Lời mở đầu Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, từ cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân đến cách mạng xã hội
Trang 1TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
Đề bài: Em hãy tìm hiểu rõ mối quan hệ giữa sức mạnh dân tộc và sức
mạnh thời đại theo tư tưởng Hồ Chí Minh Để thực hiện tốt diều này , Hồ chủ tịch và Đảng Cộng Sản đã giải quyết trong suốt tiến trình Cách Mạng Việt Nam như thế nào?
Trang 2Lời mở đầu
Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, từ cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân đến cách mạng xã hội chủ nghĩa; là kết quả của sự vận dụng sáng tạo và phát triển
chủ nghĩa Marx-Lenin vào điều kiện cụ thể của Việt Nam; đồng thời là sự kết tinh tinhhoa dân tộc và trí tuệ thời đại nhằm giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp và giải phóng con người Tư tưởng Hồ Chí Minh chính là cách vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Marx-Lenin trong điều kiện cụ thể của Việt Nam, và trong thực tế Tư tưởng Hồ Chí Minh đã trở thành một tài sản tinh thần quý báu của Đảng Cộng Sản Việt Nam và của dân tộc Việt Nam
Thông qua tư tưởng Hồ Chí Minh , ta không những tìm hiểu được quan điểm của Người về những vần đề chính trị xã hội mà còn có thể học hỏi và tự hoàn thiện bản
Trang 3dề cập đến một số vấn đề như: dân tôc, cách mạng giải phóng dân tộc., thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, đại đoàn kết dân tộc, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, cuối cùng là các vấn dề nông thôn và nông dân
Trong bài tiểu luận này em xin được trình bày 2 phàn lớn Thứ nhất là 1 vần dề được đề cập trong tư tưởng Hồ chí Minh : mối quan hệ giữa sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại Phần thứ 2 là cách vận dụng mối quan hệ này trong suốt tiens trình lịhj
sử Cách mạng Việt Nam của Bác Hồ và Đảng Cộng Sản
Em xin chân thành cảm ơn cô giáo –thạc sĩ Lê Thị Hoa đã hướng dần em thực hiên tiểu luận này
Trong quá trình thực hiện , khó tránh khỏi những sai sót ngoài ý muốn, em xin đón nhận mọi ý kiến đóng góp từ các thầy cô trong bộ môn
Trang 4
A Mối quan hệ sâu sắc giữa sức mạnh thời đại và sức mạnh
dân tọc theo tư tưởng Hồ Chí Minh
I Bối cảnh thời đại
Thời đại mà Hồ Chí Minh bước vào vũ đài hoạt động chính trị là thời đại mà thé giới đang diễn ra những phát triển nhảy vọt về các mặt kinh tế, chính trị, xã hội
và công nghệ
+ Cuối thé kỷ XĨ đầu thế kỷ XX , chủ nghĩa tư bản từ tự do cạnh tranh đã chuyển sang giai đoạn tư bản độc quyền , Sự hình thành chủ nghĩ độc quyền và hệ thống thuộc địa đã làm nảy sinh một mâu thuẫn cơ bản của thời đại : mâu thuẫn giữa chủ nghĩa tư bản với các dân tộc thuộc địa Phong trào cách mạng của các nước thuộc địa là nét nổi bật của thế giới đầu thế kỷ XX
+ Cách mạng tháng Mười Nga năm 1917 thắng lợi và sự ra đời của nhà nước công nông đầu tiên làm phá vỡ hệ thống TBCN thế giới , mở đầu thời đại quá độ từCNTB lên CNXH trên phạm vi toàn thế giới Mâu thuẫn cơ bản của thời đại là mâu thuân giữa CNXH với CNTB Sự ra đời của nhà nước Xô Viết và xất hiện của Quốc Tế Cộng Sản đã chuyển hướng cách mạng giải phóng dân tộc theo quỹ đạo của cách mạng vô sản
+ Sự phát triển không đều của CNTB làm sâu sắc them mâu thuẫn vốn có giữacác nước đế quốc với nhau , dẫn đến các cuộc đấu tranh đòi phân chia laị thị
trường thế giới( hai cuộc chiến tranh thế giới) Cuộc chiến tranh thế giới lần thứ 2 làm xuất hiện một loạt các nước XHCN chỗ dựa vững chắc của phong trào giải phóng dân tộc
+ Mâu thuẫn giữa giai cấp tư bản vói giai cấp công nhân và nhân dân lao động
ở chính quốc và thuộc địa cũng tăng lên
Trang 5+ Sự phát triển vượt bậc của khoa học và công nghệ làm thay đổi có tính cách mạng về các lĩnh vực: năng lượng, vật liệu, giao thông vận tải, công nghệ sinh học,thông tin liên lạc…loài người tiến một bước dài trong việc trinh phục thiên nhiên
Hồ Chí Minh đã nhận thức tất cả những đổi thay to lớn này
Valentina Tereshkova là nữ Thiếu tướng Không quân - Anh hùng Phi công Vũ trụ, Phó Tiến sỹ Khoa học - Kỹ thuật, Đại biểu Xô viết tối cao Liên Xô, Phó Chủ tịch Liên đoàn Phụ
nữ dân chủ thế giới Chị là người đàn bà nổi tiếng nhất Liên Xô, thế kỷ XX.
II Nhận thức của HCM về kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại
1, Hồ Chí Minh nhận thức vè sức mạnh dân tộc
Trang 6Theo Người, sức mạnh dân tộc là sức mạnh của chủ nghĩa yêu nước, tinh thần doàn kết, ý chí đấu tranh anh dũng bất khuất cho độc lập tự do , là ý thức tự lực tự cường của nhân dân ta
Hồ Chí Minh là 1 nhà yêu nước vĩ đại , Người đã rời Tổ quốc mang theo tinh thần đoàn kết , ý thức và niềm tin vào sức mạnh dân tộc : đó là chủ nghĩa yêu nước , tinh than đonà kết , ý thức về độc lập chủ quyền quốc gia.Ngay năm 1941, vừa về nước trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam , Bác đã cổ vũ sức mạnh trong nhân dân ta:
“ Xét trong lịch sử Việt NamDân ta vốn cũng vẻ vang anh hungNhiều phen đánh bắc dẹp đôngOanh oanh liệt liệt con Rồng cháu Tiên Khi kháng chiến chống thực dân Pháp , Người đề cao sức mạnh của lòng yêu nước “dân ta có một long nồng nàn yêu nước Đó là truyền thống quý báu của dân tộc ta.Từ xưa đến nay ,mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng thì tinh thần ấy lại sôi nổi , nó kết tinh thanh 1 làn song vô cùng mạnh mẽ, to lớn , nó lướt qua mọi sự nguy hiểm khó khăn , nó nhấn chìm tát cả bè lũ bán nước và cướp nước “ Hồ Chí MInh cũng
đề cao ý thức của khối đại đoàn kết dân tộc để khắc phục dịch họa , thiên tai …Ba truyền thuyết Thánh Gióng, Trăm trứng, Sơn Tinh Thủy Tinh phản anhsys thức về chủ quyền dân tộc , chống ngoại xâm chống thiên tai Đồng thời Người cũng lạc quan tin tưởng vào sức mạnh dân tộc : “ sự đầu độc có hệ thống của bọn thực dân không thể làm tê liệt sức sống, tư tưởng cách mạng của người Đông Dương Đằng sau sự phục tùng, ng Đông Dương đang giáu 1 cái gì đó sôi sục , và sẽ bùng nổ ghêgớm khi thời cơ đến Sức mạnh dan tộc còn gắn với yếu tố địa lý ,chính trị Bác nêu 3 yếu tố thiên thời - địa lợi - nhân hòa, trg đó nhân hòa đóng vai trò quan trọng
và quyết định :”Nước ta ở vào xứ nóng, khí hậu tốt, rừng vàng biển bạc, nhân dân
Trang 7ta dũng cảm và cần kiệm Các nước anh em lại giúp dỡ nhiều Thế là ta được có 3 điều kiên thiên thời, địa lợi, nhân hòa
2.Hồ Chí Minh nhận thức về sức mạnh thời đại :
Nhận thức của Người hình thanh từng bước từ cảm tính đến lý tính với mục tiêu
là giải phóng dân tộc , phat triển đất nước trong dòng thác chung của thời đại Thời đại Bác chứng kiến mở đầu bằng cách mạng tháng Mười Nga –quá độ từ CNTB len CNXH ,hời đại của phong trào giải phóng dân tộc ,sự sụp đổ của
CNTD, thời đại độc lập dân tộc gắn liền với CNXH Bác cho rawngf phải thực hiện khối liên minh chiến đấu giữa vô sản chính quốc với lao động thuộc địa nhằm một lúc tấn công CNĐQ từ cả 2 phía
Sức mạnh thời đại là sức mạnh của 3 dòng thác cách mạng :cách mạng XHCN, cách mạng giải phóng dân tộc , phong trào đấu tranh cho hòa bình dân chủ Say chiến tranh thế giới thứ 2, sự hình thành và phát triển hệ thống XHCN là nhân tố làm nên sức mạnh của thời đại Phát huy sức mạnh thời đại là phải biết huy động các phong trào cách mang tiên tiến thế giới phục vụ cho sự nghiệp của dân tộc Trg luận cương Lenin đã yêu cầu phải làm cho vô sản và quần chúng lao động ở tất
cả các nước gần gũi nhau
Sức mạnh thời đại mà HỒ Chí MInh nhận thức được là sức mạnh của tiến bộ khoa học công nghệ làm thay đổ có tính cách mạng về các lĩnh vực như năng lượng , vật liệu , công nghệ sinh học , giao thông vận tải ….loài ngguwowif đã tiens 1 bước dài trg việc chinh phục thiên nhiên : 50 năm qua thế giới đã có những chuyển biến lớn , đặc biệt là sức mạnh nguyên tử , nhiều hơn những thế kỷ trước cộng lại
Như vậy sưc mạnh thời đại mà Hồ Chí Minh nhìn nhân là sức mạnh cả về chính trị xã hội , cả về KHCN Hồ Chí Minh nhìn nhận sức mạnh thwoif đại trong trạng thái động và biến đổi tương tác giữa các lực lượng trg nước và quốc tế Hồ
Trang 8Chí Minh nhìn thấy Thái Bình Dương là trung tâm mà đế quốc nhòm ngó , tương lai là một lò lửa của chiến tranh thế giới Từ đó Người dề ra khẩu hiệu hành dộng thích hợp nhằm thay đổi tình huống Kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại là kết hợp giữa chủ nghĩa yêu nước và chủ nghĩa quốc tế vô sản
III Nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại
1, Nắm bắt chính xác đặc điểm và xu thế phát triển của thời đại , đặt cách mạng Viêt Nam trong sự gắn bó với cách mạng vô sản thế giới
Thời đại mà Hồ Chí MInh hoạt dộng chính trị đã có nhiều thay đổi , nổi bật là 2
đã phát biểu:” Hôm nay tôi tới đay góp phần cùng các đồng chí vào cách mạng thế giới “
Trang 9Nguyễn Ái Quốc tại đại hội Tua năm 1920
Bác chú ý mối quan hệ giữa cách mạng phương Tây và cách mạng phương đông , Người chỉ ra sự cách biệt của các dân tộc phương đông , do họ thiếu tin cậy lẫn nhau , thiếu sự phối hợp hành động và cr sự cổ vũ lẫn nhau” Bác kiến nghị banphương Đông của Quốc Tế cộng sản “ làm cho các dân tôc hiểu biết nhau hơn và đoàn kết lại để dặt cơ sở cho 1 mối liên minh phương đông tương lai , khối liên minh này chắc chắn sẽ là một trg nhũng cánh của cách mạng vô sản” Tại đại hội VQuốc tế cộng sản , Bác cũng đã phê bình gay gắt giai cấp công nhân và đảng cộng sản tại chính quốc thờ ơ với cách mạng thuộc địa :” Tôi rất buồn vì điều này, giai cấp tư sản tiến hơn một bước so với giai cấp vô sản Có thể nói Đảng Cộng Sản Pháp làm rất ít cho thuộc địa” Hồ Chí MInh cho rằng nền tảng sức mạnh là ở nhândân thuộc địa , chủ nghĩa đế quốc tập trung nọc độc ở thuộc địa , nhân dân thuộc địa là người thủ tiêu chủ nghĩa thực dân , Hồ Chí mInh đã phát triển và vượt xa so với Mác, Nhờ nắm bắt đặc điểm và xu thế của thời đại , Nguyễn Ái Quốc đã xác đinh con đườn cách mạng đúng đắn cho sự nghiệp cứu nước , giải phóng dân tộc theo con đường vô sản
Trang 102 Kết hợp chặt chẽ chủ nghĩa yêu nước với chủ nghĩa quốc tế vô sanr, độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội
Để kêt hợp sức mạnh daan tộc với sức mạnh thời đại , các Đảng Cộng Sản kiên trì đầu tranh chống mọi khuynh hướng sai lầm làm suy yếu khối đại đoàn kết
để thống nhất các lực lượng cách mạng thế giới , Các đảng cộng sản phải giáo dục chủ nghĩa yêu nước và chủ nghĩa quốc tế cộng sản cho ND laao động nước mình , làm cho tinh thần yêu nước là 1 bộ phận của tinh thần quốc tế Nguyễn Ái Quốc đãkêu gọi : “Vì nền hòa nình thế giới m vì tiwj do và no ấm n những người bị bóc lộtthuộc mọi chủng tộc cần đoàn kết lại và chống bọn áp bức”
Sau Cách mạng giải phóng dân tộc giành độc lập , các dân tộc thuộc địa tất yếu đi theo cách mạng xã hội chủ nghĩa Hồ Chí Minh viết :” Trong thời đại ngày nay, cách mạng giải phóng dân tộc là 1 bộ phận khăng khít của cách mạng vô sản thế giới , cách mạng giải phóng dân tộc phải trở thành cachsm nagj XHCN thì mới thành công hoàn toàn được” Phải biến chủ nghĩa yêu nước truyenf thống thành chủ nghĩa xã hội , nhờ đó nó mới có them sức mạnh và phát triển tahnhf chue nghĩa anh hung trong thời đại mới
3 Giữ vững độc lập tự chủ m dựa vào sức mình là chính , tranh thủ sự giúp đỡ của các nước XHCN , sự ủng hộ của nhân loại tiến bộ, đông thời không quên nghĩa vụ quốc tế cao cả của mình
Hồ Chí Minh nêu cao tinh thần “ tự lực cánh sinh, dựa vào sức mình là
chính”., “ muốn người ta giúp đỡ cho thì trước hết phải tự giupw sminhf đã” “ mộtdân tộc không tự lực cánh sinh mà ngồi chờ dân tộc khác giúp đỡ thì không xứng đáng được hưởng độc lập” Vơi stuw tưởng này, khi gửi lời kêu gọi tới an hem thuộc địa, Bác viết: “ Anh em phải làm thế nào để được giải phóng ? Vận dụng
Trang 11công thức của Mác ,chúng tôi xin nói với an hem rằng , công cuộc giải phóng, an hem chỉ có thể thực hiện được bằng sự nỗ lực của bản thân anh em”
Muốn tranh thủ sức mạnh thời đại cần phải có 1 đường lối độc lập tự chủ dung đắn Kết hợp chặt chẽ mục tiêu đâu tranh cho độc lập dân tộc mình với 4 mục tiêu của thời dại : hòa bình,độc lập dân tộc, dân chủ, chủ nghĩa xã hội
Kết hợp chủ nghĩa yêu nước và chủ nghĩa quốc tế , tranh thủ sự ủng hộ của nhân loại tiens bộ m nhân dân ta không quên nghãi vụ quóc tế cao cả Bác thường nói “ Phải coi cuộc đâu tranh cảu bạn như cuộc đấu tranh của ta”
4 Mở rộng tối đa quan hệ hữu nghị , hợp tác , sẵn sàng làm bạn với tất cả các nước dân chủ
Trong quá trinh tìm đường cứu nước , Bác là người đầu tiên đặt nền móng cho tình hữu nghị giữa nhân dân Việt Nam với nhân dân các nước trên thé giới Bác nói: “ Chính sách ngoại giao của chính phủ Việt Nam thì chỉ có một điều tức
là thân thiện với tất cả các nước dân chủ treen thế giới để giữ gìn hòa bình “, “ Thái
độ của Việt Nam đối với những nước Á châu là thái độ anh em , đối với ngũ cường
là thái độ bạn bè” Bác sớm có thưu tưởng đa phương hóa , đa dạng hóa các quan
hệ đoi ngoại “ tiến bộ chung phụ thuộc vào việc phát triển chủ nghĩa quốc tế và văn minh chỉ có lợi khi các quan hệ quóc tế được mở rộng và tăng cường
Đối với Pháp : Hồ Chí Minh nêu:” Việt Nam sẵn sàng cộng tác thân thiện vớinhân dân Pháp Những người Pháp , tư bản hay công nhân , thương gia hay trí thức, nếu họ muốn thật thà cộng tác với Việt Nam thì sẽ được nhân dân Việt Nam hoannghênh họ như những người an hem bầu bạn”
Hồ Chí Minh dành ưu tiên cho quan hệ với các nước láng giềng châu Á: Trung Quốc , Lào, Campuchia…
Với trí tuệ thiên tài tinh thần quốc tế trong sáng và với đức độ khiêm nhường
và thái độ thiện trí , Hồ Chí Minh vượt qua mọi trở ngại , từ trong mối quan hệ
Trang 12chồng chéo phức tạp cua thời đại đề ra đường lối cách mạng đúng đắn phương pháp ững xử sang tạo phù hợp với từng giai đoạn của cách mạng, phát huy tối đa sưc mạnh thời đại và sức mạnh dân tộc đưa cách mạng Việt Nam đến thắng lợi trọn vẹn
B Cách vận dụng mối quan hệ giữa sức mạnh xã hội và sức mạnh thời đại của Bác và Đảng ta trong suốt tiến trình Cách mạng
I Tính tất yếu khách quan của sự kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại
Về mặt lý luận cho thấy :
+ Lịch sử phát triển của nhân loại chỉ ra rằng quá trình phát triển của mình, các cộng đồng, các dân tộc, các nhóm có cùng lợi ích bao giờ cũng có sự kết hợp lại với nhau Sự kết hợp này ngày càng tăng,
+ Chủ nghĩa Mác Lenin ra đời đã chỉ rõ cách mạng vô sản ra đời muốn thắng lợi thì phải tạo ra được sức mạnh của bình hành lực Tức phải biết kết hợp các yếu tố khách quan và chủ quan m trong nước và thế giới , dân tộc và thời đại Chính vì vậy Mác đã đề xuất vô sản tất cả các nước và các dân tộc bị áp bức hãy đoàn kết lại Trong thời đại giải phóng dân tộc , Nguyễn Ái Quốc chủ trương :” Lao động tất
cả các nước đoàn kết lại”
Trang 13+ Các nhà kinh điển Mac Lenin phân tích thời dại cho thấy CNTB nhất là nó ở trong giai đoạn CNĐQ đã tạo ra những mâu thuẫn và những cơ sở cho sự liên kết quốc tế
Về mặt thực tiễn :
+ Hồ Chí Minh khảo sát thực tiễn của chế độ thuộc địa của Pháp tại Việt Nam , tại Đông Dương Sự thống trị của chính sách tàn bạo của thực dan làm cho nhiều người nghĩ rằng “ dân Đông Dương chết rồi ” Nhưng hiểu rõ truyền thống yeu nước , ý chí đấu tranh giành độc lập không bao giờ mất đi ở nhân dân Việt Nam
mà Hồ Chí Minh có cái nhìn khác hẳn Người cho rằng ở người dân Đông Dương tiềm ẩn 1ý chí sục sôi , đang gào thét và sẽ bùng nổ khi thời cơ đến
+ Trên bình diện thế gưới , Hồ Chí Minh đã thực hiện cuộc khảo sát ở cả 4 châu lục , Người ra dù có khác nhau màu da thì trên thế giới chỉ tồn tai 2 nhóm nhười: nhóm bị bóc lột và nhom bóc lột Vi vậy muốn giải phóng dân tộc mình thì cần phải đoàn kết các dân tộc khắc lại vì chúng ta cùng chung cảnh ngộ
+ Nghiên cứu các nước nước dế quốc , Bác nhận thấy chúng liên kết chặt chẽ với nhau để đàn áp thuộc địa Chúng thực hiên chính sách “chia để trị” Từ đó Hồ Chí Minh phân tích: Công nhân và lao động ở chính quốc cùng binh lính và lao động ở thuộc địa cần hiểu rằng :” họ đề là anh em cùng giai cấp và khi tới lúc phải chiến đấu thì cả 2 hai cùng đánh cho bọn chủ chung của mình, chứ không phải anh hem đánh lẫn nhau”
+ Sự hình thành hệ thống XHCN thé giới sau chiến tranh TG lần 2 đã thành 1 nhân
tố làm nên sức mạnh của thời đại chi phối sự phát triển xã hội loài người cuối TK XX
+ Sau chiến ranh thế giới , cuộc cách mạng KHCN phát triển mạnh mẽ Khoa học
tụ nhiên cũng như khoa học xã hội mở ra những chân trời mới , côn người ngày càng làm chủ thiên nhien , cũng như làm chủ được vận mệnh của xã hội và bản thân Đó là yếu tố sức mạnh thời dại cần tận dụng