Bài Giảng Hay Những nguyên lý cơ bản trong hệ nội tiết

MỤC TIÊU• Đại cương về hoạt động hệ nội tiết • Chức năng nội tiết của tuyến yên • Chức năng nội tiết của vùng hạ đồi • Trục hạ đồi – tuyến yên – tuyến nội tiết • Cơ chế điều hòa ngược â

NGUYÊN LÝ CƠ BẢN TRONG HOẠT ĐỘNG NỘI TIẾT

ThS BS Lê Quốc Tuấn

Bộ môn Sinh lý học

MỤC TIÊU

• Đại cương về hoạt động hệ nội tiết

• Chức năng nội tiết của tuyến yên

• Chức năng nội tiết của vùng hạ đồi

• Trục hạ đồi – tuyến yên – tuyến nội tiết

• Cơ chế điều hòa ngược âm tính

ĐẠI CƯƠNG VỀ HỆ NỘI TIẾT

ĐẠI CƯƠNG VỀ HỆ NỘI TIẾT

TUYẾN NỘI TIẾT

• Không có ống dẫn

• Chất tiết (hay hormon) thấm trực tiếp vào

máu

• Ví dụ: tụy nội tiết là các tiểu đảo

Langerhans tiết insulin, glucagon vào

ĐẠI CƯƠNG VỀ HỆ NỘI TIẾT

2 HỆ THỐNG ĐIỀU HÒA CƠ THỂ:

HỆ THẦN KINH VÀ HỆ NỘI TIẾT

ĐẠI CƯƠNG VỀ HỆ NỘI TIẾT

 Là những sản phẩm được bài tiết bởi hệ nội tiết.

 Về tác động, hormon phân thành 2 loại :

• Tác động toàn thể: GH, T3, T4, insulin …

• Tác động tại chỗ: secretin, cholecystokinin…

Về hóa học, hormon chia làm 2 loại:

• Hormon không tan trong lipid (acid amin hoặc protein/peptid): hormon vùng hạ đồi, hormon

tuyến yên, insulin, glucagon …

• Hormon tan trong lipid, gồm:

– Hormon steroid: hormon vỏ thượng thận và sinh dục (cortisol, aldosterone, estrogen,

progesterone, testosterone …)

– Hormon giáp (T3, T4)

THỤ THỂ HORMON (RECEPTOR)

Đều là các phân tử protein

Mỗi thụ thể đặc hiệu với một hormon

Có 2 vị trí của thụ thể tại tế bào:

• Thụ thể màng tế bào: cho nhóm hormon không tan trong lipid

• Thụ thể nhân: cho nhóm hormon tan trong lipid (steroids, hormon giáp T3/T4)

THỤ THỂ HORMON

Theo cách thức hoạt động ở tế bào đích > có 4 loại thụ thể:

• Thụ thể liên kết với kênh ion (ion-channel linked receptor): thường gặp trong hệ thần kinh.

• Thụ thể liên kết với protein G (G-protein coupled receptors)

• Thụ thể tyrosine kinase: thụ thể của yếu tố tăng trưởng

• Thụ thể nhân: thường là thụ thể của các hormon steroid, hormon giáp.

THỤ THỂ HORMON

THỤ THỂ LIÊN KẾT KÊNH ION

THỤ THỂ LIÊN KẾT PROTEIN G

THỤ THỂ TYROSINE KINASE

THỤ THỂ NHÂN

ĐẠI CƯƠNG VỀ TUYẾN YÊN

ĐẠI CƯƠNG VỀ TUYẾN YÊN

Là một tuyến nhỏ, nằm trong hố yên ở nền sọ, liên hệ trực tiếp với vùng hạ đồi

ĐẠI CƯƠNG VỀ TUYẾN YÊN

PHÔI THAI HỌC TUYẾN YÊN

TUYẾN YÊN TRƯỚC

Tuyến yên trước tiết ra 6 loại hormon chính:

1 Hormon phát triển cơ thể GH (Growth Hormon)

2 Hormon hướng vỏ thượng thận ACTH (Adrenocorticotropin Hormon)

3 Hormon kích thích tuyến giáp TSH

(Thyroid Stimulating Hormon)

4 Hormon kích thích tuyến vú tiết sữa Prolactin

5 Hormon kích thích nang trứng FSH

(Follicle Stimulating Hormon)

6 Hormon tạo hoàng thể LH (Luteinizing Hormon)

TUYẾN YÊN SAU

Tuyến yên sau dự trữ 2 loại hormon:

1 Hormon chống bài niệu ADH (Antidiuretic Hormon)

2 Hormon Oxytocin: gây co cơ tử cung và tuyến vú

TUYẾN YÊN SAU

HORMON ADH (Vasopressin)

HORMON OXYTOCIN

ĐẠI CƯƠNG VỀ VÙNG HẠ ĐỒI

ĐẠI CƯƠNG VỀ VÙNG HẠ ĐỒI

• Những nơron của vùng hạ đồi bài tiết các hormon có chức năng kiểm soát sự hoạt động của

tuyến yên trước

• Chức năng kiểm soát này được thực hiện thông qua hệ mạch cửa vùng dưới đồi – tuyến

yên

ĐẠI CƯƠNG VỀ VÙNG HẠ ĐỒI

HỆ MẠCH CỬA TUYẾN YÊN - HẠ ĐỒI

ĐẠI CƯƠNG VỀ VÙNG HẠ ĐỒI

Các hormon chính của vùng hạ đồi:

6 PIH: ức chế giải phóng hormon Prolactin

7 PRH: kích thích giải phóng hormon Prolactin

CƠ CHẾ ĐIỀU HÒA NGƯỢC ÂM TÍNH

CƠ CHẾ ĐIỀU HÒA NGƯỢC ÂM TÍNH

VÍ DỤ TRÊN TUYẾN GIÁP

CƠ CHẾ ĐIỀU HÒA NGƯỢC ÂM TÍNH

CẢM ƠN SỰ LẮNG NGHE CỦA CÁC BẠN !