Tên gọi Hải Vân Sơn là quan ải hùng vĩ giữa hai vùng đất Thuận Hóa và Quảng Nam. Triều Nguyễn thành lập, vị thế của Hải Vân Sơn càng được coi trọng trong thế liên hoàn chiến lược với các cửa biển khác của kinh kỳ, cùng với cửa ngõ thông thương với phương Tây là cửa biển Đà Nẵng. Hải Vân được xem như yết hầu của cả miền Trung, nơi đây chỉ cách trung tâm thành phố Đà Nẵng 40km về phía Nam, cách tỉnh Thừa Thiên Huế 100km về phía Bắc. Nếu để thế lực ngoại xâm làm chủ được điểm cao này thì sẽ đồng nghĩa với việc cả thành phố Đà Nẵng, Thừa Thiên Huế, Quân khu IV và Quân khu V bị uy hiếp. Nguy hiểm hơn, bị mất đèo Hải Vân thì không chỉ uy hiếp vấn đề quốc phòng an ninh của cả khu vực trên mà gần như đất nước bị chia cắt.
Trang 1VỊ THẾ CỦA HẢI VÂN SƠN BUỔI ĐẦU KHÁNG CHIẾN CHỐNG PHÁP VÀ
HIỆN NAY TRONG BẢO VỆ QUỐC PHÒNG – AN NINH
Diệu Phú
Khoa Lịch sử, Trường Đại học Khoa học Huế
*Email: dieuphu19942gmail.com
TÓM TẮT
Tên gọi Hải Vân Sơn là quan ải hùng vĩ giữa hai vùng đất Thuận Hóa và Quảng Nam Triều Nguyễn thành lập, vị thế của Hải Vân Sơn càng được coi trọng trong thế liên hoàn chiến lược với các cửa biển khác của kinh kỳ, cùng với cửa ngõ thông thương với phương Tây là cửa biển Đà Nẵng Hải Vân được xem như "yết hầu" của cả miền Trung, nơi đây chỉ cách trung tâm thành phố Đà Nẵng 40km về phía Nam, cách tỉnh Thừa Thiên Huế 100km về phía Bắc Nếu để thế lực ngoại xâm làm chủ được điểm cao này thì sẽ đồng nghĩa với việc cả thành phố Đà Nẵng, Thừa Thiên Huế, Quân khu IV và Quân khu V bị uy hiếp Nguy hiểm hơn, bị "mất" đèo Hải Vân thì không chỉ uy hiếp vấn đề quốc phòng - an ninh của cả khu vực trên mà gần như đất nước bị chia cắt.
TỪ KHÓA
Hải Vân an ninh, Hải Vân Sơn – Diệu Phú, vị trí của Hải Vân – Diệu Phú
1 Khái quát vị trí địa lý Hải Vân Sơn
Tên gọi Hải Vân Sơn hay còn có tên khác là Ải Hải Vân, thường được nhắc đến trong sách
sử, chỉ nơi cửa ải khó đi lại do núi non hiểm trở, là quan ải hùng vĩ giữa hai vùng đất Thuận Hóa và Quảng Nam (nay là tỉnh Thừa Thiên Huế và thành phố Đà Nẵng) Trong suốt một giai đoạn dài trong lịch sử, nhất là dưới triều Nguyễn, quan ải nổi tiếng hiểm trở này được xem là cửa ngõ phía Nam của kinh thành Huế
Núi Hải Vân có đường đèo dài khoảng 20km, cao 500m (so với mực nước biển), cắt ngang dãy núi Bạch Mã (là một phần của dãy Trường Sơn chạy cắt ra sát biển), ở giữa địa giới tỉnh Thừa Thiên - Huế (ở phía Bắc) và thành phố Đà Nẵng hiện nay (ở phía Nam), uốn lượn như dải lụa giữa không trung, vắt qua các sườn núi chạy dài bờ biển Đèo Hải Vân xưa thuộc về đất Chiêm Thành, là
Trang 2ranh giới giữa hai xứ Thuận Hóa và Quảng Nam
Theo sử liệu, trước năm Bính Ngọ (1306), vùng đất có đèo Hải Vân thuộc về châu Ô, và châu Rí của vương quốc Chămpa (còn gọi là Chiêm Thành) Sau khi được vua Chămpa là Chế Mân cắt đất làm sính lễ cưới Công chúa Huyền Trân đời Trần năm 1306, thì ngọn đèo chính là ranh giới giữa Đại Việt và Chiêm Thành
Khoảng một thế kỷ sau, vào năm Nhâm Ngọ (1402), nhà Hồ (dưới triều Hồ Hán Thương) sai tướng Đỗ Mãn đem quân sang đánh Chiêm Thành, khiến vua nước ấy là Ba Đích Lại (Jaya Sinhavarman V) phải cắt đất Chiêm Động và Cổ Lũy để cầu hòa Kể từ đó, cả vùng đất có đèo Hải Vân mới thuộc hẳn về nước ta, và trở thành ranh giới tự nhiên của hai xứ Thuận Hóa và Quảng
Nam Theo như sách Phủ Biên tạp lục của Lê Quý Đôn đã chép: "Hải Vân dưới sát bờ biển, trên chọc từng mây là giới hạn của hai xứ Thuận Hóa và
Quảng Nam" (7; tr 95).
Phần núi sông trong cuốn Đại Nam nhất thống chí (Phủ Thừa Thiên), miêu tả rất rõ về
vị trí của núi Hải Vân: "Ở phía Đông Nam huyện Phú Lộc, là chỗ giáp giới phủ Thừa Thiên và Quảng Nam, nửa đèo về phía Bắc thuộc huyện Phú Lộc tỉnh Thừa Thiên, nửa đèo về phía Nam thuộc địa phận huyện Hòa Vang tỉnh Quảng Nam, trước kia ở chỗ bàn thạch có khắc gỗ để ghi Phía Tây là núi Bà Sơn, phía Bắc là Hải Vân Sơn, 3 ngọn liên tiếp xen nhau, trên cao vót đến tầng mây, dưới chạy giăng đến bờ biển, gần như đứng trong biển, đường đi 9 khúc vòng mới vượt qua đèo, hai bên cây lớn um tùm, người đi như vượn leo chim vượt, thật là hiểm trở" (9; tr.
131)
Đến nay, có thể thấy đèo Hải Vân là một nhánh núi nằm ở điểm tận cùng của dãy Trường Sơn Bắc lan ra tận Biển Đông Từ trên đỉnh núi Hải Vân, nhìn về phía Đông và phía Nam có thể bao quát được cả vùng biển Nam Ô, vũng Đà Nẵng, bán đảo Sơn Trà và một phần tỉnh Quảng Nam Hướng Đông Bắc bao trùm được cả một vùng Biển Đông rộng lớn gồm đầm Lập An (An Cư), cửa
Tư Hiền, cửa Cảnh Dương và một phần đất của phủ Thừa Thiên
Chính những tư liệu trong sử sách đã sớm cho thấy Hải Vân là một ngọn núi dài, ăn sát ra biển, chia cắt tỉnh Thừa Thiên Huế và thành phố Đà Nẵng hiện nay Quanh Hải Vân là các ngọn núi liên tiếp nhau về phía Bắc và phía Nam của Hải Vân để tạo nên một mạch núi liền nhau Đó cũng chính là một phần khiến cho núi Hải Vân trở nên hùng vĩ, đồ sộ dưới tầm nhìn của nhiều người khi qua đây Vị trí đó đã đem lại cho Hải Vân Sơn - Hải Vân Quan có vị thế đặc biệt quan trọng trong quốc phòng - an ninh của miền Trung nói riêng và của cả đất nước Việt Nam nói chung
2 Vị thế quân sự của Hải Vân Sơn trong buổi đầu chống Pháp
Chính vì xác định được vị trí chiến lược vô cùng quan trọng của núi Hải Vân mà các vị vua
Trang 3triều Nguyễn đã đặc biệt quan tâm địa bàn này, nhằm quản lý chặt chẽ hơn và biến Hải Vân trở thành một cứ điểm mạnh trong hệ thống phòng thủ quanh kinh đô Huế Đó là những công việc xây dựng các cửa quan, cửa tấn, đóng đồn, đặt trạm, tăng cường quan lính đồn trú, các trang bị cho quân đội và giao thông liên lạc, chiêu tập dân cư, làm đường sá, san núi, đặt nhà kho, lập đền thờ thần… Những việc này chủ yếu diễn ra ở thời Minh Mạng, sau đó vua Tự Đức tăng cường thêm công tác
bố phòng Sau thời Tự Đức công việc ở đây chủ yếu là làm đường sá dưới sự chi phối của thực dân Pháp
Hải Vân như là một địa bàn chiến lược cần phải nắm giữ được, để tập kết quân đội, đặt đồn chống giữ, án ngữ con đường bộ và đường thủy trên tuyến đường ra Bắc vào Nam lúc bấy giờ Triều Nguyễn thành lập, vị thế của Hải Vân Sơn càng được coi trọng trong thế liên hoàn chiến lược với các cửa biển khác của kinh kỳ, cùng với cửa ngõ thông thương với phương Tây là cửa biển Đà Nẵng
Dưới triều Nguyễn, Huế được chọn làm nơi đóng kinh đô, nơi nằm giữa hai ngọn đèo ăn sát
ra biển là đèo Ngang và đèo Hải Vân Sức mạnh quân đội Pháp là thuyền chiến kết hợp với lính đổ
bộ, vì thế Pháp luôn chọn một nơi tốt nhất để có thể cập bến những loại thuyền to, sức nặng nên cảng cập bến phải có mực nước sâu, gần kinh đô Huế có cảng Thuận An và cảng Tư Hiền nhưng nếu đặt trong sự so sánh thì hai cảng này nhỏ và mực nước nông hơn so với cảng Đà Nẵng
Theo tính toán của quân đội Pháp, nếu đổ bộ ở Đà Nẵng rồi lại phải đi bộ hơn 100km, băng qua con đường đèo Hải Vân nguy hiểm mới đến được kinh đô Huế, xa hơn so với các địa điểm còn lại, nhưng đổi lại là sự an toàn cho quân đội Pháp khi cách kinh đô khá xa, tránh được sự phát giác, công kích nhanh của quân đội triều đình Sử sách triều Nguyễn đã đề cập đến việc tăng cường phòng thủ tại Hải Vân của triều Nguyễn khá rõ
Do cửa biển Đà Nẵng là nơi triều đình Huế chọn làm điểm tiếp đón tàu thuyền nước ngoài đến buôn bán hoặc giao thiệp, nên Hải Vân Sơn ngày càng giữ một vị trí quan trọng trong con đường bộ dẫn ra kinh đô Huế Vào năm 1840, Nguyễn Tri Phương được vua Minh Mạng cử làm Tuần Phủ Nam - Ngãi, đã cho xây dựng một kế hoạch phòng thủ khá quy mô, đề xuất với triều đình những biện pháp thông tin liên lạc từ cửa sông Hàn đến Hải Vân và ra tới kinh đô Huế
Khi Đà Nẵng bị các thế lực phương Tây tăng cường dòm ngó, triều đình Huế càng tăng cường củng cố phòng bị cho Hải Vân Sơn Chẳng hạn sau cuộc gây hấn của chiến hạm Pháp mang tên Catinat ở cửa biển Đà Nẵng ngày 26 – 9 - 1856, vua Tự Đức cho rằng cửa ải Hải Vân cùng với cửa biển ấy tin tức có quan hệ với nhau, chuẩn phái Phó vệ úy Tiền vệ doanh Long Vũ là Lê Nghị đem theo 100 quân cấm binh đến ngay cửa ải Hải Vân hiệp cùng quan quân nguyên phái đi trước để canh phòng (14; tr 52)
Trang 4Ngày 1- 9 - 1858, liên quân Pháp - Tây Ban Nha nổ súng tấn công cửa biển Đà Nẵng, nhanh chóng chiếm đóng bán đảo Sơn Trà và các đồn ven bờ Triều đình Huế lập tức phái quân ở kinh thành vào tiếp ứng chống Pháp, và lệnh cho Tổng thông quân thứ Quảng Nam mới lên là Lê Đình Lý rằng từ Hải Vân đến Câu Đê là một dải đường dài đều là quan báo, phải phòng thủ nghiêm thêm để tiện thông hành Tiếp đó vua Tự Đức lại phái Vệ úy Nguyễn Biểu đem 200 lính Vũ Lâm ở kinh và rút hơn 400 lính Các Vệ ở Hải Vân Quan tiếp viện vào mặt trận Đà Nẵng, lại lấy thêm 350 lính thuộc doanh Kỳ Vũ tăng viện và giữ Hải Vân Quan (13; tr 14) Có thể nói rằng việc quân Pháp tấn công Đà Nẵng đã uy hiếp trực tiếp đến Hải Vân Quan - cửa ngõ phía Nam của kinh đô Huế, vì vậy bằng mọi giá triều đình Huế phải tìm cách bảo vệ cho được vị trí đặc biệt quan trọng về chiến lược này
Thời điểm triều suy, nước mất về tay người Pháp nhưng anh hùng không bao giờ cam phận
khuất phục Tình thế như chính Philippe Devillers viết trong cuốn Người Pháp và An Nam bạn hay thù, rằng dù quân viễn chinh đã trổ đủ mánh khóe ngoại giao lẫn hỏa lực pháo hạm, nhưng người
Việt chưa một ngày nào dừng bước kháng chiến Và "yết hầu" đèo Hải Vân chính là một trong những thiên chứng của khúc tráng ca vệ quốc lịch sử này
Viên đô đốc Rigault de Genouilly đề ngày 17 - 9 - 1858, gửi bộ trưởng hải quân về sự thật
phía sau cuộc tấn công Đà Nẵng: "Tôi sắp phái chiếc Primauguet (cùng với cha Le Graud) ra vịnh Tonkin Không thể nghĩ đến việc đi tấn công Huế bằng đường bộ, xuất phát từ Tourane Chúng tôi thiếu hoàn toàn các phương tiện chuyên chở, đường sá rất tệ hại Với thời tiết này, quân đội không thể làm những cuộc hành binh lớn để tấn công vào một địa điểm đã được phòng thủ theo kiểu châu Âu" (15; tr 602).
Hai lần tấn công Đà Nẵng đều thất bại trên đường vượt Hải Vân ra Huế, chính người Pháp
đã cho thấy "yết hầu" quốc phòng thiên hiểm này Mặc dù Pháp lợi dụng hỏa lực pháo hạm đánh phá các thành phố cảng, nhưng lợi thế đó không còn nữa khi phải cận chiến trên đường đèo núi hiểm trở
Hơn 14 tháng đánh chiếm Đà Nẵng, quân Pháp muốn vượt qua Hải Vân Sơn để tiến ra Huế bằng đường bộ nhưng không thành công Do đó ngày 18 - 11 - 1859 chúng liều lĩnh đánh vào các đồn Chân Sảng và Định Hải dưới chân núi Hải Vân, dùng pháo hải quân bắn phá các công sự phòng thủ của triều đình bảo vệ con đường qua Hải Vân Quan
Tháng 3 - 1860, sau gần nửa năm uy hiếp trực tiếp Hải Vân Sơn không thành công, quân Pháp đành phải đốt các đồn sở thuộc Hải Vân Sơn là Chân Sảng và Định Hải rồi rút về bán đảo Sơn Trà Từ đó đường liên lạc bằng đường bộ của Hải Vân Sơn từ phía Nam được khai thông trở lại Đến ngày 23 - 3 - 1860, toàn bộ quân Pháp rút khỏi Đà Nẵng, chuyển hướng tấn công vào Nam Bộ (4; tr 126)
Trang 53 Vị thế của Hải Vân Sơn trong quốc phòng – an ninh hiện nay
Hải Vân Sơn – Hải Vân Quan đã từ rất sớm có một vị trí đặc biệt quan trọng về mặt quốc phòng - an ninh đối với đất nước Dưới các triều đại quân chủ nhiều công trình được xây dựng như: Cửa quan, cửa tấn, đường sá, nhà kho, chú trọng tăng cường các đơn vị quân đội, vũ khí trang bị để
kiểm soát và quản lý Hải Vân Sơn Sau khi thực dân Pháp đánh chiếm nước ta, việc tăng cường đưa
quân đội đến Hải Vân Sơn – Hải Vân Quan, cho xây dựng các lô cốt, đồn bốt, tháp canh ở đèo Hải Vân để kiểm soát nơi trọng yếu này Trong thời kháng chiến chống Mỹ, đã nhiều lần Hải Vân Sơn -Hải Vân Quan cản bước tiến của quân đội Mỹ, đặc biệt là trong trận then chốt để giải phóng Đà Nẵng phá vỡ chiến lược co cụm của quân đội Mỹ, giải phóng hoàn toàn Đà Nẵng năm 1975
Vị trí của đèo Hải Vân chính là điểm cao, điểm chốt chặn hết sức quan trọng trong chiến lược quốc phòng – an ninh Hải Vân được xem như "yết hầu" của cả miền Trung, nơi đây chỉ cách trung tâm thành phố Đà Nẵng 40km về phía Nam, cách tỉnh Thừa Thiên Huế 100km về phía Bắc Nếu để thế lực ngoại xâm làm chủ được điểm cao này thì sẽ đồng nghĩa với việc cả thành phố Đà Nẵng, Thừa Thiên Huế, Quân khu IV và Quân khu V bị uy hiếp Nguy hiểm hơn, bị "mất" đèo Hải Vân thì không chỉ uy hiếp vấn đề quốc phòng - an ninh của cả khu vực trên mà gần như đất nước bị chia cắt
Quân khu V đã từng đưa ra lý do, phải giữ được đỉnh Bạch Mã thì mới giữ được đèo Hải Vân và có giữ được đèo Hải Vân thì mới giữ được Đà Nẵng, hơn thế liên hoành với Hải Vân và dãy núi Bạch Mã là khu vực an ninh - quốc phòng quan trọng không riêng gì với Đà Nẵng với Thừa Thiên - Huế mà còn cả khu vực Nam Quân khu IV Chính vì thế, để bảo vệ đèo Hải Vân, cần cả hai Quân khu đứng ra bảo vệ Bộ Quốc phòng cũng khẳng định rằng, điểm cao ở đèo Hải Vân là vị trí quan trọng nên hai Quân khu cần thiết phải đầu tư để giữ vững Bên cạnh đó, điểm cao mà cả Quân khu IV và Quân khu V đều xác định là một vị trí quan trọng nhất của vùng quốc phòng trọng yếu chính là mũi nhô ra hiện nay mà trước đó tỉnh Thừa Thiên - Huế cho công ty đến từ Trung Quốc cấp phép để xây dựng khu du lịch nghỉ dưỡng World Shine vào năm 2013 vừa qua Đây là một vấn
đề hệ trọng, ảnh hưởng đến an ninh quốc gia, cần được cân nhắc kỹ
Thói quen bành trướng của người Trung Quốc đã có từ xa xưa, quốc gia này luôn lăm le xâm chiếm nước ta, điển hình là sự kiện An Dương Vương mất nước đã bắt đầu thời kỳ Bắc thuộc kéo dài 1000 năm trong lịch sử Việt Nam, đến khi Ngô Quyền đánh thắng giặc trên sông Bạch Đằng Rồi thì hàng loạt cuộc chiến tranh biên giới khác kéo dài từ xưa cho đến nay, tham vọng bành trướng của người Trung Quốc vẫn cháy rực không ngừng Quốc gia phía Nam luôn là mục tiêu mà người Trung Quốc nhắm đến
Âm mưu của người Trung Quốc được gọi là chiến thuật "cắt lát salami" Nghĩa là sẽ không
cùng lúc chiếm toàn bộ lãnh thổ của Việt Nam mà là "ăn mòn" từng bộ phận, sau đó độc chiếm trọn
Trang 6vẹn, toàn bộ Chiến thuật này không chỉ áp dụng tại Biển Đông - từng bước độc chiếm các bãi cạn
và đảo nhỏ, củng cố yêu sách chủ quyền Trung Quốc trên Biển Đông, mà còn được áp dụng trong
âm mưu xâm lược trên đất liền Việt Nam
Mặc dù Trung Quốc có thể tấn công đổ bộ từ bất kỳ địa điểm nào dọc theo bờ biển Việt Nam, nhưng tất nhiên họ sẽ nhắm đến những vị trí xung yếu nhất về an ninh - quốc phòng Đó là những vị trí đáp ứng được ít nhất một trong những tiêu chí sau: Thuận tiện cho việc đổ bộ - vùng biển nơi đổ bộ phải đủ sâu cho tàu trọng tải lớn cập bờ, cho phép cả binh lính lẫn các loại vũ khí hạng nặng đổ bộ; nếu đổ bộ thành công, Trung Quốc sẽ khống chế được một khu vực rộng lớn có tầm quan trọng chiến lược; chỉ cần một lực lượng quân sự vừa phải là đủ sức chia cắt Việt Nam tại đó; và tại vị trí đối diện bên kia biên giới Lào - Việt hoặc Campuchia - Việt Nam, Trung Quốc cũng thiết lập được căn cứ phố hợp, nhằm khi chiến tranh nổ ra, nó sẽ hiệp đồng tác chiến với lực lượng
đổ bộ từ biển vào (hoặc với cả lực lượng nằm vùng tại vị trí đổ bộ) để hình thành nên một gọng kìm nguy hiểm
Hiện nay, Trung Quốc đã chiếm lĩnh được hoặc đang tìm cách chiếm lĩnh nhiều vị trí xung yếu nằm dọc theo bờ biển Việt Nam như Vũng Áng (Hà Tĩnh), Lăng Cô (Thừa Thiên – Huế), Hải Vân (Thừa Thiên – Huế), Đà Nẵng, Vĩnh Tân (Bình Thuận), Cam Ranh…
Kế hoạch "tích tiểu thành đại" của Trung Quốc gồm nhiều hành động nhỏ: Từ việc thâu tóm
và biến các công ty Việt Nam thành công ty Trung Quốc, tăng cường sự hiện diện của người Trung Quốc tại Việt Nam; cho tới việc đẩy mạnh đầu tư lớn trên khắp đất nước, đặc biệt là khu vực Quảng Trị đến Quảng Nam - nơi hẹp nhất theo chiều Đông - Tây của dải đất hình chữ S
Khu vực đèo Hải Vân là một nơi trọng yếu luôn được quan tâm và đưa ra chiến lược phòng thủ Bởi từ đèo Hải Vân nhìn về phía Nam là khu vực Nam Ô của thành phố Đà Nẵng, từ đây về trung tâm thành phố Đà Nẵng đến với Khu hành chính chỉ mất tầm 10 phút đi xe máy hoặc ô tô, và tiếp tục có thể tỏa ra các vị trí quan trọng của Đà Nẵng như sân bay, cảng Tiên Sa… Từ đèo Hải Vân nhìn về phía Bắc thì lại là vịnh Lăng Cô, huyện Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên Huế với cảng Chân Mây và sân bay Phú Bài nằm cách đó không xa Nhưng vậy, nếu chiếm được Hải Vân thì sẽ khống chế được cả thành phố Đà Nẵng và Thừa Thiên Huế, 2 thành phố lớn của miền Trung và dễ dàng chia cắt được đất nước như đã nói ở phần trên Đó cũng là một trong những nguyên nhân khiến năm
1858 liên quân Pháp - Bồ Đào Nha chọn đánh Đà Nẵng đầu tiên để mở màng cho cuộc xâm lược của thực dân Pháp tại Việt Nam bằng mọi giá
Phải nhấn mạnh rằng khu vực đèo Hải Vân và xung quanh đèo Hải Vân là những nơi có vị trí rất quan trọng trong quân sự Điển hình nhất là trạm Rada trên bán đảo Sơn Trà nằm ở độ cao 621m so với mực nước biển, trên đỉnh núi Sơn Trà, được mệnh danh là "mắt thần Đông Dương" với bán kính quan sát của hệ thống lên đến hàng trăm km Trạm radar kiểm soát không lưu và cảnh báo
Trang 7sớm trên bán đảo Sơn Trà thuộc biên chế của Trung đoàn radar 290, có nhiệm vụ cảnh giới và theo dõi không lưu của toàn bộ vùng nước biển Đông, bao trùm lên toàn bộ Vịnh Bắc Bộ và không phận của Lào, Camphuchia
Với những trang thiết bị hiện đại ngày nay của các tập đoàn vũ khí trang bị Mỹ, điển hình như tập đoàn Lockheed Martin, vị trí của đài radar trên bán đảo Sơn Trà có thể kiểm soát không lưu hoàn toàn khu vực biển Đông, đảo Hải Nam, hầu hết không phận Việt Nam Với vị trí này, trạm Radar trên bán đảo Sơn Trà trở thành mắt thần của Trung tâm cảnh báo sớm và điều hành tác chiến đường không trên toàn bộ Biển Đông và bầu trời Việt Nam Minh chứng điều này là những bài học kinh nghiệm của Không quân Lính thủy đánh bộ Mỹ khi xây dựng căn cứ này
Như thế, không chỉ trong lịch sử, trong lúc có chiến tranh thì Hải Vân mới có vị trí quan trọng và được quan tâm đến Ngay trong thời bình với vị trí quan trọng đó, Hải Vân vẫn luôn là điểm dòm ngó của các thế lực ngoại xâm, thực tế đã có những kế hoạch đầu tư về mặt kinh tế trá hình của chính quyền Trung Quốc nhằm dần dần tạo được sức mạnh tại đây để tiếp theo phục vụ cho âm mưu xâm chiếm sau này Cần phải có sự cân nhắc kỹ để không vì lợi ích kinh tế mà ảnh hưởng đến quốc phòng - an ninh của khu vực miền Trung nói riêng và cả nước Việt Nam nói chung
Trang 8Tài liệu tham khảo
1 Võ Hương An (2014) Trong ngõ ngách sử Việt, Nxb Nam Việt.
2 Đỗ Bang (2010) Hệ thống công trình phòng thủ miền trung dưới triều Nguyễn 1802 – 1885,
Đề tài nghiên cứu cấp bộ
3 Bộ Quốc phòng - Viện Lịch sử Quân sự Việt Nam (2001) Lịch sử nghệ thuật chiến dịch Việt Nam 1945 - 1975, Nxb Chính Trị.
4 Hội Khoa học Lịch sử thành phố Đà Nẵng (2013) Đà Nẵng chống liên quân Pháp – Tây Ban Nha năm 1858 – 1860, Nxb Giáo dục Việt Nam.
5 Lê Đảng Nam Hà tiệp lục (2012) Tạp chí Nghiên cứu và phát triển, số chuyên đề 3 – 4.
6 Nguyễn Văn Đăng (2000) Hải Vân Sơn trong sử cách triều Nguyễn, Tạp chí Thông tin Khoa học và Công nghệ, Sở Khoa học Công nghệ và Môi trường Thừa Thiên Huế, tập 28, số 2
7 Lê Quý Đôn toàn tập (1977) Phủ biên tạp lục, tập 1, Nxb Khoa học Xã hội, Hà Nội.
8 Nguyễn Thị Diệu Phú (2016), Hải Vân Sơn – Hải Vân Quan trong lịch sử và định hướng phát triển du lịch hiện nay, đề tài nghiên cứu sinh viên cấp trường, trường Đại học Khoa học Huế
9 Phương Đình (1900) Dư địa chí, Nxb Văn hóa Thông tin
10 Philippe Devillers (2006) Người Pháp và An Nam bạn hay thù, Nxb Tổng hợp TP Hồ Chí
Minh
11 Nguyễn Quang Trung Tiến (2001) Hải Vân Sơn – vị trí chiến lược quan trọng trong phòng vệ kinh đô Huế hồi đầu chống Pháp xâm lược, Tạp chí nghiên cứu Lịch sử, số 317.
12 Quốc sử quán triều Nguyễn (1992) Đại Nam nhất thống chí, tập I, Nxb Thuận Hóa.
13 Quốc sử quán triều Nguyễn (1963) Đại Nam thực lục, tập II, Nxb Sử học, Hà Nội.
14 Quốc sử quán triều Nguyễn (1973) Đại Nam thực lục, tập XXVIII, Nxb Khoa học Xã hội, Hà
Nội
15 Thích Đại Sán (1963) Hải ngoại kỷ sự, (bản dịch), Nxb Viện đại học Huế.
Trang 9HAI VAN SON'S POSITION EARLY WAR AGAINST FRANCE AND NOW IN
THE PROTECTION AND DEFENSE – SECURITY
Dieu Phu
Department of History, University of science
*Email: dieuphu19942gmail.com
SUMARY
The name Hai Van Son is a majestic fort between Thuan Hoa and Quang Nam The Nguyen Dynasty was established, the position of Hai Van Son was highly valued in strategic interlocking with other estuaries of the period, together with a gateway to trade with the West, namely Da Nang seaport Hai Van is considered as the "pho" of the Central region, which is only 40km south of Da Nang city center, 100km north of Thua Thien Hue province If the foreign power to control this high point will mean that the city of Da Nang, Thua Thien Hue, Military Region IV and Military Zone V were threatened The more dangerous, "lost" Hai Van pass not only threaten the problem of national defense - the security of the region on the almost split country.