Yêu cầu của sự nghiệp BVTQ Việt Nam XHCN trong điều kiện mới đòi hỏi phải phát huy hơn nữa sức mạnh tổng hợp của cả dân tộc, sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân. Tại Đại hội IX, Đảng ta nhấn mạnh: Thực hiện đại đoàn kết các dân tộc, tôn giáo, giai cấp, tầng lớp, thành phần kinh tế, mọi giới, mọi lứa tuổi, mọi vùng của đất n¬ước, ng¬ười trong Đảng và ngư¬ời ngoài Đảng, ng¬ười đang công tác và ng¬ười đã nghỉ hư¬u, mọi thành viên trong đại gia đình dân tộc Việt Nam dù sống trong n¬ước hay ở n¬ước ngoài
Trang 1KHẮC PHỤC ẢNH HƯỞNG TIÊU CỰC CỦA TÔN GIÁO ĐỐI VỚI SỰ NGHIỆP BẢO VỆ TỔ QUỐC VIỆT NAM XÃ HỘI CHỦ NGHĨA HIỆN NAY
Yêu cầu của sự nghiệp BVTQ Việt Nam XHCN trong điều kiện mới đòi hỏi phải phát huy hơn nữa sức mạnh tổng hợp của cả dân tộc, sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân Tại Đại hội IX, Đảng ta nhấn mạnh: "Thực hiện đại đoàn kết các dân tộc, tôn giáo, giai cấp, tầng lớp, thành phần kinh tế, mọi giới, mọi lứa tuổi, mọi vùng của đất nước, người trong Đảng và người ngoài Đảng, người đang công tác và người đã nghỉ hưu, mọi thành viên trong đại gia đình dân tộc Việt Nam dù sống trong nước hay ở nước ngoài"[1]
Việt Nam là một đất nước có nhiều tôn giáo.Đồng bào theo tôn giáo chiếm một số lượng khá đông và đa số là nông dân và nhân dân lao động gắn bó với dân tộc, đóng góp xứng đáng vào sự nghiệp cách mạng dưới sự lãnh đạo của Đảng Tuy nhiên, từ trong bản chất, tôn giáo có những ảnh hưởng tiêu cực đến sự nghiệp xây dựng và BVTQ của nhân dân ta Những ảnh hưởng tiêu cực của tôn giáo đến sức mạnh BVTQ, nhất là đến chính trị - tinh thần và cơ sở chính trị - xã hội của sự nghiệp BVTQ, cần phải được nhận thức đầy đủ và có biện pháp khắc phục Hơn nữa, vấn đề tôn giáo đã và đang bị các thế lực thù địch lợi dụng phá hoại khối đại đoàn kết dân tộc và sức mạnh BVTQ của nước ta Việc nhận thức và xử lý một cách đúng đắn ảnh hưởng tiêu cực của tôn giáo đối với sự nghiệp BVTQ, cũng như làm thất bại âm mưu, hành động lợi dụng tôn giáo chống phá cách mạng của các thế lực thù địch là một yêu cầu cấp thiết của nhiệm vụ quốc phòng- an ninh, BVTQ Việt Nam XHCN trong điều kiện mới
CHƯƠNG 1 Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về tôn giáo và khắc phục ảnh hưởng tiêu cực của nó trong
cách mạng xã hội chủ nghĩa.
Tôn giáo là một hiện tượng xã hội xuất hiện từ rất sớm trong lịch sử loài người Do mang tính chất quần chúng rộng rãi và lại khống chế con người về mặt tinh thần, nên tôn giáo đã trở thành một lực lượng
Trang 2có vai trò không nhỏ trong đời sống xã hội Từ khi xã hội phân chia giai cấp, tôn giáo chịu sự chi phối mạnh mẽ của cuộc đấu tranh giai cấp, mang tính chất chính trị rõ rệt Tùy vào thế giới quan và lợi ích của mình mà các giai cấp có cách nhìn khác nhau về tôn giáo và vai trò của nó trong đời sống xã hội.
Dựa vào quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam, có thể nêu lên những nội dung cơ bản về tôn giáo và khắc phục ảnh hưởng tiêu cực của tôn giáo trong cách mạng XHCN như sau:
1.1.1 Tôn giáo là nhu cầu tinh thần của một bộ phận nhân dân.
Chủ nghĩa Mác - Lênin đã chỉ rõ rằng tôn giáo là do con người sáng tạo ra trong những điều kiện lịch sử tự nhiên và xã hội xác định Tôn giáo không phải là một lực lượng siêu nhiên, nó chỉ là một hiện tượng
xã hội phản ánh sự bất lực, bế tắc của con người trước tự nhiên và xã hội Đồng thời, với mong ước một cuộc sống bình đẳng, ấm no, hạnh phúc ở "thế giới bên kia", tôn giáo còn là sự phản kháng lại xã hội hiện tại bởi những bất công, nghèo đói, bệnh tật mà con người phải chịu đựng Và chính niềm an ủi rằng sẽ có một "kiếp sau" vô cùng tốt đẹp, tôn giáo còn là liều thuốc giảm đau của con người trước những đau khổ của hiện thực Các Mác viết: "Sự nghèo nàn của tôn giáo vừa
là biểu hiện của sự nghèo nàn hiện thực, vừa là sự phản kháng chống lại sự nghèo nàn hiện thực ấy Tôn giáo là tiếng thở dài của chúng sinh bị áp bức, là trái tim của thế giới không có trái tim, cũng giống như nó là tinh thần của những trật tự không có tinh thần Tôn giáo là thuốc phiện của nhân dân"1.
Nếu như nguyên nhân cơ bản làm cho tôn giáo ra đời, tồn tại là sự bất lực của con người trước tự nhiên và xã hội, thì tôn giáo cũng sẽ còn tồn tại rất lâu cùng với con người, bởi sẽ còn rất lâu con người mới có thể bước vào được "vương quốc tự do", mới có thể làm chủ được tự nhiên, xã hội và bản thân mình đến mức độ không cần nhờ vào một
Trang 3đấng siêu nhiên - Đức Phật, Đức Chúa trời hay Thánh A La ban phúc.
Với tính cách là một hiện tượng xã hội phản ánh khát vọng về một cuộc sống tốt đẹp, một sự an ủi mỗi khi gặp hoạn nạn, với lịch sử tồn tại hàng nghìn năm, chứa đựng trong đó cả yếu tố văn hóa - lịch sử , tôn giáo từ lâu đã trở thành một nhu cầu tinh thần của một bộ phận không nhỏ dân cư trong xã hội.
Vì thế, mặc dù thế giới quan duy vật mác - xít đối lập với thế giới quan tôn giáo, mặc dù con đường và phương thức giải phóng con người của CNXH khác về bản chất con đường và phương thức "giải thoát" con người của tôn giáo, song ngay dưới CNXH, tôn giáo vẫn còn là nhu cầu tinh thần của một bộ phận nhân dân.
Nguyên nhân trước hết làm cho tôn giáo còn là nhu cầu tinh thần của một bộ phận nhân dân dưới CNXH phải kể đến là nguyên nhân về kinh
tế, xã hội Đó là sự tồn tại của nhiều thành phần kinh tế, xã hội khác nhau, dẫn đến vẫn còn sự bất bình đẳng nhất định về kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội Đó là những yếu tố ngẫu nhiên, may rủi bởi sự tác động của nền kinh tế thị trường trong giai đoạn đầu của thời kỳ quá độ lên CNXH Trước những bất bình đẳng nhất định trong xã hội, trước những yếu tố ngẫu nhiên, may rủi ấy, con người khó tránh khỏi phải trông cậy, cầu mong vào một đấng siêu nhiên nào đó Bởi điều này vừa
là nguồn động viên, an ủi, vừa là sự chỉ dẫn, giúp họ tìm ra lối thoát, dù
là đến kiếp sau, trước những khó khăn, bất hạnh trong cuộc sống hiện tại.
Bên cạnh nguyên nhân về xã hội, còn phải kể đến nguyên nhân về nhận thức, tâm lý làm cho tôn giáo vẫn còn là nhu cầu tinh thần của một bộ phận nhân dân dưới CNXH Ngày nay, khoa học và công nghệ
đã đạt được những thành tựu vô cùng to lớn, song thế giới là vô cùng,
vô tận, còn rất nhiều vấn đề mà khoa học chưa thể làm rõ, vẫn là sự thách đố nhận thức của nhân loại Vì thế không ít người vẫn phải nhờ vào "Đức Chúa trời" để tìm lời giải cho mình Mặt khác, với tính cách
Trang 4là một hình thái ý thức xã hội bảo thủ nhất, với lịch sử tồn tại rất lâu dài, tôn giáo đã in sâu vào đời sống tinh thần, lối sống của một bộ phận nhân dân qua nhiều thế hệ, không phải một sớm, một chiều có thể thay đổi Do đó, có niềm tin tôn giáo, tham gia sinh hoạt tôn giáo chỉ có ý nghĩa như một sinh hoạt văn hoá theo tập quán, thói quen, như một nhu cầu tâm lý giúp con người giữ được "thăng bằng" trong cuộc sống, ở một bộ phận không nhỏ quần chúng dưới CNXH.
Từ sự phân tích trên cho thấy, xã hội XHCN, một xã hội tạo điều kiện thuận lợi nhất cho con người vươn lên làm chủ tự nhiên và xã hội
so với những xã hội đã qua trong lịch sử, nhưng con người vẫn còn vô
số vấn đề chưa được giải đáp và chưa được giải quyết Hay nói cách khác, CNXH với tính cách là một chế độ xã hội chưa đủ điều kiện để đáp ứng tất cả nhu cầu vật chất và tinh thần của mỗi người và mọi người Do đó, một bộ phận quần chúng đến với tôn giáo cũng là điều
tự nhiên Như vậy, tôn giáo vẫn là nhu cầu tinh thần, một nhu cầu tinh thần chính đáng, một nhu cầu hợp tình, hợp lý của một bộ phận nhân dân trong CNXH Thực tiễn đã chứng minh rằng ở tất cả các nước XHCN đều có một bộ phận nhân dân có tín ngưỡng tôn giáo, các Nhà nước XHCN đều thừa nhận và bảo hộ quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của công dân theo pháp luật.
Tuy nhiên, khi khẳng định tôn giáo vẫn còn là nhu cầu tinh thần của một
bộ phận nhân dân trong CNXH thì cũng phải khẳng định tiếp rằng nhu cầu tinh thần ấy đã mang những nội dung, tính chất mới so với các chế
độ xã hội trước đây.
Trong các chế độ xã hội duy trì ách áp bức giai cấp và áp bức dân tộc, tất yếu sẽ làm cho đại bộ phận nhân lao động mong muốn được giải phóng khỏi áp bức bóc lột Do đó nhu cầu tôn giáo của quần chúng sẽ rất lớn, rất gay gắt, nhu cầu ấy gắn bó chặt chẽ với nhu cầu giải phóng giai cấp, giải phóng dân tộc, mang tính chất chính trị rõ rệt.
Trong CNXH, do bản chất tốt đẹp của chế độ xã hội, do những nỗ lực giải phóng con người của Đảng Cộng sản và Nhà nước XHCN trên
Trang 5thực tiễn, đã làm cho nhu cầu giải thoát về tinh thần, nhu cầu "đền bù
hư ảo", nhu cầu sinh hoạt văn hoá tinh thần của bộ phận đồng bào
có tín ngưỡng, tôn giáo không gay gắt, không trở thành phổ biến, mang tính chất chính trị như trong các xã hội trước đây Đành rằng nhu cầu về tôn giáo ở một bộ phận nhân dân trong xã hội XHCN vẫn còn, và sẽ còn lâu dài, nhưng nhu cầu ấy đã nghiêng về nhu cầu tinh thần của cá nhân, mang tính chất cá nhân, trong việc giải quyết những quan hệ giữa cá nhân với cá nhân là chủ yếu.
` Như vậy, trong CNXH tôn giáo vẫn còn là nhu cầu tinh thần của một bộ phận nhân dân, nhu cầu ấy đã mang những nội dung, tính chất mới so với nhu cầu tôn giáo ở các chế độ xã hội trước đó, đây là một nhu cầu tinh thần chính đáng, cần phải được tôn trọng Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX, Đảng ta tiếp tục khẳng định "tôn giáo là nhu cầu tinh thần của một bộ phận nhân dân, tôn trọng và đảm bảo quyền tự do tín ngưỡng theo hoặc không theo một tôn giáo nào, quyền sinh hoạt tôn giáo theo đúng luật pháp"1.
1.1.2 Tôn giáo vừa có mặt tích cực vừa có mặt tiêu cực
Khi nói đến mặt tích cực và tiêu cực của tôn giáo trong CNXH là bàn đến mối quan hệ của tôn giáo với CNXH, cụ thể hơn là bàn đến sự tác động của tôn giáo đến quá trình cách mạng XHCN Phân tích mặt tích cực và mặt tiêu cực của tôn giáo trong CNXH giúp chúng ta hiểu rõ hơn những ảnh hưởng tiêu cực của nó đối với sự nghiệp BVTQ XHCN
Về mặt tích cực, tôn giáo có những điểm tương đồng, phù hợp với mục tiêu,
lý tưởng xã hội chủ nghĩa.
Nghiên cứu những tôn giáo lớn như Phật giáo, Cơ Đốc giáo cho thấy các tôn giáo này đều mơ ước xây dựng một xã hội tự do, bình đẳng, bác ái, hòa bình, không có chiến tranh, không có bất công đau khổ Rõ ràng là hầu hết các tôn giáo đều mong muốn con người được giải thoát, được hạnh phúc dù rằng đó
là sự giải thoát, hạnh phúc ở "kiếp sau", trên cõi "niết bàn" và "thiên đường"
Trang 6Như thế ước mong của tôn giáo là giải thoát con người, vì con người Sự giải thoát ấy không phân biệt giàu - nghèo, sang - hèn, chủng tộc nó thể hiện rõ ước nguyện bình đẳng, tự do của con người
Tôn giáo còn hướng con người sống có đạo lý, tình người, có đức hy sinh vì hạnh phúc của con người Hầu hết các tôn giáo đều răn dạy con người phải tu nhân tích đức, phải thương yêu con người, phải trọng cái thiện, ghét cái ác Đức Phật Thích Ca, Đức Chúa Giê Su là những tấm gương hy sinh vì những người
bị áp bức, vì những dân tộc bị đè nén, vì hòa bình, công lý, vì hạnh phúc của con người
Mặt tính cực của tôn giáo còn ở chỗ: những tôn giáo lâu đời và mang tính quốc tế như Thiên Chúa giáo, Phật giáo, Hồi giáo đã kế thừa, tiếp thu và phổ biến những giá trị văn hóa của nhân loại, lưu giữ những giá trị văn hóa ấy cho hậu thế, thông qua giáo lý, các hoạt động tế lễ, các công trình thờ tự của tôn giáo Không phải ngẫu nhiên mà các nhà kinh điển Mác - Lênin đã quan niệm tôn giáo là một hiện tượng xã hội và cũng là một hiện tượng văn hóa Nhiều công trình tôn giáo đã thực sự trở thành những khu du lịch văn hóa, bảo tồn văn hóa rất có giá trị Như thế, tôn giáo không chỉ lưu giữ, tiếp biến văn hóa, mà qua
đó còn góp phần làm cho đời sống văn hóa của xã hội phong phú, sinh động thêm, đáp ứng nhu cầu văn hóa của con người
Trong CNXH, giải quyết vấn đề tôn giáo cần hiểu rõ những mặt tích cực trên, hướng tôn giáo phấn đấu vì những mục tiêu, lý tưởng cao đẹp ấy, đưa tôn giáo trở lại đúng vị trí của nó, lo phần "đạo" của con người
Bên cạnh những yếu tố tích cực trong CNXH, mặt tiêu cực của tôn giáo là
cơ bản, rất lớn, phải đặc biệt chú ý.
Nghiên cứu mặt tiêu cực, tác hại của tôn giáo đối với sự nghiệp cách mạng XHCN có thể tiếp cận từ nhiều góc độ khác nhau Có thể tiếp cận từ ý thức tôn giáo và hành vi tôn giáo; có thể tiếp cận theo từng lĩnh vực, từng mặt (chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội ) mà tôn giáo tác động
Với tính cách là một hình thái ý thức xã hội, tôn giáo là hình thái ý thức xã hội bảo thủ, lạc hậu nhất Chủ nghĩa Mác - Lênin chỉ rõ tôn giáo phản ánh một
Trang 7cách hoang đường, hư ảo hiện thực khách quan Qua hình thức phản ánh của tôn giáo, những hiện tượng tự nhiên đã trở thành siêu nhiên Ph Ăng ghen viết: "Tất
cả mọi tôn giáo chẳng qua chỉ là sự phản ánh hư ảo vào trong đầu óc của con người, của những lực lượng ở bên ngoài chi phối cuộc sống hàng ngày của họ: chỉ là sự phản ánh trong đó những lực lượng ở trần thế đã mang hình thức những lực lượng siêu trần thế"1
Rõ ràng là thế giới quan tôn giáo - thế giới quan duy tâm, đối lập hoàn toàn với thế giới quan duy vật mác - xít Với thế giới quan duy tâm, tất yếu tôn giáo tìm con đường giải thoát cho con người không phải ở thế giới hiện thực Vì thế, tôn giáo không chỉ cản trở việc giáo dục, tuyên truyền thế giới quan mác - xít, cản trở vai trò chủ đạo của thế giới quan mác - xít trong xã hội, mà còn cản trở việc tìm kiếm và thực hiện con đường, biện pháp giải phóng con người trong cách mạng XHCN Thực tiễn lịch sử đã chứng minh rằng, việc giành lấy quần chúng có đạo, là một trong những nhiệm vụ chính trị có ý nghĩa chiến lược của Đảng và Nhà nước XHCN
Cần chú ý rằng, trong quá trình bành trướng thế lực của mình, tôn giáo luôn dựa vào các thế lực thực dân, lợi dụng chủ nghĩa thực dân Và ngược lại, các thế lực thực dân cũng luôn tìm mọi cách lợi dụng tôn giáo để xâm lược các dân tộc
và nô dịch nhân dân lao động Vì vậy, tôn giáo càng trở nên nguy hiểm khi nó câu kết chặt chẽ với chủ nghĩa đế quốc và các thế lực phản động khác nhằm chống phá cách mạng XHCN
Tôn giáo là một trong những lực lượng cơ bản cản trở việc làm cho hệ tư tưởng Mác - Lênin giữ vai trò chủ đạo trong xã hội, sự tác động ấy của tôn giáo
rõ ràng là cùng chiều với hệ tư tưởng tư sản Chính điều này đã tác động tiêu cực đến vai trò lãnh đạo của Đảng, hiệu lực quản lý của Nhà nước XHCN Đây
là những tác động tiêu cực rất lớn, rất cơ bản của tôn giáo đến sự nghiệp cách mạng XHCN, càng nguy hiểm hơn nếu tôn giáo bị kẻ thù lợi dụng để chống phá cách mạng Tại Hội nghị Trung ương lần thứ Bảy (khóa IX), Đảng ta nhấn mạnh: " tình hình hoạt động tôn giáo còn có những diễn biến phức tạp, tiềm ẩn những nhân tố có thể gây mất ổn định"1
Trang 81.1.3 Khắc phục ảnh hưởng tiờu cực của tụn giỏo là một vấn đề chiến lược trong cỏch mạng xó hội chủ nghĩa
Làm rõ sự khắc phục ảnh hởng tiêu cực của tôn giáo trong cách mạng XHCN
có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, làm cơ sở trực tiếp cho việc nghiên cứu khắc phục ảnh hởng tiêu cực của tôn giáo đối với sự nghiệp BVTQ Việt Nam XHCN Thực tiễn cỏch mạng Việt Nam và nhiều nước XHCN đó khẳng định rằng: khắc phục những ảnh hưởng tiờu cực của tôn giáo, luụn luụn là một vấn đề chiến lược, cú tầm quan trọng đặc biệt Bởi lẽ, vấn đề tụn giỏo liờn quan trực tiếp và mạnh mẽ đến việc tập hợp lực lượng cỏch mạng, đến sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dõn, và liờn quan đến mục tiờu, con đường giải phúng cho nhõn dõn lao động
Vỡ thế, cỏc nhà kinh điển của chủ nghĩa Mỏc - Lờnin đó rất quan tõm đến vấn đề tụn giỏo trong cỏch mạng XHCN Cũng khụng phải ngẫu nhiờn, ngay khi Cách mạng Thỏng Tỏm 1945 mới thắng lợi, trong phiờn họp đầu tiờn của Hội đồng Chớnh phủ, Chủ tịch Hồ Chớ Minh đó đề cập đến vấn đề tụn giỏo, Người khẳng định "tớn ngưỡng tự do, lương giỏo đoàn kết" Tư tưởng này đó cú một vị trớ quan trọng và được quỏn triệt trong suốt quỏ trỡnh cỏch mạng Việt Nam cho đến tận ngày nay, thể hiện trong Hiến Phỏp năm 1946, 1990, 1992; trong Nghị quyết của Đảng ở nhiều kỳ Đại hội và chớnh sỏch của Nhà nước ta qua từng giai đoạn cỏch mạng
Cú thể khỏi quỏt quan điểm của chủ nghĩa Mỏc - Lờnin, tư tưởng Hồ Chớ Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về khắc phục những ảnh hưởng tiờu cực của tụn giỏo trong cỏch mạng XHCN trờn những nội dung chớnh như sau:
Một là, khắc phục ảnh hưởng tiờu cực của tụn giỏo là vấn đề lõu dài, gắn liền với tiến trỡnh phỏt triển của cỏch mạng xó hội chủ nghĩa.
Tụn giỏo là một phạm trự lịch sử Khi những điều kiện kinh tế, xó hội, lịch
sử cho sự ra đời, tồn tại của tụn giỏo vẫn cũn, thỡ tụn giỏo vẫn cũn cơ sở để tồn tại, vẫn cũn chỗ đứng trong đời sống tinh thần của một bộ phận nhõn dõn Với những điều kiện như ở nước ta hiện nay, tụn giỏo vẫn cũn tồn tại lõu dài Đõy là một thực tế khỏch quan, khụng thể phủ nhận Do đú, những mặt tiờu cực của tụn
Trang 9giáo, do bản chất của tôn giáo quy định, sẽ còn ảnh hưởng lâu dài đến sự nghiệp cách mạng XHCN
Thừa nhận thực tế khách quan trên, khắc phục ảnh hưởng tiêu cực của tôn giáo phải được nhận thức là một nhiệm vụ chiến lược lâu dài trong suốt quá trình cách mạng XHCN Vì thế, phải tôn trọng nhu cầu tinh thần của một bộ phận nhân dân, đồng thời phải đẩy mạnh phát triển kinh tế - xã hội, văn hóa, khoa học - kỹ thuật, nâng cao đời sống vật chất - tinh thần của nhân dân nhằm từng bước hạn chế ảnh hưởng tiêu cực của tôn giáo trong đời sống tinh thần của đồng bào theo đạo cũng như trong đời sống xã hội Đây chính là tư tưởng chỉ đạo việc giải quyết tận gốc nguyên nhân nảy sinh, cơ sở tồn tại của tôn giáo, đảm bảo quyền tự do tín ngưỡng tôn giáo và tự do không tín ngưỡng tôn giáo, thỏa mãn nhu cầu của bộ phận nhân dân có đạo trong khuôn khổ pháp luật
Như vậy, khắc phục ảnh hưởng tiêu cực của tôn giáo trong cách mạng XHCN cần hết sức chống tư tưởng nôn nóng, đồng thời phải rất tích cực và chủ động,
và phải gắn liền với tiến trình phát triển của cách mạng Mỗi thành tựu của sự nghiệp cách mạng phải góp phần hạn chế ảnh hưởng của tôn giáo trong đời sống
xã hội, ngược lại mỗi bước khắc phục ảnh hưởng tiêu cực của tôn giáo phải góp phần củng cố những kết quả mà sự nghiệp cách mạng đã giành được Hai quá trình ấy phải gắn kết chặt chẽ với nhau trong mỗi bước phát triển của cách mạng XHCN
Hai là, phải có thái độ và phương pháp đúng trong việc khắc phục ảnh
hưởng tiêu cực của tôn giáo trong cách mạng xã hội chủ nghĩa.
Tôn giáo là một vấn đề phức tạp, tế nhị và nhạy cảm Do vậy, khắc phục ảnh hưởng tiêu cực của tôn giáo đòi hỏi phải rất thận trọng và chuẩn xác, đồng thời phải chủ động và tích cực, cứng rắn về nguyên tắc và mềm dẻo, linh hoạt về sách lược Thái
độ và phương pháp khắc phục ảnh hưởng tiêu cực của tôn giáo trong cách mạng XHCN cần quán triệt những yêu cầu cơ bản dưới đây
Trước hết, khắc phục ảnh hưởng tiêu cực của tôn giáo nhưng không được tuyên chiến với tôn giáo, mà phải tôn trọng, bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, theo
hoặc không theo một tôn giáo nào, quyền sinh hoạt tôn giáo bình thường theo đúng
Trang 10pháp luật Đây là một nguyên tắc cơ bản trong việc giải quyết vấn đề tôn giáo dưới CNXH
Bên cạnh đó, phải phân biệt được mặt chính trị và mặt tư tưởng trong sự tác
động tiêu cực của tôn giáo để xác định biện pháp khắc phục phù hợp, tránh khuynh hướng “tả” hoặc hữu trong quá trình xử lý Bởi mặt chính trị phản ánh mâu thuẫn đối kháng về lợi ích kinh tế, chính trị giữa các giai cấp và những thế lực lợi dụng tôn giáo để chống lại sự nghiệp cách mạng và lợi ích của nhân dân lao động; còn mặt tư tưởng phản ánh mâu thuẫn không mang tính đối kháng giữa những người có tín ngưỡng tôn giáo và những người không có tín ngưỡng tôn giáo cũng như giữa những người có tín ngưỡng tôn giáo khác nhau Trên thực tế, sự phân biệt này không đơn giản, đòi hỏi rất cao sự tỉnh táo, nhạy bén về chính trị Tiêu chí cơ bản của sự phân biệt này phải xuất phát từ lợi ích của giai cấp công nhân và nhân dân lao động, lợi ích của dân tộc và an ninh quốc gia
Một điểm nữa cần chú ý trong việc khắc phục những ảnh hưởng tiêu cực của
tôn giáo là phải có quan điểm lịch sử, cụ thể đối với từng tôn giáo, trong từng thời
điểm và từng vụ việc Thực tế cho thấy trong những thời kỳ lịch sử khác nhau, tính chất và mức độ tác động tiêu cực của từng tôn giáo cũng khác nhau Vì thế, việc khắc phục những ảnh hưởng tiêu cực ấy cũng đòi hỏi phải có thái độ và phương pháp không giống nhau
Cuối cùng, khắc phục những ảnh hưởng tiêu cực của tôn giáo phải gắn liền
với quá trình cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới, thực hiện phương châm:
“chống gắn liền với xây” Tôn giáo, với tính cách là một hình thái ý thức xã hội, là
sự phản ánh tính chất và trình độ phát triển của một tồn tại xã hội nhất định Vì thế, muốn khắc phục những ảnh hưởng tiêu cực của tôn giáo, tiến tới giải quyết triệt để vấn đề tôn giáo, điều đầu tiên và cơ bản nhất là phải xây dựng được một xã hội không có áp bức, bất công, nghèo đói và thất học… một xã hội không còn điều kiện
để cho tôn giáo có cơ sở tồn tại
Ba là, thực chất khắc phục ảnh hưởng tiêu cực của tôn giáo trong cách mạng xã hội chủ nghĩa là giải phóng quần chúng về tinh thần, đoàn kết và tập hợp lực lượng cách mạng.