TÀI LIỆU THAM KHẢO vấn đề tôn GIÁO và ý NGHĨA đối với nước TA HIỆN NAY

Tôn giáo là gì mà lại có ma lực cuốn hút người ta, làm cho người ta sùng tín mãnh liệt, đồng thời có thể liên kết người ta hoặc ngược lại, đẩy người ta đến chỗ kỳ thị lẫn nhau sâu sắc như vậy? Nó là gì mà có thể tác động tới nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội, từ chính trị, kinh tế đến văn hoá giáo dục, đạo đức, ảnh hưởng tới tư tưởng, tình cảm và hành động của đông đảo dân chúng đến như vậy? Nguồn gốc, bản chất, chức năng của nó là gì, nó đã tồn tại như thế nào trong lịch sử và diện mạo, số phận của nó trong xã hội tương lai sẽ ra sao? Đây là những câu hỏi lớn, đòi hỏi chúng ta những người cộng sản phải tìm lời giải đáp với đầy đủ những luận cứ khoa học thuyết phục, phải đứng vững trên lập trường duy vật mác xít.

VẤN ĐỀ TÔN GIÁO VÀ Ý NGHĨA ĐỐI VỚI NƯỚC TA HIỆN NAY

Tôn giáo là gì mà lại có ma lực cuốn hút người ta, làm cho người ta sùngtín mãnh liệt, đồng thời có thể liên kết người ta hoặc ngược lại, đẩy người ta đếnchỗ kỳ thị lẫn nhau sâu sắc như vậy? Nó là gì mà có thể tác động tới nhiều lĩnhvực của đời sống xã hội, từ chính trị, kinh tế đến văn hoá giáo dục, đạo đức, ảnhhưởng tới tư tưởng, tình cảm và hành động của đông đảo dân chúng đến nhưvậy? Nguồn gốc, bản chất, chức năng của nó là gì, nó đã tồn tại như thế nàotrong lịch sử và diện mạo, số phận của nó trong xã hội tương lai sẽ ra sao? Đây

là những câu hỏi lớn, đòi hỏi chúng ta những người cộng sản phải tìm lời giảiđáp với đầy đủ những luận cứ khoa học thuyết phục, phải đứng vững trên lậptrường duy vật mác xít

Tôn giáo là một hiện tượng xã hội có tính lịch sử, nó có sự hình thành, cóquá trình tồn tại và phát triển lâu dài, nhưng không phải là hiện tượng vĩnh hằng,bất biến Nó sẽ mất đi khi mà “ con người không chỉ mưu sự, mà lại còn làm chothành sự nữa- thì chỉ khi đó, cái sức mạnh xa lạ cuối cùng hiện nay vẫn còn đangphản ánh vào tôn giáo mới sẽ mất đi, và cùng với nó bản thân sự phản ánh cótính chất tôn giáo cũng sẽ mất đi, vì khi đó sẽ không có gì để phản ánh nữa”

Trong lịch sử nhân loại đã có những cuộc chiến tranh tôn giáo xảy ra, thựcchất vẫn là xuất phát từ những lợi ích vật chất của các lực lượng xã hội khácnhau Trong những cuộc đấu tranh ý thức hệ, thì đấu tranh gạt bỏ tính chất duytâm thần bí của tư tưởng tôn giáo thường là một bộ phận của đấu tranh giai cấp.Nhiều người lầm tưởng rằng trong xã hội xã hội chủ nghĩa tôn giáo như là hiệntượng tàn dư của xã hội cũ, không còn cơ sở để tồn tại; là hiện tượng xa lạ vớichủ nghĩa xã hội, sẽ được xoá bỏ sớm hay muộn cùng với việc xây dựng cơ sởkinh tế, văn hoá cho chủ nghĩa xã hội Nhiều tổ chức cộng sản trên thế giới đã

hiểu và vận dụng rơi vào khuynh hướng tả khuynh trong việc giải quyết vấn đềtôn giáo Ngày nay, trên thế giới tôn giáo đang phát triển mạnh, đa dạng, phứctạp không chỉ thể hiện tự phát ở nhân dân, ở mỗi địa phương, mỗi quốc gia, trong

đó có các nước xã hội chủ nghĩa Các tổ chức tôn giáo hoạt động có quy môngày càng chặt chẽ, rộng lớn, ngoài phạm vi địa phương, quốc gia Nhiều tổchức quốc tế của các tôn giáo với vai trò, thế lực không nhỏ trên toàn cầu và vớinhững trang bị hiện đại; không chỉ trong lĩnh vực tư tưởng, tâm lý, mà cả trongchính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội.Do vậy, các Đảng cộng sản cầm quyền và Nhànước xã hội chủ nghĩa:

Mặt khác, cần nhận thức rõ rằng, đa số quần chúng tín đồ đến với tôn giáonhằm thoả mãn nhu cầu tinh thần Một mặt, trên thực tế, tôn giáo đã và đang bịcác lực lượng chính trị - xã hội lợi dụng để thực hiện những âm mưu đen tối;trong đó chủ nghĩa quốc đứng đầu là đế quốc Mỹ sử dụng tôn giáo nhằm thựchiện chiến lược”Diễn biến hoà bình” bạo loạn lật đổ, chống phá các nước chủnghĩa xã hội Vì vậy, các nước xã hội chủ nghĩa trong quá trình xây dựng chủnghĩa xã hội cần giải quyết vấn đề tôn giáo một cách mềm dẻo theo nguyên tắcphương pháp luận của chủ nghĩa Mác-Lênin

Do đó, tác giả trình bày nhận thức của mình về: vấn đề tôn giáo và ý nghĩađối với nước ta hiện nay Đây là một vấn đề rộng lớn, cho nên trong phạm vibản tiểu luận tác giả giải quyết hai nhiệm vụ cụ thể:

1 Nguyên tắc phương pháp luận giải quyết vấn đề tôn giáo dưới chủ nghĩa xã hội

Từ khi Mác và Ăngghen sáng lập ra chủ nghĩa duy vật lịch sử thì tôn giáomới được giải thích một cách khoa học Cũng chính Mác và Ăngghen đã vạch ra

những nguyờn tắc phương phỏp luận đầu tiờn về giải quyết vấn đề tụn giỏo dướichủ nghĩa xó hội

Ngay trong tỏc phẩm “Nội chiến ở Phỏp”, khi viết về cụng xó Pari Mỏc

đó khẳng định ngay nguyờn tắc thế tục mỏc-xớt là: “Một khi đó bói bỏ quõnđội thường trực và cảnh sỏt, tức là những cụng cụ quyền lực của chớnh phủ cũ,cụng xó lập tức bắt tay vào đập tan cụng cụ ỏp bức tinh thần, tức là “thế lựctăng lữ” bằng cỏch tỏch Giỏo hội ra khỏi Nhà nước và tước đoạt tài sản củamọi Giỏo hội cú những tập đoàn hữu sản Cỏc tăng lữ phải trở về cuộc sốngyờn tĩnh để sống bằng những bố thớ của tớn đồ… tất cả cỏc nhà trường đều

mở rộng cửa đún nhõn dõn vào học khụng mất tiền, đồng thời giải thoỏt mọican thiệp của nhà thờ”(1)

Sau này, khi viết gúp phần phờ phỏn dự thảo cương lĩnh năm 1891 củaĐảng dõn chủ xó hội, Ph.Ăngghen khẳng định lại điều trên, tôn giáo và quốc gialúc đó sẽ là việc riêng t, việc thật sự tách tôn giáo ra khỏi chính quyền là điềukiện đầu tiên thực hiện quyền “tự do tôn giáo”

Ph.Ăngghen cũn phờ phỏn nghiờm khắc chủ trương cấm đoỏn tụn giỏo củaĐuy rinh; kịch liệt phờ bỡnh chủ trương vụ thần quỏ kớch của phỏi Blanki, phỏicực tả trong cụng xó Pari: “trong cụng xó khụng cú chỗ đứng cho thầy tu, mọi sựtuyờn truyền tụn giỏo, mọi tổ chức tụn giỏo đều bị cấm… và việc tuyờn bố rằngchủ nghĩa vụ thần là biểu tượng cưỡng chế của niềm tin và đó vượt xa nhữngđạo luật chống giỏo hội của Bixmỏc về đấu tranh văn hoỏ bằng cỏch cấm tụngiỏo núi chung” (2) Cỏc nhà kinh điển cũn chỉ ra những điểm tương đồng giữatụn giỏo và chủ nghĩa xó hội Nhưng vào thời đại của mỡnh, cỏc ụng chưa cú điềukiện để đi sõu, phõn tớch nú Khi bàn về lịch sử đạo cơ đốc sơ kỳ Ăngghen viết:

“Trong lịch sử đạo cơ đốc sơ kỳ cú những điểm giống nhau đỏng lưu ý vớiphong trào cụng nhõn hiện đại Giống như phong trào cụng nhõn hiện đại, đạo cơ

đốc nẩy sinh như là một phong trào của những người bị áp bức …cả đạo cơ đốclẫn chủ nghĩa xã hội đều tuyên truyền sự giải phóng con người trong tương laikhỏi cảnh nô lệ và nghèo khổ; đạo cơ đốc tìm sự giải thoát ấy trong cuộc sốngtrên trời, ở thế giới bên kia sau khi chết, còn chủ nghĩa xã hội thì tìm nó ở thếgiới bên này ở việc tổ chức lại xã hội” C Mác và Ăngghen còn chỉ rõ: “nếu như

có một vài đoạn trong kinh thánh có thể được giải thích có lợi cho chủ nghĩacộng sản thì toàn bộ tinh thần của đạo lý kinh thánh vẫn hoàn toàn đối địch vớichủ nghĩa cộng sản, cũng như với bất kỳ sự khởi xướng hợp lý nào” Tuy vậy,những chỉ dẫn quý báu này cuả 2 ông, trong thực tiễn phong trào cộng sản vàcông nhân quốc tế cũng không dễ thực hiện Lênin cũng đã chỉ ra cho giai cấp vôsản thấy rõ trong cuộc đấu tranh với tôn giáo, vấn đề thống nhất giữa nhữngngười cộng sản với quần chúng có đạo để xây dựng thiên đường trên trái đất làquan trọng hơn việc tranh cải về thiên đường ở thế giới bên kia Lênin đã chỉ rarằng: “đối với những ai suốt đời vẫn lao động và sống trong cảnh thiếu thốn, tôngiáo dạy họ phải sống theo tinh thần cam chịu và nhẫn nhục trong cuộc sốngdưới trần gian, bằng cách làm cho họ sẽ được đền đáp khi lên thiên đàng Cònđối với những kẻ sống bằng lao động của người khác, tôn giáo dạy cho họ hãylàm điều thiện ở thế gian, biện hộ một cách rất rẻ tiền cho toàn bộ cuộc đời bóclột của chúng và bán rẻ cho chúng những tấm thể để lên thiên đường của nhữngngười hạnh phúc” Như vậy giữa lý tưởng của các tôn giáo với lý tưởng xã hộichủ nghĩa có nhiều điểm tương đồng về mục đích: đó là điều mong muốn xâydựng một cuộc sống ấm no, hạnh phúc cho mọi người Tuy mục tiêu của các tôngiáo là xây dựng thiên đàng, miết bàn ở thế giới bên kia, khác với chủ nghĩa xãhội là xây dựng ngay ở xã hội hiện thực Chúng ta thấy rằng các nhà kinh điểncủa chủ nghĩa Mác - Lênin về mục đích giữa những người cộng sản và tôn giáo,đồng thời các ông cũng nhấn mạnh, vấn đề là ở chổ giai cấp vô sản phải lôi kéo

được quần chỳng cú đạo vào hoạt động thực tiễn, tức xõy dựng xó hội mới chứkhụng phải sa vào cuộc tranh luận vụ bổ cú cảnh cực lạc trờn thiờn đường haykhụng.

Giải quyết vấn đề tụn giỏo là việc hết sức nhạy cảm, đõy là vấn đề quantrọng và đầy ý nghĩa thực tiễn, phải núi nếu Mỏc và Ph.Ăngghen vạch ra đợcnhững nguyên tắc đầu tiên thì chính V.I Lênin là ngời hoàn chỉnh phát triển hệthống các nguyên tắc khoa học đó, thể hiện ở những nội dung cụ thể sau

Về lập trường của đảng Mỏc xớt đối với vấn đề tụn giỏo.

“Đối với đảng của giai cấp vụ sản xó hội chủ nghĩa, tụn giỏo khụng phải là

một việc tư nhõn… một tổ chức như thế khụng thể và khụng được thờ ơ trướctỡnh trạng thiếu giỏc ngộ, dốt nỏt, hoặc mờ muội mà biểu hiện là những tớnngưỡng tụn giỏo”(3) V.I.Lờ nin khẳng định đối với Đảng mỏc-xớt khụng thể coitụn giỏo là việc của tư nhõn, mà đú là cụng việc của toàn Đảng và của toàn thểgiai cấp vụ sản Người cũn chỉ ra, chừng nào và khi nào người cụng nhõn cũn bị

ỏp bức chưa nhận thức được nguyờn nhõn cuối cựng của sự ỏp bức đú.Vỡ vậy,phải giải phúng khỏi sự ỏp bức về tinh thần cho quần chỳng, việc đú được tiếnhành dưới sự lónh đạo của Đảng cộng sản

Đấu tranh khắc phục dần những ảnh hưởng tiờu cực của tụn giỏo phải gắn liền với quỏ trỡnh cải tạo xó hội cũ xõy dựng xó hội mới.

Trong tỏc phẩm “chủ nghĩa xó hội và tụn giỏo” V.I Lờnin chỉ ra mục tiờu,lực lượng, phương phỏp, hỡnh thức đấu tranh Về mục tiờu của cuộc đấu tranhchống tụn giỏo là “phải phỏ tan đỏm mõy mự tụn giỏo”(4) Lực lượng của cuộcđấu tranh là: “của toàn Đảng, của toàn thể giai cấp vụ sản”(5)

Phương phỏp đấu tranh là phải khụn khộo mềm dẻo, khụng được đưa vấn

đề tụn giỏo lờn hàng đầu Vỡ đõy khụng phải chỗ của nú Chỗ của nú chớnh là

đấu tranh chống áp bức bóc lột, xoá bỏ chế độ người bóc lột người; còn vấn

đề tôn giáo do quá trình phát triển kinh tế, chính trị xã hội, đến một lúc nào

đó, nó sẽ bị xoá bỏ Do vậy, nếu giai cấp vô sản đặt vấn đề tôn giáo lên hàngđầu cuộc tranh thì sẽ dẫn đến sai lầm về mặt chiến lược, làm cho Đảng bịphân tán lực lượng, không tập hợp được lực lượng Mặt khác, giai cấp tư sản

và bọn phản động đang gây nên sự hằn thù tôn giáo với giai cấp vô sản, làmcho quần chúng không để ý đến đấu tranh chính trị và đấu tranh kinh tế thực

sự quan trọng Về hình thức đấu tranh thông qua tuyên truyền, giáo dục chủnghĩa vô thần khoa học cho quần chúng, kết hợp với các hình thức đấu tranhkhác để cải tạo xã hội cũ xây dựng xã hội mới Như vậy, các nhà kinh điển củachủ nghĩa Mác - Lênin đã chỉ ra rằng, muốn thay đổi ý thức xã hội, trước hết cầnphải thay đổi bản thân tồn tại xã hội; muốn xoá bỏ ảo tưởng nẩy sinh trong tưtưởng con người, phải xoá bỏ nguồn gốc sinh ra ảo tưởng ấy Điêù cần thiếttrước hết là phải xác lập một thế giới hiện thực không có áp bức, bất công, nghèođói và thất học …cùng những tệ nạn nẩy sinh trong xã hội Đó là một quá trìnhlâu dài không thể thực hiện được nếu tách rời việc cải tạo xã hội cũ, xây dựng xãhội mới Chỉ có thông qua quá trình cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới, nângcao đời sống vật chất, tinh thần và trí tuệ cho con người thì mới có khả năng gạt

bỏ dần những ảnh hưởng tiêu cực của tôn giáo trong đời sống xã hội Cũng sẽ là

ảo tưởng, là sai lầm khi đề ra mục tiêu khắc phục có hiệu quả những tác độngtiêu cực của tôn giáo mà trên thực tế lại không hướng con người vào việc xâydượng một chế độ xã hội tốt đẹp, chăm lo đời sống vật chất, tinh thần cho nhândân Cần kiên quyết đấu tranh chống mọi biểu hiện chia rẽ bè phái, cục bộ vì sựkhác nhau về tín ngưỡngd tôn giáo; cần khai thác và phát huy tiềm năng củađồng bào các tôn giáo vì mục tiêu chủ nghĩa xã hội Đó là những việc làm có ýnghĩa thiết thực Sự thống nhất về lợi ích dân tộc, giai cấp và quốc gia sẽ tạo điều

kiện tiến tới sự thống nhất về tư tưởng và hành động Dĩ nhiên, điều đó không cónghĩa là lãng quên hay từ bỏ cuộc đấu tranh trên lĩnh vực tư tưởng mà ngược lạicần quan tâm và coi trọng việc tuyên truyền, giáo dục thế giới quan duy vật biệnchứng, duy vật lịch sử một cách thường xuyên dưới nhiều hình thức Nhưngcông tác tuyên truyền giáo dục phải gắn liền với công cuộc xây dựng xã hội mới,đồng thời đảm bảo quyền tự do tín ngưỡng và tự do không tín ngưỡng của nhândân

Những người cộng sản cần phải nhận thức rõ: “với chúng ta, sự thốngnhất của cuộc đấu tranh thật sự cách mạng đó của giai cấp bị áp bức để sángtạo nên một cảnh cực lạc trên trái đất, là quan trọng hơn sự thống nhất ý kiếncủa những người vô sản về cảnh cực lạc trên thiên đường”(6) Bởi vậy, “trongcương lĩnh của chúng ta không tuyên bố và chúng ta không nên tuyên bố chủnghĩa vô thần của chúng ta”(7) Đây là một tư tưởng rất cơ bản, sau đó trongtác phẩm “Về thái độ của Đảng công nhân đối với tôn giáo”, V.I Lênin cònphân tích kỹ và tỉ mỉ hơn: “Chúng ta phải đấu tranh chống tôn giáo Đó là điều

sơ đẳng của chủ nghĩa duy vật và do đó, của chủ nghĩa Mác Nhưng chủnghĩa Mác không phải thứ chủ nghĩa duy vật chỉ đứng lại ở điều sơ đẳng ấy.Chủ nghĩa Mác còn đi xa hơn chủ nghĩa Mác nói: phải biết cách đấu tranhchống tôn giáo, nhưng muốn thế phải lấy quan điểm duy vật mà giải thíchnguồn gốc tín ngưỡng và nguồn gốc tôn giáo của quần chúng Không nên chỉ

bó hẹp trong cuộc tuyên truyền trừu tượng về mặt tư tưởng: không nên quycuộc đấu tranh chống tôn giáo thành một cuộc tuyên truyền như thế; phải gắnliền cuộc đấu tranh ấy với thực tiễn cụ thể của phong trào giai cấp nhằm triệttiêu nguồn gốc xã hội của tôn giáo”(8)

Như vậy, phải biết cách đấu tranh với tôn giáo mới là điều quan trọng,V.I Lênin còn nhắc lại việc ngăn chặn lối đấu tranh chống tôn giáo một cách

trừu tượng, phải căn cứ vào thực tế vào cuộc đấu tranh và chú ý công tác giáodục quần chúng nhận thức rõ vấn đề tôn giáo

Tôn trọng, bảo đảm quyền tự do tôn giáo, tín ngưỡng của nhân dân

Trong chủ nghĩa xã hội, việc tôn trọng, bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng tôngiáo và không tín ngưỡng tôn giáo là một nguyên tắc Quyền ấy không chỉ thểhiện về mặt pháp lý mà còn được thực hiện trên thực tiễn nhất quán, xuyên suốt,lâu dài của các đảng mác xít Nguyên tắc đó căn cứ vào bản chất nền dân chủ xãhội chủ nghĩa và quy luật quá trình nhận thức chuyển biến về mặt tư tưởng củacon người, đó là sự chuyển biến tự giác, từ thấp đến cao

Nội dung cơ bản của quyền tự do tín ngưỡng tôn giáo và không tínngưỡng tôn giáo là:”Bất kỳ ai cũng được hoàn toàn tự do theo tôn giáo mìnhthích, hoặc không thừa nhận một tôn giáo nào,… Mọi sự phân biệt quyền lợigiữa những công dân có tín ngưỡng tôn giáo khác nhau đều hoàn toàn khôngthể dung thứ được”(9) Nhà nước xã hội chủ nghĩa thừa nhận và bảo đảm chomọi công dân có hoặc không có tín ngưỡng tôn giáo đều bình đẳng về mặtnghiã vụ và quyền lợi, không có sự phân biệt đối sử vì lý do tín ngưỡng tôngiáo Các tôn giáo được nhà nước thừa nhận đều bình đẳng trước pháp luật.Các giáo hội có trách nhiệm động viên tín đồ của mình thực hiện bổn phậncủa giáo dân và nghĩa vụ công dân, phấn đấu sống “tốt đời đẹp đạo” phù hợpvới lợi ích của dân tộc, quốc gia Mọi người cần có ý thức tôn trọng quyền tự

do tín ngưỡng tôn giáo của người khác, đồng thời chống lại những phần tửlợi dụng tôn giáo để hoạt động, đi ngược lại với lợi ích dân tộc Như vậy,quyền tự do tôn giáo phải đặt trên các cơ sở như sau: tự do tôn giáo phải dựatrên nền tảng của nhà nước thế tục hoá tất nhiên là theo quan điểm mác-xít;

tự do tôn giáo phải trên cơ sở bình đẳng các dân tộc, các tôn giáo; tự do tôn

giáo phải thật sự là việc riêng tư, quyền lựa chọn tôn giáo, quyền đổi đạo,quyền tự do tư tưởng, tín ngưỡng, thực hành tôn giáo và bày tỏ đức tin tôngiáo; tự do tôn giáo phải đi liền quyền “được làm người vô thần”, chốngkhủng bố, xung đột vì lý do tôn giáo, đảm bảo quyền công dân, chủ quyềndân tộc và an ninh quốc gia.

Quan điểm lịch sử cụ thể khi giải quyết vấn đề tôn giáo.

Như thấy trước vấn đề tôn giáo phức tạp, nhạy cảm trong nhận thức vàhành động, các nhà sáng lập chủ nghĩa Mác-Lênin đã có những chỉ dẫn chocác đảng mác xít và nhà nước xã hội chủ nghĩa Đặc biệt là Lênin, Ngườiđứng đầu nhà nước Xô viết đầu tiên, rất phải bận tâm nhiều hơn để giảiquyết trực tiếp vấn đề này trước khi và sau khi Liên bang Cộng hoà Xã hộiChủ nghĩa Xô viết ra đời Lênin đã tiếp tục khai thác ý tưởng của C.Mác vàĂngghen, phân tích, chỉ ra khuynh hướng hữu khuynh trong giải quyết vấn

đề tôn giáo Người vận dụng ý của Ăngghen trong Chống Đuy rinh:” chúng

ta hãy nhớ lại rằng, trong tác phẩm nói về LútvíchPhơbách, Ăngghen đãtrách Phơbách là đã đấu tranh với tôn giáo không phải mục đích tiêu diệt nó,

mà là nhằm nhào nặn lại nó,chế tạo ra thứ tôn giáo mới” Đồng thời Lênincũng rất tỉnh táo, cảnh báo về xu hướng tả khuynh ngược lại với khuynhhướng hữu khuynh trong giải quyết vấn đề tôn giáo Trong thực tế khuynhhướng tả khuynh, vô chính phủ về vấn đề tôn giáo đã xảy ra, đó là những kẻmuốn đồng nhất đấu tranh tôn giáo với đấu tranh chính trị như Đuy rinh,Blanki; thậm chí, họ còn muốn tuyên chiến với tôn giáo.Như vậy, để xử lýđúng đắn, tránh các khuynh hướng tả khuynh và hữu khuynh; thì phải cóquan điểm lịch sử cụ thể khi giải quyết vấn đề tôn giáo

Tức là, ở những thời kỳ lịch sử khác nhau, vai trò, tác động của từng tôngiáo đối với đời sống xã hội không như nhau Quan điểm, thái độ của cácgiáo hội, giáo sĩ, giáo dân về các lĩnh vực của đời sống xã hội luôn có sựkhác biệt Vì vậy, cần phải có quan điểm lịch sử cụ thể khi xem xét,đánh giá

và ứng xử đối với những vấn đề liên quan đến tôn giáo Có những tôn giáokhi mới xuất hiện như một phong trào bảo vệ lợi ích của người nghèo, người

bị áp bức và nô lệ; nhưng rồi tôn giáo ấy lại biến thành công cụ của giai cấpbóc lột, thống trị Có những giáo sĩ suốt đời hành đạo luôn luôn đồng hànhcùng với dân tộc, nhưng cũng có những người đã hợp tác với các thế lựcphản động, đi ngược lại với lợi ích của quốc gia dân tộc.Có những vị chân tuluôn” kính Chúa, yêu nước”, thiết tha muốn sống”tốt đời, đẹp đạo”; nhưnglại có những kẻ sẵn sàng hy sinh quyền lợi của tổ quốc cho giáo hội Do vậy,Nhà nước xã hội chủ nghĩa cần có thái độ, cách cư sử phù hợp với từngtrường hợp cụ thể đó là điều mà V.I Lênin đã nhắc nhở:” Người mác xítphải biết chú ý đến toàn bộ tình hình cụ thể” trong giải quyết vấn đề tôngiáo

Phân biệt rõ mối quan hệ giữa hai mặt chính trị và tư tưởng trong việc giải quyết vấn đề tôn giáo.

Trong xã hội công xã nguyên thuỷ, tín ngưỡng tôn giáo chỉ biểu hiệnthuần tuý về mặt tư tưởng Nhưng khi xã hội đã xuất hiện giai cấp thì dấu ấnchính trị ít nhiều đều có trong tôn giáo Bắt đầu từ đó hai mặt chính trị và tưtưởng thường thể hiện và có mối quan hệ trong tôn giáo Trong chủ nghĩa xãhội, nhất là giai đoạn đầu của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, mối quan

hệ giữa hai mặt chính trị và tư tưởng trong giải quyết vấn đề tôn giáo lạicàng phức tạp Bởi vì, thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, còn tồn tại nhiềuthành phần kinh tế với những lợi ích khác nhau của các giai tầng xã hội, sự

bất bình đẳng về kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội … vẫn là một thực tế.Cuộc đấu tranh giữa hai lực lượng xã hội khác nhau diễn ra dưới nhiều hìnhthức đa dạng, tinh vi và phức tạp Trong đó có những lực lượng phản độngtrong và ngoài nước vẫn chưa từ bỏ âm mưu, ý định lợi dụng tôn giáo đểchống phá sự nghiệp cách mạng của nhân dân chính vì vậy, Đảng cộng sảncầm quyền và Nhà nước xã hội chủ nghĩa cần phải phân biệt rõ hai mặt chínhtrị và tư tưởng trong giải quyết vấn đề tôn giáo Phân biệt hai mặt chính trị

và tư tưởng trong tôn giáo thực chất là phân biệt tính chất khác nhau của hailoại mâu thuẫn luôn luôn tồn tại trong bản thân tôn giáo Mặt chính trị phảnánh mâu thuẫn đối kháng về lợi ích kinh tế, chính trị giữa các giai cấp vànhững thế lực lợi dụng tôn giáo chống lại sự nghiệp cách mạng và lợi ích củanhân dân lao động; còn mặt tư tưởng phản ánh mâu thuẫn không mang tínhchất đối kháng giữa những người không có tín ngưỡng tôn giáo cũng nhưnhững người có tín ngưỡng tôn giáo khác nhau Sự phân biệt này, trên thực

tế không đơn giản, bởi lẽ: trong đời sống xã hội, hiện tượng nhiều khi phảnánh sai lệch bản chất, mà vấn đề chính trị và tư tưởng trong tôn giáo thườnhđan xen vào nhau Dù khó khăn, nhưng việc phân biệt hai mặt này là cầnthiết nhằm tránh khuynh hướng tả hoặc hữu trong quá trình quản lý ứng xửnhững vấn đề nảy sinh từ tín ngưỡng tôn giáo

Xuất phát từ lợi ích giai cấp, dân tộc và an ninh quốc gia, Nhà nước xãhội chủ nghĩa phải thường xuyên đấu tranh loại bỏ yếu tố chính trị phảnđộng trong tôn giáo Ngày nay, các thế lực phản động quốc tế đang lợi dụngtôn giáo để thực hiện chiến lược” diễn biến hoà bình” nhằm xoá bỏ chủnghĩa xã hội ở các nước xã hội chủ nghĩa còn lại Điều đó nhắc nhở Đảngcủa giai cấp công nhân cần nêu cao cảnh giác, giải quyết kịp thời, cương

quyết đối với những kẻ lợi dụng tôn giáo, nhưng cũng tránh nôn nóng, vộivàng

Thường xuyên giáo chủ nghĩa vô thần khoa học.

Các nhà kinh điển bàn rất rõ công tác tuyên truyền và giáo dục chủ nghĩa

vô thần, Lênin đã chỉ ra: “Chúng ta nhất định phải tuân theo lời của Ăngghenkhuyên những người xã hội chủ nghĩa Đức là: dịch và truyền bá rộng rãi cáctrước tác của các nhà khai sáng và các nhà văn vô thần Pháp hồi thế kỷ XVIII”(11) Chỉ có giáo dục và truyền bá chủ nghĩa vô thần khoa học, cương lĩnh củaĐảng dựa trên thế giới quan khoa học đó là thế giới quan duy vật biện chứng choquần chúng Công tác tuyên truyền cũng phải bao gồm, tuyên truyền chủ nghĩa

vô thần, công tác xuất bản những sách báo khoa học thích hợp với từng đốitượng được tuyên truyền Trong quá trình giáo dục chủ nghĩa vô thần cần phảichỉ rõ:” cương lĩnh của chúng ta cần phải bao gồm việc giải thích căn nguyênlịch sử và hình thức thật sự của đám mây mù tôn giáo” (12) Như vậy, đường lốicương lĩnh của Đảng trong quá trình giáo dục chủ nghĩa vô thần cho quần chúngcần phải vạch rõ nguồn gốc, bản chất, tính chất, chức năng của tôn giáo để cho

quần chỳng hiểu rừ Đồng thời thụng qua giỏo dục chủ nghĩa vụ thần khoa học,xõy dựng niềm tin cộng sản cho mọi người Quỏ trỡnh giỏo dục chủ nghĩa vụ thầnkhoa học cần phải thực hiện đỳng cỏc yờu cầu và nguyờn tắc giỏo dục.

Giỏo dục chủ nghĩa vụ thần khoa học phải đặt dưới lónh đạo của Đảng cú sựchỉ đạo, tổ chức chặt chẽ; nội dung giỏo dục thể hiện rừ tớnh đảng, tớnh giai cấp.Giỏo dục chủ nghĩa vụ thần khoa học phải gắn với nhiệm vụ cỏch mạng,giỏo dục gắn với thực tiễn, xuất phỏt từ thực tiễn, theo yờu cầu của thực tiễn, phựhợp với thực tiễn

Giỏo dục chủ nghĩa vụ thần khoa học phải tớch cực, chủ động, kiờn trỡ, bềnbỉ; chống chủ quan, núng vội, đốt chỏy giai đoạn, tuỳ tiện bất chấp quy luật củaquỏ trỡnh nhận thức

Giỏo dục chủ nghĩa vụ thần khoa học, phải gắn với đối tượng, phự hợp vớiđối tượng, mỗi đối tượng cú chương trỡnh nội dung giỏo dục khỏc nhau, chống tưtưởng cào bằng trỡnh độ thiếu trỏch nhiệm trọng giỏo dục

Mặc dự V.I Lờnin đó chỉ ra sỏch lược giỏo dục, tuyờn truyền chủ nghĩa vụthần khoa học một cỏch đỳng đắn, trỏnh cực đoan tả khuynh, hữu khuynh

Với thế giới quan vụ thần khoa học V.I Lờnin đó phỏt triển tư tưởng củaC.Mỏc và Ph.Ăngghen một cách xuất sắc về nguyên tắc phơng pháp luận để củatôn giáo; đồng thời ngời đã phê phán sự lợi dụng tôn giáo của giai cấp thống trịchống lại phong trào cách mạng

Với quan điểm thực tiễn sõu sắc V.I Lờnin đó phõn tớch, làm rừ sự cấu kếtcủa chớnh phủ phản độngvới giỏo hội để từ đú xỏc định rừ thỏi độ của giai cấp vụsản đối với vấn đề tụn giỏo

Đồng thời là kim chỉ nam cho giai cấp vụ sản trong quỏ trỡnh đấu tranh cỏchmạng chỉ rừ con đường biện phỏp khắc phục tụn giỏo trong đời sống xó hội, cơ

sở phương pháp luận cho các Đảng cộng sản và nhà nước xã hội chủ nghĩa giảiquyết vấn đề tôn giáo trong tình hình hiện nay.

2 Đảng và Nhà nước ta vận dụng quan điểm của chủ nghĩa Mác Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh để giải quyết vấn đề tôn giáo trong tình hình hiện nay.

-Hồ Chí Minh cũng rất đề cao sự tương đồng, tôn trọng sự khác biệt giữa tôngiáo và chủ nghĩa xã hội Đây là một quan điểm có tác dụng to lớn trong việctăng cường hiểu biết, mối thiện cảm, sự tôn trọng lẫn nhau giữa những ngườicộng sản với quần chúng có đạo Quan điểm đó xuyên suốt trong mọi ứng xử của

Hồ Chí Minh đối với vấn đề tôn giáo trong thực tiễn cách mạng Việt Nam.Người viết “Học thuyết của Khổng Tử có ưu điểm của nó là sự tu dưỡng đạo đức

cá nhân Tôn giáo Giêsu có ưu điểm là lòng nhân ái cao cả Chủ nghĩa Mác có

ưu điểm của nó là phương pháp làm việc biện chứng Chủ nghĩa Tôn Dật Tiên có

ưu điểm của nó, là chính sách của nó thích hợp với điều kiện nước ta … Tôi cốgắng làm người học trò của của các vị ấy” Bằng cách so sáng hết sức giản dị,chân thực giữa tôn giáo và chủ nghĩa cộng sản Hồ Chí Minh đã làm nổi bật lênđiểm tương đồng trong mục tiêu của chủ nghĩa cộng sản và tôn giáo: “Đường lốimục đích của chính phủ gồm ba mục tiêu sau đây: 1 Giải phóng nhân dân khỏiđói rét (khổ sở) và khỏi dốt 2 Đem lại cho nhân dân tự do, tự do sống, tự do tínngưỡng 3 Bảo vệ nền độc lập của Tổ quốc Nếu cộng sản mà thực hiện nhữngviệc trên đây, tôi tin rằng mọi người sẽ chấp nhận những người cộng sản đó” Hồchí Minh khai thác điểm tương đồng về đạo đức của tôn giáo và đạo đức cộngsản, đó là những giá trị đạo đức mang tính nhân loại: lòng nhân đạo, tình thươngyêu thương con người, yêu hoà bình, ghét chiến tranh Tuy có những điểm tươngđồng như vậy, song Hồ Chí Minh tôn trọng và chấp nhận sự káhc nbiệt giữa tôngiáo và chủ nghĩa xã hội Giữa tôn giáo và chủ nghĩa xã hội có nhiều điểm khác

biệt, đó là sự khác biệt về thế giới quan, về nhân sinh quan, về con đường để điđến tự do hạnh phúc, khác nhau về nếp sống Chúng ta thấy rất hiếm khi Hồ ChíMinh nói về sự khác nhau về tôn giáo và chủ nghĩa xã hội Vì nó nhiều sự khácnhau đó không có lợi cho sự đoàn kết dân tộc, dễ dẫn đến hiểu nhầm xa lánhgiữa những người có tôn giáo và những người không có tôn giáo ngược lại HồChí Minh nói nhiều và nhấn mạnh đế sự tượng đồng giữa tôn giáo và chủ nghĩa

xã hội, ít nói đến sự khác nhau giữa hai hệ tư tưởng tôn giáo và cộng sản, nhưngkhông có nghĩa là Hồ Chí Minh lãng tránh vấn đề hiển nhiên đang tồn tại trênthực tế và kẻ địch luôn lợi dụng sự khác nhau này để kích động, chống phá khốiđoàn kết dân tộc, chống phá cách mạng Khi cần nói về sự khác nhau giữa tôngiáo và chủ nghĩa duy vật, người thẳng thắn nói rõ: “chủ nghĩa duy linh và chủnghĩa duy vật là khác nhau, rõ ràng là thế Nhưng không vì thế mà chà đạp lênquyền tự do của nhau” Như vậy rõ ràng Hồ Chí minh chấp nhận sự káhc nhaugiữa hai hệ tư tưởng duy tâm và duy vật, nhưng cũng phải nhận thất những điều

là Hồ Chí Minh không chấp nhận việc lợi dụng sự khác nhau đó để bôi nhọ,xuyên tạc, mạt sát, chế diễu lẫn nhau, điều đó tức là chà đạp lên quyền tự do, xúcphạm lẫn nhau đó là những điều trái hãn với những nguyên tắc sinh hoạt dânchủ ở những nước văn minh, trái hãn với những nguyên tắc ứng xử khoan dung,

độ lượng mà Hồ Chí Minh luôn giáo dục cho cán bộ, chiến sĩ cần phải thực hiệnđối với mọi tầng lớp đồng bào, dù họ có chứng kiến, tôn giáo khác nhau tưtưởng đề cao sự tương đồng, tôn trọng sự khác biệt giữa tôn giáo và chủ nghĩa

xã hội của Hồ Chí Minh là một quan điểm thể hiện sự sáng tạo trong việc vậndụng lý luận về tôn giáo, tín ngưỡng của chủ nghĩa Mác-Lênin vào hoàn cảnhthực tế Việt Nam Quan điểm này có tác động to lớn trong việc làm cho đồngbào có tôn giáo và không có tôn giáo hiểu biết lẫn nhau, tôn trọng lẫn nhau, tăngcường sự đoàn kết và điều quan trọng là vận động đồng bào có đạo Hồ Chí Minh