Lịch sử và phát triển của ngành siêu âm chẩn đoán tại việt nam

- Điểm lại các sự kiện đã đưa đến * sự thành lập của ngành Siêu 4m chân đoán tại Việt Nam * su phat trién cho dén bây giờ.. Tài liệu giảng dạy về Siêu âm Bụng của TS U.Meekler đã được

wy VSEIM

LICH SU VA SU PHAT TRIEN CUA |

NGANH SIEU AM CHAN DOAN

TAI VIET NAM (1986-2016)

BS NGUYEN QUY KHOANG

VSUIM DAN BAI

=

' <<

I- MUC DICH

II-LICH SU NGANH SIEU AM CHAN DOAN TAI VIET NAM

II-PHÁT TRIÊN NGÀNH SIÊU ÂM TẠI VIỆT NAM

A- PHAT TRIEN NGANH SIEU AM TAI MIEN NAM VIET NAM B- PHAT TRIEN NGANH SIEU AM TAI MIEN BAC

C- PHAT TRIEN NGANH SIEU AM TAI MIEN TRUNG

1-Tai HUE

2-Tai KHANH HOA

3-Tai DA NANG

IH- BẢN LUẬN

A- NHUNG DIEU MA SIEU AM VIET NAM DA LAM ĐƯỢC

B- NHUNG DIEU MA NGANH SIEU AM VIET NAM CHUA

LAM BUOC NHUNG SE LAM ĐƯỢC TRONG TƯƠNG LAI

IV- KET LUAN

“Ấn quả nhớ người trông cây”

- Điểm lại các sự kiện đã đưa đến

* sự thành lập của ngành Siêu 4m chân đoán tại Việt Nam

* su phat trién cho dén bây giờ

- Nhớ đến những bậc thay va dan anh, dan chị đã đóng

oop đề chúng ta có những thành tựu hiện nay.

VSLIM I-LỊCH SỬ NGÀNH SIÊU ÂM CHẢN

<= POANTAI VIET NAM

Phải kế từ năm 1986, ngành Siêu âm tim mrmrmemm

chân đoán mới thật sự được thành lập

tại Việt Nam với su dao tao rat bai ban

Pháp do lời mời của NHÂN TÂM & Y NGHIỆP

Viện Sĩ DUƠNG QUANG TRUNG (1928-2013),

Giám đốc Sở Y Tế Tp HCM kiêm Hiệu trưởng Trung tâm đào tạo

Cán bộ Y tế Tp HCM, nay là ĐHYK Phạm Ngọc Thạch.

Su A/- Nhóm các bác sĩ và kỹ sư Đứ

-Nam 1986 TS ULRICH MECKLER,

Chủ tịch Hội Siêu âm TP Frankfurt,

mở khóa Siêu âm Bụng tổng quát đầu

tiên cho 25 bác sĩ Việt Nam

( Tổng thư ký Hội Hành Động giúp

đỡ Việt Nam — Hilfsaktion VN)

BS NGUYEN SY HUYEN (Dai dién Ỷ

Hội người Việt tại CHLB Đức)

Hoi HILFSAKTION VN tang

Tp HCM 2 may Kontron Sigma 1

Tài liệu giảng dạy về Siêu âm Bụng của TS U.Meekler đã được

BS Nguyễn Sĩ Huyên dịch từ tiếng Đức sang tiếng Việt dé cac hoc viên đê theo đối, từ cách khám siêu âm Bụng căn bản đền triệu

chứng học siêu âm và chân đoán bệnh

_ tịch Hội Siêu âm TP.Hồ Chí Minh

- Năm 1988, Hội Hilfsaktion VN tặng cho TP Hồ Chí Minh 4 máy

Siêu 4m Kontron Sigma 20 ba

- Nam 1989, Hội Hilfsaktion VN cử kỹ sư Đức tên là Hocffner đi

cùng với BS Phan Thanh Hải ra Hà Nội tặng 2 máy Siêu âm

Kontron Sigma 1 cho bệnh viện Bạch Mai và bệnh viện Việt Đức

đông thời hướng dẫn thực hành trên các máy này

- Năm 1990, Hội này cũng tặng cho bệnh viện trung ương Huề và bệnh viện Đà Nẵng mỗi noi mét may Kontron Sigma 1 để khám

cho bệnh nhần 5

wi , - ` nA

A- PHAT TRIEN NGANH SIEU AM TAI

VSEIM MIEN NAM VIET NAM :

ngàn Từ 2 máy Siêu âm, nay số máy lên đến cả ngàn

_Vậy do đâu mà cĩ những thay đối này?

- Đĩ là nhờ cơng tác huấn luyện, nghiên cứu và báo cáo khoa học

trong và ngồi nước, tranø bị, cơng tác đào tạo liên tục, tư nghiệp

nước ngồi

- Thêm vào đĩ là các cơng ty ngoại quốc đã tơ chức những hội thao —

để giới thiệu các loại máy siêu âm

- Bộ Y Tế và các Sở Y tế tỉnh- thành thây được vai trị quan trọng của

Siêu âm nên đã đầu tư cho các bệnh viện cơng mua các máy siêu âm

từ 2D đến Doppler màu rơi 3D-4D Giờ đây là các máy Siêu âm đàn

hơi (Elastògraphy) đang được chiếu cơ

- Ngồi ra cĩ các bệnh viện và các phịng khám tư cũng được trang bị các máy siêu âm hiện đại để cạnh tranh với nhau 10

a Hải khi đượẹcẶ '-s

bầu làm chủ tịch Hội Siêu ầm

nhiệm Bộ môn CĐHẢ Trung

tâm Đào tạo, nay là ĐHYK

Pham Ngọc Thạch

-Được sự chỉ đạo của VỀ Dương Quang Trung, BS Hải đã n mở m

Siêu âm tổng quát đầu tiên năm 1991, sáng thực tập tại một sô

bệnh viện trong thanh pho, chiều học lý thuyết tại TTCĐYK

Medic do một sô BS học viên lớp của TS ỤMeckler giảng dạỵ

- Giáo trình do mỗi giảng viên tự soạn dựa theo các bài giảng của

TS ỤMeckler, cac tai liệu trên Internet và sách Anh-Pháp i

- Lớp Siêu âm Medic-TT Đào Tạo (DHYK Pham Ngoc Thach)

_ năm 1991 có thê nói là lớp Siêu â âm chân đoán đâu tiên trong nước

Mỗi năm 1 khóa Siêu âm tổng quát 3 tháng và 1 khóa siêu âm Sản

phụ khoa 2 tháng rưỡi, kéo dài liên tục từ năm 1991 đến 2013, tổng cộng đã có 23 khóa Siêu âm bụng tổng quát va 19 khoa Siêu âm

Sản phụ khoa Mỗi khóa Siêu âm bụng tổng quát có khoảng 200

học viên, còn khóa Sản phụ khoa thì khoảng 150 học viên

- Tuy nhiên đến đầu năm 2013, để nâng cao chất lượng các bác sĩ

siêu âm thay vì chạy theo số lượng, BS Giám đốc TT.CĐYK Medic

đã hợp tác với Công Ty Samsung và ĐHYK Phạm ngọc Thạch

thành lập lớp Samsung Sono School, mỗi năm mở liên tiếp 4 khóa

Siêu âm : Bụng tổng quát, Sản phụ khoa, Mạch máu, Cơ xương

khớp Mỗi lớp Samsung Sono School chỉ tuyến 50 học viên

12

wy

VS [1 M 2/ Sinh hoat chuyén mon tai

BS PT Hai luén luôn quan tâm đến việc trau dôi chuyên môn

cho các bác sĩ, trước nhất là các bác sĩ công tác tại Medic, kê đên là

Gần đây, BS Hải mở một công thông tin điện tử mới

<contact @medic.com.vn> cho cac bac si, bénh nhần và các đôi tác

để việc liên lạc và trao đôi được hữu hiệu hơn 14

L4 a/ Chương trình EDU(cation)Medic:

VSM Sinh hoạt chuyền môn tại TTCĐYMedic vào:

—— - mỗi trưa thứ bấy, từ 13h đến 14h,

- mỗi tôi thứ năm, hang thang, tu 19h dén 20h,

14n 1é thir 2 cho khôi Siêu âm chan dod

và tuân lễ thứ 3 cho khối X Quang gen en

Tinh dén ngay 3/12/2016 c6 = | | mee Pr

dua lén Website cua TTCDYK

MEDIC cé đối chiều lâm sàng

với kết quả điêu trị và giải phẫu

bệnh đề mọi người, dù ở xa đều

Có thê học hỏi

= - Mỗi bác sĩ làm vé CDHA noi chung và Siêu âm

nói riêng phải luân phiên báo cáo mỗi tuân về những trường hợp

_ hay hoặc khó mà mình đã gặp tai Medic dé rut kinh nghiệm và để -

các đông nghiệp đêu học được

- Nøay cả các bác sĩ ở bệnh viện Bình An, Kién Giang và bệnh viên

Medie Cà Mau cũng có thể theo dõi trực tiếp được các buổi hop

- Ngoài ra, TTCĐYK Medic khuyến khích các bác sĩ đăng ky

nghiên cứu các đề tài khoa học dài hạn để đi báo cáo trong nước

hoặc quốc tế Đã có không ít bác sĩ đi báo cáo hoặc đem “Poster”

đến các hội nghị như WEUMB, AIUM, RSNA, ICR, ECR

TTCDYK Medic tìm các hãng Siêu âm tài trợ các báo cáo viên đi

dự hội nghị hoặc chinh Trung Tam Medic tai trợ

- Một số bài nghiên cứu khoa học đã được đăng trong các tạp chí Y

cố - | MARCH 2001 |

| INSIDE:

HÔI NGHỊ ĐIỆN O'4@WG VÀ Y HỌC HAT NHAN VIF™ NAM

¬1+ ẤN THỨ 17

FT T

Y OF RAD NGRESS

CONFIRMS CLINICAL PROMISE

9⁄2 d/ Phụ đạo về thực hành siêu âm

BS Khoáng đã hướng dẫn Siêu âm

cho tât cả các bác sĩ, không phần

biệt các em đang học từ lớp nào:

Medic, DHYK Pham Ngoc Thach,

Bệnh viện ĐHYD Tp HCM, Bệnh

viện Chợ Rấy, các tỉnh mỗi chiêu

tôi, từ 17h đến 19h tại phòng Siêu

Am lau 1, TTCDYK Medic

Số học viên có thể từ vài người

đến vài chục người mỗi ngày tùy

đợt BS Hải đã cho gắn một màn

LCD lớn để người ngôi xa cũng có

thể nhìn thấy

es Cuối năm 2014, tôi có lập một trang Web:

VS [1 M <cdhanqk.eom> để đưa các bai giang ve CDHA

——„SŠ.S.— nói chung và Siêu âm chân đoán nói riêng dưới

2= dạng Power point (đặc biệt có những bài rất thiết

thực về Siêu âm Doppler màu của BS NQ.Trọng)

z © ‹; ©® A w oA A

Từ năm 2014, TT CDYK Medic

hop tac voi DHYK Tan Tao tai Long

An để mở một lớp đâu tiên trong nước

dạy Giải phẫu học băng máy Siêu âm

do BS Nguyễn Thiện Hùng phụ trách

Mỗi sáng thứ bảy hàng tuần, NO uM i >

có 100 sinh viên ĐHYK Tân Tạo dự 1 ay op “Pi

BS HUNG đã lập một giáo trinh và một atlas về giải phẫu trình bày qua kỹ thuật Siêu ầm cho các sinh viên Y khoa Tân Tạo

19

VSUIM A 2- CAC HOAT DONG NGOAI MEDIC HOA HAO

1/ TậPTợ Hồ Chí Minh còn có những lớp: wd Ủ —

-Siéu 4m thực hành bụng tông quát tại ĐHYK Phạm Ngọc Thạch,

-các lớp Siêu âm bụng và mạch máu tại BV Chợ Rẫy, ĐHYD như lớp Siêu âm Tim tại Viện Tim va tai Bénh vién Cho Rav

2/ Ngoài ra, không thé khong nhac đến các lớp đào tạo liên tục

(CME) về Phôi, Tiêu hóa, Nhi, Thân kinh, Cơ xương khóp mà Hội CĐHA Tp HCM đã tô chức rât tôt trong vài năm gan đây cũng như những hội nghị CĐHA Tp HCM mở rộng hàng năm

3/ Thêm vào đó, còn có các hội

thảo của các công ty như GE,

Siemens, Toshiba, Aloka,

Hitachi .đã giúp cập nhật

kiến thức cho các bác si CDHA

nói chung và Siêu âm nói riêng

NY, B- PHAT TRIEN NGANH SIEU AM

V S| Wy M TAI MIEN BAC

& aD

Năm 197Š hiáy Siêu âm HOLOSCAN do Pháp

viện trợ cho GS TON THAT TUNG, va người

làm siêu âm bụng đâu tiên là GS HOÀNG KỶ

với học trò đầu tiên là BS Nguyễn Duy Hué

Tuy nhiên, Siêu âm ở miên Bắc chỉ thực sự

bắt đầu vào năm 1989 nhờ 2 máy Kontron

sigma 1 Do hoi Hilfsaktion CHLB Dic tang

1-Lớp siêu âm bụng được mớ ở HàNội vào tháng 2 năm 1992 gôm

20 học viên, còn trước đầy chỉ đào tạo theo cách cầm tay chỉ việc

2- Siêu âm sản: mở đâu là GS Phan Trường Duyệt và BS Vũ Quý

Nhân Bv Phụ sản TW với máy siêu 4m Aloka thê hệ đâu tiên

3- Siêu âm tim : GS Phạm Gia Khải mở lớp đào tao nam 1992

4-Tô chức quốc tế đầu tiên giúp đào tạo siêu âm tại HàNội là tổ

chức Médecins du Monde mà dân đâu là GS Philippe Devred 21

S- lrongchương trình dao tao sau „7 -®=.= §

WIS BANC CK 1, CK 2, a nh

chư "San Phu khoa, Tim Mach | a

của các đai học Y & mién Bac

6- Siéu âm trong mồ được BV Việt Đức sử dụng từ năm 1995 Ngoài

ra, tại các bệnh viện trung ương và nhiêu tuyên tỉnh đã có siết

wy

C- PHAT TRIEN NGANH SIFU AM

= C1-Tai HUE=

- Năm 1988, GS PHẠM NHƯ TH, Giám đốc bệnh viện trung ương -Huế đã dùng máy xét nghiệm sinh hóa để đổi lây một máy siêu âm -

sách tay cũ ở BV Nghệ An BS Huỳnh Thị Tuyết Tâm có học Siêu âm

tai CHDC Duc duoc phan cong thành lập phòng Siêu am và chịu

trach nhiém chinh

- Từ 1990 đến 1992, BS Nguyễn Phước Bảo Quân học siêu âm tại

TTCDYK Medic

- Nim 2003 BS NPB Quân được bồ nhiệm là Trưởng khoa Thăm dò

chức năng trong đó có phòng siêu âm chẩn đoán Siêu âm được đây

phu khoa, SA phân mêm giáp, vú, cơ xương khóp, SA nol tang

(endoSono — endorectal, endovaginal), Siéu 4m trong m6, SA day

b/ Năm 1995, Hội nghị chuyên ngành siêu âm đầu

tiên cửa 'cã nước được té chức tại Hué, qui tụ các thây, cô, đông

nghiệp trên 3 miễn của đất nước để trình bày những kinh nghiệm ;

c/ 1995 Bộ môn CĐHẢ

ĐHYD Huề bắt dau đưa

mon SACD vào chương

trình øiảng dạy sinh viên a

va BS sau dai hoc

d/ Nam 1999 Bénh vién

trường ĐHYD Huề triển

khai may siéu am trong

VY x

thực hành lầm sàng hàng ngày để khám chữa bệnh

cũng như hướng dẫn giảng dạy thực

Chị URSULA Nguyễn và hội giúp đỡ

Y Lể Tây Berlin da viện trợ trang thiết MAY SIU AM 2D DEN TRANG DAU TLEN O VIET NAM

bị siêu âm nội soi cho khoa ngay từ DO HO! GibPr DO Y TE CHO VIET NAM TAI ‘TAY BERLIN

sZ - BS Nguyễn Ngọc Hiền và BS Nguyễn Văn Chỉ

ra tham: \h-viện tỉnh Khánh Hịa năm 1956

- Saưđĩ-“hạBS Hiền và Chỉ đã vào Tp Hồ Chí Minh dự lớp Siêu

am nang cao do TS U.Meckler giang day vao thang 7 nam 1987

- BS Hién đã cĩ nhiêu cơng

trình nghiên cứu về Siêu âm

sĩi mật, áp xe øan, u vú

và đã báo cáo tại Khánh Hịa

cũng như tại nhiêu tỉnh

trong nuéc: Daklac, Lam

Đơng, Hậu Giang, Dong Thar

- Sau do, cac lop dan em nhu

BS Linh Ha .tiếp tục gĩp phân trong sự phát triển ngành Siêu âm chân đốn tại Khánh Hịa 26

- Năm 1990, bà Weber tặng một máy Kontron Sigma I với 2 đầu dò

- Năm 1995, thành lap chi hội Siêu âm QN-ĐN với 40 hội viên

- Năm 2011: Hội có trên 300 hội viên (đăng ký qua email) và tại

thành phố Đà Nẵng có hơn 100 máy siêu âm trong đó khoảng có 10

máy siêu 4m 3D,4D

b/ Nghiên cứu khoa học:

- 1994, BS Lê Quang Thông báo cáo “Siêu âm chẩn đoán Giun chui ong mat” tai ICR 6 Singapore

- C6 2 dé tai bao cao H6i nghi Chan đoán Hình ảnh toàn quốc

- Có 12 đề tài tại Hội nghị khoa học TP Đà nẵng và Đại học Y Huế

27

a» ¢/ Phat hành tạp chí để phố biến kiến thức về Siêu âm:

VSI1 „ đã có công lớn trong việc phat hanneta

Tap chỉ này được lưu hành nội bộ

hội viên khắp nước và ban doc thê giới có

thé download vé may tinh

- Từ năm 2011, không phát hành báo giấy do không còn kinh phí nên chuyển qua bản dién tir file PDF va duy tri trang web

28

d/ Huan luyện đào tao=

- Tông sô học viên trung bình

mỗi lớp khoảng 30 người

- tính đến 2011,

wis HI- BÀN LUẬN

VS Ụ] M A/ NHUNG DIEU NGANH SIEU AM

— VIET NAM DA LAM DUOC

Phil trunø thực mà nĩi là thành qua ma nganh Siêu â am Việt Nam

cĩ được hơm nay khơng thể thiểu cơng sức trên tồn quốc của rất

- Ngồi Tp Hỗ Chí Minh ra, những hoạt động giảng dạy mà các

trường ĐHYK Hà Nội, ĐHYK Huế và một số tỉnh đã giúp rất nhiêu cho sự nhân rộng số bác sĩ Siêu âm trên tồn quốc

- Tuy nhiên, øiờ đây, khơng nên chạy theo số lượng nữa mà nên

chú ý đến chất lượng:Nên tăng các giờ thực hành như với lớp

Samsung Sono School cũng như tổ chức các lớp Siêu âm nâng cao

với những chủ đề cụ thể ( Siêu âm Doppler mạch máu não, Siêu âm Đàn hơi, Siêu âm Cò-xương-khớp ) và thời gian huấn luyện ngắn

để các bác sĩ bận cơng tác tại các bệnh viện cĩ thể tham gia được°ơ