Thiết kế mô phỏng thí nghiệm trong chương trình hóa học phổ thông lớp 10 (LV tốt nghiệp)

Thiết kế mô phỏng thí nghiệm trong chương trình hóa học phổ thông lớp 10 (LV tốt nghiệp)Thiết kế mô phỏng thí nghiệm trong chương trình hóa học phổ thông lớp 10 (LV tốt nghiệp)Thiết kế mô phỏng thí nghiệm trong chương trình hóa học phổ thông lớp 10 (LV tốt nghiệp)Thiết kế mô phỏng thí nghiệm trong chương trình hóa học phổ thông lớp 10 (LV tốt nghiệp)Thiết kế mô phỏng thí nghiệm trong chương trình hóa học phổ thông lớp 10 (LV tốt nghiệp)Thiết kế mô phỏng thí nghiệm trong chương trình hóa học phổ thông lớp 10 (LV tốt nghiệp)Thiết kế mô phỏng thí nghiệm trong chương trình hóa học phổ thông lớp 10 (LV tốt nghiệp)Thiết kế mô phỏng thí nghiệm trong chương trình hóa học phổ thông lớp 10 (LV tốt nghiệp)Thiết kế mô phỏng thí nghiệm trong chương trình hóa học phổ thông lớp 10 (LV tốt nghiệp)Thiết kế mô phỏng thí nghiệm trong chương trình hóa học phổ thông lớp 10 (LV tốt nghiệp)

TRUONG DAI HOC SU PHAM HA NOI 2

KHOA HOA HOC

BUI ANH NGUYET

THIET KE CAC MO PHONG THI NGHIEM HOA HOC

TRONG SACH GIAO KHOA

HOA HOC PHO THONG LOP 10 (CO BAN)

KHOA LUAN TOT NGHIEP DAI HOC

Chuyên ngành: Hóa vô cơ

Người hướng dẫn khoa học

Th.S Hoàng Quang Bắc

HA NOI 2016

MUC LUC

2 x

`

r

`

2.1 Giới thiệu phần mềm Edraw IMaxX - -G- Ă - < k1 HT kh kg 13 2.2 Quy trình vẽ mô phỏng thí nghiệm sử dụng phần mềm Edraw Max 15

ZA.THUC NQHiSM 20 22 2.4.1 Nội dung kiến thức và mục tiêu môn hóa học lớp 10 22 2.4.3.Mục đích thực nghiệm sư phạm - «<< + «<< +3 <5Ă3<3155231 5232555 26

CHƯƠNG 3: KÉT QUÁ VÀ THẢO LUẬN G- - G23 x3 cv ke 28

3.1 Kết quả vẽ các mô phỏng thí nghiệm sử dụng phần mềm Edraw Max 28

3.1.1.Kết quả mô phỏng thí nghiệm phần thực hành . - 5 5-5 <¿ 28 3.1.2 Kết quả mô phỏng thí nghiệm phần lí thuyẾt . 5 5 << << «<< c£<©2 46

3.2.Kết quả thực nghiệm sư phạm G5 Sskeskeseeseesseeseeeseeseeseeeseesc L8

3.2.1 Kết quả bài kiỂm tra . (- 5Á SG BS sseeeseeseesseeseessesseessersecsr.ee LĐ 3.2.2 Xử lý kết quả thực nghiệm G- G SĂ BS sSseeeeesseeseseerseeserscse.e L8 3.3 Nhận xét về kết quả thực nghiệm -G( ĂĂ SE sEseesesseeseeseeseeeseesecsces D4 3.3.1 Nhận xét về kết quả thực nghiệm 5-5 55 ĂSĂccSesseseesereerseeees 4 3.3.2 Nhận xét về kết quả thực nghiệm ¿G6 SE seEeeeeseseerserseescee 7Õ KẾT LUẬN - -G- G2111 S TH HH ng TH Hư uc Ổ TÀI LIỆU THAM KHẢO . - 5< 2< Ss£sEESeeeseeseseeseseesesersesecsce.c ÔÔ PHỤ LỤC - LG <2 S11 121 311111 g1 TH TY TH HH ng rrserersersT

LOICAM ON

Với sự giúp đỡ rât nhiệt tình của các Thay giáo, Cô giáo,gia đình, bạn bè cùng sự nỗ lực của bản thân, sau một thời gian tìm hiểu, nghiên cứu đê tài “Thiết kế mô phỏng thí nghiệm trong chương trình hóa học phổ thông lớp 10” đã được hoàn thành

Trước hết tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới - Th§ Hoàng Quang Bắc

đã định hướng và hướng dẫn tôi tận tình trong suốt quá trình nghiên cứu để tôi hoàn

thành được khóa luận tốt nghiệp Tôi xin gửi lời cảm ơn tới tất cả các Thầy giáo, Cô

giáo khoa Hóa Học - Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 đã nhiệt tình giảng dạy trong suốt thời gian tôi học tập tại trường

Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới Ban giám hiệu, các Thầy giáo, Cô giáo

và các em học sinh Trường THPT Kim Anh - Sóc Sơn Đồng thời tôi xin gửi lời

cảm ơn đến gia đình, bạn bè đã giúp đỡ, động viên, khích lệ tôi trong quá trình thực hiện khóa luận

Trong quá trình nghiên cứu và làm đề tài không tránh khỏi những thiếu sót;

vì vậy, tôi rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của các Thay giáo, Cô giáo và

các bạn để đề tài được hoàn thiện và mang lại hiệu quả cao hơn

Hà Nội, ngày 05 tháng 5 năm 2016

Sinh viên

Bài Ánh Nguyệt

DANH MUC TU VIET TAT

SGK: Sách giáo khoa

ĐC: Đối chứng TN: Thực nghiệm

STT: Số thứ tự

MO DAU

1 Lido chon dé tai

Hóa học là một môn khoa học thực nghiệm, vi vậy việc lồng ghép các thí nghiệm vào trong các bài hóa học là một biện pháp quan trọng để nâng cao chất lượng dạy và học.Việc đổi mới phương pháp dạy học nước ta đã và đang triển khai trên toàn quốc Tuy nhiên, không thể nói đến đổi mới phương pháp

Trước đây, phương pháp dạy học của ta còn nặng về lí thuyết, rất nhiều

học sinh do không hình dung được thí nghiệm xảy ra như thế nào nên việc nhớ kiến thức cũ và tiếp thu kiến thức mới khá khó khăn Lại có em thì có thể nói thông vanh vách kiến thức lí thuyết nhưng đến khi cho thực nghiệm lại

hoàn toàn lúng túng Không chỉ có những học sinh bình thường mà có thể

thấy ngay cả các học sinh dự thi các thì thi Olympic quốc tế về một số môn

học cần phải thực hành như vật lý, hóa học, sinh học của các năm trước đây,

khi mà điểm lí thuyết rất cao còn điểm thực hành thì gần như lại khá khiêm tốn

Trong khi sử dụng thí nghiệm trực quan lại có rất nhiều ưu điểm có thể

kể ra như: thí nghiệm góp phần làm cho học sinh huy động được tất cả các giác quan vào quá trình nhận thức, gây hứng thú học tập cho học sinh, kiến

thức thu được chắc chắn và sâu sắc, đồng thời học sinh sôi nỗi hăng hái trong giờ học Thí nghiệm giúp làm sáng tỏ lí thuyết, khơi dậy tính tò mò khoa học

cho học sinh, rèn luyện kĩ năng thực hành và nghiên cứu khoa học, thói quen

giải quyết vẫn đề bằng khoa học [1]

Chỉ có minh họa bằng thí nghiệm trực quan thì mới làm cho các em

hiểu kiến thức sâu sắc và nhớ lâu Tuy nhiên trong điều kiện hiện nay của nước ta, việc thực hiện đầy đủ các thí nghiệm tại trường phố thông còn khá khó khăn; trong khi đó với sự phát triển của công nghệ thông tin có thể đưa vào chương trình các hình ảnh minh họa, các thí nghiệm mô phỏng trên máy

vi tinh

Với mong muốn góp phan nang cao chất lượng day và học bộ môn hóa

học ở trường THPT, cũng như tạo ra một môi trường học tập trao đổi kiến

thức cho học sinh tôi quyết định chọn đề tài “Thiết kế các mô phỏng thí

nghiệm trong chương trình hóa học lớp 10 cơ bản”

2 Mục đích nghiên cứu

Xây dựng được các mô phỏng thí nghiệm hóa học trong chương trình sách giáo khoa Hóa học 10

3 Nhiệm vụ của đề tài

- Xây dựng nội dung các bài thực hành

- Xây dựng hình ảnh minh họa thao tác thí nghiệm,

- Thực nghiệm sư phạm để đánh giá tính khả thi của phần mềm trong dạy học

4 Phạm vỉ nghiên cứu

Xây dựng được các mô phỏng thí nghiệm hóa học trong chương trình sách giáo khoa Hóa học 10 cơ bản

5, Nhiệm vụ nghiên cứu

Sử dụng Edraw max 7.6 để thiết kế hình ảnh mô tả các thí nghiệm trong chương trình sách giáo khoa hóa học 10

- Xử lí hình ảnh thông qua các phần mềm phụ trợ

- Đưa hình ảnh vào trong từng thí nghiệm cụ thê

6 Phương pháp nghiên cứu

* Phương pháp nghiên cứu lí thuyết

- Tìm hiểu về các thí nghiệm trong chương trình sách giáo khoa hóa học 10

- Tìm hiểu về cách thức sử dụng phần mềm Edraw max 7.6

* Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Nghiên cứu các thao tác thí nghiệm trong thực tiễn từ đó xây dựng các

mô phỏng hình ảnh phù hợp

7 Gia thuyết khoa học

Việc khai thác và sử dụng phần mềm một cách hiệu quả sẽ có tác dụng

nâng cao chât lượng học tập, giúp cho người học ngoài việc năm vững kiên

thức, tạo hứng thú, phát huy trí sáng tạo, tính tích cực, tự giác trong quá trình học bộ môn hóa học ở trường THPT.

CHUONG 1: TONG QUAN

1.1 Tổng quan về vẫn đề nghiên cứu

Hiện nay, vẫn đề phát huy tính tích cực là một trong các phương hướng

đổi mới giáo dục và được thực hiện ở tất cả các bậc học, môn học nhằm đào tạo ra thế hệ mới năng động, sáng tạo, có khả năng tự học, tự đánh giá, biết

cộng tác với mọi người Các loại phương tiện dạy học ngày càng phong phú,

đa đạng và được sử dụng nhiều vào quá trình dạy học, góp phần phát huy tính tích cực của học sinh Đối với môn hóa học, thí nghiệm được xem là phương

tién day hoc quan trọng nhất góp phần giúp cho học sinh tiếp cận với các nội dung bô ích, đa dạng, trình bày được một cách trực quan và gần gũi từ đó

giúp hoc sinh tiếp thu và hiểu bài sâu hơn Vì vậy, việc sử dụng các phần

mềm mô phỏng các thí nghiệm ngày càng thuận tiện và phố biến để hỗ trợ

cho quá trình dạy và học Thông qua các phần mềm mô phỏng thí nghiệm, hệ thống kiến thực hóa học được truyêền tải một cách nhanh chóng với những hình ảnh minh họa sống động

1.1.1 Các phần mềm mô phỏng thí nghiệm hóa học

1 Phần mêm Chemwindow: Vẽ công thức hóa học, dụng cụ thí nghiệm Chemwindow có thư viện hình ảnh khoảng 4500 chất hữu cơ, dược phẩm với tên thông thường và tên thương mại, thư viện hình ảnh dụng cụ thủy tinh, các kí hiệu trong kĩ nghệ Do đó, ChemwIndow là một công cụ đắc lực cho các bạn muốn soạn thảo cẫu trúc và các quá trình hóa học.[16]

Điểm nỗi bật của Chemwindow là vẽ các phân tử rõ ràng, linh động có thể cắt dán các hình ảnh này sang word, powerpoint

2 Phần mêm Chamlab: phần mềm thí nghiệm hóa học trên máy tính[14]

Chamlab có thể thực hành các thí nghiệm mà không lo cháy nô, thủy tỉnh vỡ do sai liều lượng Hơn nữa ChemLab còn cung cấp 7 chủ đề thí nghiệm khác nhau:

- Phản ứng trung hòa axIt- bazơ và đo độ pH

- Hòa tan và kết tỉnh một số loại muối

- Nén khí để ví dụ cho quan hệ giữ thể tích và áp suất trong môi trường nhiệt độ không đối

- Thử một vài thiết bị trong phòng thí nghiệm

- Thí nghiệm hóa phân tích để xác định thành phần của một hóa chất có gốc muối clorua (C1)

- Phản ứng oxI hóa - khử

- Thí nghiệm về nhiệt

3 Phần mêm Novoasoft Scienceword: Vé dụng cụ hóa học

Novoasoft Sclenceword vẽ các dụng cụ thí nghiệm, xây dựng các bộ dụng cụ thí nghiệm; vẽ những cấu trúc phân tử các amino axit phức tạp, các

hợp chất vòng thơm, các hợp chất dị vòng, cấu hình cấu dạng của các hợp

chất

4 Phần mêm DWSIM: Mô phỏng thí nghiệm hóa hoc

DWSIM minh họa hiện tượng hóa học Nó phù hợp để mô phỏng chỉ tiết các hiện tượng hóa học khi thí nghiệm, phân tích các hiện tượng này dễ

dàng Đồng thời cho phép tạo ra các hợp chất, thiết kế mô hình nhiệt động lực học, quản lí các phản ứng hóa học cũng như thiết lập các thành phần cần thiết

trong mỗi phản ứng hóa học [16]

5.Corcodile Chemistry: Phong thi nghiém hóa học ảo

Corcodile Chemistry mô phỏng các thí nghiệm hóa học ngay trên may tính, đồng thời có thể thực hiện các thí nghiệm hóa học một cách an toàn và

dễ dàng

11

Công việc hết sức dễ dàng, chỉ cần kéo hóa chất, thiết bị, lọ thí

nghiệm từ bên trái màn hình và kết hợp chúng như bạn mong muốn Có thể

chọn số lượng hóa chất, loại hình phản ứng và phản ứng sẽ diễn ra ngay khi

trộn lẫn chúng Những đồ thị sẽ phân tích dữ liệu từ thí nghiệm, những phân tích này sẽ diễn ra trong không gian 3D [15]

1.1.2 Các luận án, luận văn nghiên cứu về phần mềm mô phóng thí

nghiệm hóa học [12]

1 Khóa luận tốt nghiệp đại học “Xây dựng ebook thực hành hóa học

hữu cơ sử dụng cho sinh viên khoa hóa học trường ĐHSP Hà Nội 2” của tác giả Lé Dinh Tuan - 2013

Trong công trình nghiên cứu này tác gia da:

- Mô phỏng được rất nhiều thí nghiệm dựa trên phần mềm ChemwIndow

- Xây dựng được các ebook thực hành hóa học

Theo chúng tôi đầy là một công trình nghiên cứu vừa có tính khoa học

cao vừa có giá trị thực tiễn lớn Những kết quả thu được từ công trình này rất

bồ ích và thiết thực nhất là đối với sinh viên khoa hoa trường ĐHSP Hà Nội

2, có thê vận dụng một phần nào đó những kết quả nghiên cứu sang chương

trình THPT của đề tài

2 Luận án TS khoa học giáo dục “Hoàn thiện kĩ thuật, phương pháp sử

dụng thí nghiệm hóa học về thiết bị day hoc dé nang cao chat luong day hoc

bộ môn hóa học ở các trường phổ thông miễn núi” của tác giả Nguyễn Phú

Tuấn - 2000

Trong công trình nghiên cứu này tác giã đã:

- Cải tiến, chế tạo một số dụng cụ thí nghiệm hóa học đảm bảo yêu cầu khoa học sư phạm, phù hợp với thực tiễn

- Giới thiệu một số hóa chất gần gũi và sẵn có để thay thế cho những

hóa chất không trang bị được

- Dùng những dụng cụ tự chế tạo để thực hiện 13 thí nghiệm

Theo chúng tôi đây là một công trình nghiên cứu vừa có tính khoa học cao vừa có giá trị thực tiễn lớn Những kết quả thu được từ công trình này rất

bổ ích và thiết thực, có thể vận dụng một phần nào đó những kết quả nghiên

cứu sang chương trình THPT của đề tài

3 Luận văn thạc sĩ giáo dục học “Hoàn thiện kĩ thuật và phương pháp

tiễn hành thí nghiệm thực hành bộ môn phương pháp giảng dạy ĐHSP VÀ

CĐSP QUY NHƠN” của tác giả Nguyễn Kim Chi 2001

4 Luận văn thạc sĩ giáo đục “Sử dụng thí nghiệm hóa học và phương tiện kĩ thuật dạy học để nâng cao tính tích cực, chủ động của học sinh trong

học tập hóa học 10,11 trường THPT Hà Nội ” của tác giả Nguyễn Thị Hoa -

2003

Qua việc tìm hiểu và nghiên cứu các luận văn cùng hướng nghiên cứu này, chúng tôi rút ra được nhiều bài học trong quá trình thực hiện khóa luận

của mình Chúng tôi nhận thấy rằng việc nghiên cứu hay xây dựng lên các mô

phỏng thí nghiệm hóa học sử dụng trong dạy hoc hóa học đã và đang thu hút được sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu, nhất là trong nhưng năm gần đây Với mong muốn góp phần nâng cao chất lượng dạy và học bộ môn hóa học ở trường THPT, cũng như tạo ra một môi trường học tập trao đổi kiến thức cho học sinh

1.2 Quan điểm về dạy học theo hướng tích cực[12]

- Dạy học tích cực là quá trình dạy học phát huy cao độ tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học

13

- Phuong pháp dạy học tích cực là phương pháp dạy học hướng tới viéc giúp học sinh học tập chủ động, tích cực, sáng tạo, chống lại thói quen học tập

thụ động Phương pháp dạy học tích cực có những dấu hiệu đặc trưng như: + Chú trọng tới việc tô chức, chỉ đạo để người học trở thành chủ thể của hoạt động học tập, tự khám phá những kiến thức mà họ chưa biết Như

vậy, giáo viên tô chức cho học sinh học tập năm tri thức, kĩ năng, phương pháp học tập để họ biết hoạt động, muốn hoạt động và có nhân cách của người lao động tự chủ, năng động sáng tạo

+ Chú trọng rèn luyện kỹ năng, phương pháp thói quen tự học tạo cho

học sinh sự hứng thú, lòng ham muốn, khát khao học tập và khơi dậy những tiềm năng ở mỗi học sinh

+ Chú trọng đến việc tổ chức các hoạt động học tập hợp tác trong tập thể lớp, nhóm trao đổi, tranh luận, đánh giá qua các tương tác, phối hợp hoạt động tập thể, kỹ năng giao tiếp xã hội để thích ứng với cuộc sống của xã hội

phát triển

+ Có sự sử dụng phối hợp các phương tiện trực quan (thí nghiệm, phương tiện kỹ thuật ) đáp ứng yêu cầu cá thể hoá hoạt động học tập (học theo năng lực, học theo nhu cầu) giúp học sinh tiếp cận được với các phương tiện kỹ thuật hiện đại trong xã hội phát triển

+ Có sử dụng phương pháp kiêm tra đánh giá đa dạng, khách quan tạo điều kiện để học sinh tự đánh giá và đánh giá lẫn nhau, nội dung và phương pháp kiểm tra đa dạng, phong phú có sự trợ giúp của thiết bị kỹ thuật, công

nghệ thông tin

Trên cơ sở các nét đặc thù của phương pháp dạy học tích cực, với sự

vận dụng các phương pháp dạy học, quan điểm dạy học theo lý thuyết nhận thức, giáo viên và các nhà nghiên cứu đã chú ý đến đặc điểm, câu trúc của các

phương pháp dạy - học đều xác định

+ Học tập là quá trình tích cực và rất phức tạp Học sinh không chỉ ghi

nhớ những điều mà giáo viên nói mà còn tạo nên những hiểu biết riêng về

những kiến thức mà họ thu nhận được Như vậy, các kiến thức học được cũng được xây dựng dưới dạng các phiên bản cá nhân - mang tính chủ quan

+ Học tập là quá trình chủ động và luôn có sự nhận thức theo ý tưởng của chủ thể và họ chỉ chịu thay đối nhận thức của mình khi được chứng minh

la sal

+ Học tập là quá trình xây dựng những giả thuyết và phản bỏ giả

thuyết sai, công nhận giả thuyết đúng Đây là tiến trình làm cơ sở cho mọi sự học tập tích cực và việc học tập thành công thường diễn ra theo một quá trình xây dựng giả thuyết, kiếm nghiệm giả thuyết của riêng từng người học Học sinh học tốt nhất là qua thực hành, trải nghiệm Học sinh sử dụng những ý tưởng, kỹ năng, kiến thức trong vIỆc giải quyết các nhiệm vụ học tập một cách độc lập

+ Trong học tập, học sinh muốn tự mình suy xét hơn là chỉ ghi nhớ

những gì giáo viên nói Vì vậy, nên dạy bằng cách hỏi chứ không bằng cách

kể, học sinh thích câu hỏi có tính kích thích tư duy hơn là câu hỏi tái hiện,

trần thuật ghi nhớ Giáo viên nêu câu hỏi đòi hỏi mức độ tư đuy cao buộc học sinh phải lập luận, dự đoán, nêu giả thuyết, đánh giá sự lựa chọn sẽ giúp học sinh tập trung, hứng thú, tích cực tư duy và phát huy tối đa khả năng học tập của mình (học sâu)

- Như vậy, việc áp dụng dạy học tích cực theo quan điểm lý thuyết nhận

thức mang lại những lợi ích thiết thực như:

+ Quá trình học tập hiệu quả - bài học sinh động hơn

+ Quan hệ giữa giáo viên - học sinh tốt hơn

+ Hoạt động học tập phong phú hơn, học sinh được hoạt động nhiều

hơn

15

+ Giáo viên có nhiều cơ hội để giúp đỡ học sinh hơn

+ Học sinh phát triển được tư duy, tính độc lập, sáng tạo

Từ đó, ta thấy những ứng dụng và phát triển của lý thuyết nhận thức

trong quá trình học tập thật là phong phú va đa dạng Một trong những tng dụng của lý thuyết nhận thức là dạy học theo hợp đồng

1.3 Vai trò của thực hành trong Hóa hoc[3]

Trong lịch sử hình thành và phát triển khoa học Hóa học, thực nghiệm hóa học giữ vai trò hết sức quan trọng và không thé thiếu Toàn bộ các thuyết Hóa học đều được xây dựng trên nên tảng vững chắc của thực nghiệm Do đó,

để người học có thể nắm bắt được các tri thức của bộ môn Hóa học thì việc

tiến hành thí nghiệm là hết sức cần thiết Các thí nghiệm Hóa học sẽ tạo cơ hội cho học sinh bố sung kiến thức năm vững các khái niệm, định luật về lý

thuyết và rèn luyện kĩ năng làm thực nghiệm nghiên cứu khoa học, làm sáng

tỏ những gì học tại lớp, thu thập đữ liệu và phân tích số liệu để giải quyết van

đề trong lí luận thực tiễn về Hóa học chỉ có thê thực hiện trong phòng thí nghiệm

Thí nghiệm thực hành là hình thức thí nghiệm đo người học tự làm khi

hoàn thiện kiến thức nhằm minh họa, ôn tập, củng cố, vận dụng kiến thức đã học và rèn luyện kĩ năng, kĩ xảo Đây là đạng thí nghiệm mà người học tập

triển khai nghiên cứu các quá trình Hóa học như: nghiên cứu tính chất của các

chất, điều chế các chất, nhận biết các chất, giải bài tập thực nghiệm Đây là

phương pháp học tập đặc thù của Hóa học; có tác dụng giáo dục, rèn luyện người học một cách toàn diện và có ý nghĩa to lớn trong việc thực hiện nhiệm

vụ trí dục, đức dục, phát triển người học Do vậy, thực hành có vai trò quan trọng trong dạy học Hóa học

1.3.1 Thí nghiệm là phương tiện trực quan

Thí nghiệm là phương tiện trực quan chính yếu, được dùng phố biến và

giữ vai trò quyết định trong dạy học Hóa học Nó giúp học sinh chuyển từ tư duy cụ thể sang tư duy trừ tượng và ngược lại Khi làm thí nghiệm, học sinh

sẽ quen với các hóa chất và trực tiếp năm bắt tính chất vật lí của, hóa học của chúng Mỗi chất hóa học thường có các màu sắc khác nhau: màu vàng lục, lục nhạt, xanh lục, xanh ve, xanh lá nếu không được quan sát trực tiếp thì học sinh không thể hình dung ra các màu sắc ấy như thế nào nên mơ hồ và không

thể nhớ kiến thức được Khi quan sát được tính chất vật lí, HS bắt đầu có khái

niệm về chất đang học, cuối cùng thông qua thí nghiệm, HS sẽ khắc sâu được tính chất hóa học của chất Từ đó HS sẽ học môn Hóa học có hiệu quả hơn

1.3.2 Thí nghiệm là cầu nối giữa lí thuyết và thực tiễn

Nhiều thí nghiệm rất gần gũi với đời sống, với các quy trình công nghệ

Chính vì vậy, thí nghiệm giúp HS vận dụng các điều đã học vào thực tế cuộc

sống Học là để phục vụ cuộc sống, ứng dụng kiến thức đã học vào cuộc sống,

do đó quá trình dạy học phải gắn liền với thực tế cuộc sống Khi quan sát thí nghiệm (tự mình làm hoặc ŒV làm) thì HS sẽ ghi nhớ và nếu gặp lại hiện tượng trong tự nhiên thì HS sẽ hình dung lại kiến thức và giải thích được hiện tượng một cách dé dàng Từ đó, HS phát huy được tính tích cực, sáng tạo và ứng dựng kiến thức nhạy bén trong nhữn trường hợp khác nhau Như vậy, việc dạy học hóa học đã thực hiện đúng mục tiêu chung của giáo dục là đào tạo những con người toàn diện về mọi mặt, hình thành kĩ năng cần thiết, khả năng thích ứng trong mọi tình huống

1.3.3 Rèn luyện kĩ năng thực hành

Thí nghiệm về hóa học, nếu không cân thận sẽ gây ra nguy hiểm có khi

dẫn đến tử vong Khi thực hành thí nghiệm, HS phải làm đúng các thao tác

cần thiết, sử dụng lượng hóa chất thích hợp nên HS tăng cường khéo léo và kĩ năng thao tác, phát triển kĩ năng giải quyết vấn đề Từ đó, HS sẽ hình thành

17

những đức tính cần thiết của người lao động mới: cân thận, ngăn nắp, kiên nhẫn, trung thực, chính xác, khoa học, kĩ thuật

1.3.4 Phát triển tư duy, nâng cao lòng tin vào khoa học

Thí nghiệm giúp HS phát huy tư duy, hình thành thế giới quan duy vật

biện chứng Đứng trước thí nghiệm, HS sẽ tăng cường sức chú ý đối với các hiện tượng nghiên cứu, tiến hành các thao tác tư đuy phân tích, tổng hợp, so sánh, khái quát hóa để rút ra kết luận đúng đắn Khi làm thí nghiệm hoặc

được tận mắt thấy những hiện tượng hóa học xảy ra, Hồ sẽ tin tưởng vào kiến thức đã được học và cũng thêm tin tưởng vào chính bản thân mình Nếu như chưa quán sát được hiện tượng, HS sẽ hoài nghi về những hiện tượng tự nghĩ thầm trong đầu và đặt câu hỏi: “ Không biết mình nghĩ như vậy chính xác chưa?” HS sẽ không tin tưởng chính mình, đó là một trở ngại tâm lý lớn trong học tập

1.3.5 Gây hứng thú cho học sinh

GV sử dụng thí nghiệm vào tiết học sẽ gây hứng thú cho HS trong quá trình học tập HS không thích những bộ môn và không thể say mê khoa học

với những bài giảng lý thuyết khô khan Nếu quan sát được những thí nghiệm

hấp dẫn, HS sẽ muốn khám phá những thí nghiệm và tính chất hóa học của

các chất Để giải thích được các câu hỏi “Làm thế nào tự mình thực hiện

được các thí nghiệm hấp dẫn? Tại sao các chất phản ứng với nhau lại tạo ra

được hiện tượng như vậy?” Từ đó HS sẽ tự mình tìm hiểu vẫn đề chứ không

chờ đợi các thầy cô nhắc nhở

Như vậy cùng với lý thuyết, thí nghiệm hóa học có vai trò hết sức quan

trọng trong nghiên cứu khoa học cũng như trong dạy học Hóa học: AI học

Hóa học mà chưa từng làm thí nghiệm hoặc quan sát thì có thể xem như là chưa học Hóa học [12 ]

Inet Page Layout View — Symbols

¡AB là “0 +) IE š š ce

`“ Back * gn Center

R h: Bl Uo dex «| f+ | > A+ eee *ẻ Rotate & Flip + 2 Distribute * (Protect

Enables students, teachers and business M 40 inp wh il » ml i ja

racial to reliably create and publish E: “` J jut luu | IãI Waiinariniueriaobaualiriu

kinds of diagrams to represent any ideas s "Tymuk E

_| Mind Shapes 5

; Man idea Man Tope Sb Tope l :

© : Main Ides Main Topic Sub Topic bE

Phần mềm Edraw Max 7.6 (hình 2.1) được ứng dụng rộng rãi trong các

lĩnh vực: Công nghệ thông tin, thiết kế các hình khối, biểu đồ, với khả năng

đồ họa và mỹ thuật cao Việc sử dụng dễ dàng cũng là một trong những lợi

thế mà Edraw Max được nhiều người quan tâm và sử dụng Dựa trên nền tảng

đồ học vector, người dùng có thể sử dụng thao tác thông qua chuột và bàn

phím để thực hiện các thao tác trên đó Việc lựa chọn mô hình mẫu, điều

chỉnh các thông số tùy biến và đa đạng đã tạo ra vô vàn lựa chọn cho người sử dụng và gần như với Edraw Max, người dùng thảo sức sáng tạo và luôn có

những hình thức thê hiện ý tưởng rất độc đáo nhưng vẫn đảm bảo tính mỹ

quan (hình 2.2)

19

Về cơ bản Edraw Max dựa trên nền tang quen thuộc như những phần

mềm văn phòng khác và những modul tương tự như Microsoft Office nên

người dùng không lạ lẫm trong cách sử dụng thao tác Ngoài ra được xem là

một phần mềm tông hợp, Edraw Max cũng tích hợp một số tính năng khác hỗ trợ người ding theo hướng “N in one” Thực tế Edraw Max tích hợp các tính

năng vẽ lưu đồ, sơ đồ khối (Visio), sơ đồ tư duy (Mindmap), mô hình dự án

(Project Manager) (hinh 2.3)

Meps Aarows Diagram Auodet Diegrann Basic Flowecihest Breenstoemang Business tlatrix Cause and Effect

ues Diagram (Fishbone)

Recent feted lap

GD Em VU Organizaticnal Chart - Œœ C2) Co “3 =2 h — =, es = ce 2 kGI - lam sat — oe ——_

- Project Managerrxen4 : = Son `“ = Ne > — _ + a °¿ ¿ wo ‘od =>

— Cincle-Spoke Circular Desgramn crc Fault Tree Anshs Fiwe Forces Chart List

Web Diagram = = Lod Cec aa

Recent Tempiatet Mating Charts age sens Orgerizational Chart Relationship Matra PEST Chart Procecs Steps Pyramid Chart

Hinh 2.3 Cac tinh năng hỗ trợ của Edraw Max

20

phô biến như Visio hoặc Convent từ một số phần mềm khác thông qua tính

năng Import (hình 2.4)

Với tất cả những tính năng và ứng dụng của nó, Edraw Max xứng đáng

là một trong những phần mềm đồ họa tốt nhất hiện nay, đồng thời cùng với việc tối ưu hóa trong việc hỗ trợ người dùng cho phép sử dụng với chuột và

bàn phím có thể tương tác và tùy biến trên tất cả các tính năng, công cụ, giao

diện Edraw Max đã lần nữa vượt qua các phần mềm đồ họa và ứng dụng khác ghi điểm và thuộc vào tốp những phần mềm đồ họa ứng dụng phổ biến trong giới văn phòng hiện nay Hiện tại với những yêu câu thâp vê câu hình,

21

độ phân giải và tốc độ của máy đồng thời yêu cầu về cấu hình đồ họa không

cao, quy định thực hiện việc cài đặt và sử dụng Edraw Max đơn giản hơn, dễ cài đặt để sử dụng và thỏa sức sáng tạo với vô vàn tiện ích Edraw Max là lựa chọn tương đối tốt

2.2 Quy trình vẽ hình mô phỏng thí nghiệm sứ dụng phần mềm Edraw Max 7.6

Để có thể vẽ hình ảnh minh họa cho các thí nghiệm Hóa học chúng ta cần thực hiện các bước sau:

** Bước 1: Khoi dong Edaw Max

^ se T4

ah Open Template Categories te Geming Started with Edraw

Ieenpetes

import Floor Plans

Export & Send

> Options e , đe©s«t _— €2) „ E ~ c—~ ce

Gat 1 Bat Edraw Viewer › Xroa‹¿etsorsal Chart G08 ~ SG = £ x @ = Nes : - wd 4 a> =e ~ “ ca

Project Management me & oe & ~~ &

Scsence Cucule Fatt ees Tree Nyon we Forces Chart act

Neb Điegram ap —— o = JS) J

Tesr Marketing Charts Orgunizatonal Chart Relationship Matrix PEST Chart Process Steps

Hình 2.5 Cửa số ứng dụng của Edraw Max

- Cách 1: Double click vào biểu tượng “SÌ trên màn hình Desktop

- Cách 2: Nhắn chuột vào start/ Program/ Edraw Max

Đề thuận tiện cho việc vẽ hình, ta nên tiến hành mở đồng thời 2 cửa số

Edraw Max trong đó 1 cửa sô dùng để vẽ và 1 cửa số còn lại để lấy dụng cụ

mẫu

Sau khi khởi động Edraw Max cửa số ứng dụng mở ra (hình 2.5)

s* Bước 2 Mở file chứa dung cu mau

22

Vao File/ Science để chọn vẽ mô phỏng thí nghiệm hoặc viết công thức cầu tạo các chất hóa học (hình 2.6)

Home insert = Pagelayout View Symbol Help

Ey Seve Available Templates

tepoft Mind Map

Export & Send men AN

Online Templates Wiretrame: Examples

& ext Maps

Hinh 2.6 Lua chon céng cu vé mé phong

“ Budc 3:Vé dung cu thinghiém va cong thitc cấu tạo các chất

Đề vẽ dụng cụ thí nghiệm ta có thể chọn Chemical Experiment of Middel School Khi đó giao điện màn hình sẽ hiện ra như sau (hình 2.7):

- Home | Insert ©PageLayout View Symbols Help @ Style ~ Tutor f-: ® H8 Aai ` ti = 10 - 4 a | t= |S ` E` "le 2 | Mi Bringto Front ~ p> if Seze~ -] “đã Hi « it Find Tet

mx By Sen Back» Nign * BE] Center Abo | abe abe | |- ie Š fi, Replace Tea

Qr| « Bf U abe x, x Ệ mm & b § a bute * fi Protect -

File Font 5 Basic Tools a Arrange a Styles : Replace

In mind map, you can connect shapes automatically as you drag one shape over another one.| Next ]x l

Ẩ Lbrarie: ÈManager

was,edrszssft.cem | tạ) X36 Y-4l

xa

Hinh 2.7 Giao dién chon Chemical Experiment of Middel School

23

Trong Edraw Max có rất nhiều mẫu dụng cũ sẵn có với hình thức thâm

mỹ cao Click chuột vào dụng cụ cần vẽ trong file mẫu đã mở/ nhẫn chuột

phải chọn Coppy (Ctrl+C) rời sang cửa số Edraw Max thứ 2, đưa chuột vào

cùng trắng/ nhân chuột phải chọn Paste (Ctrl + V) (hình 2.8)

Hình 2.8 Lựa chọn hình vẽ trong Edraw Max

Số lượng hình vẽ dụng cụ có sẵn trong Edraw Max rất nhiều, đủ để miêu tả tất cả các dụng cụ thường dùng trong phòng thí nghiệm như: đèn côn, bình Vuyêc, giá thí nghiệm Với 2 thao tac group và ungroup và các nút

lệnh, hình vẽ trên thanh công cụ này, chúng ta có thé tu bién ra rat nhiéu hinh

- Cách 2: trên biểu tượng 3 gạch: Close_ không bật Fire_ ngọn lửa

cao Flat Fire - ngon lita tu

Sau khi thuc hién cac thao tac ta sé dugc mot chiéc dén con nhu sau

(hinh 2.10):

Hình 2.10 Kết quả vẽ hai hình dạng của đèn côn

- Binh kip:

Trong file dụng cụ mẫu, chon Kipp’s Apparatus 2 (binh kip) An chuột

và kéo sang phần nền trăng Click chuột vào hình vẽ xuất hiện 3 vạch, đặt trỏ

25

chudt vao chon Hide liquid (xuất hiện nước màu xanh trong bình)/ bỏ Hide liqu1d (bỏ nước xanh trong bình) (hình 2.11)

Hinh 2.11 Vé binh Kip

Sau khi thực hiện xong các thao tác ta sẽ được bình kíp như sau (hình 2.12):

+ Hide liquid O Hide liquid

Hình 2.12 Kết quả vẽ bình Kíp s* Đước 4:Lắp ghép các dụng cụ tạo thành bộ dụng cụ hoàn chỉnh

Bằng cách chọn các đối tượng, sử đụng các thao tác kéo thả, ta có thể

lắp ghép các dụng cụ lại với nhau tạo thành bộ dụng cụ thí nghiệm hoàn chỉnh

Ví dụ bộ dụng cụ điều chế và thu khí clo (hình 2.13):

26

Hình 2.13 Kết quả vẽ bộ dụng cụ điều chế và thu khí clo

s* Bước 5: Xuất ra file JPG

Khi thiết kế 1 mô phỏng ta lưu lại 1 file gốc để có sai xót chỉnh sửa được.Tiếp đó để xuất ra file IPG :

File/ Save As( Ctrl+ Shift+ S) trong muc :

+ File name: tén cuat file

+ Save As Type: chon IPEG File Interchange Fomat(* jpg) /Save

2.3 Cách bố trí nội dung và hình ảnh thí nghiệm

Có rất nhiều cách bố trí hình ảnh và nội dung thí nghiệm; tuy nhiên để

đảm bảo tính khoa học, tránh sự trùng lặp và đem lại hiệu quả thâm mỹ, chúng tôi đã lựa chọn và sử dụng 2 kiếu chèn hình vẽ:

Chèn kiéu Square: Thuong 4p dung d6i với những hình vẽ bộ dụng cụ

có bề ngang hẹp, nội dung thí nghiệm tương đối dài Kiểu chèn hình ảnh này

giúp cho việc trình bày ngắn gọn, tốn ít diện tích hơn, tạo ra sự tương tác đồng thời giữa kênh hình và kênh chữ với người đọc (hình 2.14)

27

Cho 2-3 ml dd HCI loãng vào ống nghiệm có chứa một vài viên kẽm Quan sát hiện tượng, viết phương trình hóa học và xác định vai trò các chất tham gia phản ứng

Hình 2.14 Chèn kiểu Square

Chèn kiểu In line with Text: Áp dụng với những thí nghiệm tiến hành

nhiêu giai đoạn, cân nhiêu dụng cụ, hình vẽ dung cụ có kích thước lớn (đặc

biệt là bề ngang) hoặc là những nội dung thực hành tương đối ngắn Cách

chèn này cũng tạo ra được bố cục hợp lý giữa phần hình và phần chữ trong

mỗi thí nghiệm (hình 2.15)

Rót vào ống nghiệm khoảng 2ml

dung dịch FeSO¿a, thêm vào đó Iml

dung dịch H;Š5O¿ loãng

Nhỏ vào ống nghiệm trên từng

giọt dung dịch KMnO¿, lắc nhẹ ống

nghiệm sau mỗi lần thêm một giọt

dung dịch Quan sát hiện tượng xảy ra

Giả thích hiện tượng, viết

phương trình hóa học và cho biết vai

trò các chất tham gia phản ứng

28

dd KMnO«

Hình 2.15 Chèn kiểu In line with

Text