Tiểu luận về hội đồng nhân quyền liên hợp quốc

HỘI ĐỒNG NHÂN QUYỀN LIÊN HỢP QUỐC UNITED NATIONS HUMAN RIGHTS COUNCIL UNHRC Hội đồng nhân quyền được thành lập từ nghị quyết 60/251 của Đại hội đồng liênhợp quốc ngày 15/3/2006, là cơ q

MÔN: CÔNG PHÁP QUỐC TẾ

ĐỀ TÀI:HỘI ĐỒNG NHÂN QUYỀN LIÊN HỢP QUỐC: HOẠT ĐỘNG VÀ THÀNH TỰU; SỰ THAM GIA CỦA VIỆT NAM

Nhóm 10:

Lớp: LQT42B

Họ và tên: Đặng Thanh Hương

Nguyễn Thanh Lam Đinh Nguyễn Minh Tú

Trương Thị Ánh Nguyệt Trưởng nhóm: Nguyễn Thanh Lam

Hà Nội-2016

Mục lục

Lời mở đầu 2

Nội dung 3

I Hội đồng nhân quyền liên hợp quốc 3

1 Chức năng, nhiệm vụ 3

2 Phiên họp 4

3 Thành viên, bầu cử 4

4 Cơ chế 5

5 Tiểu kết 6

II Hoạt động Việt Nam trong Hội đồng nhân quyền Liên hợp quốc 17

1 Tiến trình gia nhập Hội đồng 17

2 Sự tham gia của Việt Nam 18

3 Tiểu kết 21

Tổng kết, đánh giá 22

Danh mục tài liệu tham khảo 23

Phụ lục 24

Lời mở đầu

Hiện nay, trong toàn bộ vấn đề về loài người, nhân quyền là vấn đề có lịch sử lâuđời cả về phương diện thực tiễn cũng như lý luận Đó luôn là mối quan tâm của nhânloại ở mọi thời kỳ phát triển Thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng, luôn đặt vấn

đề nhân quyền là vấn đề tiên quyết Do đó, các tổ chức phục vụ cho vấn đề này đãđược sáng lập Trong khuôn khổ bài tiểu luận này, nhóm tác giả muốn mang đến chođộc giả những cái nhìn sâu sắc về Hội đồng nhân quyền Liên hợp quốc: hoạt động,thành tựu và sự tham gia của Việt Nam

Nội dung

I HỘI ĐỒNG NHÂN QUYỀN LIÊN HỢP QUỐC

UNITED NATIONS HUMAN RIGHTS COUNCIL (UNHRC)

Hội đồng nhân quyền được thành lập từ nghị quyết 60/251 của Đại hội đồng liênhợp quốc ngày 15/3/2006, là cơ quan liên chính phủ của Liên Hợp quốc chịu tráchnhiệm về nhân quyền Hội đồng thay thế Ủy ban về nhân quyền, Ủy ban về Nhân

quyền trước là một cơ quan trực thuộc Hội đồng Kinh tế và Xã hội (ECOSOC), Hội

đồng Nhân quyền là một cơ quan trực thuộc Đại hội đồng Liên Hợp Quốc

1 Chức năng, nhiệm vụ

Nhiệm vụ tăng cường thúc đẩy và bảo vệ nhân quyền toàn cầu và giải quyết các

vi phạm nhân quyền và các vấn đề liên quan tơi nhân quyền Đảm bảo cho con ngườiđược hưởng đầy đủ các quyền dân sự, chính trị, kinh tế, xã hội và văn hóa, bao gồmquyền phát triển

- Thúc đẩy các hoạt động giáo dục và học tập nhân quyền cũng như các dịch vụ tưvấn , hỗ trợ kỹ thuật và xây dưng năng lực, có tham vấn và với sự đồng ý của cácquốc gia thành viên có liên quan

- Đóng vai trò là một diễn đàn đối thoại về các vấn đề chuyên đề về quyền conngười

- Đưa ra khuyến nghị lên Đại hội đồng để phát triển thêm luật pháp quốc tế tronglĩnh vực quyền con người

- Thúc đẩy việc thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thực hiện quyền con người của các quốcgia và theo dõi các mục tiêu và cam kết liên quan đến việc thúc đẩy và bảo vệquyền con người đưa ra từ các hội nghị và hội nghị thượng đỉnh Liên hợp quốc

- Đóng góp thông qua đối ngoại và hợp tác , hướng đến việc phòng ngừa các viphạm nhân quyền và đáp ứng kịp thời các trường hợp khẩn cấp về vi phạm nhânquyền

- Thực hiện đánh giá định kỳ toàn thể về việc tuân thủ các nghĩa vụ và cam kết vềquyền con người của các quốc gia

- Hợp tác chặt chẽ với các chính phủ, các tổ chức khu vực, các cơ quan quyền conngười quốc gia, các tổ chức xã hội dân sự trong các hoạt động về quyền con người

- Đưa ra khuyến nghị đối với việc thúc đẩy và bảo vê quyền con người

- Đệ trình báo cáo hàng năm lên Đại hội đồng

2 Phiên họp

Hội đồng nhân quyền có 3 khóa họp thường kỳ vào mỗi năm vào tháng 3, 6 và 9tại Geneva (Thụy Sỹ) với tổng thời gian không ít hơn 10 tuần Kỳ họp chính của Hộiđồng thường được tổ chức vào tháng 3 Hội đồng cũng có thể tổ chức khóa họp đặcbiệt theo đề nghị của một nhóm nước thành viên hoặc được tối thiểu 1/3 nước thànhviên đồng ý Hội đồng cũng có thể tổ chức các phiên họp đặc biệt theo yêu cầu củamột nước thành viên, nếu yêu cầu này được ít nhất 1/3 các nước thành viên khác ủng

hộ

3 Thành viên và bầu cử

Hội đồng nhân quyền gồm 47 nước thành viên và được phân bổ theo khu vực địa lí:

- Nhóm nước châu Phi: 13 ghế

- Nhóm nước châu Á: 13 ghế

- Nhóm nước Đông Âu: 6 ghế

- Nhóm nước châu Mỹ Latinh và Caribe: 8 ghế

- Nhóm nước Tây Âu và các quốc gia khác: 7 ghế

Đứng đầu là một chủ tịch với nhiệm kỳ một năm do các nước thành viên bầu ra.Các nước thành viên được bầu trực tiếp bằng phiếu kín bởi đa số thành viên đại hộiđồng, với nhiệm kỳ 3 năm và không được tái bầu cử lập tức sau 2 nhiệm kỳ liên tiếp

và cũng có thể bị đình chỉ nếu vi phạm nhân quyền với 2/3 sự tán thành của Đại hộiđồng Hàng năm, Đai hội đồng sẽ tiến hành bầu mới 1/3 số thành viên Hội đồng nhânquyền theo nguyên tắc bỏ phiếu kín và đa số tương đối

Khi bỏ phiếu, các nước thành viên Liên hợp quốc sẽ cân nhắc trên cơ sở nhữngđóng góp của từng ứng cử viên trong việc thúc đẩy và bảo vệ nhân quyền cũng nhưnhững cam kết tự nguyện của họ trong lĩnh vực này

4 Cơ chế

Vào ngày 18/6/2007, một năm sau cuộc họp đầu tiên và sau một giai đoạn tậptrung “xây dựng thể chế”, Hội đồng đã đồng ý một bộ giải pháp trong đó nêu ra các

thủ tục, cơ chế và cấu trúc của Hội đồng Được thông qua theo Nghị quyết 5/1 về xây

dựng thể chế của Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc, bao gồm:

A Cơ chế kiểm điểm định kỳ phổ quát (Universal Periodic Review – UPR)

Đánh giá định kỳ việc tuân thủ các nghĩa vụ và cam kết về quyền con người củatất cả các quốc gia thành viên Liên hợp quốc ( 193 )dựa trên báo cáo từ các nguồnkhác nhau.

Được thiết lập dựa trên nghị quyết 60/251 về thành lập Hội đồng nhân quyền Làmột cơ chế mới được quy định trong nghị quyết 5/1 ngày 18/6/2007 của Hội đồngnhân quyền

Việc kiểm điểm là một cơ chế hợp tác, có tính định kỳ nhằm dựa trên đối thoạitương tác giữa các quốc gia, các quan sát viên của Hội đồng Nhân quyền nhằm xemxét việc hoàn thành nghĩa vụ và cam kết nhân quyền của các quốc gia thành viên LiênHiệp Quốc Một cơ chế như vậy bổ sung và không trùng lặp công việc của các cơquan giám sát công ước

• Chu kỳ hoạt động

Một chu kỳ bao gồm:

- Chuẩn bị, thu thập thông tin (báo cáo của quốc gia, bản tổng hợp các thông tincủa Liên Hợp quốc về quốc gia được kiểm điểm do Văn phòng Cao ủy LiênHiệp Quốc chuẩn bị _OHCHR, một bản tóm tắt từ các bên liên quan cũng doOHCHR chuẩn bị

- Cuộc đối thoại giữa quốc gia được kiểm điểm và 47 nước thành viên và cácquan sát viên của Hội đồng (trong 3g)

- Nhóm công tác về UPR (WG) sẽ thông qua văn bản kết luận (dưới hình thứcmột báo cáo) sau khi kết thúc việc xem xét, đánh giá, trong đó tóm tắt trình tựxem xét, các cam kết đưa ra bởi quốc gia liên quan và các kết luận, khuyếnnghị với quốc gia đó UNHRC sẽ cân nhắc và thông qua báo cáo này, thường làvào kỳ họp tiếp theo

- Thực hiện khuyến nghị và tiếp tục theo dõi giám sát: các quốc gia thực hiệnkhuyến nghị nêu trong báo cáo kể trên và thông báo về việc áp dụng cáckhuyến nghị đó trong lần báo các định kỳ tiếp theo

Các bên liên quan, bao gồm các tổ chức phi chính phủ (NGO), những người bảo vệnhân quyền, các cơ quan hàn lâm và các viện nghiên cứu, và đại diện của xã hội dân

sự, có thể tham gia vào một số trong các bước trên đây

• Trình tự kiểm điểm

- Tất cả các nước thành viên của Hội đồng Nhân quyền sẽ phải kiểm điểm trongnhiệm kỳ thành viên của họ tại Hội đồng.

- Những thành viên ban đầu, đặc biệt những nước đã được bầu vào nhiệm kỳ mộthay hai năm sẽ được kiểm điểm trước

- Thứ ba là kiểm điểm các nước thành viên Hội đồng còn lại và những nướcquan sát viên

• Cơ sở của kiểm điểm

Mỗi nước sẽ được xem xét dựa vào mức độ tôn trọng nghĩa vụ nhân quyền trong :

- Hiến chương Liên Hiệp Quốc

- Tuyên ngôn nhân quyền LHQ

- Văn kiện, công ước về quyền con người mà nước đó là thành viên

- Cam kết tự nguyện và lời hứa của quốc gia (ví dụ chính sách và / hoặc cácchương trình nhân quyền quốc gia thực hiện)

- Luật nhân đạo quốc tế có thể áp dụng

Các Troikas được chọn ra từ thành viên trong Hội đồng Nhân quyền, được OHCHR

hỗ trợ các thành viên troikas để thực hiện vai trò của họ

Theo tuyên bố ngày 9/4/ 2008 của Chủ tịch nước, vai trò của Troika là như sau:

Trước khi kiểm điểm

- Troika nhận được các câu hỏi bằng văn bản nêu ra bởi quốc gia xem xét vàchuyển tiếp cho SUR Các nước có cơ hội đưa ra câu hỏi bằng văn bản vớinước được kiểm điểm trước khi phiên diễn ra Troikas có trách nhiệm nhận cáccâu hỏi sau đó gửi các câu hỏi đến ban thư ký của UPR, ban thư ký sẽ gửi các

câu hỏi cho nước được kiểm điểm không muộn hơn 10 ngày trước phiên kiểmđiểm

Trong cuộc đối thoại tương tác

- Thành viên Troika không có một vai trò cụ thể trong các cuộc đối thoại tươngtác Tuy nhiên, họ đưa ý kiến, phát biểu như bất kỳ đoàn đại biểu nào và thựchiện câu hỏi và kiến nghị

Chuẩn bị các báo cáo của WG sau kiểm điểm

- Troika chuẩn bị các báo cáo về WG, trong đó chứa 1 bản báo cáo đầy đủ vềquá trình diễn ra hội nghị , với sự tham gia của Nhà nước theo giá và với sự hỗtrợ của Ban Thư ký UPR Một trong những thành viên Troika là sau đó phụtrách giới thiệu về bản báo cáo trước khi nó được thông qua tại cuộc họp Nhómcông tác

Nhóm làm việc (WG) dành 30p để cân nhắc và thông qua từng kết quả báo cáo,không muộn hơn 48g sau kiểm điểm Báo cáo về quốc gia của WG được thông quadưới dạng phụ lục để hai tuần cho các nước có thể thay đổi tuyên bố của mình Báocáo kết quả bao gồm một phần tóm tắt quá trình quá trình của phiên kiểm điểm, cáckết luận và khuyến nghị và bất kỳ cam kết tự nguyện và lời hứa nào của nước đượckiểm điểm mỗi quốc gia được kiểm điểm có cơ hội tuyên bố liệu nước đó có ủng hộcác kết luận, khuyến nghị có trong bản báo cáo kết quả hay không (các khuyến nghịđược nước đó ủng hộ được ghi rõ trên tài liệu, các khuyến nghị không được nước đóủng hộ được ghi chú trong báo cáo kết quả cùng với bình luận của nước được kiểmđiểm có thể có về các khuyến nghị này)

• Thông qua báo cáo của Hội đồng nhân quyền

Khi đã được Nhóm làm việc về UPR thông qua, báo cáo của từng nước kiểmđiểm sẽ được chuyển sang Hội đồng Nhân quyền Hội đồng thường cân nhắc và thôngqua các tài liệu kết quả này ở kỳ họp thường kỳ tiếp theo, và dành khoảng 1 giờ đểxem xét và thông qua một báo cáo

Các kết luận, khuyến nghị có trong báo cáo kết quả nhận được sự ủng hộ củanước được kiểm điểm trở thành cơ sở cho các hoạt động tiếp nối Nước được kiểmđiểm có trách nhiệm chính trong việc thực hiện các kết quả của UPR (bao gồm các kết

luận và khuyến nghị và những lời hứa và cam kết tự nguyện); tuy nhiên, nghị quyết5/1 quy định rằng những bên liên quan khác, bao gồm xã hội dân sự, cũng có vai tròtrong việc thực hiện kết quả UPR Cộng đồng quốc tế hỗ trợ các Nhà nước thực hiệncác kết quả kiểm điểm liên quan đến xây dựng năng lực và hỗ trợ kỹ thuật, trên cơ sởtham vấn với Nhà nước và có sự đồng ý của Nhà nước

Những chu kỳ kiểm điểm tiếp theo cùng với những chu kỳ khác, sẽ tập trungvào việc thực hiện các khuyến nghị của từng nước, và khi đó, Hội đồng Nhân quyền

có thể nếu cần thiết giải quyết các trường hợp bất hợp tác một cách nhất quán với cơchế UPR của các quốc gia nếu Hội đồng đã dùng hết các nỗ lực khuyến khích quốc giahợp tác với cơ chế

NGO và các NHRIs (cơ quan nhân quyền quốc giá) có thể tham gia vào quátrình UPR bằng cách gửi thông tin mà nó sẽ được sử dụng để kiểm định quốc gia vàphát biểu, đưa ý kiến trong việc thông qua báo cáo tại kỳ họp HRC Tuy nhiên, họkhông thể phát biểu , đưa ý kiến trực tiếp trong lúc kiểm định

B Ủy ban cố vấn (Advisory Committee)

Ban Cố vấn là một cơ quan trực thuộc của Hội đồng Nhân quyền Ban này thaythế Tiểu ban Thúc đẩy và Bảo vệ Nhân quyền của Ủy ban về Nhân quyền, và hoạtđộng như một bộ phận cố vấn cho Hội đồng, tập trung chủ yếu vào các nghiên cứu và

tư vấn dựa trên bằng chứng, dưới cách thức và hình thức theo yêu cầu của Hội đồng.Trong khi không thể đưa ra các nghị quyết hay quyết định, hay thành lập các cơ quantrực thuộc mà không có phê chuẩn của Hội đồng, Ban Cố vấn có thể đưa ra cáckhuyến nghị với Hội đồng:

- Để tăng cường hiệu quả các thủ tục của Hội đồng

- Đề xuất các nghiên cứu trong phạm vi công việc của Hội đồng

Cơ cấu nhằm đảm bảo sự cân bằng về địa lí:

- Các quốc gia châu Phi: 5 ghế

- Các quốc gia châu Á: 5 ghế

- Các quốc gia châu Mỹ Latinh và Caribe: 3 ghế

- Các quốc gia Tây âu và các quốc gia khác: 3 ghế

Các thành viên của Ban hoạt động với tư cách cá nhân theo nhiệm kỳ ba năm vàchỉ có thể tái bổ nhiệm một lần Nhiệm kỳ của các thành viên bắt đầu từ ngày 01 tháng

Các thành phần hiện tại của Ủy ban Tư vấn (kết thúc thời hạn của thành viên trong dấu ngoặc vuông: Ông Ibrahim Abdul Aziz Alsheddi (Saudi Arabia, 2018); Mohamed Bennani (Morocco, 2017); Laurence Boisson de Chazournes (Pháp, 2017); Mario Luis Coriolano (Argentina, 2018); Laura Craciunean (Romania, 2017); Hoda Elsadda (Ai Cập, năm 2016); Karla Hananía de Varela (El Salvador năm 2016); Mikhail Lebedev (Liên bang Nga năm 2016); Alfred Ntunduguru Karokora (Uganda, năm 2016); Kaoru Obata (Nhật Bản, 2016); Obiora Chinedu Okafor (Nigeria, 2017); Katharina Pabel (Áo, 2018); Anantonia Reyes Prado (Guatemala, 2017); Changrok Soh (Hàn Quốc, 2017); Ahmer Bilal Soofi (Pakistan, 2017); Imeru Tamrat Yigezu (Ethiopia, 2018); Yishan Zhang (Trung Quốc, 2016) và Jean Ziegler (Thụy Sĩ, 2016).

Về hoat động, Ủy ban cố vấn họp tối đa 2 kỳ (T2, T8) một năm, mỗi kỳ tối đa 10ngày, ngoài ra có thể họp các kỳ bổ sung với sự chấp thuận của HCR

Về trách nhiệm, Ủy ban chịu sự điều phối của HCR Hội đồng có thể yêu cầu toàn

bộ, một hóm thành viên hoặc cá nhân thành viên ủy ban thực hiện những nhiệm vụnhất định

C Cơ chế thủ tục khiếu nại (complaint procedure)

Thủ tục này dựa trên Thủ tục 1503 trước kia của Ủy ban về Nhân quyền, đượccải thiện để đảm bảo thủ tục này là vô tư, khách quan, hiệu quả, chú trọng đến nạnnhân và được tiến hành kịp thời

Hệ thống của Liên Hợp Quốc chủ yếu tập trung vào các nghĩa vụ của Nhà nước

và vận hành ở cấp các chính phủ Tuy nhiên, hệ thống nhân quyền của LHQ cũng cónhững thủ tục khác nhau để cho các cá nhân và nhóm muốn LHQ hành động với mộttình huống nhân quyền mà họ quan ngại Những thủ tục này gọi là thủ tục khiếu nạinhân quyền Thông qua những thủ tục này, các cá nhân có thể đưa một quan ngại nhânquyền ra trước sự quan tâm của LHQ, hàng ngàn người trên toàn thế giới đang làmvậy mỗi năm Khiếu nại nhân quyền có thể được nộp theo ba cơ chế khiếu nại:

- các ủy ban công ước nhân quyền

- các cơ chế đặc biệt của thủ tục đặc biệt của hội đồng nhân quyền

- Thủ tục khiếu nại của hội đòng nhân quyền

Tùy theo từng trường hợp mà các cơ chế này có thể dùng kết hợp với nhau

• Thủ tục khiếu nại của Hội đồng Nhân quyền

Bất kỳ cá nhân hay nhóm nào cho mình là nạn nhân của vi phạm nhân quyền cóthể gửi một khiếu nại đến thủ tục này, cũng như bất kỳ cá nhân hay nhóm nào cóthông tin trực tiếp và đáng tin cậy về vi phạm đó Thủ tục khiếu nại của Hội đồng là

cơ chế khiếu nại phổ quát duy nhất xem xét tất cả các vi phạm quyền con người và tự

do căn bản của tất cả các Nhà nước

Thông tin theo thủ tục này không bị ràng buộc bởi việc một nước liên quan cóchấp nhận các nghĩa vụ theo công ước hay không, hay có một thủ tục đặc biệt cónhiệm vụ phù hợp không Thủ tục khiếu nại này giải quyết những vi phạm nhân quyềnlớn có tính nhất quán tại một nước Thủ tục này không bồi thường cho nạn nhân, cũngkhông tìm kiếm việc khắc phục cho các trường hợp cá nhân

- Thủ tục này có thể giải quyết các vi phạm với tất cả các quyền và tự do cănbản; một nước không cần phải là thành viên một công ước để một khiếu nại nhànước ấy có thể được gửi đến thủ tục này

- Khiếu nại có thể đưa ra với bất kỳ nhà nước nào

- Khiếu nại có thể do nạn nhân hay bất kỳ ai hành động thay mặt nạn nhân vàkhông nhất thiết phải có ủy quyền bằng văn bản của nạn nhân;

- Người khiếu nại (tác giả thông tin) được thông báo về quyết định được đưa ra ởnhiều bước của quá trình giải quyết

- Tiêu chuẩn thụ lý khiếu nại nhìn chung ít nghiêm ngặt hơn các cơ chế khiếu nạikhác

- Không có quy định về biện pháp bảo vệ tạm thời trong trường hợp khẩn cấp

- Thông tin nhìn chung liên quan đến một tình trạng vi phạm nhân quyền nhấtquán, nói cách khác là tình trạng ảnh hưởng đến một số lớn người dân, hơn làcác trường hợp cá nhân