Chẩn đoán răng ngầm Răng được xếp vào dạng “ngầm”: khi không mọc sau 2 năm tuổi thay răng đó, đường mọc răng bị cản trở, hoặc việc mọc bị dừng sau khi răng mọc lạc chỗ về phía môi hoặc
Trang 1Tự học chỉnh nha
Bài 28: Răng ngầm - Hướng
xử trí
I Chẩn đoán răng ngầm
Răng được xếp vào dạng “ngầm”: khi không mọc sau 2 năm tuổi thay răng
đó, đường mọc răng bị cản trở, hoặc việc mọc bị dừng sau khi răng mọc lạc chỗ về phía môi hoặc lưỡi so với răng khác Răng ngầm thường được sửa bằng chỉnh nha là R3 trên R3 trên mọc khoảng 10-13 tuổi
* CHẨN ĐOÁN RĂNG 3 TRÊN NGẦM:
Bắt đầu trên phim panorama Bất kì sự trùm nào của chân răng cửa lên thân R3 đều có thể bị mọc ngầm Sự che phủ chỉ ra rằng R3 có thể mọc trong hoặc ngoài so với răng cửa Rất ít R3 mọc được qua được phần hàm ếch dầy, nên vị trí hàm ếch là hay gặp ngầm nhất Để phân biệt vị trí hàm ếch hay phía môi, sờ phần mềm mặt ngoài bằng ngón tay Nếu bạn không thể thấy thân răng 3 gồ lên ở mặt ngoài thì có vẻ như R3 sẽ ngầm ở hàm ếch Phim cắn có thể dùng để xác định vị trí ngầm ở vòm miệng
Trang 2
-Vị trí bình thường của R3 trên so với chân R2 lúc 8-9 tuổi Không cho phép dính mắc cài trên R2 ở giai đoạn này
R3 trên có thể chùm chân R2 R3
có thể có vị trí ngoài hơn hoặc trong hơn Nếu ở hàm ếch thì dễ ngầm
R3 phía bên phải có vị trí tốt so với R2, nhưng bên trái thì bị trùm
Phim cắn xác định vị trí R3, trong trường hợp này là ở phía hàm ếch Phim này nên cho vào bệnh án trong trường hợp có R3 ngầm
Trang 3R3 dưới ngầm Chú ý vị trí chân R cửa dưới R3 trái ở vị trí bình thường
Giống TH trên, nhưng ngầm R4s Đây là việc thay thế R4 cho R ngầm (và nhổ R ngầm)
Cùng một case với hình 5 và 6 ở giai đoạn sau
Răng ngầm đôi khi BỊ KẸT (BLOCKED OUT) ngoài cung hàm vì chen chúc, thiếu chỗ Nếu R3 (hoặc các răng khác) ở vị trí tốt nhưng không thể mọc vì thiếu khoảng thì chúng ta sẽ coi như chúng bị kẹt Đánh giá sự hình thành chân răng
để xác định tiềm năng mọc răng Các răng thường mọc khi chân răng hình thành được 2/3, vì thế các răng ngầm mà chân răng chưa hoàn thiện được coi là có khả năng mọc lên Trong điều trị các răng mọc kẹt, tạo khoảng bằng lò xo mở hoặc nhổ răng và đặt ra hạn chót để chờ các răng tự mọc lên Tôi khuyến cáo rằng nên đợi khoảng 12 tháng sau khi tạo khoảng Nếu không thấy có sự thay đổi nào ở vị trí răng ngầm sau 12 tháng thì sẽ tiến hành phẫu thuật gắn attachment
và kéo răng
Trang 4II Những điều cần cân nhắc khi kéo răng ngầm
Khi lên kế hoạch phục hồi một răng ngầm, bạn nên xét đến nhiều vấn đề khác nhau có thể ảnh hưởng đến thành công của ca bệnh Sau khi đánh giá các lựa chọn, cũng có thể bạn sẽ nhận ra rằng việc kéo răng đó không phải là điều bệnh nhân quan tâm nhất
được dùng để chống lại lực tạo ra để kéo răng ngầm Nếu không có
đủ răng để gắn mắc cài thì khoảng cách lớn giữa hai mắc cài sẽ làm cho dây cung đàn hồi quá mức, nên không kiểm soát được độ lớn và hướng của lực Bạn có thể gắn lên cả răng sữa để tăng neo chặn và giảm khoảng cách liên mắc cài đối với hàm răng hỗn hợp Cũng có thể kéo răng ngầm bằng cung răng gắn mắc gài từng phần nhưng lại tăng khả năng gây di chuyển răng không mong muốn Tốt nhất là
gắn toàn bộ cung răng vĩnh viễn để tạo ra neo chặn cho việc kéo răng nanh
hay thất bại của nỗ lực kéo răng Nếu răng ngầm mọc thẳng thì thuận lợi hơn là những trường hợp răng nằm ngang
tiên lượng sẽ không tốt bằng răng chỉ bị che phủ một chút trên chân R2 Hướng kéo răng có thể bị kẹt do chóp R2 Cố gắng kéo
răng trong những trường hợp đó sẽ dẫn đến thất bại là không thể kéo nổi R3 hoặc gây tổn thương chân R2 Luôn luôn có khả năng
gây hại cho chân răng (thậm chí có trường hợp mất răng) khi kéo răng ngầm, vì thế cần chú ý nguy cơ này và giải thích cho bệnh nhân trước khi điều trị Bản xương vỏ có thể ngăn cản răng di chuyển, đặc
Trang 5biệt với răng ngầm phía môi Và cuối cùng, liệu có đủ khoảng trống để kéo răng ngầm lên không?
khi kéo răng Nếu khả năng mọc đã qua rồi và chân răng đã hoàn thiện thì luôn luôn có khả năng răng bị dính khớp Dính khớp thậm chí sẽ xảy
ra với tất cả các răng không thực hiện chức năng Nếu chẩn đoán ra là dính khớp thì không hay ho gì, vì xương thường chỉ cứng khớp ở 1 mặt của răng và ngăn cản răng di chuyển Lượng giá XQ cho thấy túi quanh thân răng và hình ảnh dây chằng quanh răng còn nguyên vẹn sẽ giúp tiên lượng tốt cho việc kéo răng Hầu hết các nhà phẫu thuật và nắn chỉnh đều cho răng tuổi 25 là giới hạn cho thành công của việc kéo răng nhưng bản thân tôi tin rằng giới hạn có thể đến hơn 50 tuổi
Những lời tư vấn sẽ trở thành công cụ hữu hiệu nhất cho phép kéo các răng ngầm ở người lớn Nếu một răng có thể chắc chắn di chuyển sau khi đặt lực chỉnh nha thì bạn sẽ kéo được răng đó cho dù phải mất một thời gian dài cho ca bệnh Thông thường mất 1 năm để kéo răng ngầm, một số trường hợp kéo dài 2 năm
trong những cách điều trị quá khi kéo răng 3 chính là giải pháp thay thế, như nhổ răng ngầm chẳng hạn Liệu có phải là tốt nhất khi nhổ
răng 4 để tạo khoảng kéo răng 3 ngầm ở vị trí khó? Liệu có phải tốt nhất khi nhổ răng 4 trong trường hợp chân răng cửa bên sẽ bị tổn thương khi kéo răng 3 ngầm?
Các phương án điều trị thay thế hay dùng trong các trường hợp có răng 3 trên ngầm là:
1 Nhổ răng 3 trên và răng 4 dưới Kéo răng 4 trên vào vị trí răng 3
Trang 62 Nhổ răng 2 trên và răng 4 dưới Kéo răng 3 trên vào vị trí răng 2.
Lựa chọn này có thể xem xét nếu chân răng cửa bên được tiên lượng
sẽ bị tổn thương hoặc thấy rõ điều đó khi kéo răng
III Hội chẩn cho trường hợp kéo răng ngầm
Những tư vấn ban đầu trước khi điều trị bắt đầu sẽ quyết định thành công của nỗ lực kéo răng 3 hơn bất kỳ yếu tố nào khác Những kết quả mong đợi và những nguy cơ sẽ được đưa ra giữa bác sỹ và bệnh nhân để dù thế nào, ca bệnh cũng
sẽ thành công Lập kế hoạch và đồng thuận với khả năng kéo răng không thành công Quan trọng nhất, ngay từ đầu bạn phải khẳng định rằng cần phải nắn chỉnh
dù không kéo được răng ngầm
Các yếu tố then chốt của tư vấn:
sắp đều các răng trụ cho cầu răng hoặc implant
b Nếu kéo răng ngầm thành công, việc chỉnh nha sẽ có giá trị hơn vì bạn
đã tiết kiệm tiền làm cầu răng hay implant cho bệnh nhân
c Nếu kéo răng ngầm thất bại (không thấy răng di chuyển trong 12 đến
18 tháng) thì sẽ nhổ răng ngầm và phục hổi bằng cầu răng hoặc inplant với răng trụ đã được nắn thẳng, lúc này nên giảm giá chỉnh nha (vì ít giá trị hơn)
khẳng định lại là răng có di chuyển được không
răng bên cạnh khi kéo răng ngầm Nếu R2 bị tổ thương nặng trong quá trình kéo thì bạn nên giữ răng nào? Giữ R2 có thế đã tổn
thương và nhổ R3 ngầm hay giữ R3 khỏe mạnh và nhổ R2? Câu trả lời chắc chắn là R3 quan trọng nhất trong tư duy phục hồi
Trang 7được, gồm cả nhổ R3 hay R2.
trên phim XQ lúc bắt đầu và trong quá trình điều trị, hoặc là sự giảm kích hoạt dây cung theo thời gian Khi sự kích hoạt của dây bị mất đi, thì cũng có khả năng là
răng neo chặn đang di chuyển chứ không phải răng ngầm Sau khi xác định được răng ngầm có di chuyển, bạn sẽ vẫn tiếp tục kéo răng Sẽ có vấn đề nếu răng
ngầm không di chuyển chút nào
Kỹ thuật này có thể gây hại cho dây chằng nha chu, gây ra cứng khớp Cắt vỏ xương bao quanh chân răng ngầm và/hoặc loại bỏ bản ngoài xương trên hướng mọc răng cũng được gợi ý như các phương pháp để khắc phục trường hợp răng nanh ngầm cứng khớp
Trang 8IV Mọc răng vào cung hàm
Khi răng mọc lên trên cung hàm, mắc cài, nút gắn hay cleat được thay đổi để tiếp tục tạo sự hoạt hóa dây cung
Nếu răng xoay thì có thể dùng chun chuỗi kéo từ răng bị xoay đến cleat của răng cối lớn hoặc đến attachment ở mặt ngoài để tăng thêm lực xoay Sử dụng dây cung làm thẳng Niti lực nhẹ như dây Niti012 có thể tạo ra sự hoạt hóa tốt hơn và sắp thẳng răng nhanh hơn Với trường hợp răng xoay nhiều có thể kéo dài thời gian phục hồi răng ngầm thêm 1 năm Ngay khi nhìn thấy thân răng lên đầy đủ cần phải đánh giá để lựa chọn đúng mắc cài phù hợp Nếu răng bị xoay khi đã phục hồi thì phải lựa chọn mắc cài theo hướng xoay, phía gần hoặc phía xa
Cũng cần đánh giá độ torque chân răng Nếu răng ngầm đã được kéo từ phía vòm miệng, có lẽ cần phải chọn mắc cài có độ nghiêng ngoài (Labial root torque) cho chân răng (chân răng cần được di chuyển về phía môi) Nếu răng ngầm ở phía ngoài thì việc làm trồi thân răng bằng cách sử dụng lực ở xa tâm quay của răng sẽ khiến thân răng nghiêng trong và chân răng di chuyển ra ngoài Đối với những trường hợp như vậy cần loại mắc cài làm chân răng nghiêng trong
(Lingual (Li) root torque)
Dây làm thẳng thiết diện chữ nhật sẽ được sử dụng càng sớm càng tốt Dây nhiệt 18*25 Niti sẽ là dây được lựa chọn với hình dáng và kích thước phù hợp