Bài giảng Quản trị doanh nghiệp Ths Lương Thu Hà

DOANH NGHIỆP* Quan niệm về doanh nghiệp 4  Điều 4 - Luật Doanh nghiệp 2005 01/7/2006 “Doanh nghiệp là một tổ chức kinh tế có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch ổn định, được đăn

QUẢN TRỊ DOANH NGHIỆP

ThS Lương Thu Hà

TẬP BÀI GIẢNG

MỤC ĐÍCH - Ý NGHĨA

chế thị trường

TÀI LIỆU THAM KHẢO

 PGS.TS.Lê Văn Tâm, PGS.TS Ngô Kim Thanh, Quản trị

doanh nghiệp, Nhà xuất bản Thống kê, 2003

 Tập thể bộ môn QTDN & QTSX – Khoa QTKD – ĐH KT Tp HCM, Quản trị doanh nghiệp, NXB Giáo dục, 2000

 Học viện Tài chính, Quản trị doanh nghiệp hiện đại – Cho giám đốc và thành viên hội đồng quản trị ở Việt Nam, NXB Tài chính, 2006

 Harol Koontz - Cyril O’Donnell - Heinz Weihrich, Những

vấn đề cốt yếu của quản lý (Essentials of Management), NXB Khoa học - Kỹ thuật, 2004

 William H.Cunningham – Ramon J.Aldag – Christopher

M.Swift, Introduction to Business (Second Edition), Western Publishing Co, 1989

South-Chương I

Doanh nghiệp và quản trị doanh nghiệp

NỘI DUNG

DOANH NGHIỆP

* Quan niệm về doanh nghiệp (1)

DN = HỘP ĐEN

TRONG NỀN KINH TẾ KẾ HOẠCH HOÁ TẬP TRUNG

DOANH NGHIỆP

* Quan niệm về doanh nghiệp (2)

DN = CƠ THỂ SỐNG

Quy luật thích nghi

Đấu tranh sinh tồn

Phát triển Tồn tại Thích

TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG

DOANH NGHIỆP

* Quan niệm về doanh nghiệp (3)

HOẠT ĐỘNG KINH DOANH

CHỦ THỂ KINH DOANH (3 NHÓM)

DOANH NGHIỆP

DOANH NGHIỆP

* Quan niệm về doanh nghiệp (4)

 Điều 4 - Luật Doanh nghiệp 2005 (01/7/2006)

“Doanh nghiệp là một tổ chức kinh tế có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch ổn định, được đăng ký kinh

doanh theo quy định của pháp luật nhằm thực hiện các hoat động kinh doanh.”

DOANH NGHIỆP

* Vai trò của DN trong nền KTTT (1)

nhu cầu và thúc đẩy sản xuất xã hội.

chuỗi

ngộ chính trị, ý thức tổ chức kỷ luật…

DOANH NGHIỆP

* Vai trò của DN trong nền KTTT (2)

cơ chế quản lý của Đảng và Nhà nước

trường, điều hoà cung cầu…)

 Phân loại căn cứ vào hình thức sở hữu vốn

DOANH NGHIỆP

* Phân loại doanh nghiệp

DOANH NGHIỆP

* Phân loại doanh nghiệp

Các loại hình doanh nghiệp (1)

Các loại hình doanh nghiệp (2)

Các loại hình doanh nghiệp (3)

đăng ký kinh doanh

Các loại hình doanh nghiệp (4)

Tập hợp các công ty có mối quan hệ gắn bó lâu dài với nhau về lợi ích kinh tế, công nghệ,

thị trường và các dịch vụ kinh doanh khác

Các loại hình doanh nghiệp (5)

 Không được phát hành chứng khoán các loại

 Ưu, nhược điểm

CÁC GIAI ĐOẠN PHÁT TRIỂN CỦA

KHOA HỌC QUẢN TRỊ

CÁC GIAI ĐOẠN…

* Giai đoạn trước năm 1911

học chính thống

soi đường

CÁC GIAI ĐOẠN…

* Giai đoạn 1911 – 1945

chính thống

pháp quản trị một cách khoa học” – Frederich

Winslow Taylor

trường lớp đào tạo, giáo trình ra đời

CÁC GIAI ĐOẠN…

* Giai đoạn 1946 – nay

từ 1960 - nay

II

tạo các nhà quản trị ở tất cả các cấp

NHÀ QUẢN TRỊ

* Phân loại theo cấp quản trị (1)

NQT cấp cao

NQT cấp trung gian

NQT cấp cơ sở

NQT cấp cơ sở

NQT cấp trung gian

NQT cấp cao

NHÀ QUẢN TRỊ

* Phân loại theo cấp quản trị (3)

NHÀ QUẢN TRỊ TRUNG GIAN

 Hiểu và phấn đấu hoàn thành công việc

 Xây dựng phương pháp, tác phong làm việc, kỷ luật lao động

 Báo cáo công việc và xin hỗ trợ kịp thời

 Quan hệ đồng nghiệp và văn hoá DN

NHÀ QUẢN TRỊ

* Vai trò của nhà quản trị (2)

NHÀ QUẢN TRỊ

* Vai trò của nhà quản trị (3)

 Nhóm vai trò thông tin

 Vai trò người NHẬN thông tin

 Vai trò người TRUYỀN ĐẠT thông tin

 Vai trò người PHÁT NGÔN

NHÀ QUẢN TRỊ

* Vai trò của nhà quản trị (4)

 Nhóm vai trò quyết định

NHÀ QUẢN TRỊ

* Mối quan hệ NQT và kỹ năng QT (1)

Kỹ năng quản trị là những kỹ năng mà nhà quản trị cần phải có để tiến hành các hoạt động quản trị

NHÀ QUẢN TRỊ

* Mối quan hệ NQT và kỹ năng QT (2)

NQT CẤP CƠ SỞ NQT CẤP TRUNG GIAN NQT CẤP CAO

KỸ NĂNG TƯ DUY

KỸ NĂNG NHÂN SỰ

KỸ NĂNG CHUYÊN MÔN

đến các lĩnh vực quản trị trong doanh nghiệp

Hoạch định

Chỉ huy Phối hợp

Tổ chức Nhân sự

Báo cáo Ngân sách Gulick & Urwick – 1937

CHỨC NĂNG QUẢN TRỊ

* Các mối quan hệ

Phạm vi

áp dụng

- Mọi cấp, mọi bộ phận, mọi chức danh - Mang tính đặc thù của từng bộ phận

Mục đích

- Đảm bảo yêu cầu của khoa học quản trị - Căn cứ để xây dựng và hoàn thiện bộ máy

QTDN

LĨNH VỰC QUẢN TRỊ

* Nội dung (1)

kiểm tra chất lượng…

sản phẩm, giá, phân phối, hỗ trợ…

lương, đào tạo, phát triển…

LĨNH VỰC QUẢN TRỊ

* Nội dung (2)

vốn, kế toán quản trị - kế toán tài chính

ứng dụng, triển khai

LĨNH VỰC QUẢN TRỊ

* Các nhân tố ảnh hưởng tới số lượng LVQT

quản trị, yếu tố xã hội …

CÁC TRƯỜNG PHÁI LÝ THUYẾT

Nho gia và tư tưởng “Nhân trị” của Khổng Tử (551 –

479 TCN)

CÁC TRƯỜNG PHÁI LÝ THUYẾT

Pháp gia và tư tưởng “Pháp trị” của Hàn Phi Tử

CÁC TRƯỜNG PHÁI LÝ THUYẾT

TP TÂM LÝ - Hugo Munsterberg - Lilian Gibreth

- Abraham Maslow

LT ĐỊNH LƯỢNG

TPQT NHẬT BẢN

- F W.Taylor

- Henry L.Gant

- Ông bà Gibreth

LTQT Khoa học

TP CỔ ĐIỂN

CÁC TRƯỜNG PHÁI …

* Trường phái cổ điển (1)

LÝ THUYẾT QUẢN TRỊ KHOA HỌC

CÁC TRƯỜNG PHÁI …

* Trường phái cổ điển (2)

đồ Gant…

cách giảm các thao tác thừa

suất, hiệu quả của công nhân bằng các biện pháp khoa học

CÁC TRƯỜNG PHÁI …

* Trường phái cổ điển (3)

LÝ THUYẾT QUẢN TRỊ HÀNH CHÍNH

 Henry Fayol (1841 – 1925)

 (Administration Industrielle et Generale – 1916

 Trọng tâm nghiên cứu: vấn đề quản lý tổng thể tổ

CÁC TRƯỜNG PHÁI …

* Trường phái cổ điển (4)

quyền hành

vào sự hiểu biết, hợp tác lẫn nhau cùng hướng tới mục tiêu chung

quả quản trị ở cấp DN

CÁC TRƯỜNG PHÁI …

* Trường phái tâm lý xã hội (1)

 Tư tưởng chung

 Doanh nghiệp là một hệ thống Kinh tế - Kỹ thuật – Xã hội

 Chủ trương xây dựng con người xã hội

 Sự lãnh đạo trong tổ chức không chỉ dựa vào hệ thống

chức vụ chính thức

 Ý nghĩa khoa học

 Bổ sung cho lý thuyết cổ điển

 Hạn chế: nhìn nhận thiên lệch về “Con người xã hội”

CÁC TRƯỜNG PHÁI …

* Trường phái tâm lý xã hội (2)

chất quan hệ xã hội

Hugo Munsterberg

CÁC TRƯỜNG PHÁI …

* Trường phái tâm lý xã hội (3)

Nhu cầu hít thở, ăn uống, ngủ, chỗ ở, bài tiết, tình dục …

An toàn về tính mạng, công việc, tôn giáo, gia đình, sức khoẻ, của cải …

Tình bạn, tình cảm gia đình,

tình cảm lứa đôi …

Tự trọng, tự tin, thành công, được mọi người tôn trọng…

Sáng tạo,

tự hoàn thiện, tôn trọng đạo lý, không thành kiến …

Nhu cầu tự hoàn thiện

Nhu cầu kính trọng

Nhu cầu yêu thương

Nhu cầu an toàn

Abraham Maslow

CÁC TRƯỜNG PHÁI …

* Trường phái tâm lý xã hội (4)

Thuyết Hành vi trong quản lý

Herbert A.Simon – Nobel Kinh tế 1978

CÁC TRƯỜNG PHÁI …

* Trường phái định lượng

mô hình toán học, thuật toán kết hợp với máy tính

điện tử trong quản trị và điều hành

Electronics Delay Storage Automatic Caculator (EDSAC) - 1945

CÁC TRƯỜNG PHÁI …

* Trường phái QT Nhật Bản (1)

Thuyết Z – William Ouchi

CÁC TRƯỜNG PHÁI …

* Trường phái quản trị Nhật Bản (2)

Lý thuyết Kaizen

=> Thay đổi để tốt hơn

bất hợp lý, chờ đợi…

NHỮNG XU HƯỚNG MỚI

* Quan điểm hệ thống – Systerm thinking (1)

(Chức năng của nhà quản trị - Xb 1938)

NHỮNG XU HƯỚNG MỚI

* Quan điểm hệ thống – Systerm thinking (2)

Customers Suppliers

Hệ thống Marketing, bán hàng và phân phối

Inputs

Sơ đồ: Tổ chức là một mạng lưới phức tạp của các hệ thống con tương tác

Quản trị sản xuất

và cung ứng dịch vụ

Outputs

Mạng lưới tổ chức của hệ thống con

Hệ thống vật

tư và kiểm kê

Hệ thống

Kế toán – Tài chính

Hệ thống Thông tin – Công nghệ

NHỮNG XU HƯỚNG MỚI

* Quan điểm ngẫu nhiên – Contingency thinking

định hướng (situational in orientation)

với mỗi cơ hội và khó khăn đối với mỗi cách thức tổ chức khác nhau

Môi trường biến động: cơ cấu có khả năng thay thế

NHỮNG XU HƯỚNG MỚI

* Lý thuyết quản lý các mặt hạn chế (1)

Theory of Constraints – TOC

– mục tiêu tổng thể

nhất một mặt hạn chế

năng suất thấp nhất

NHỮNG XU HƯỚNG MỚI

* Lý thuyết quản lý các mặt hạn chế (2)

Theory of Constraints – TOC

chờ, thời gian nghỉ)

NHỮNG XU HƯỚNG MỚI

* Lý thuyết quản lý các mặt hạn chế (3)

Theory of Constraints – TOC

xích yếu nhất)

định giải pháp tối ưu

Chương II

Tổ chức bộ máy

quản trị doanh nghiệp

NỘI DUNG

MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN

* Bộ phận quản trị

Là một bộ phận riêng biệt

có chức năng quản lý nhất định,

số bộ phận thể hiện sự phân chia chức năng

quản lý theo chiều ngang

MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN

MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN

* Cơ cấu quản trị

Là tổng hợp các bộ phận quản trị,

có mối liên hệ và quan hệ phụ thuộc lẫn nhau,

được chuyên môn hoá, được giao những trách nhiệm, quyền hạn nhất định

và được bố trí theo từng cấp nhằm thực hiện các chức năng của QTDN

MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN

* Các mối liên hệ

NGUYÊN TẮC VÀ YÊU CẦU

* Nguyên tắc tổ chức BM QTDN

NGUYÊN TẮC VÀ YÊU CẦU

* Yêu cầu tổ chức BM QTDN

nhiệm cá nhân

kinh tế - kỹ thuật của doanh nghiệp

CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN TỔ

CHỨC BM QTDN

* Xu hướng tập trung và phi tập trung hóa

CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN TỔ

CHỨC BM QTDN

* Một số yếu tố khác

CÁC MÔ HÌNH TỔ CHỨC BM QTDN

CÁC MÔ HÌNH TỔ CHỨC BM QTDN (1)

Giám đốc

P Kế hoạch P Sản xuất P Vật tư

Tài chính

Sản xuất

CÁC MÔ HÌNH TỔ CHỨC BM QTDN (4)

lợi dụng được các ưu điểm của mô hình tổ chức chính

phép CMH quản lý

thành các doanh nghiệp quá nhỏ

Chương III

Giám đốc điều hành doanh nghiệp

NGHỀ GIÁM ĐỐC CHUYÊN NGHIỆP (1)

của công ty và chịu trách nhiệm trước hội đồng quản trị về việc thực hiện các nhiệm vụ và quyền hạn được giao

hành hoạt động kinh doanh của công ty và có quyền nhân danh công ty trong mọi trường hợp

NGHỀ GIÁM ĐỐC CHUYÊN NGHIỆP (2)

giao cho quyền quản lý điều hành doanh nghiệp theo chế

độ một thủ trưởng, chịu trách nhiệm trước người chủ sở hữu

về mọi hoạt động của doanh nghiệp cũng như kết quả của các hoạt động đó

đồng thời được hưởng thù lao tương xứng với kết quả mang lại.

ĐẶC ĐIỂM LAO ĐỘNG CỦA GIÁM ĐỐC

Lao động trí óc, sáng tạo

Sản phẩm là các quyết định

Nhà hoạt động

xã hội

Nhà sư phạm

Lao động quản lý

GIÁM ĐỐC

PHƯƠNG PHÁP LÃNH ĐẠO (1)

* Phương pháp phân quyền

của giám đốc cho cấp dưới

PHƯƠNG PHÁP LÃNH ĐẠO (2)

* Phương pháp hành chính

lệnh mang tính chất bắt buộc, cưỡng bức

PHƯƠNG PHÁP LÃNH ĐẠO (4)

* Phương pháp tổ chức – giáo dục

của từng cá nhân theo những tiêu

chuẩn và mục tiêu đã đề ra

PHƯƠNG PHÁP LÃNH ĐẠO (5)

* Phương pháp tâm lý xã hội

phù hợp với trình độ nhận thức, tâm lý, tình

cảm của con người

PHONG CÁCH LÃNH ĐẠO (1)

* Phong cách mệnh lệnh

dám chịu trách nhiệm Có thể độc đoán.

khảo ý kiến người giúp việc và nhân viên dưới quyền

PHONG CÁCH LÃNH ĐẠO (2)

* Phong cách dễ dãi (tự do)

khái

cho cấp dưới

PHONG CÁCH LÃNH ĐẠO (3)

* Phong cách dân chủ - quyết định

đoán

lệnh

nắn, điều chỉnh

TỐ CHẤT, TIÊU CHUẨN CỦA GIÁM ĐỐC

ĐÀO TẠO GIÁM ĐỐC

Chương IV

Ra quyết định quản trị doanh nghiệp

NỘI DUNG

MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN

* Vấn đề

trạng thái mà chủ thể đó mong muốn và có những yếu

tố cản trở chủ thể đạt được trạng thái mong muốn đó

 Vấn đề phát sinh trong quá trình nhà quản trị điều

hành hoạt động của một tổ chức nhằm đạt được mục tiêu đã đề ra

MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN

* Vấn đề quản trị (2)

 Quyết định: Sự lựa chọn phương án để thực hiện

trong số các phương án có thể

quản trị trong số các phương án có thể để giải quyết vấn đề quản trị

MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN

* Quyết định

PHÂN LOẠI QUYẾT ĐỊNH QUẢN TRỊ (1)

 Căn cứ vào thời hạn thực hiện

QUY TRÌNH RA QUYẾT ĐỊNH

QUY TRÌNH RA QUYẾT ĐỊNH (1)

* Bước 1: Xác định nhu cầu ra quyết định

 Thu thập thông tin: đầy đủ và chính xác

QUY TRÌNH RA QUYẾT ĐỊNH (2)

* Bước 2: Chuẩn bị căn cứ ra quyết định

 Chuẩn bị các điều kiện để thực hiện quyết định

QUY TRÌNH RA QUYẾT ĐỊNH (4)

* Bước 4: Ra quyết định chính thức

* Bước 5: Tổ chức thực hiện quyết định

RA QUYẾT ĐỊNH ĐỊNH TÍNH (1)

* Phương pháp não công (Brainstorrming)

phê phán

“1 + 1 = 3”

 Các cá nhân có quyền như nhau

 Ý tưởng không ghi tên người nghĩ ra

 Tập thể bỏ phiếu bình chọn

 Các thành viên tham gia được tổ chức thành các nhóm

 Từng nhóm viết ra ý tưởng và chuyển sang cho nhóm khác

 Công ty AAA đang trong quá trình cơ cấu lại bộ máy

tổ chức quản lý

trách khu vực thị trường được lên vị trí cao hơn và

yêu cầu anh này chọn ra một trong số 12 nhân viên ở khu vực thị trường đó để đưa lên làm quản lý thay

thế

thể được xem xét như sau:

Bài tập ra quyết định định tính (1)

Bài tập ra quyết định định tính (2)

Đặc điểm Nhân viên 1 Nhân viên 2 Nhân viên 3 Nhân viên 4

Giới tính, độ tuổi Nữ, 42 tuổi Nam, 35 tuổi Nam / 25 tuổi Nam / 31 tuổi

Trình độ /

Khả năng làm việc Trung cấp kế toán / Trung bình Đại học / Rất tốt Đại học / Khá tổt Đang học MBA / Rất tốt

Thái độ làm việc Rất nhiệt tình, sẵn

sàng làm các công việc được giao

Nhiệt tình, chủ động Rất nhiệt tình, năng

Khá quyết đoán trong công việc Đôi khi giải quyết công việc một cách

cảm tính Lưu ý thêm Đã được cho đi học

nhiều khóa đào tạo

Con ốm nặng, đang nằm viện

Một số nhân viên khác nói rằng nhân

* Bài tập lựa chọn phương án công nghệ

Các bước thực hiện

 Bước 1: Tính C 1 ; C 2 ; v 1 ; v 2

 Bước 2: Tính Q’ => Lựa chọn theo Q’

Hoặc tính Z 1 ; Z 2 rồi chọn phương án có Z nhỏ hơn

 Bước 3: Tính mức tiết kiệm ΔZ = | Z 1 – Z 2 |

 Bước 4: Giả sử Q > Q’ ; C 1 < C 2 nên chọn p/a 2

Vậy C 2 lớn nhất là bao nhiêu để không phải thay đổi phương án lựa chọn.

=> ΔZ = Z 1 – Z 2 >= 0

CHỌN PHƯƠNG ÁN KHÔNG XÁC SUẤT

* Bài tập phân tích điểm hòa vốn

* Bài tập phân bổ nguồn lực tối ưu

Giáo trình P 179-182

CHỌN PHƯƠNG ÁN CÓ XÁC SUẤT

* Giáo trình P 176-178

Chương V

Quản trị Chi phí – Kết quả

Nội dung

các chìa khóa phân bổ truyền thống

chìa khóa mức lãi thô

Là biểu hiện bằng tiền của

Phân loại chi phí

Theo mối quan

hệ với thời kỳ xác định lợi nhuận

hệ với đối tượng chịu chi

cách ứng xử của chi phí

Phân loại theo tiêu chí khác

Phân loại theo chức năng hoạt động

Là chi phí liên quan đến tiêu thụ sản phẩm và quản lý chung toàn doanh nghiệp

Là chi phí gắn với giá trị sản phẩm sản xuất

hoặc hàng hóa mua

Là chi phí gắn liền với từng

thời kỳ kinh doanh – không gắn với giá trị sản phẩm

Phân loại theo mối quan hệ với thời kỳ xác định lợi nhuận

Là chi phí có liên quan đến một đối tượng

Là chi phí có liên quan đến nhiều đối tượng

Phân loại theo mối quan hệ với đối tượng chịu thuế

Phân loại theo cách ứng xử của chi phí ( * )

Chi phí biến

đổi

Chi phí cố định

Là những chi phí thay đổi về tổng số

tỉ lệ thuận khi mức độ hoạt động thay đổi

Là những chi phí không thay đổi về tổng số

khi mức độ hoạt động thay đổi

trong một phạm vi (hoặc thay đổi nhưng không tỷ lệ thuận)

Chi phí hỗn

hợp

Là những chi phí gồm cả hai yếu tố là chi phí biến đổi và chi phí cố định

Phân loại theo cách ứng xử của chi phí ( * )

Chi phí biến

đổi

Chi phí cố định

◊ Chi phí vật chất trực tiếp

◊ Chi phí giờ công sản xuất

◊ Chi phí gia công thuê ngoài (nếu có)

◊ Khấu hao

◊ Chi phí quản lý doanh nghiệp

◊ Chi phí quản lý phân xưởng

Chi phí hỗn

hợp

◊ Chi phí bán hàng, bao gói…

Quản trị chi phí kết quả theo phương thức

sử dụng chìa khóa phân bổ truyền thống (1)

 Bước 1: Tính chi phí biến đổi đơn vị sản phẩm

phẩm) sử dụng công cụ phân bổ theo yêu cầu

tổng giá thành, tổng lợi nhuận

Quản trị chi phí kết quả … truyền thống (2)

Quản trị chi phí kết quả theo phương thức

sử dụng chìa khóa mức lãi thô (1)

MLT 1 MLT 2 MLT 3 MLT 4 MLT 5

∑ CĐ

Quản trị chi phí kết quả… mức lãi thô (2)

Quản trị chi phí kết quả… mức lãi thô (3)

G TT = ∑ BĐ i

G KN = ∑ (BĐ i x k i ) i = (1-n)

G TT : Mức giá tối thiểu

G KN : Mức giá kinh nghiệm

i = (1-n)

Quản trị chi phí kết quả… mức lãi thô (4)

Số giờ thực hiện ĐH

i = (1-n)

Quản trị chi phí kết quả… mức lãi thô (5)

G BT = ∑ BĐ i + x Số giờ thực hiện ĐH

MLT còn phải thực hiện trong năm NLSX

thực tế còn lại trong năm

i = (1-n)

G BT : Mức giá bù trừ

Quản trị chi phí kết quả… mức lãi thô (6)

-Quản trị chi phí kết quả… mức lãi thô (7)

G Đp = (101 => 110%) x G max

G Đp : Mức giá đàm phán