Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật nhằm nâng cao năng suất, chất lượng tinh dầu hồi (Illicium verum Hook.f.) tại Lạng Sơn

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM NGUYỄN MẠNH TƯỜNG NGHIÊN CỨU MỘT SỐ BIỆN PHÁP KỸ THUẬT NHẰM N

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

NGUYỄN MẠNH TƯỜNG

NGHIÊN CỨU MỘT SỐ BIỆN PHÁP KỸ THUẬT NHẰM NÂNG

CAO NĂNG SUẤT, CHẤT LƯỢNG TINH DẦU HỒI (Illicium

verum Hook.f.) TẠI LẠNG SƠN

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC LÂM NGHIỆP

THÁI NGUYÊN, NĂM 2010

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

NGUYỄN MẠNH TƯỜNG

NGHIÊN CỨU MỘT SỐ BIỆN PHÁP KỸ THUẬT NHẰM NÂNG

CAO NÂNG SUẤT CHẤT LƯỢNG TINH DẦU HỒI (Illicium verum

Hook.f.) TẠI LẠNG SƠN

Chuyên ngành: Lâm học

Mã số: 60.62.60

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC LÂM NGHIỆP

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

TS Nguyễn Huy Sơn

Thái Nguyên, năm 2010

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn i

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành chương trình đào tạo Cao học Lâm nghiệp khóa học 2008-2010, đồng thời gắn liền giữa cơ sở lý luận và thực tiễn sản xuất, được sự đồng ý của Khoa Đào tạo sau đại học - trường Đại học Nông Lâm

Thái Nguyên, tôi thực hiện đề tài tốt nghiệp: “Nghiên cứu một số biện pháp

kỹ thuật nhằm nâng cao năng suất, chất lượng tinh dầu hồi (Illicium verum Hook.f.) tại Lạng Sơn”

Đề tài luận văn tôt nghiệp này là một trong những nội dung của đề tài trọng điểm cấp Bộ: “Nghiên cứu chọn lọc, nhân giống sinh dưỡng cây Hồi” do TS Hoàng Thanh Lộc làm chủ nhiệm từ 2005 đến 2010 mà tác giả

là cộng tác viên chính của đề tài Được sự đồng ý của chủ nhiệm đề tài Tác giả đã kế thừa các mô hình cũng như một số kết quả phân tích để làm cơ sở hoàn thiện đề tài luận văn này

Góp phần hoàn thành luận văn tốt nghiệp, tác giả đã nhận được sự quan tâm và giúp đỡ tận tình của cán bộ, giáo viên Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, đặc biệt là Khoa Đào tạo sau Đại Học Nhân dịp này cho phép tôi được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Ban giám hiệu, Khoa Đào tạo sau đại học, khoa Lâm nghiệp, các thầy cô giáo Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và hoàn thành luận văn này

Đặc biệt tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới TS Nguyễn Huy Sơn, người đã trực tiếp hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài Đồng thời, tôi xin cảm ơn sự giúp đỡ và những ý kiến quý báu của TS Hoàng Thanh Lộc đã chỉ bảo và đóng góp để luận văn được hoàn thiện hơn

Tôi xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ của Viện Hoá học các hợp chất thiên nhiên, Viện Quy hoạch và Thiết Kế Nông nghiệp giúp đỡ tôi trong quá trình phân tích các chỉ tiêu nghiên cứu

Tôi xin cảm ơn bạn bè đồng nghiệp và gia đình đã ủng hộ động viên tôi trong thời gian thực hiện đề tài

Mặc dù đã có nhiều cố gắng song Luận văn không tránh khỏi những thiếu sót, rất mong nhận được các ý kiến đóng góp của các thầy cô giáo, các nhà khoa học và các đồng nghiệp để công trình nghiên cứu này được hoàn thiện hơn

Xin chân thành cảm ơn !

Thái Nguyên, tháng 10 năm 2010

Tác giả

Nguyễn Mạnh Tường

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn ii

ii

MỤC LỤC

ĐẶT VẤN ĐỀ 1

Chương 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 3

1.1 TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU Ở NƯỚC NGOÀI 4

1.1.1 Những nghiên cứu về phân loại và phân bố 4

1.1.2 Những nghiên cứu về cải thiện giống 6

1.1.3 Những nghiên cứu về nhân giống 6

1.1.4 Những nghiên cứu về kỹ thuật gây trồng 6

1.1.5 Những nghiên cứu về hàm lượng, chất lượng tinh dầu 7

1.1.6 Những nghiên cứu về giá trị, thị trường 8

1.2 TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU Ở VIỆT NAM 10

1.2.1 Nghiên cứu về nguồn gốc, phân loại 10

1.2.2 Những nghiên cứu về hình thái, sinh thái 10

1.2.3 Những nghiên cứu về sinh trưởng và phát triển 13

1.2.4 Những nghiên cứu về kỹ thuật gây trồng 15

1.2.5 Những nghiên cứu về giống 15

1.2.6 Những nghiên cứu về đặc điểm của tinh dầu Hồi 17

1.2.7 Thực trạng sản xuất và thị trường tiêu thụ 20

Chương II MỤC TIÊU, NỘI DUNG, ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 25

2.1 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 25

2.1.1 Mục tiêu chung 25

2.1.2 Mục tiêu cụ thể 25

2.2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU 25

2.2.1 Địa điểm nghiên cứu 25

2.2.2 Đối tượng nghiên cứu 26

2.2.3 Giới hạn nội dung nghiên cứu 26

2.3 NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 27

2.3.1 Nghiên cứu ảnh hưởng thời điểm thu hái quả và tuổi cây đến hàm lượng và chất lượng tinh dầu trong quả 27

2.3.2 Nghiên cứu chọn giống Hồi theo sản lượng quả và chất lượng tinh dầu 27

2.3.3 Nghiên cứu biện pháp kỹ thuật ghép Hồi 27

2.3.4 Đánh giá mô hình rừng trồng bằng cây ghép 27

2.3.5 Đề xuất một số biện pháp kỹ thuật nhằm nâng cao năng suất và chất lượng tinh dầu hồi 27

2.4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 29

2.4.1 Phương pháp luận tổng quát 29

2.4.2 Phương pháp nghiên cứu cụ thể 29

Chương III ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ, XÃ HỘI KHU VỰC NGHIÊN CỨU 36

3.1 ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN 36

3.1.1 Vị trí địa lý 36

3.1.2 Điều kiện khí hậu 36

3.1.3 Điều kiện thủy văn 37

3.2 ĐIỀU KIỆN DÂN SINH, KINH TẾ - XÃ HỘI 42

3 2.1 Điều kiện dân sinh 42

3.2.2 Điều kiện kinh tế 43

3.2.3 Lĩnh vực văn hóa- xã hội 46

3.3 Nhận xét chung 47

Chương IV KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 50

4.1 ẢNH HƯỞNG CỦA THỜI ĐIỂM THU HÁI QUẢ VÀ TUỔI CÂY ĐẾN HÀM LƯỢNG VÀ CHẤT LƯỢNG TINH DẦU TRONG QUẢ 50

4.1.1 Ảnh hưởng của thời điểm thu hái quả đến hàm lượng và chất lượng tinh dầu 50

4.1.2 Ảnh hưởng của tuổi cây đến hàm lượng tinh và chất lượng tinh dầu 54

4.2 NGHIÊN CỨU CHỌN GIỐNG HỒI THEO SẢN LƯỢNG VÀ CHẤT LƯỢNG TINH DẦU 57

4.2.1 Xác định lâm phần chọn giống 58

4.2.1.1 Sản lượng quả, chỉ tiêu sinh trưởng tại hai lâm phần dự tuyển 58 4.2.1.2 Hàm lượng tinh dầu của hai lâm phần dự tuyển 61

iv

4.2.1.3 Chất lượng tinh dầu tại hai lâm phần dự tuyển 63

4.2.2 Nghiên cứu xác định tương quan giữa một số chỉ tiêu sinh trưởng với hàm lượng và chất lượng tinh dầu 65

4.2.3 Tuyển chọn cây trội theo sản lượng quả, hàm lượng tinh dầu và chất lượng tinh dầu 66

4.3 NGHIÊN CỨU BIỆN PHÁP KỸ THUẬT GHÉP HỒI 73

4.3.1 Nghiên cứu ảnh hưởng của đường kính gốc ghép đến tỷ lệ sống và sinh trưởng của chồi ghép 73

4.3.2 Ảnh hưởng của phương pháp ghép đến tỷ lệ sống và sinh trưởng của chồi ghép 76

4.4 ĐÁNH GIÁ MÔ HÌNH RỪNG TRỒNG BẰNG CÂY GHÉP 78

4.5 ĐỀ XUẤT MỘT SỐ BIỆN PHÁP KỸ THUẬT 80

Chương V KẾT LUẬN - TỒN TẠI - KIẾN NGHỊ 84

5.1 KẾT LUẬN 84

5.2 TỒN TẠI 85

5.3 KIẾN NGHỊ 85

TÀI LIỆU THAM KHẢO 87

Tài liệu tiếng Việt 87

Tài liệu nước ngoài 89

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT

D1.3: Đường kính đo ở vị trí 1,3m của thân cây

LD: Lượng tinh dầu/ cây

TD: Hàm lượng tinh dầu theo % mẫu khô tuyệt đối Mtd: Khối lượng tinh dầu thu được

Mk: Khối lượng mẫu tính theo độ khô tuyệt đối

QT, QK: Sản lượng quả tươi, quả khô / cây

vi

DANH MỤC CÁC BẢNG

1.1 Thống kê giá bình quân Hồi và dầu hồi xuất khẩu từ năm

1996-2007 tại Trung Quốc

quả

51

4.2 Đặc trưng mẫu số liệu theo dõi sinh trưởng của các cây theo

dõi thời điểm thu hái quả

4.8 Sản lượng quả, chỉ tiêu sinh trưởng của lâm phần Hồi xã Tân

Đoàn,Văn Quan, Lạng Sơn

58

4.9 Sản lượng quả, chỉ tiêu sinh trưởng sinh trưởng của lâm phần

Hồi tại xã Đồng Giáp, Văn Quan, Lạng Sơn

4.16 Hàm lượng và chất lượng tinh dầu của 46 cây dự tuyển 68 4.17 Chỉ tiêu sinh trưởng, sản lượng quả, hàm lượng và chất lượng

tinh dầu 20 cây trội

70

4.18 Đặc trưng mẫu chỉ tiêu sinh trưởng, sản lượng quả, hàm lượng

và chất lượng tinh dầu của 20 cây trội

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read