Giáo án SH11 37 sinh trưởng và phát triển ở động vật

Về kiến thức - Trình bày được khái niệm sinh trưởng và phát triển ở động vật, biến thái.. - Trình bày được những ứng dụng của các kiến thức về sinh trưởng và phát triển động vật trong sả

Trường: Đại học Sư Phạm TPHCM

Sinh viên: Nguyễn Hoàng Nhật Trinh

MSSV: K40.301.100

GIÁO ÁN

B SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN Ở ĐỘNG VẬT BÀI 37: SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN Ở ĐỘNG VẬT

I – Mục tiêu

Sau khi học xong bài này HS cần:

1. Về kiến thức

- Trình bày được khái niệm sinh trưởng và phát triển ở động vật, biến thái

- Phân biệt được phát triển qua biến thái và phát triển không qua biến thái; phát triển

qua biến thái không hoàn toàn và phát triển qua biến thái hoàn toàn

- Lấy được ví dụ về các loại biến thái

- Trình bày được những ứng dụng của các kiến thức về sinh trưởng và phát triển động

vật trong sản xuất và đời sống

2. Về kĩ năng

- Rèn luyện kĩ năng quan sát, phân tích, so sánh, tổng hợp

- Rèn luyện kĩ năng làm việc với sách giáo khoa

- Rèn luyện kĩ năng làm việc nhóm

3. Về thái độ

- Hình thành niềm yêu thích môn học

- Hình thành ý thức đúng về sinh trưởng và phát triển ở động vật Vận dụng vào quá

trình chăn nuôi, nghiên cứu cũng như trong việc tiêu diệt sâu bọ phá hại

II – Đồ dùng và phương tiện dạy học

- Máy vi tính

- Máy chiếu

- Phiếu học tập

Biến thái hoàn toàn Biến thái không hoàn toàn.

Ví dụ

GĐ phôi

GĐ hậu phôi

III – Phương pháp dạy học

- Nghiên cứu SGK

- Vấn đáp tìm tòi bộ phận

- Phương pháp trực quan

- Phương pháp hoạt động nhóm

IV – Trọng tâm của bài học

Phân biệt được sinh trưởng và phát triển qua biến thái và không qua biến thái ở động vật Phân biệt được biến thái hoàn toàn và biến thái không hoàn toàn

V – Tiến trình bài học (hoạt động dạy học)

Bước 1: Ổn định lớp (1’)

- Kiểm tra sĩ số

- Kiểm tra vệ sinh

Bước 2: Kiểm tra bài cũ (5’)

- Thế nào là phát triển ở thực vật?

- Những nhân tố chi phối sự ra hoa?

- Con người đã ứng dụng kiến thức về sinh trưởng và phát triển trong trồng trọt như thế nào?

Bước 3: Tiến trình bài giảng (34’)

Đặt vấn đề vào bài (2’): GV kể một câu chuyện và đặt ra tình huống: Có đôi vợ chồng Cóc

nọ sống tại bờ ao, dưới ao có đôi Cá Trê muộn màng không có con Ngày nọ, Cóc cái xuống nước đẻ trứng, đến lúc nở ra thành một bầy nòng nọc đầu tròn, đuôi dài, mình đen giống hệt

Cá Trê con

Đôi vợ chồng Cá Trê thấy vậy lấy làm mừng rỡ, đuổi cả bầy nòng nọc về hang, ngày đêm nuôi dưỡng, săn sóc, tâng tiu lại khoe với các loài thủy tộc đó là con mình Các loài thủy tộc thấy nòng nọc giống Cá Trê con quá nên đều tin là thật

Vợ chồng Cóc biết được việc này liền đi đòi con nhưng không đòi con được mà còn bị vu oan là kẻ gian Uất ức, vợ chồng Cóc bèn nộp đơn kiện nhưng bị xử thua kiện, Cóc chồng

bị bắt giam Vậy làm cách nào để lấy lại con và giải oan cho vợ chồng nhà Cóc Chúng ta tìm hiểu bài học hôm nay bài 37 sinh trưởng và phát triển ở động vật

Bài mới (32’): BÀI 37 SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN Ở ĐỘNG VẬT

Thời

niệm về sinh trưởng và phát triển ở động vật.

GV: Giới thiệu chung về các mục kiến thức của bài

GV: Cho HS quan sát hình ảnh của gà con, chó con và

gà trưởng thành, chó trưởng thành Các em có nhận xét gì

về kích thước và trọng lượng của các con vật khi còn nhỏ

so với khi trưởng thành?

HS: Tăng kích thước, khối lượng cơ thể

GV: Quá trình đó gọi là sinh trưởng, vậy em nào phát biểu được sinh trưởng ở động vật

là gì?

HS: Trả lời GV: Các em hãy cho thêm một vài ví dụ về sinh trưởng

HS: Trả lời GV: Cho HS quan sát hình gà con phát triển thành gà trống

và gà mái Chúng ta sẽ thấy qua từng giai đoạn ngoài lớn lên còn có sự biệt hóa, xuất hiện thêm các cơ quan mới như mào, màu lông, còn có khả năng sinh sản Ta gọi đó

I Khái niệm sinh trưởng và phát triển ở động vật

1 Sinh trưởng

- Sinh trưởng của cơ thể động vật là quá trình tăng kích thước của cơ thể do tăng số lượng và kích thước tế bào Vd: lúc mới sinh ra heo con rất nhỏ chỉ khoảng 0,5-1 kg nhưng chỉ sau vài ngày nó đã lớn lên nhanh,…

2 Phát triển

Phát triển của cơ thể động vật

là quá trình biến đổi bao gồm sinh trưởng, phân hóa (biệt hóa) tế bào và phát sinh hình thái các cơ quan và cơ thể Vd: Gà con  gà trống

Gà con  gà mái

là sự phát triển Vậy phát triển ở động vật là gì?

HS: Trả lời

GV cho HS nêu thêm ví dụ

GV mở rộng cho HS: Đối với mỗi sinh vật sự sinh trưởng, phát triển sẽ khác nhau Ở từng giai đoạn cũng có sự khác nhau

GV: Gà Ri, khối lượng cơ thể đạt tối đa chỉ 1.5 kg trong khi gà Hồ có thể đạt 3 kg

Theo hướng nuôi lấy thịt nếu nuôi gà Ri và gà Hồ đạt đến 1.5 kg thì nên nuôi tiếp gà nào và nên xuất chuồng gà nào? Tại sao?

HS: Nếu tiếp tục nuôi gà Ri chỉ làm tốn thức ăn nhưng gà không tăng trọng Muốn nuôi tiếp ta chỉ nên nuôi gà Hồ vì

gà có thể đạt tối đa 3 kg

GV cho HS quan sát phim vòng đời của ếch

GV: Các em hãy cho biết con non của ếch có giống bố mẹ không?

HS: Không GV: Quá trình biến đổi từ nòng nọc thành ếch gọi là biến thái Vậy em nào có thể nêu được khái niệm biến thái

3 Biến thái

Biến thái là sự thay đổi đột ngột về hình thái, cấu tạo và sinh lí của động vật sau sinh hoặc nở ra từ trứng

Phát triển ở ĐV gồm:

- Phát triển không qua biến thái

- Phát triển qua biến thái + Phát triển qua biến thái hoàn toàn

+ Phát triển qua biến thái không hoàn toàn

II Phát triển không qua biến thái

là gì?

HS: Trả lời

GV cho HS nêu thêm ví dụ

GV: Dựa vào biến thái người

ta chia phát triển ở ĐV thành mấy loại?

HS: Trả lời GV: Phát triển qua biến thái

có những loại nào?

HS: Trả lời

Hoạt động 2: Tìm hiểu phát triển không qua biến thái.

GV cho HS quan sát một vài hình ảnh kết hợp nghiên cứu SGK: Các em cho cô biết kiểu phát triển không qua biến thái có ở những loài ĐV nào?

HS: Trả lời GV: Phát triển không qua biến thái gồm 2 giai đoạn:

GĐ phôi thai và GĐ sau sinh

GV cho học sinh quan sát hình

GV: GĐ phôi thai diễn ra ở đâu?

HS: Tử cung người mẹ

GV cho HS quan sát hình ảnh quá trình phát triển của phôi thai

GV: Em nào có thể mô tả diễn biến quá trình này?

Con sinh ra có đặc điểm hình

thái, cấu tạo tương tự con

trưởng thành

VD: Các loài ĐV có xương sống và nhiều loài ĐV không xương sống (người, gà, gấu…)

III Phát triển qua biến thái

1 Phát triển qua biến thái

hoàn toàn

Là kiểu phát triển mà ấu trùng có hình thái, cấu tạo,

sinh lí khác con trưởng

thành

Qua GĐ trung gian (nhộng)

 con trưởng thành

VD: Bướm, ruồi, ếch…

2 Phát triển qua biến thái không hoàn toàn

Là kiểu phát triển mà ấu trùng phát triển chưa hoàn thiện, trải qua nhiều lần lột xác, ấu trùng biến đổi thành con trưởng thành

VD: Châu chấu, cào cào…

HS: Trả lời

GV cho HS xem ảnh Nhận xét về cấu tạo, hình thái của một đứa trẻ so với người lớn? HS: Trả lời

GV: Quá trình phát triển mà con non tương tự con trưởng thành về hình thái, cấu tạo, sinh lí gọi là phát triển

kgoong qua biến thái Vậy

em nào nêu được khái niệm phát triển không qua biến thái

là gì?

Hoạt động 3: Tìm hiểu phát triển qua biến thái

GV: Cho HS xem phim về quá trình phát triển của bướm

và châu chấu

GV: Cho lớp hoạt động

nhóm 2 bàn 1 nhóm để thảo luận và hoàn thành phiếu học tập theo mẫu:

Sau 3 phút, gọi 2 nhóm trình bày về phát triển qua biến

Biến thái hoàn toàn.

Biến thái không hoàn toàn

Ví dụ

GĐ

phôi

GĐ hậu

phôi

thái hoàn toàn, 2 nhóm về phát triển qua biến thái không hoàn toàn, các nhóm còn lại nhận xét bổ sung

HS: Thảo luận và trình bày, sau đó nhận xét bổ sung với nhau

GV: Nhận xét các nhóm, đưa đáp án phiếu học tập Cho học sinh ghi bài

HS: Trả lời

GV : Tại sao sâu bướm phá hoại cây cối, mùa màng, trong khi đó bướm trưởng thành thường không gây hại cho cây trồng?

HS: Sâu bướm ăn lá cây nhưng không có enzim tiêu hóa xenlulozơ nên sự tiêu hóa

và hấp thụ thức ăn có hiệu quả rất thấp Vì vậy, sâu phải

ăn rất nhiều lá cây mới đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng cơ thể, gây hại mùa màng

- Hầu hết các loài bướm chỉ

ăn mật hoa (chỉ có enzim saccaraza tiêu hóa đường saccarozo) không phá hoại cây trồng và giúp cây trồng thụ phấn

GV: Vậy tại sao nông dân thường dùng đèn để bẫy

bướm? Việc làm này có ý nghĩa gì so với việc bắt sâu?

HS: Nếu tiêu diệt sâu, chỉ tiêu diệt được một số con, nhưng nếu ta tiêu diệt bướm

sẽ ngăn chặn được nguy cơ gây hại Vì bướm sẽ đẻ ra rất nhiều trứng, trứng này nở ra thành rất nhiều sâu non

Bước 4 (4’): Củng cố

Cho HS quan sát hình ảnh và cho biết các ví dụ sau thuộc kiểu phát triển nào?

1 Chu trình phát triển của muỗi

2 Chu trình phát triển của gà

3 Chu trình phát triển của chuồn chuồn

4 Chu trình phát triển của ve sầu

5 Sự lột xác của rắn

6 Chu trình phát triển của chó

7 Chu trình phát triển của tôm

8 Chu trình phát triển của bọ xít

Bước 5 (1’): Dặn dò

- Học bài, trả lời các câu hỏi trong SGK

- Sưu tầm thêm phim ảnh về quá trình sinh trưởng phát triển qua biến thái

- Chuẩn bị bài bài 38

Đáp án phiếu học tập

Biến thái hoàn toàn Biến thái không hoàn toàn

Ví dụ Có ở đa số các loài côn trùng

(bướm, ruồi, ong,…) và lưỡng cư

Có ở 1 số loài côn trùng như: châu chấu, cào cào, gián,…

GĐ phôi Diễn ra trong trứng đã thụ tinh

Hợp tử phân chia nhiều lần  phôi Các tế bào phôi phân hóa  các

cơ quan Sau đó cơ thể sinh vật (sâu bướm hoặc ấu trùng) chui ra khỏi trứng

GĐ hậu phôi + Ấu trùng (sâu) có hình thái,

cấu tạo, sinh lí khác con

trưởng thành

+ Qua GĐ trung gian (nhộng)

 con trưởng thành

+ Ấu trùng có hình thái, cấu tạo,

sinh lí gần giống con trưởng thành.

+ Qua nhiều lần lột xác  con trưởng thành