướng dẫn tôi đã hoàn thành luận văn này Nhân dịp này tôi xin trân trọng cảm ơn sự quan tâm giúp đỡ của Ban Giám hiệu Trường Đại học Nông Lâm, các thầy cô trong khoa Sau Đại học, khoa Chăn nuôi - thú y, phòng Thí nghiệm trung tâm, Công ty Ong Trung ương và các ban ngành có liên quan tại địa bàn tỉnh Thái Nguyên
Đặc biệt tôi xin trân trọng cảm ơn sự chỉ bảo giúp đỡ tận tình của thầy giáo hướng dẫn PGS.TS Nguyễn Duy Hoan
Cuối cùng tôi xin chân thành cảm ơn sự quan tâm giúp đỡ của gia đình, bạn bè đã tạo các điều kiện về vật chất và tinh thần để tôi hoàn thành bản luận văn này
TÁC GIẢ
Nguyễn Thị Thắm
Trang 5Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http//: www.lrc-tnu.edu.vn
MỤC LỤC
Nội dung Trang
TRANG PHỤ BÌA
LỜI CAM ĐOAN i
LỜI CẢM ƠN ii
MỤC LỤC iii
DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT vi
DANH MỤC CÁC BẢNG vii
DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ viii
DANH MỤC CÁC ẢNH ix
MỞ ĐẦU 1
1 Tính cấp thiết của đề tài 1
2 Mục đích của đề tài 3
3 Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài 3
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 4
1.1 Sơ lược lịch sử và tình hình nuôi ong trên thế giới và ở Việt Nam 4
1.1.1 Sơ lược lịch sử và tình hình nuôi ong trên thế giới 4
1.1.2 Sơ lược lịch sử và tình hình nuôi ong ở Việt Nam 8
1.2 Nghiên cứu hình thái, cấu tạo cơ thể ong nội trên thế giới và ở Việt Nam 10
1.2.1 Nghiên cứu hình thái ong nội trên thế giới 10
1.2.1.1 Lịch sử hệ thống học và phân loại ong mật 10
1.2.1.2 Hình thái và phân loại ong mật 11
1.2.1.3 Phân bố và vị trí phân loại của ong nội 12
1.2.2 Nghiên cứu hình thái ong nội trong nước 13
1.2.3 Đặc điểm hình thái, cấu tạo cơ thể ong nội 13
iii
Trang 6Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http//: www.lrc-tnu.edu.vn
1.2.3.1 Hình thái cơ thể 13
1.2.3.2 Các cơ quan bên trong cơ thể ong 14
1.3 Một số đặc điểm sinh vật học của ong chúa Apis cerana 15
1.3.1 Buồng trứng của ong chúa 16
1.3.2 Sự phát triển của trứng 17
1.3.3 Quá trình giao phối của ong chúa 17
1.3.4 Sự đẻ trứng của ong chúa 18
1.3.5 Giai đoạn phát dục từ trứng đến trưởng thành 19
1.3.6 Pheromon của ong chúa 21
1.3.7 Nguồn gốc ra đời của ong chúa 22
1.3.8 Tạo chúa bằng phương pháp di trùng 23
1.3.9 Sự hình thành các mũ chúa tự nhiên và các yếu tố thúc đẩy sự hình thành các mũ tự nhiên 24
1.3.9.1 Sự hình thành các mũ chúa tự nhiên 24
1.3.9.2 Các yếu tố thúc đẩy quá trình hình thành mũ chúa 26
1.3.10 Mối quan hệ giữa các đặc điểm sinh học với năng suất, chất lượng mật ong 28
1.4 Cơ sở khoa học của chọn giống ong mật 30
1.4.1 Ong đực đơn bội, ong đực lưỡng bội và vấn đề cận huyết của đàn ong 30
1.4.2 Cơ sở di truyền 32
1.4.3 Kiểm soát giao phối và ứng dụng kỹ thuật thụ tinh nhân tạo 32
CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 35
2.1 Đối tượng, địa điểm và thời gian nghiên cứu 35
2.1.1 Đối tượng nghiên cứu 35
2.1.2 Địa điểm nghiên cứu 35
Trang 7Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http//: www.lrc-tnu.edu.vn
2.1.3 Thời gian nghiên cứu 35
2.2 Nội dung nghiên cứu 35
2.3 Các chỉ tiêu theo dõi và phương pháp theo dõi các chỉ tiêu 36
2.4 Phương pháp xử lý số liệu 38
CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 39
3.1 Tình hình thời tiết khí hậu của tỉnh Thái Nguyên ảnh hưởng đến nghề nuôi ong mật 39
3.2 Cây nguồn mật và thời gian nở hoa tại vùng điều tra 40
3.3 Thể tích và kích thước mũ chúa 41
3.4 Tình hình chia đàn tự nhiên của chúa tự nhiên và chúa nhân tạo 43
3.5 Số lượng mũ chúa chia đàn tự nhiên 46
3.6 Thời gian phát dục từ trứng đến khi nở của ong chúa 51
3.7 Khối lượng của ong chúa tơ và chúa đã đẻ 51
3.8 Thời gian tập bay và định hướng cửa tổ của ong chúa 55
3.9 Tuổi thành thục của ong chúa 56
3.10 Thời gian bay giao phối trong ngày; số lần bay giao phối trong đời của ong chúa 57
3.11 Sức đẻ trứng của ong chúa 59
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 62
1 Kết luận 62
2 Kiến nghị 63
TÀI LIỆU THAM KHẢO 65
Tiếng Việt 65
Tiếng Anh 67
PHỤ LỤC 68
v
Trang 8Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http//: www.lrc-tnu.edu.vn
DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT
A cerana : Apis cerana
A mellifera: Apis mellifera
SĐT : Sức đẻ trứng CNĐVQH : Chăn nuôi Động vật Quý hiếm ĐHNL : Đại học Nông Lâm
Trang 9Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http//: www.lrc-tnu.edu.vn
DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 3.1 Tình hình thời tiết khí hậu năm 2009 39
Bảng 3.2 Cây nguồn mật và thời gian nở hoa tại vùng điều tra 40
Bảng 3.3 Thể tích và kích thước mũ chúa 41
Bảng 3.4 Tình hình chia đàn tự nhiên của ong chúa 44
Bảng 3.5 Số lượng mũ chúa chia đàn tự nhiên vụ Xuân - Hè 47
Bảng 3.6 Số lượng mũ chúa chia đàn tự nhiên vụ Thu - Đông 48
Bảng 3.7 Thời gian phát dục của ong chúa 51
Bảng 3.8 Khối lượng của ong chúa tơ và chúa đã đẻ 52
Bảng 3.9 Thời gian tập bay và định hướng cửa tổ của ong chúa 55
Bảng 3.10 Tuổi thành thục của ong chúa 56
Bảng 3.11 Thời gian bay giao phối trong ngày của ong chúa 57
Bảng 3.12 Số lần bay giao phối trong đời của ong chúa 58
Bảng 3.13 Sức đẻ trứng của ong chúa sau khi giao phối 59
vii
Trang 10Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http//: www.lrc-tnu.edu.vn
DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 3.1: Mối quan hệ giữa quy mô đàn và tỷ lệ số đàn xây mũ chúa 49 Biểu đồ 3.2: Mối quan hệ giữa quy mô đàn và số lƣợng mũ chúa đƣợc xây 49 Biểu đồ 3.3: Khối lƣợng của ong chúa tự nhiên và ong chúa nhân tạo ở vụ Xuân - Hè và Thu - Đông 53 Biểu đồ 3.4: Sức đẻ trứng của ong chúa qua các tuần khảo sát 61
Trang 11data error !!! can't not
read
Trang 12data error !!! can't not
read
Trang 13data error !!! can't not
read
Trang 14data error !!! can't not
read
Trang 15data error !!! can't not
read
Trang 17data error !!! can't not
read
Trang 18data error !!! can't not
read
Trang 19data error !!! can't not
read
Trang 20data error !!! can't not
read
Trang 21data error !!! can't not
read
Trang 22data error !!! can't not
read
data error !!! can't not
read
Trang 23data error !!! can't not
read
data error !!! can't not
read
Trang 24data error !!! can't not
read
data error !!! can't not
read
Trang 26read
Trang 27data error !!! can't not
read