Nghiên cứu đề xuất một số giải pháp phát triển kinh tế trang trại nông lâm kết hợp do thanh niên làm chủ trên địa bàn huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn i ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM VŨ THỊ NGUYỆT MINH NGHIÊN CỨU ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁ

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn

i

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

VŨ THỊ NGUYỆT MINH

NGHIÊN CỨU ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN

MÔ HÌNH KINH TÊ TRANG TRẠI NÔNG LÂM KẾT HỢP DO THANH NIÊN LÀM CHỦ TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN ĐỒNG HỶ,

TỈNH THÁI NGUYÊN

Chuyên ngành: Lâm học

Mã số: 60.62.60

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC NÔNG NGHIỆP

Người hướng dẫn: TS Lê Sỹ Trung

Thái nguyên, năm 2010

LỜI CẢM ƠN

Luận văn thạc sỹ khoa học Lâm nghiệp này được hoàn thành tại

Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên theo chương trình đào tạo sau Đại

học, chuyên ngành Lâm nghiệp - Hệ chính quy (khóa học 2008-2010)

Trong quá trình thực hiện và hoàn thành bản luận văn, tôi đã nhận được

sự quan tâm, giúp đỡ, tạo điều kiện của Ban giám hiệu nhà trường, của Khoa

Sau Đại học và các thầy cô giáo Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên,

của các sở, ban, ngành, các cơ quan, đơn vị, các đồng chí, đồng nghiệp và địa

phương nơi tôi công tác Nhân dịp này cho phép tôi trân trọng cảm ơn sự giúp

đỡ quý báu đó

Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới Tiến sĩ Lê Sỹ Trung -

Người đã trực tiếp hướng dẫn và tận tình giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực

hiện luận văn này

Tôi cũng xin chân thành cảm ơn Sở Nông nghiệp & PTNT tỉnh Thái

Nguyên, Trung tâm Khuyến nông Tỉnh, Chi cục Lâm nghiệp, Chi cục Thống

kê tỉnh Thái Nguyên, Ủy ban nhân dân huyện Đồng Hỷ, Phòng Nông nghiệp

& PTNT, Phòng Tài nguyên môi trường, Phòng Thống kê huyện Đồng Hỷ,

Ủy ban nhân dân các xã, thị trấn, các cơ quan, đơn vị, và một số hộ thanh niên

làm kinh tế giỏi trên địa bàn huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên đã tạo điều

kiện giúp đỡ tôi trong thời gian thực hiện luận văn

Tôi xin cảm ơn gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã động viên, khích lệ và

tạo điều kiện thuận lợi để tôi hoàn thành luận văn này

Mặc dù đã có nhiều cố gắng song Luận văn không tránh khỏi những

thiếu sót, rất mong nhận được các ý kiến đóng góp của các thầy cô giáo, các nhà

khoa học và các đồng nghiệp để công trình nghiên cứu này được hoàn thiện hơn

Xin trân trọng cảm ơn!

Tác giả

Vũ Thị Nguyệt Minh

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn

ii

MỤC LỤC

Lời cảm ơn …i

Mục lục ii

Danh mục các từ viết tắt vi

Danh mục các bảng, biểu, sơ đồ, hình vii

Đặt vấn đề 1

Chương I: Tổng quan tài liệu các vấn đề nghiên cứu 4

1.1 Tổng quan trên thế giới 4

1.1.1 Các nghiên cứu về trang trại trên thế giới 4

1.1.1.1 Một số khái niệm về trang trại 4

1.1.1.2 Quá trình hình thành và phát triển trang trại 5

1.1.2 Các nghiên cứu về Nông lâm kết hợp trên thế giới 8

1.1.2.1 Lịch sử phát triển nông lâm kết hợp thế giới 8

1.1.2.2 Phân loại hệ thống nông lâm kết hợp trên thế giới 10

1.1.2.3 Nông lâm kết hợp trên thế giới hiện nay 11

1.2 Tổng quan trong nước 13

1.2.1 Các nghiên cứu về trang trại ở Việt Nam 13

1.2.1.1 Một số khái niệm về trang trại 13

1.2.1.2 Quá trình hình thành và phát triển trang trại 15

1.2.1.3 Xu hướng phát triển trang trại ở Việt Nam 18

1.2.1.4 Một số kết quả và kinh nghiệm phát triển KTTT những năm qua………19

1.2.1.5 Đánh giá những mặt đạt được và những tồn tại của KTTT……… 21

1.2.1.6 Tiêu chí nhận dạng trang trại………24

1.2.2 Các nghiên cứu về Nông lâm kết hợp ở Việt Nam……… 25

1.2.2.1 Lịch sử phát triển nông lâm kết hợp ở Việt Nam ……….25

1.2.2.2 Phân loại hệ thống nông lâm kết hợp ở Việt Nam 26

1.2.2.3 Thực tế Nông lâm kết hợp ở Việt Nam 27

Chương II: Mục tiêu, đối tượng, phạm vi, nội dung và phương pháp nghiên cứu 31

2.1 Mục tiêu nghiên cứu 31

2.2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 31

2.2.1 Đối tượng nghiên cứu 31

2.2.2 Phạm vi nghiên cứu 31

2.3 Nội dung và phương pháp nghiên cứu 31

2.3.1 Nội dung nghiên cứu 31

2.3.2 Phương pháp nghiên cứu 32

2.3.2.1 Chọn điểm nghiên cứu 32

2.3.2.2 Phương pháp nghiên cứu cụ thể 32

Chương III: Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội khu vực nghiên cứu 37

3.1 Điều kiện tự nhiên của huyện Đồng Hỷ 37

3.1.1 Vị trí địa lý 37

3.1.2 Địa hình, thổ nhưỡng 37

3.1.2.1 Địa hình 37

3.1.2.2 Thổ nhưỡng và đặc điểm đất đai 39

3.1.3 Đặc điểm khí hậu, thời tiết, thuỷ văn 40

3.1.3.1 Khí hậu, thời tiết 40

3.1.3.2 Thuỷ văn 41

3.1.4 Tình hình phân bổ và sử dụng đất 41

3.2 Điều kiện kinh tế - xã hội 43

3.2.1 Tình hình nhân khẩu và lao động của huyện Đồng Hỷ 43

3.2.2 Thực trạng cơ sở hạ tầng 45

3.2.2.1 Giao thông 45

3.2.2.2 Thuỷ lợi 45 3.2.2.3 Điện sinh hoạt 46

3.2.2.4 Thông tin liên lạc, bưu chính viễn thông 46

3.2.2.5 Giáo dục 46

3.2.2.6 Y tế 46

3.2.2.7 Văn hoá thông tin - thể dục thể thao 46

3.2.3 Tình hình phát triển kinh tế của Huyện 46

Chương IV: Kết quả nghiên cứu và thảo luận 47

4.1 Nghiên cứu các quan điểm, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước……47

4.1.1 Quan điểm của Đảng và Nhà nước về kinh tế trang trại 47

4.1.2 Chủ trương về kinh tế trang trại 48

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn

iv

4.1.3 Các chính sách cụ thể về kinh tế trang trại 48

4.1.3.1 Chính sách đất đai 48

4.1.3.2 Chính sách đầu tư……… 50

4.1.3.3 Chính sách tín dụng 52

4.1.3.4 Chính sách về thuế 54

4.1.3.5 Chính sách về sử dụng lao động 54

4.1.3.6 Chính sách thị trường 55

4.1.3.7 Chính sách khoa học công nghệ và môi trường 57

4.1.3.8 Chính sách bảo hộ tài sản đã đầu tư của trang trại 57

4.2 Nghiên cứu, phân tích, đánh giá thực trạng phát KTTT ở huyện Đồng Hỷ 58

4.2.1 Khái quát tình hình phát triển trang trại ở huyện Đồng Hỷ 58

4.2.2 Đặc điểm của các trang trại huyện Đồng Hỷ 60

4.2.2.1 Số lượng và các loại hình trang trại chủ yếu 60

4.2.2.2 Quy mô diện tích sản xuất của các trang trại điều tra 62

4.2.2.3 Tình hình sử dụng đất đai của các trang trại điều tra 62

4.2.2.4 Tình hình tài sản và nguồn vốn 64

4.2.3 Hiệu quả của các mô hình KTTT trên địa bàn huyện Đồng Hỷ 67

4.2.3.1 Hiệu quả về mặt kinh tế 67

4.2.3.2 Hiệu quả về mặt xã hội 69

4.3 Phân tích, đánh giá hiệu quả 5 mô hình KTTT NLKH hợp do thanh niên 70

4.3.1 Một số đặc trưng cơ bản về các trang trại NLKH do thanh niên làm chủ 70

4.3.1.1 Thông tin cơ bản về chủ trang trại 70

4.3.1.2 Diện tích và cơ cấu sử dụng đất trong các trang trại 72

4.3.1.3 Thành phần cấu tạo các mô hình trang trại 76

4.3.1.4 Lao động trong các trang trại 77

4.3.2 Phân tích các mô hình KTTT NLKH do thanh niên làm chủ 79

4.3.2.1 Dạng mô hình trang trại quy mô lớn (1) 79

4.4.2.2 Dạng mô hình trang trại quy mô vừa (2) 84

4.3.2.3 Dạng mô hình trang trại quy mô nhỏ (3) 89

4.3.3 Phân tích điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức 94

4.3.3.1 Điểm mạnh, điểm yếu 94

4.3.3.2 Cơ hội và thách thức 96

4.3.4 Định hướng phát triển kinh tế trang trại NLKH do thanh niên 98

4.3.4.1 Quy hoạch vùng phát triển trang trại………98

4.3.4.2 Tiến hành guiao đất, cho thuê đất và cấp giấy chứng nhận ………98

4.3.4.3 Nâng cao trình độ ứng dụng KH&CN ở các trang trại….………98

4.3.4.4 Hỗ trợ trang trại tiếp cận thị trường tiêu thụ nông, lâm sản …………99

4.3.4.5 Nâng cao năng lực quản lý của chủ trang trại và nâng cao……….99

4.3.4.6 Thực hiện chính sách hỗ trợ của Nhà nước ……… 100

4.3.4.7 Tạo ra những sản phẩm nông nghiệp sạch, an toàn…….……… 100

4.3.5 Đề xuất một số giải pháp phát triển KTTT NLKH do thanh niên …… 101

4.3.5.1 Giải pháp về thị trường và tiêu thụ sản phẩm……….…101

4.3.5.2 Giải pháp về vốn sản xuất kinh doanh………101

4.3.5.3 Giải pháp tăng cường đào tạo, bồi dưỡng kỹ thuật, nghiệp vụ 103

4.3.5.4 Giải pháp về quy hoạch, xây dựng cơ sở hạ tầng 103

4.3.5.5 Giải pháp đẩy mạnh công tác chuyển giao và ứng dụng tiến bộ KH 104

4.3.5.6 Giải pháp về mở rộng công nghệ chế biến và bảo quản nông sản 104

4.3.5.7 Giải pháp về đất đai 104

4.3.5.8 Giải pháp mở rộng và tăng cường các hình thức hợp tác 105

Chương 5: Kết luận và kiến nghị 106

5.1 Kết luận 106

5.2 Tồn tại 108

5.3 Kiến nghị 108

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn

DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU, SƠ ĐỒ, HÌNH

Bảng 3.2 Vùng sinh thái với các đặc điểm địa hình khác nhau 38

Bảng 3.4 Tình hình đất đai của huyện Hồng Hỷ qua các năm (2007 – 2009) 42 Bảng 3.5 Tình hình nhân khẩu lao động của Huyện qua 3 năm (2007 - 2009) 44 Bảng 4.1 Tình hình phát triển trang trại ở Đồng Hỷ qua các năm 58 Bảng 4.2 Số lƣợng các loại hình TT của huyện Đồng Hỷ theo cơ cấu 60 Bảng 4.3 Số lƣợng và loại hình TT của Huyện phân theo vùng năm 2009 61 Bảng 4.4 Quy mô diện tích của các trang trại điều tra năm 2009 62 Bảng 4.5 Tình hình sử dụng đất của các trang trại 63 Bảng 4.6 Vốn sản xuất kinh doanh của các trang trại điều tra năm 2009 65 Bảng 4.7 Số lƣợng máy móc, thiết bị chủ yếu của các trang trại năm 2009 67 Bảng 4.8 Hiệu quả sản xuất kinh doanh và tỉ suất hàng hoá năm 2009 68 Bảng 4.9 Một số thông tin cơ bản về các chủ trang trại 71 Bảng 4.10 Diện tích và cơ cấu sử dụng đất trong các trang trại nghiên cứu 73 Bảng 4.11 Cơ cấu sử dụng đất lâm nghiệp trong các trang trại 75 Bảng 4.12 Cơ cấu loài và thành phần cấu tạo của các mô hình trang trại 76 Bảng 4.13 Lao động trong các trang trại nghiên cứu 78 Bảng 4.14 Cơ cấu về diện tích và các thành phần trong dạng mô hình (1) 79 Bảng 4.15 Hiệu quả kinh tế của dạng mô hình (1) 82 Bảng 4.16 Cơ cấu về diện tích và các thành phần trong dạng mô hình (2) 84 Bảng 4.17 Hiệu quả kinh tế của dạng mô hình (2) 87 Bảng 4.18 Cơ cấu về diện tích và các thành phần trong dạng mô hình (3) 89 Bảng 4.19 Hiệu quả kinh tế của dạng mô hình (3) 92 Biểu đồ 4.1 Cơ cấu sử dụng đất trong các trang trại nghiên cứu 74 Biểu đồ 4.2 Cơ cấu sử dụng đất lâm nghiệp trong các trang trại 76

Sơ đồ 4.1 Sơ đồ mặt lát cắt trang trại NLKH của chủ hộ Nguyễn Văn Mừng 81

Sơ đồ 4.2 Sơ đồ mặt lát cắt trang trại NLKH của chủ hộ Lê Mai Huyền 86

Sơ đồ 4.3 Sơ đồ mặt lát cắt trang trại NLKH của chủ hộ Hoàng Văn Phúc 91

Sơ đồ 4.4 Điểm mạnh, điểm yếu trong phát triển mô hình trang trại 94

Sơ đồ 4.5 Cơ hội, thách thức trong phát triển mô hình trang trại 96 Hình 4.1 Ảnh mô hình trang trại của chủ hộ Nguyễn Văn Mừng 83 Hình 4.2 Ảnh mô hình trang trại của chủ hộ Lê Mai Huyền 88 Hình 4.3 Ảnh mô hình trang trại của chủ hộ Hoàng Văn Phúc 93

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn

Việt Nam, với nền kinh tế nông nghiệp là chủ yếu, với gần 80% dân số sống ở nông thôn, để phát triển đất nước, Đảng và Nhà nước ta đã có nhiều chủ trương, chính sách nhằm khuyến khích phát triển nông nghiệp nông thôn Mặc

dù ở nuớc ta, kinh tế trang trại đã có từ lâu nhưng trang trại gia đình mới chỉ phát triển từ đầu thập kỷ 90 sau khi có Nghị quyết 10 của Bộ chính trị và Luật đất đai

ra đời (năm 1993) và sửa đổi bổ sung (năm 1998) với đầy đủ 5 quyền: Chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, thừa kế và thế chấp Điều này đã tạo ra được động lực khuyến khích phát triển lực lượng sản xuất, trên cơ sở đó tạo tiền đề cho kinh

tế trang trại hình thành dựa trên nền tảng kinh tế tự chủ của hộ nông dân, đã thực

sự phát huy tác dụng, góp phần khai thác, sử dụng triệt để nguồn vốn đầu tư, mở rộng thêm diện tích đất nông nghiệp, giảm thiểu diện tích đất trống, đồi núi trọc, tạo thêm nhiều việc làm cho nhiều hộ nông dân, dần dần xoá đói, giảm nghèo, làm cho đời sống của người dân ngày càng ấm no, hạnh phúc hơn

Cùng với sự phát triển của nền nông nghiệp cả nước, kinh tế trang trại của tỉnh Thái Nguyên nói chung và của huyện Đồng Hỷ nói riêng đã có bước phát triển khá và từng bước khẳng định là một hình thức tổ chức sản xuất kinh doanh nông nghiệp có nhiều ưu thế và phù hợp với xu hướng phát triển tất yếu của một nền sản xuất nông nghiệp theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá Đồng Hỷ

có tổng diện tích đất tự nhiên là 47.037,94 ha, dân số là 125.811 người trong đó

thanh niên nông thôn chiếm 25% tổng dân số toàn Huyện và là lực lượng lao động chính

Trong những năm qua dưới sự lãnh đạo của cấp uỷ Đảng, sự quản lý và điều hành của chính quyền cùng với sự đoàn kết của nhân dân các dân tộc trong Huyện, tình hình chính trị, kinh tế - xã hội của Huyện có sự chuyển biến mạnh mẽ, đời sống nhân dân được cải thiện rõ rệt, đã tạo ra môi trường thuận lợi để thanh niên có điều kiện được rèn luyện, cống hiến và trưởng thành ngay trên chính mảnh đất quê hương mình Tuy nhiên trong điều kiện hiện nay, thanh niên trong Huyện đang gặp không ít khó khăn, hạn chế như: trình độ nghề nghiệp chưa đồng đều, tình trạng thiếu việc làm, có việc làm nhưng không ổn định, thu nhập thấp và chưa được đào tạo nghề trong thanh niên còn khá cao Bên cạnh đó thanh niên cũng gặp không ít những khó khăn về cơ chế, chính sách và môi trường để phát huy khả năng của mình Tình hình trên, đang đặt ra những yêu cầu cấp thiết đối với cấp ủy, chính quyền huyện Đồng

Hỷ trong việc giải quyết tình trạng thiếu việc làm trong thanh niên

Mặc dù là một Huyện nằm sát trung tâm thành phố Thái Nguyên nhưng Đồng Hỷ lại hội tụ đầy đủ những điều kiện thuận lợi cho phát triển mô hình trang trại như: Nguồn gốc trang trại ở khu vực này đã có từ lâu, nhân dân cần

cù lao động, giao thông thuận lợi cho sự phát triển giao lưu hàng hóa, đất đai thuận lợi cho phát triển cây công nghiệp dài ngày như: chè, gỗ; cây ăn quả như: vải, na, hồng…Vì đã xác định rõ cơ cấu kinh tế của Huyện chủ yếu vẫn

là Nông, Lâm nghiệp cho nên trong những năm qua các cấp uỷ, chính quyền huyện Đồng Hỷ đã đặc biệt quan tâm, trú trọng đến việc phát triển và nhân rộng các mô hình kinh tế trang trại trên địa bàn Huyện, coi đây là hướng đi ưu tiên trong định hướng phát triển kinh tế xã hội của Huyện, nhất là những mô hình trang trại do thanh niên nông thôn làm chủ Điều đó đã tạo ra môi trường thuận lợi để thanh niên có điều kiện lập thân, lập nghiệp, phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo, làm giàu cho bản thân và xã hội

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read