Tốc độ tiêu chuẩn của nong hàm trong chỉnh nha khi sử dụng khí cụ NONG NHANH là hai lần quay ¼ ốc nong một ngày.. McNamara đã công bố một khác theo như tôi tìm hiểu trị kết hợp hàm nong
Trang 1Tự học chỉnh nha
Bài 29: Nong nhanh - Nong chậm
I Nong nhanh và nong chậm
Việc nong hàm trên có thể thực hiện ở các tốc độ khác nhau và với các khí cụ khác nhau Một vài khí cụ được cho là khí cụ nong nhanh nhưng tốc độ nong rộng lại khác nhau ở từng bệnh nhân khi dùng cùng một loại khí cụ
Tốc độ tiêu chuẩn của nong hàm trong chỉnh nha khi sử dụng khí cụ NONG NHANH là hai lần quay ¼ ốc nong một ngày Hầu hết tất cả các ốc nong trên thị trường nong 1mm một vòng (4 lần quay là một vòng) Vậy, nong nhanh là phải đạt tốc độ ½ mm/ngày Nong nhanh tiêu chuẩn chỉ cần ¼ vòng một ngày tức là ¼ mm/ngày cho đến khi bệnh nhân 16 tuổi Từ 17 – 20 tuổi, Mc Gann khuyến cáo rằng tốc độ hoạt hóa ốc nong là ¼ vòng mỗi 2 ngày Sau tuổi 20 đến tối đa 25 tuổi, giảm tốc độ nong và thời gian hoạt hóa xuống còn ¼ vòng mỗi 3 ngày Điều này sẽ giảm độ lớn của “lực dư thừa” sẽ tích trữ lên cấu trúc xương và để bệnh nhân trưởng thành tiếp tục thấy được lý do mình phải đeo khí cụ Các bệnh nhân trưởng thành thường yêu cầu tháo khí cụ ngay khi họ nhận thấy rằng nó không có tác dụng gì, rút ngắn giai đoạn duy trì
Áp dụng tốc độ ¼ vòng mỗi ngày, hàm trên được nong rộng trong 1 tháng Nhiều người cho rằng càng nong nhanh càng tạo sự thay đổi nhiều trên
Trang 2xương và răng càng ít bị nghiêng Tôi thì tin rằng lượng nong rộng xương mong muốn phụ thuộc vào sự cứng chắc của khí cụ hơn là tốc độ nong
Nong xương hàm trên được yêu thích vì các lý do ổn định “Nền móng” của răng được mở rộng, chứ không chỉ thân răng Sự nghiêng thân răng được coi là không mong muốn vì thân răng nên thẳng hàng với chân răng trong giai đoạn quy trì Chỉ rất ít người không đồng ý với quan điểm này Nong rộng thành bên mũi giúp cải thiện hô hấp của BN Sự cải thiện hô hấp đã được khẳng định ở nghiên cứu khác, nhưng sau 2 tháng thì đường thở có vẻ lại trở lại như cũ
Để làm hàm nong nhanh gắn chặt (RPE), đầu tiên phải tách kẽ R6 trên và chọn
cỡ khâu Việc lấy dấu làm hàm nong được thực hiện khi hẹn tách kẽ, trước khi đặt chun hay lò xo tách khe Lắp hàm nong ở buổi hẹn tiếp theo sau khi chọn được cỡ khâu Không thay thế chun hay lò xo tách khe
Sau khi hoàn tất quá trình nong hàm và duy trì (thường là 2 tháng) thì tháo RPE, ngay sau đó gắn thanh ngang khẩu cái vào khâu R6 trên 2 bên để duy trì kết quả nong
Một vài nhà nắn chỉnh cảm giác nong chậm ổn định hơn nong nhanh vì các cấu trúc không bị phá vỡ khi nong chậm, lực tạo ra nằm trong giới hạn sinh học Các nghiên cứu về vấn đề này được tiến hành và kết quả cho thấy nong nhanh và nong chậm có khả năng tái phát như nhau (20 – 80%)
Điểm A được cho là sẽ nhô ra trước khi nong nhanh (bài báo của Haas năm 1964 nhằm giới thiệu lại hàm nong nhanh) nhưng các bài báo tiếp theo không chỉ ra bất
kỳ sự nhô hàm trên nào khi nong nhanh Nhô hàm trên ra trước có lợi trong điều trị Hạng III Các nghiên cứu tương tự đã cho thấy hàm trên hạ thấp xuống để đáp ứng quá trinh nong nhanh hàm trên, và cũng có lợi cho
Trang 3điều trị Hạng III vì tạo điều kiện sửa lại khớp cắn
bài báo (chưa được khẳng định lại bởi các tác giả
chỉ ra rằng xương hàm trên sẽ nhô hơn khi điều với
headgear kéo trước (headgear ngược)
McNamara đã công bố một khác theo như tôi tìm hiểu) trị kết hợp hàm nong nhanh
Nong rộng xương hàm trên là đúng, khó có thể khẳng định lại trong các slide ca bệnh rằng có thể chỉnh sửa Hạng III chỉ bằng nong hàm, và phá vỡ các cấu trúc
sẽ khiến hàm trên có khả năng nhô ra trước để đáp ứng với các lực kéo phía trước Tác dụng của headgear kéo trước (headgear ngược) khi kết hợp với hàm nong nhanh trước tuổi 20 (cũng có thể muộn hơn) là làm xương hàm trên nhô ra trước Điều này rất logic do sự phá vỡ đường khớp giữa - một trong những cấu trúc cản trở lực kéo nhô
II Các đặc điểm của đường khớp giữa vòm miệng:
Có rất nhiều đường khớp nối ảnh hưởng đến quá trình nong hàm trên chứ không chỉ đường khớp giữa vòm miệng nhưng đường khớp này được nghiên cứu nhiều nhất Các đặc điểm cấu trúc thay đôi theo tuổi, vì thế đáp ứng điều trị khác nhau khi sử dụng cùng một lực ở các độ tuổi khác nhau
Đường khớp ở tuổi thiếu niên chưa hoàn thiện nên chỉ có cấu trúc sợi Chỉ với một lực rất nhẹ có thể mở khớp, trong khoảng 400g Ở trẻ vị thành niên, khớp cấu tạo bởi sự đan xen giữa xương và sợi kiểu đan ngón và sẽ cần một lực mạnh hơn để thẳng được sự kháng lực nong hàm, khoảng 700g Cấu trúc khớp của người lớn đã bị cốt hóa 5% trước tuổi 25, đây là giới hạn cho phép nong khớp Lực cần đạt được để thắng sức cản là rất lớn, một vài trường hợp lực có thể làm gãy khớp ở bệnh nhân trưởng thành
Trang 4Hàm nong nhanh gắn chặt sẽ tạo ra lực xấp xỉ 4000g mỗi khi quay ¼ vòng của ốc nong Nong rộng xương tất nhiên có thể nếu đặt lực như thế, thậm chí cả khi khớp đã canxi hóa một phần
III Hàm nong chậm
Một số khí cụ được cho là nong hàm chậm nhưng lượng hoạt hóa của khí cụ sẽ quyết định độ lớn lực đặt khớp và tốc độ nong Tốc độ nong cũng sẽ được quyết định bởi độ tuổi của BN khi đặt lực nong
Các khí cụ sau đây được gọi là khí cụ nong chậm
1 Hàm nong Schwarz
Loại khí cụ này được thiết kế với một ốc nong (giống hàm nong nhanh) vùi trong nền nhựa tách nhau ở đường giữa vòm miệng
Khí cụ có ốc nong (giống nhưng khí cụ nong nhanh) chôn trong nhựa ở bản giữa
Ốc nong được nong chậm, ¼ vòng mỗi lần, 1 – 2 lần/tuần, yêu cầu phải đeo hàm
Trang 5Khí cụ được giữ trong miệng bởi các móc lên răng trong
các thân răng, chủ yếu là làm nghiêng răng và Schwarz
được chỉ định cho bệnh nhân trẻ, cần một lực
Lực được đặt lên mặt tách khớp rất ít Hàm nhỏ
2 Quad Helix:
Là khí cụ gắn chặt, dây 036, cuộn lại vòng xoắn và gắn trong khâu các răng
làm bằng thành 4 vào mặt hàm lớn
Trang 6Khí cụ này có thể nong bằng cách hoạt hóa trong miệng với kìm 3 chấu, dễ sử dụng và có độ tin cậy Tuy nhiên, mức độ hoạt hóa là điểm yếu của khí cụ này Mỗi nha sỹ sẽ vặn kìm với một lượng khác nhau khi hoạt hóa, dẫn đến sự khác nhau về lực đặt lên khí cụ và tạo ra kết quả điều trị khác nhau Quad Helix có thể tạo một lực đủ để thắng được sự kháng lại của đường khớp nhưng việc hoạt hóa quá mức sẽ làm răng hàm lớn bị nghiêng Các nghiên cứu chỉ ra rằng sự nong khớp ở xấp xỉ 50% BN bé (6 – 8 tuổi) và chỉ 10% ở bệnh nhân thành niên Mức
độ hoạt hóa và các đặc điểm của khớp là các yếu tố then chốt giữa nong xương
và nong răng
Quad Helix là hàm nong chậm vì nó ít tạo ra nong xương Khí cụ này được chỉ định cho bệnh nhân trẻ và nong trong 12 tháng Việc sử dụng chính nó làm khí cụ duy trì là một ưu điểm nổi bật của Quad Helix so với các khí cụ khác
III Các khí cụ chức năng:
Rất nhiều các khí cụ chức năng kết hợp nong rộng Khí cụ Frankel có nền nhựa acrylic ở ngách tiền đình phía má hai bên để giảm áp lực của phần mềm mà tác động lên răng, có tác dụng nong chậm cung hàm vì đã cân bằng
áp lực giữa lưỡi và má
Trang 7Hàm Bionator kết hợp ốc nong (như nong nhanh) được hoạt hóa 1 – 2 lần một tuần, xếp vào loại nong chậm Hàm nong bionator đặt 1 lực lên mặt trong các
Trang 8IV Khí cụ nong nhanh
Khí cụ nong nhanh được định nghĩa là khí cụ tạo ra lực tác động lên răng đủ lớn làm nong rộng xương hàm Một vài loại khí cụ khác nhau được sử dụng cho mục đích này, tất cả các loại đều phải gắn chặt vào răng để tạo được lực
1 Hyrax Appliance
Khí cụ này được hàn khâu răng hàm trên
có ốc nong,
cố đinh vào 4
và răng 6
Ốc nong được hoạt hóa theo tiêu chuẩn tốc đ“nhanh”, l ự c kho ả ng 4000g mỗi lần hoạt hóa Vấn đề hay gặp nhất khi sử dụng khí cụ này
là khâu không được chắc chắn Nếu có một khâu bị bong ra thì thường không thể gắn lại mà phải bỏ đi, chấp nhận tái phát, làm một cái mới và bắt đầu lại quá trình nong từ đầu Khi chọn khâu thường chọn khâu lớn hơn một cỡ so với khâu thử
để khí cụ ổn định
Ngoài ra, tất cả các khí cụ mà để các răng tiếp khớp có xu hướng bị nong rộng
“một bên” Ở bên phía cơ khỏe sẽ giữ các răng tiếp tục tiếp khớp có thể ngăn cản việc nong hàm Điều trị phục hồi điều này rất khó
Trang 92 Ốc nong chỉ với khâu R6:
Để tránh việc làm một khí cụ với 4 khâu phải gắn cùng lúc, khí cụ nong nhanh tại
2 R6 trên được thử nghiệm Khí cụ này có ÍT NEO CHẶN hơn khí cụ Hyrax, vì thế các R6 nhận toàn bộ lực được tạo ra bởi ốc nong Ở bệnh nhân trẻ, lực nong chỉ cần nhỏ cũng đã tạo kết quả tốt Khi bệnh nhân lớn tuổi hơn cần lực mạnh hơn vì cấu trúc khớp gây cản trở nên các R6 không đủ để chịu được lực cần có Bởi vậy, khí cụ này chỉ được áp dụng cho bệnh nhi đến 11 hoặc 12 tuổi khi chân răng 4 sữa và 5 sữa đã bị tiêu nhưng răng 4 vĩnh viễn chưa mọc
3 Hàm nong nhanh gắn chặt
Khí cụ này rất dễ chế tạo vì lab chỉ cần làm một bản nhựa acrylic che phủ tất cả các răng có mặt trên cung hàm
Bản nhựa sẽ nhả khớp tất cả các răng để tránh việc nong hàm một bên Khí cụ dễ dàng gắn lại được nếu một bên bị bong ra trong quá trình nong rộng Hàm nong nhanh gắn chặt RPE dễ áp dụng cho hàm răng hỗn hợp vì không yêu cầu
khâu ở răng sữa Khí cụ này là hàm nong nhanh được yêu thích Các hàm nong gắn chặt cũng có ưu điểm nhả khớp các răng cho phép hàm dưới trở lại vị trí trung tâm trong trường hợp có trượt chức năng do sai khớp cắn Do nong hàm trên, hàm dưới có thể nằm ngay trung tâm của vùng bị nong Sự điều chỉnh khớp cắn tức thì sẽ làm tùy trường hợp để đảm bảo là hàm dưới sẽ nằm ở chính giữa nếu trường hợp đó có trượt chức năng
Trang 105 Các ốc nong và mức độ nong:
Việc chọn kích thước ốc nong phù hợp với khí cụ của bạn là việc rất quan trọng
vì nong quá giới hạn kích thước của ốc nong sẽ làm khí cụ tách rời nhau Ốc nong có sẵn các kích thước 7 mm, 11 mm, 13 mm và tốt nhất bạn nên chọn loại thích hợp và yêu cầu với xưởng
Để quyết định kích thước ốc nong cần đo đạc mẫu hàm và ghi lại tương quan kích thước ngang giữa hai răng hàm lớn của hàm trên và hàm dưới Hàm trên là
số đo giữa đỉnh núm gần ngoài R6 hai bên, hàm dưới là số đo giữa rãnh ngoài R6 hai bên Độ rộng bình thường của hàm trên lớn hơn hàm dưới 1,5 mm
Dùng bút chì đánh dấu các điểm hố ngoài của các R6 hàm dưới và đo độ rộng hàm dưới, đánh dấu đỉnh núm ngoài gần R6 hàm trên và đo độ rộng hàm trên bằng thước kẻ chia mm
Điều trị quá 2mm cho những trường hợp cắn chéo không quá nặng, bệnh nhân nhỏ tuổi và ở vị trí mà cắn chéo không quá bắt buộc phải điều chỉnh thì mới điều trị thành công Điều trị quá 3mm cho những ca cắn chéo trung bình, BN ở tuổi thành niên và vị trí cắn chéo không quá quan trọng Điều trị quá mức 4mm với những ca cắn chéo nặng nề và kết hợp hội chứng TMJ, cắn hở
Sau khi tính toán số mm cần nong rộng thì chọn ốc nong phù hợp với khí cụ rồi gửi cho xưởng