Một số kinh nghiệm trong giáo dục đạo đức cho học sinh lớp3

Sự cần thiết hình thành giải pháp Đạo đức là phẩm chất quan trọng nhất của nhân cách và là nền tảng tạo nênlối sống của mỗi người.Vì vậy giáo dục luôn coi trọng việc giáo dục đạo đứccho

1.5 Phương pháp thực hiện, đối tượng và phạm vi 5

2 Quá trình hình thành và nội dung giải pháp 6

2.2 Những cải tiến cho phù hợp với thực tiễn 7

2.3.1 Giáo viên phải nhận thức đúng đắn về vai trò của môn Đạo

2.3.2 Sử dụng phương pháp dạy học phù hợp với nội dung bài học

2.3.3 Sử dụng thiết bị dạy học hợp lí 11,12,132.3.4.Giáo dục đạo đức thông qua các môn học khác 142.3.5.Xây dựng cho học sinh chuẩn mực và hành vi đạo đức thông

2.3.6.Liên kết chặt chẽ với nhiều lực lượng để giáo dục Đạo đức 172.3.7.Vận dụng Mô hình trường học mới trong giáo dục đạo đức cho

3.3 Khả năng triển khai, áp dụng giải pháp 203.4 Kinh nghiệm thực tiễn khi áp dụng giải pháp 20

1 Cơ sở đề xuất giải pháp

1.1 Sự cần thiết hình thành giải pháp

Đạo đức là phẩm chất quan trọng nhất của nhân cách và là nền tảng tạo nênlối sống của mỗi người.Vì vậy giáo dục luôn coi trọng việc giáo dục đạo đứccho học sinh.Từ ngàn xưa đến nay người Việt Nam chúng ta rất coi trọng đạođức, xem đạo đức là vấn đề đầu tiên phải học tập của con người:“Tiên học lễ,hậu học văn.”Bác Hồđã dạy: “Có tài mà không có đức là người vô dụng”, “ Cóđức mà không có tài làm việc gì cũng khó.” Dạy cũng như học phải chú ý cả tàilẫn đức, đức là cái gốc quan trọng của con người, nếu không có đạo đức thìngười tài cũng vô dụng.Mục tiêu giáo dục tiểu học trong giai đoạn hiện nay đãghi rõ trong Luật giáo dục như sau: “Giáo dục tiểu học nhằm giúp học sinh hìnhthành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trítuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kĩ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học trung học

cơ sở” Như vậy, để phát triển toàn diện cho học sinh tiểu học thì giáo dục đạođức cho học sinh là điều giáo viên cần quan tâm, đặc biệt là đối với giáo viênchủ nhiệm lớp

Năm học 2015 – 2016 tôiđược phân công chủ nhiệm lớp 3A1 Theo số liệuban đầu sĩ số 35/18 nữ Cuối năm học 2014 - 2015 có 100% HS đạt Hoàn thành

về năng lực, phẩm chất Trong đó có 27 % học sinh được khen thưởng danh hiệu

học sinh nổi bật và học sinh đạt thành tích tốt trong học tập và rèn luyện Đa sốcác em ngoan, thực hiện tốt nội quy trường lớp, đạt được các yêu cầu về phẩmchất theo quy định.Tuy nhiên qua công tác chủ nhiệm, tôi nhận thấy một sốemphânbiệt những hành vi đạo đức (đúng/ sai)còn lúng túng; vận dụng kiến thức đãđược học, được giáo dục chưa thường xuyên, chưatích cực.Làm thế nào để giáodục đạo đức cho học sinh lớp 3, lứa tuổi mà hành vi của trẻ còn phụ thuộc nhiềuvào yêu cầu của người lớn, sự điều chỉnh ý chí đối với việc thực hiện hành vi ởcác em còn yếu Đó là một trong nhữngđiều mà tôi quan tâm trong quá trình làmcông tác chủ nhiệm Chính vì lí do trên mà tôi chọn đề tài sáng kiến kinh

nghiệm: “Một số kinh nghiệm trong giáo dục đạo đức cho học sinh lớp3”.

1.2.Tổng quan các vấn đề liên quan đến giải pháp

1.2.1 Cơ sở lý luận

Giáo dục đạo đức là một bộ phận của quá trình giáo dục tổng thể, nhằmhình thành cho học sinh niềm tin, thói quen, hành vi, chuẩn mực về đạođức.Giáo dục đạo đức là quá trình tác động tới học sinh của nhà trường, gia đình

và xã hội, nhằm hình thành cho học sinh ý thức, tình cảm, niềm tin đạo đức từ

đó xây dựng được những thói quen, hành vi đạo đức trong cuộc sống

Mục tiêu giáo dục đạo đức ở lớp 3 nhằm giúp học sinh:

- Có hiểu biết ban đầu về một số chuẩn mực hành vi đạo đức và pháp luậtphù hợp với lứa tuổi học sinh lớp 3 trong các mối quan hệ của các em với lờinói, việc làm của bản thân với mọi người

- Từng bước hình thành kĩ năng nhận xét, đánh giá đối với những quanniệm, hành vi, việc làm có liên quan đến các chuẩn mực đã học Kĩ năng lựachọn và thực hiện các hành vi ứng xử phù hợp chuẩn mực trong các tình huốngđơn giản, cụ thể trong cuộc sống

-Bước đầu hình thànhthái độ trách nhiệm đối với lời nói, việc làm của bảnthân; tự tin vào khả năng của bản thân; biết yêu thương, quan tâmmọi người;yêu thiên nhiên

1.2.2.Cơ sở thực tiễn

- Giáo dục đạo đức cho trẻ luôn được các bậc phụ huynh quan tâm ngay

từ khi trẻ có hiểu biết và được tiếp tục giáo dục khi vào học lớp1.Tuy nhiên việcgiúp trẻ nhận ra điều đúng/sai, đấu tranh với những biểu hiện sai trái không phải

là việc dễ dàng đối với học sinh tiểu học

- Chương trình học của học sinh tiểu học có môn học Đạo đức để giáo dụccác hành vi đạo đức cho học sinh Nhưng trong thực tế có một số tình huống đạođức các em chưa được gặp qua các bài tập đạo đức đã học

-Ở lứa tuổi 7-8 tuổi đa số các em ngoan, vâng lời thầy cô, người lớn,…tuynhiên hành vi của các em là tự phát hoặc phụ thuộc nhiều vào yêu cầu củangười lớn.Các em chưa có nhiều vốn sống, chuẩn mực đạo đức nên việc phânbiệt về đúng/ sai trong các tình huống đạo đức chưa được thấu đáo

- Việc bùng nổ công nghệ thông tin là cơ hội cho các em có thể thêm nhiềukiến thức, vốn sống nhưng cũng là mối nguy cơ để trẻ tiếp cận với phim ảnh bạolực, sách báo, thông tin không lành mạnh làm ảnh hưởng đến việc nhận thứcchuẩn mực hành vi đạo đức, dẫn đến các em có những hành vi đạo đức khôngđúng.

1.3.Mục tiêu của giải pháp

Nghiên cứu một số biện pháp theo tình hình thực tế về giáo dục đạo đức

cho học sinh lớp 3, từ đó đề ra “Một số kinh nghiệm trong giáo dục đạo đức cho học sinh lớp3” Nhằm góp phần giáo dục toàn diện cho học sinh để đảm

bảo mục tiêu giáo dục nói chung và công tác chủ nhiệm nói riêng

Giúp các em được rèn luyện, hình thànhnhững năng lực, phẩm chất tốt phùhợp lứa tuổi.Góp phần tạo nền tảng đạo đức chuẩn mực cho thế hệ trẻ, nhữngcông dân của đất nước trong tương lai

1.4.Các căn cứ đề xuất giải pháp

Căn cứ vào vai trò của giáo dục đạo đức ở trường tiểu học; quy định đánhgiá học sinh Tiểu học, các điều kiện, phong trào, hỗ trợ cho việc giáo dục đạođức cho học sinh và sự liên kết chặt chẽ giữa Nhà trường - Gia đình - Xã hộivàcác lực lượng trong giáo dục để đề xuất các giải pháp cho đề tài

1.5 Phương pháp thực hiện, đối tượng và phạm vi

1.5.1 Phương pháp thực hiện

Để nghiên cứu đề tài này tôi đã sử dụng một số nhóm phương pháp nghiêncứu sau:

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu:

Sưu tầm, tra cứu sách báo, tài liệu có liên quan đến nội dung đề tài Qua đóphân tích tổng hợp, hệ thống hóa theo mục đích nghiên cứu

- Phương pháp quan sát:

Thực hiện quan sát ý thức, hành vi đạo đức của học sinh trong quá trìnhhọc tập,sinh hoạt, vui chơi tại trường lớp trước và sau khi áp dụng đề tài.Từ đóđánh giá thực trạng, tìm hiểu nguyên nhân, giải pháp để nâng cao hiệu quả tronggiáo dục đạo đức cho học sinh

- Phương pháp điều tra phỏng vấn:

Tiến hành thiết lập một số bài “test” chophụ huynh học sinh và điều tra quaphiếu liên quan đến việc phân tích, đánh giá ý thức đạo đức của học sinh; thôngqua phỏng vấn trực tiếp để nắm bắt được thực trạng

- Phương pháp nghiên cứu sản phẩm:

Thông qua các bài tập đạo đức, các tiết thực hành đạo đức Giữa học kì vàcuối học kì của học sinh đã làm nhằm phân tích, đánh giá hiệu quả từ đó đưa kếtluận đúng trong giáo dục đạo đức

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm:

Qua các hoạt động của học sinh trên lớp, nhận xét đánh phẩm chất, nănglực cuối học kì, cả năm giáo viên ghi chép, đúc rút kinh nghiệm đi đến kết luận

1.5.2 Đối tượng và phạm vi áp dụng

- Đối tượng nghiên cứu: học sinh lớp 3A1 và học sinh khối lớp 3(năm học

2015 - 2016)và ( năm học 2016 – 2017) Trường Tiểu học Trường SơnPhườngPhước Nguyên Thành phố Bà Rịa

-Phạm vi nghiên cứu: Đề tài chỉ tập trungđưa ra “Một số kinh nghiệm trong giáo dục đạo đức cho học sinh lớp 3”.

2 Quá trình hình thành và nội dung giải pháp

2.1 Quá trình hình thành nên giải pháp

Trong quá trình thực hiện đề tàitôi có những thuận lợi và khó khăn sau:

2.1.1 Thuận lợi

- Trong chương trình học của học sinh tiểu học có môn học Đạo đức đểgiáo dục các hành vi đạo đức cho học sinh Các chuẩn mực đạo đức các emđược cung cấp và uốn nắn ngay từ gia đình và những lớp đầu cấp nên các em đã

có một số hiểu biết nhất định.Ví dụ: Lễ phép với ông bà, cha mẹ,thầy cô giáo;yêu quý bạn bè,nhường nhịn em nhỏ; biết giữ gìn sách vở, biết cảm ơn, xin lỗi,

…

- Tâm lý học sinh tiểu học thích "bắt chước" nên giáo dục đạo đức cho họcsinh qua giao tiếp, sắm vai, tranh ảnh, sách báo, dễ dàng, hiệu quả Học sinh tiểu

học luôn thích được khen ngợi nên việc động viên, nêu gương trong giáo dụcđạo đức luôn có thuận lợi trong giáo dục.

- Xuyên suốt trong năm học là 7 chủ điểm giáo dục: Truyền thống nhàtrường; Kính yêu thầy giáo, cô giáo; Uống nước nhớ nguồn; Giữ gìn truyềnthống văn hóa dân tộc; Yêu quý mẹ và cô giáo; Hòa bình và hữu nghị; Bác Hồkính yêu.Qua các chủ điểm trên, nhà trường luôn tạo điều kiện cho giáo viên tổchức các hoạt động “Ngoài giờ lên lớp” nhằm giáo dục đạo đức và rèn luyện kĩnăng sống cho các em

- Bản thân tôi là giáo viên tâm huyết với nghề, trực tiếp giảng dạy và làmcông tác chủ nhiệm đã nhiều năm, thường xuyên trao đổi, học hỏi kinh nghiệmcủa đồng nghiệp nên đã có các kinh nghiệm về giáo dục đạo đức cho học sinh

2.1.2 Khó khăn

- Do đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi, nhận thức về cuộc sống của học sinhcòn hạn chế, vốn sống của các em chưa nhiều nên một số em phân biệt nhữnghành vi đạo đức (đúng/ sai) còn lúng túng, vận dụng kiến thức đã được học,được giáo dục chưa thường xuyên, chưa tự giác

- Để học sinh tiểu học tiếp nhận các chuẩn mực đạo đức một cách nhẹnhàng giáo viên cần dạy tốt môn đạo đức,sử dụng các phương pháp dạy học phùhợp như sắm vai, trò chơi, phỏng vấn.Tuy nhiênkhôngphải lớp học nào cũng cóthể thực hiện hiệu quả

- Giáo viên chủ nhiệm dạy nhiều môn học nên việc chuẩn bị đồ dùng dạyhọc cho môn học đạo đức chưa nhiều Thiết bị phục vụ cho dạy học Đạo đứcchủ yếu là tranh ảnh và một số đồ dùng đơn giản nên thiếu sinh động, giảm sựchú ý của học sinh

2.2 Những cải tiến cho phù hợp với thực tiễn

2.2.1 Cơ sở đề xuất các giải pháp

Để thực hiện được việc giáo dục đạo đức cho các em học sinh trong lớp tôi

áp dụng một số giải pháp sau:

- Giáo viên phải nhận thức đúng đắn về vai trò của môn Đạo đức

- Sử dụng phương pháp dạy học phù hợp với nội dung bài học

- Sử dụng thiết bị dạy học hợp lí.

- Giáo dục đạo đức thông qua các môn học khác

- Xây dựng cho học sinh kiến thức chuẩn mực và hành vi đạo đức thông quacác hoạt động ngoại khoá

- Liên kết chặt chẽ với nhiều lực lượng để giáo dục Đạo đức

- Vận dụng phương pháp dạy học tích cực trong giáo dục đạo đức cho học sinh

2.2 Nội dung và giải pháp mới

2.2.1 Giáo viên phải nhận thức đúng đắn về vai trò của môn Đạo đức

Giáo dục Đạo đức là một bộ phận rất quan trọng của quá trình sư phạm,đặc biệt là ở Tiểu học Nó nhằm hình thành những cơ sở ban đầu về mặt đạo đứccho học sinh tiểu học, giúp các em ứng xử đúng đắn qua các mối quan hệ đạođức hằng ngày Có thể nói, nhân cách của học sinh tiểu học thể hiện trước hếtqua hành vi đạo đức Điều này thể hiện qua thái độ cư xử đối với ông bà, cha

mẹ, anh chị em trong gia đình, với thầy giáo, cô giáo, bạn bè, thái độ học tập,rèn luyện hằng ngày Vì vậy mỗi giáo viên cần tích cực đổi mới phương pháp và

tổ chức các hình thức dạy học phù hợp nhằm gây hứng thú học tập môn Đạođức Thực hiện tốt các bài học nhằm giúp học sinh đạt yêu cầu kiến thức, kĩnăng Nắm bắt tâm lý học sinh tiểu học rất thích được khen, được động viên,khích lệ đểgiúp học sinh hiểu và vận dụng phù hợp các chuẩn mực đạo đức đãhọc

2.2.2 Sử dụng phương pháp dạy học phù hợp với nội dung bài học đạo đức chính khóa

Mỗi phương pháp đều có những ưu nhược điểm riêng, do vậy người giáoviên phải có lựa chọn kết hợp giữa các phương pháp, cho phù hợp với đặc trưngcủa các môn học đặc biệt là môn Đạo đức Mỗi phương pháp cần phải sử dụngđúng thời điểm của tiết dạy Căn cứ vào mục tiêu, giáo viên lựa chọn cácphương pháp giảng dạy cho phù hợp, giúp học sinh đạt yêu cầu kiến thức, kĩnăng đề ra

Ví dụ 1: Bài "Giữ lời hứa" - trang 5/ Vở bài tập Đạo đức

*Tiết 1

-Mục tiêu cho hoạt động 1:Học sinh biết thế nào là giữa lời hứa và ý nghĩacủa việc giữ lời hứa.

Căn cứ vào mục tiêu, tôi sử dụng phương pháp đặt vấn đề, kể chuyện,thảo luận nhóm 2, động não

Cụ thể:

Trước khi vào bài học, tôi đặt vấn đề: Đã bao giờ các em hứa với ai chưa?

Và các em có giữ lời hứa không? Theo các em có nên giữ lời hứa không?

Khi đã tạo ra tình huống để học sinh tập trung suy nghĩ, Giáo viên kểchuyện“Chiếc vòng bạc”

Sau đó yêu cầu học sinh thảo luận nhóm 2 để trả lời các câu hỏi (VBT/trang 6)

Giáo viên tổ chức cho học sinh trả lời các câu hỏigiáo viên kết luận Sau

đó quay lại vấn đề đã đưa ra trước đó: Vậy có nên giữ lời hứa không?

Lúc này chắc chắn các em sẽ tự trả lời được vấn đề và rút ra được cách làmđúng nhất

Giáo viên tiếp tục sử dụng phương pháp động não để hoc sinh trả lời câuhỏi: Thế nào là giữ lời hứa? Người biết giữ lời hứa sẽ được mọi người đánh giánhư thế nào? Giáo viên rút ra kết luận

- Mục tiêu cho Hoạt động 2: Học sinh biết được vì sao cần phải giữ lời hứa

và cần làm gì nếu không thể giữ lời hứa với người khác

Ở hoạt động 2, tôi sử dụngphương pháp phân tích truyện, thảo luận nhómsắm vai Cụ thể:Tôi lần lượt treo tranh kết hợp nêu từng tình huống ( bài tập2/trang 6).Sau đó tôi chia lớp thành các nhóm 4 Cho các nhóm chọn 1 trong2tình huống để giải quyết, sắm vai

Thảo luận theo các câu hỏi:

- Bác Hồ đã làm gì khi gặp lại em bé sau hai năm đi xa?

- Em bé và mọi người cảm thấy thế nào trước việc làm của Bác?

- Qua câu chuyện trên, em có thể rút ra điều gì?

Tổ chức cho các nhóm trình bày  học sinh đặt câu hỏi thắc mắc về cáchgiải quyết của nhóm bạngiáo viên nhận xét, tuyên dương  giáo viên rút racách giải quyết tốt nhất.

Học sinh sắm vaitrong xử lí tình huống.

-Mục tiêu của Hoạt động 3: Học sinh biết tự đánh giá việc giữ lời hứa củabản thân.Tôi sử dụng phương pháp đặt vấn đề, đàm thoại Cụ thể:

Giaos viên nêu yêu cầu học sinh liên hệ bản thân: Thời gian vừa qua em

có hứa với ai điều gì không? Em có thực hiện được điều đã hứa không? Vì sao?

Em cảm thấy thế nào khi thực hiện được điều đã hứa? Em cảm thấy thế nào khikhông thực hiện được điều đã hứa?

Một vài học sinh trình bày nhanh trước lớp giáo viên nhận xét, khenngợi, nhắc nhở

Như vậy, tùyvào nội dung, mục tiêu của bài mà giáo viên linh hoạt vậndụngphương pháp giảng dạy

- Lập nhóm cho học sinh đóng vai áp dụng cho bài 4, bài 6, bài 12.

Qua những nhận định về chuẩn mực đạo đức cần giáo dục cho học sinhthông qua các bài học Đạo đức, từ sự nghiên cứu và qua việc trực tiếp dạy học.Tôi nhận định: Dạy học Đạo đức đòi hỏi giáo viên cần kết hợp hài hòa giữa cácphương pháp giảng dạy để làm sôi nổi trong từng tiết học, tạo hứng thú, phấnkhởi cho các em chủ động tham gia giờ học mới đạt được kết quả cao

2.2.3 Sử dụng thiết bị dạy học hợp lí

Song song với đổi mới phương pháp dạy học, giáo viên cần quan tâm đến

đồ dùng dạy học phục vụ cho tiết đạo đức.Đồ dùng dạy học có tầm quan trọngtrong sự thành công của một tiết dạy Sử dụng đồ dùng sử dụng đúng lúc tạohứng thú cho học sinh, phát triển tư duy, tình cảm cho các em Vì vậy khi thiết

kế bài học, giáo viên cần căn cứ vào mục tiêu, nội dung của bài học và tình hìnhthực tế của lớp, trangthiết bị để lựa chọn thiết bị dạy học cho phù hợp và chuẩn

bị chu đáo các đồ dùng dạy học này

Hiện nay trang thiết bị và đồ dùng dạy học môn Đạo đức đã có tranh ảnh,băng đĩa.Tuy nhiên để bài dạy gần gũi, sát với cuộc sống với học sinh, giáo viêncần làm thêm một số thêm tranh ảnh, video (quay các tình huống đạo đức, hìnhảnh thật,…) từ địa phương,trường lớp của các em Ngoài ra giáo viên cũng cầnchuẩn bịdụng cụ, đồ dùng thực tế để học sinh sắm vai, thực hành Giáo viên nêncho học sinh sử dụng các thẻ màu, hay thẻ đúng/ sai, thẻ “xin trợ giúp” để họcsinh bày tỏ ý kiến, biểu quyết trong giờ đạo đức Và cũng cần tận dụng nguồntranh ảnh, thông tin do học sinh sưu tầm

Ví dụ:Bài 1 “ Kính yêu Bác Hồ”

Giáo viên cần cho học sinh xem các đoạn phim về Bác với các cháu Thiếuniên, Nhi đồng từ đó việc giáo dục tình cảm của Bác với Thiếu nhi và Thiếu nhiđối với Bácsẽ tự nhiên, hiệu quả