Vai trò của văn hóa trong kinh doanh a, Văn hoá với tư cách là tri thức, kiến thức tạo ra động lực thúc đẩy sản xuất kinh doanh phát triển b, Các yếu tố văn hoá với tư cách là những bi
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI
BÀI THẢO LUẬN
BỘ MÔN: ĐƯỜNG LỐI CÁCH MẠNG CỦA ĐẢNG
CỘNG SẢN VIỆT NAM
Đề tài: Vận dụng quan điểm của Đảng về xây dựng nền văn hóa tiên tiến
đậm đà bản sắc dân tộc trong việc xây dựng văn hóa kinh doanh ở nước
ta hiện nay.
MỤC LỤC
Trang 2A Lời mở đầu
B Nội dung
I Cơ sở lý luận
1 Văn hóa là gì?
2 Văn hóa kinh doanh là gì?
3 Vai trò của văn hóa trong kinh doanh
a, Văn hoá với tư cách là tri thức, kiến thức tạo ra động lực thúc đẩy sản xuất kinh doanh phát triển
b, Các yếu tố văn hoá với tư cách là những biểu hiện của trình độ cao trong sinh hoạt
xã hội
c, Các yếu tố văn hóa tạo sự phát triển cho kinh doanh
II Thực trạng
1 Tại sao phải xây dựng văn hóa kinh doanh?
2.Thực trạng nền văn hóa kinh doanh ở nước ta
a, Đặc điểm nền văn hóa kinh doanh ở nước ta qua từng giai đoạn
b, Thành tựu và hạn chế
3 Chiến lược xây dựng nền văn hóa kinh doanh ở Việt Nam
C Kết luận
Trang 3A Lời mở đầu
Trong công cuộc đổi mới hiện nay, việc đổi mới nền kinh tế, phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước lànhiệm vụ quan trọng hàng đầu.Trước nhiệm vụ quan trọng đó, Đảng ta đã xác định cần phải xây dựng một nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc Điều này sẽ góp phần đắc lực vào việc khai thác những nhân tố tích cực hạn chế nhân tố tiêu cực của mối quan
hệ hàng hóa –tiền tệ trong xã hội, nó sẽ giữ vai trò góp phần hình thành một con đường phát triển phù hợp với đặc điểm của dân tộc và xu hướng phát triển của thế giới Đồng thời nó sẽ giúp tạo dựng văn hóa trong kinh doanh (yếu tố tạo nên sự phát triển bền vững cho các chủ thể kinh doanh), góp phần quan trọng vào việc tạo dựng thương hiệu, uy tín, làm tăng lợi thế cạnh tranh cho nền kinh tế của cả một đất nước Trước thực tế đó, đòi hỏi
chúng ta phải “vận dụng các quan điểm của đảng về xây dựng nền văn hóa tiên tiến
đậm đà bản sắc dân tộc trong việc xây dựng văn hóa kinh doanh ở nước ta hiện nay.”
Trang 4B Nội dung
I CƠ SỞ LÝ LUẬN
1 Văn hóa là gì?
Theo Edouard Herriot nhận xét: “Văn hóa là cái còn lại khi người ta đã quên đi tất cả,
là cái thiếu khi người ta đã học tất cả” vậy để nhận diện văn hóa là gì, ta cần vạch ra được những thuộc tính của nó
Thứ nhất: văn hóa là cái thuộc tính bản chất của con người, chỉ có ở loài người và do con người sinh ra Văn hóa dùng để chỉ đặc điểm và nhân tố nhân tính, nhân văn chung của con người, nó có trong tất cả các mối quan hệ, hoạt động và sản phẩm của con người
Trang 5Thứ hai: đối với một công đồng, dân tộc,văn hóa luôn có tính đặc thufnos được thể hiện ra như một kiểu sống( lối sống kiểu ứng sử và hành động….) riêng biệt và ổn định của họ trong lịch sử, nó có tính dị tồn vá qua nhiều thế hệ.
Thứ ba: cốt lõi của văn hóa và có nhân tố quy định tính đặc thu của kiểu sống khác nhau trong xã hội là bảng giá trị của họ
Đó là một hệ thống các giá trị, gồm bà loại giá trị chân – thiện- mĩ với nội dung có nhiều yếu tố khác nhau ở mỗi cộng đồng người
Từ sự phân tích trên, có thể rút ra định nghĩa: văn hóa là các nguồn lực nội sinh của con người, là kiểu sống và bảng giá trị của các tổ chức, cộng đồng người, trung tâm là cácgiá trị chân thiện mỹ
♣ Quan điểm của Đảng ta: Văn hoá Việt Nam là tổng thể những giá trị vật chất và tinh thần do cộng đồng các dân tộc Việt Nam tạo ra trong quá trình dựng nước và giữ nước
♣ Quan điểm của đảng về xây dựng nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc:
Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội được thông qua tại Đại hội lần thứ VII (6-1991) đã xác định nền văn hóa tiên tiến và đậm đà bản sắc dân tộc là một trong sáu đặc trưng cơ bản của chế độ xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam Như vậy, nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc vừa là mục tiêu phấn đấu, vừa là một nhiệm
vụ trọng yếu trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội
Tư tưởng về xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc tiếp tục được bổ sung, phát triển đầy đủ và phong phú hơn trong các văn kiện của Đảng sau này Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa VII đã chỉ rõ: "Nền văn hóa mà Đảng
ta lãnh đạo toàn dân xây dựng là nền văn hóa tiên tiến và đậm đà bản sắc dân tộc" Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa VIII đã ra nghị quyết riêng về xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng tiếp tục khẳng định: "Xây dựng nền văn hóa tiên
Trang 6tiến, đậm đà bản sắc dân tộc vừa là mục tiêu vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh
tế - xã hội"1
Tháng 7-2004, Hội nghị lần thứ mười Ban Chấp hành Trung ương khóa IX đã ra Kết luận
Về tiếp tục thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 (khóa VIII) về xây dựng nền văn hóa ViệtNam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc trong những năm sắp tới Đại hội lần thứ X của Đảng (4-2006) khẳng định: “Tiếp tục phát triển sâu rộng và nâng cao chất lượng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, gắn kết chặt chẽ và đồng bộ hơn với phát triển kinh
tế - xã hội, làm cho văn hóa thấm sâu vào mọi lĩnh vực của đời sống xã hội”
Kế thừa, bổ sung và phát huy kết quả đạt được, Báo cáo Chính trị Đại hội XII của Đảng tiếp tục nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng, phát triển văn hoá, con người Việt Nam, đồng thời đề ra nhiệm vụ tổng quát: “Xây dựng nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, con người Việt Nam phát triển toàn diện đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước và bảo vệ vững chắc Tổ quốc xã hội chủ nghĩa” Trên cơ sở 6 nhiệm vụ, 4 nhóm giải pháp của Nghị quyết Trung ương 9 khoá XI, Nghị quyết Đại hội XII đã nghiên cứu, sắp xếp tổng hợp lại thành 7 nhiệm vụ, giải pháp phù hợp với giai đoạn hiện nay và sắp tới, nhất là vấn đề xây dựng nhân cách, đạo đức con người
Nếu như Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ X, XI và các văn kiện của Đảng trước đây xác định quan điểm xây dựng nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc để văn hoá thực sự là nền tảng tinh thần của xã hội và nói đến yếu tố con người như là một nguồn lực quan trọng trong phát triển, thì Nghị quyết Đại hội XII đã bổ sung nhân tố xây dựng con người gắn với xây dựng văn hoá làm nền tảng tinh thần với hàm ý văn hoá và con người là cặp đôi biện chứng, trong đó con người là chủ thể sáng tạo văn hoá và thụ hưởng các giá trị, sản phẩm văn hoá Ngoài ra, yếu tố con người đề cập lần này là những con người rất cụ thể, con người phải có nhân cách, đạo đức, trí tuệ, năng lực, kỹ năng, trách nhiệm xã hội…, việc xây dựng con người phải thông qua hoạt động thực tiễn, cụ thể của từng người, chứ không nói chung chung nữa
Trang 7Tại Đại hội XII của Đảng, khi nói về phát triển văn hóa và con người Việt Nam, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng nhấn mạnh: “Xây dựng môi trường văn hoá lành mạnh, tạo điều kiện để xây dựng con người Việt Nam đẹp về nhân cách, đạo đức, tâm hồn; cao về trí tuệ,năng lực, kỹ năng sáng tạo; khoẻ về thể chất; nâng cao trách nhiệm xã hội, nghĩa vụ công dân, ý thức tôn trọng, tuân thủ pháp luật” Điều này có nghĩa phát triển văn hóa thì khôngthể tách rời phát triển con người Về mặt lý luận, nói tới văn hóa là nói tới con người, vì vậy mọi hoạt động văn hóa, dù phát triển đa dạng, phong phú như thế nào đều phải hướngtới, phải quy tụ vào mục tiêu xây dựng, nuôi dưỡng con người.
Ngoài yếu tố văn hóa liên quan đến phát triển nhân cách và trí tuệ con người thì Báo cáo chính trị Đại hội XII cũng đề cập những điểm rất mới đó là văn hóa trong kinh tế, văn hóa trong chính trị, đề cập đến chủ động hội nhập quốc tế về văn hóa, phát triển công nghiệp văn hóa, xây dựng thị trường văn hóa…
Văn hóa chính trị, văn hoá Đảng cũng là một bộ phận của văn hóa dân tộc, bộ phận tiên tiến nhất, ưu tú nhất, bởi: “Đảng là đạo đức, là văn minh” Văn hoá trong Đảng, văn hoá trong chính trị càng gắn chặt, càng sâu sắc bao nhiêu, thì hiệu quả mang lại cao bấy nhiêu, bởi trong bất kỳ thời đại nào, văn hóa, nhân cách, đạo đức, nhân phẩm không thể tách rời con người
Trong hội nhập văn hoá, vấn đề là phải tìm hiểu yếu tố nào là truyền thống, cốt lõi của văn hóa Việt Nam, trên cơ sở đó ta xây dựng cốt cách của mình, đồng thời tiếp nhận có chọn lọc tinh hoa văn hóa thế giới, làm phong phú thêm văn hóa dân tộc Còn trong kinh
tế, UNESCO từng chỉ ra rằng, nền kinh tế nào mà chỉ quan tâm phát triển kinh tế, bỏ quên yếu tố con người, yếu tố văn hóa thì sẽ dẫn đến hệ lụy là kinh tế không phát triển được mà xã hội cũng có nhiều điều bất an Bởi văn hoá là sư chắt lọc, là sự kết tinh, bồi lắng: “Mưa dầm thấm lâu”, nhưng sự suy thoái của các giá trị truyền thống văn hoá thường diễn ra rất nhanh, nếu không có những kế sách đủ mạnh, đặc biệt là những quốc gia đang trên đường hội nhập
Trang 8Có thể thấy mối quan hệ biện chứng giữa kinh tế, chính trị và văn hóa ngày càng chiếm
vị trí đặc biệt trong đường lối xây dựng và phát triển đất nước, thể hiện tầm nhìn sáng suốt của Đảng về quá trình phát triển bền vững đất nước Đây là điểm tưởng như không mới, song, thật sự là một việc vô cùng quan trọng trong điều kiện xã hội hiện nay, nhằm thực hiện mục tiêu xây dựng con người Việt Nam thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa
sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước
Kế thừa kiến thức của các môn học trước, văn hóa được dùng theo nghĩa rộng: “ Văn hóa Việt Nam là tổng thể những giá trị vật chất và tinh thần do cộng đồng các dân tộc Việt Nam sáng tạo ra trong quá trình dựng nước và giữ nước”, nhưng chủ yếu là sử dụng theo nghĩa hẹp: “ Văn hóa là đời sống tinh thần của xã hội”, “ Văn hóa là hệ các giá trị, truyền thống, lối sống”, “ Văn hóa là năng lực sáng tạo” của một dân tộc, “Văn hóa là bản sắc” của một dân tộc, là cái phân biệt dân tộc này với các dân tộc khác…
2 Văn hóa kinh doanh là gì?
Văn hóa kinh doanh hay văn hóa thương mại là những giá trị văn hóa gắn liền với hoạt động kinh doanh ( mua bán, khâu gạch nối liền giữa sản xuất và tiêu dùng) một món hànghóa( một thương phẩm / dịch vụ) cụ thể trong toàn cảnh mối quan hệ văn hóa xã hội khácnhau của nó Đó là hai mặt mâu thuẫn ( văn hóa: giá trị >< kinh doanh: lợi nhuận) nhưng thống nhất: giá trị văn hóa thể hiện trong hình thức mẫu mã và chất lượng sản phẩm, trong thông tin quảng cáo sản phẩm, trong trưng bày cửa hàng sản phẩm, trong phong cách giao tiếp ứng sử của người bán đối với người mua, trong tâm lý và thị hiếu tiêu
Trang 9dùng, rộng ra là trong cả quá trình tổ chức sản xuất kinh doanh với toàn bộ các khâu, các điều kiện liên quan của nó… nhằm tạo ra các chất lượng hiệu quả kinh doanh nhất định Văn hóa kinh doanh là việc sử dụng các nhân tố kinh doanh vào việc sử dụng các hoạt động kinh doanh của chủ thể, cái văn hóa mà các chủ thể kinh doanh tạo ra trong quá trình kinh doanh hình thành nên những kiểu kinh doanh ổn địnhvà đặc thù của họ.
Đối với một người làm kinh doanh hay tổ chức kinh doanh cụ thể thì văn hóa tồn tại tiềm ẩn trong họ như một nguồn lực hệ giá trị… mà muốn khơi dậy phát huy cần có thời gian, môi trường và sự tác động phù hợp Văn hóa kinh doanh của các nhà kinh doanh được nhân biết trên hai qua điểm chính
Một là: các nhân tố văn hóa( hệ giá trị, tâm lý dân tộc, triết lý chung mà chủ thể lựa
chọn từ văn hóa dân tộc) được vận dụng từ quá trình kinh doanh tạo ra các giá trị hàng hóa và dịnh vụ phù hợp với nhu cầu và thị hiếu của khách hàng có văn hóa
Hai là: các giá trị sản phẩm văn hóa như hệ giá trị văn hóa triết lý tập tục riêng nghệ
thuật… mà chủ thể kinh doanh tạo ra trong quá trình hoạt động và làm kinh doanh của
họ, có tác dụng cổ vũ biểu dương dối với kiểu kinh doanh có văn hóa mà họ đang theo đuổi gói gọn lại là đây là lối sống văn hóa của của chủ thể kinh doanh
Nền văn hóa kinh doanh: Xét về bản chất kinh doanh không chỉ gói gọn trong khâu lưuthông, phân phối các chiến lược, thâm nhập thị trường đối với các sản phẩm của mình mà
nó còn bao quát các khâu có quan hệ hữu cơ nhau tính từ sản suất cho tới tiêu dùng Có nghĩa rằng xây dựng nền văn hóa kinh doanh là một việc làm có thực tế mà mục tiêu cụ thể là nhằm làm cho toàn bộ quá trình sản suất kinh doanh, tức yếu tố đóng vai trò rất quyết định đối với nền sản suất của đất nước ngày càng mang tính văn hóa cao thể hiện
Trang 10suất kinh doanh và sự nhạy bén với thị trường, đạo đức làm việc và phẩm hạnh làm người, ở ý thức công dân và sự giác ngộ về tính tị.
- Văn hóa thị trường: thể hiện trong cơ cấu tổ chức, hệ thống pháp chế, các chính sách chế độ, trong mọi hình thức hoạt động tổ chức liên quan đến quá trình sản xuất kinh doanh, gồm cả sự cạnh tranh tất cả nhằm tạo một môi trường kinh doanh thuận lợi tốt đẹp…
- Văn hóa doanh nghiệp: tập chung và tỏa sáng trong các thiết chế, các đơn vị tổ chức sản xuất kinh doanh thể hiện qua các biểu chưng chung thuộc về hình thức cùng các yếu
tố tạo nên thương hiệu của doanh nghiệp qua năng lực, phẩm chất, trình độ tổ chức sản xuất kinh doanh tạo ra chất lượng sản phẩm và những thành tích, truyền thông qua phong cách giao tiếp ứng xử cùa toàn đơn vị trong quá trình sản xuất kinh doanh…
=> Ba mặt trên là ba mặt ba bộ phận hợp thành một nền văn hóa kinh doanh theo nghĩa toàn vẹn nhất, trong dó vị trí mang tính chất quyết định là đầu mối trung tâm của quá trình xây dựng nền văn hóa kinh doanh hiện nay
3 Vai trò của văn hóa trong kinh doanh
a, Văn hoá với tư cách là tri thức, kiến thức tạo ra động lực thúc đẩy sản xuất kinh doanh phát triển
Sản xuất kinh doanh chính là quá trình con người sử dụng các tri thức, kiến thức tích luỹ được để tạo ra các giá trị vật chất mới Các tri thức này có thể biểu hiện dưới hình thái ý thức, gắn liền với tư liệu sản xuất và người lao động Khối lượng các tri thức, kiến thức đó bản thân nó đã là các giá trị văn hoá, đồng thời nó cũng được huy động và sử dụng vào sản xuất – kinh doanh trong môi trường văn hoá Nếu không có môi trường văn hoá trong sản xuất – kinh doanh thì không thể sử dụng được các tri thức, kiến thức đó, và đương nhiên không thể tạo ra hiệu quả sản xuất, không thể phát triển sản xuất – kinh doanh
Trang 11Với quan hệ giữa tri thức và kinh doanh như vậy, bắt buộc các giá trị văn hoá dưới dạng tri thức, kiến thức phải được đảm bảo vào sản xuất kinh doanh thì mới đảm bảo cho quá trình sản xuất kinh doanh được phát triển.
b, Các yếu tố văn hoá với tư cách là những biểu hiện của trình độ cao trong sinh hoạt xã hội
Sản xuất kinh doanh không chỉ là quá trình con người sử dụng các tư liệu sản xuất và chiếm hữu vật chất mà con là các mối quan hệ giữa con người với con người Sản xuất kinh doanh là sự hợp tác và phân công lao động, đây là quan hệ cơ bản ở cả phạm vi hẹp
và phạm vi rộng Giải quyết tốt mối quan hệ đó là đảm bảo điều kiện thành công của quá trình sản xuất kinh doanh Nhưng bản thân con người trong các mối quan hệ đó có nhữngđặc điểm tâm lý khác nhau, nguyện vọng lợi ích khác nhau, khác nhau cả về tuổi tác, về những đặc thù mang tính dân tộc, tôn giáo sự khác nhau đó dẫn đến sự khác nhau trong sinh hoạt xã hội Trong quá trình sản xuất kinh doanh, những sự khác biệt về sinh hoạt trong xã hội tuy không phải là yếu tố của quá trình đó, nhưng luôn thường trực ở mỗi conngười, mới chỉ lộ ra qua quá trình giao tiếp Nếu quá trình giao tiếp không nắm bắt được
sự khác biệt đó sẽ dẫn đến những điều biểu hiện, hoặc xung đột về suy nghĩ và hành động Mỗi người trong quá trình sản xuất kinh doanh, nếu có trình độ am hiểu sâu sắc về sinh hoạt xã hội sẽ tạo ra được các ấn tượng, các mối quan hệ tốt đẹp với người khác, tạo được bầu không khí thoải mái tin tưởng lẫn nhau trong tập thể lao động, đảm bảo quan hệkinh doanh dễ dàng
Các di sản văn hoá của một nền văn minh cổ xưa có vai trò tạo ra động lực tinh thần trong hoạt động sản xuất kinh doanh
Phân tích so sánh các quá trình phát triển và tồn tại của một nền văn minh giúp cho con người hiện đại nhìn lại từ quá khứ, biết được khả năng của chính dân tộc mình, từ đó xemxét hiện tượng và hướng tới tương lai
c, Các yếu tố văn hóa tạo sự phát triển cho kinh doanh
Trang 12Các yếu tố văn hoá trong kinh doanh tạo sự phát triển hài hoà, lành mạnh của mỗi quốcgia, tạo ra sức sống của sản phẩm hàng hoá và dịch vụ trên thị trường, tạo ra sức mạnh cộng đồng cho phát triển, tạo điều kiện cho tái sản xuất lao động, góp phần nâng cao năng suất lao động và hiệu quả kinh doanh
Mọi nền sản xuất, suy cho cùng đều nhằm thoả mãn ngày càng cao các lợi ích vật chất
và tinh thần của con người Đó vừa là mục tiêu, vừa là động cơ thúc đẩy hành động của con người Nếu quá trình kinh doanh chỉ vì lợi nhuận đơn thuần như vậy thì về mặt kinh
tế, quốc gia đó sẽ phát triển lệch lạc những ngành và lĩnh vực ít lợi nhuận sẽ không phát triển được và do vậy không thể đáp ứng được mọi nhu cầu của con người Về mặt xã hội, con người sẽ mất nhân cách đạo đức xã hội xuống cấp, tội ác gia tăng
Nói đến kinh doanh, là nói đến việc sử dụng tri thức và kiến thức Sử dụng tri thức đó đòi hỏi phải có sự kết hợp chặt chẽ giữa cá nhân, các cộng đồng người để khai thác hết kho tàng tri thức đó phục vụ cho sản xuất kinh doanh, trí tuệ của mỗi người sẽ bổ sung cho nhau tạo ra trí tuệ tập thể ở một trình độ cao và hoàn thiện hơn Sự kết hợp đó là nét đẹp văn hoá trong kinh doanh và chính nó tạo ra sức mạnh của tập thể, của cộng đồng Phục vụ đáp ứng những nhu cầu cụ thể của con người về sản phẩm hàng hoá và dịch
vụ Những sản phẩm hàng hoá và dịch vụ đó ngoài yêu cầu về số lượng và chất lượng nhất định còn đòi hỏi những yêu cầu về thẩm mỹ, tính tiện lợi khi sử dụng Có thể coi đó
là những đòi hỏi của văn hoá tiêu dùng, các sản phẩm hàng hoá và dịch vụ nào đáp ứng được những đòi hỏi đó là đáp ứng văn minh tiêu dùng và sẽ có sức sống trên thị trường
Để đạt được điều đó, sản xuất kinh doanh phải gắn liền với các yếu tố văn hoá, thông quaviệc tiếp cận các yếu tố văn hoá mà chọn lọc và vật chất hoá chúng trong sản phẩm của mình cho phù hợp với thị hiếu tiêu dùng
Các yếu tố văn hoà là món ăn tinh thần không thể thiếu của đời sống con người, như những nhu cầu vật chất khác Trong quá trình hoạt động lao động, sự căng thẳng về cơ bắp và thần kinh diễn ra thường xuyên, gây ra mệt mỏi và căng thẳng về tâm lý Đưa các yếu tố văn hoá vào sản xuất kinh doanh từ việc thiết kế nơi làm việc, các thiết bị và dụng
Trang 13cụ làm việc sẽ giảm bớt được trầm uất của những căng thẳng đó Đặc biệt đưa các hình thức hoạt động văn hoá vào trước giờ làm việc có thể tạo ra hứng phấn lao động, vào thờigian nghỉ ngơi và cuối giờ làm việc có thể nhanh chóng xoá đi sự căng thẳng và mệt mỏi
về tâm lý giúp con người nhanh chóng phục hồi sức lực hơn
II THỰC TRẠNG
1 Tại sao phải xây dựng văn hóa kinh doanh?
Xây dựng văn hóa kinh doanh có vai trò quan trọng đối với sự phát triển bền vững của doanh nghiệp cũng như nền kinh tế Văn hóa kinh doanh góp phần thúc đẩy sự phát triểnbền vững của doanh nghiệp, thể hiện cụ thể như sau:
Thứ nhất, văn hóa kinh doanh là nguồn lực cho sự phát triển của doanh nghiệp
- Trong tổ chức và quản lý kinh doanh
Vai trò văn hóa thể hiện ở sự lựa chọn phương hướng kinh doanh, sự hiểu biết về sản phẩm, dịch vụ, về những mối quan hệ giữa người với người trong tổ chức, về việc biết tuân theo các nguyên tắc và quy luật của thị trường; ở việc phát triển và bảo hộ những văn hóa có bản sắc dân tộc Ngoài ra văn hóa kinh doanh còn được thể hiện thông qua việc hướng dẫn và định hướng tiêu dùng thông qua chỉ đạo, tổ chức, hướng dẫn, một phong cách văn hóa trong kinh doanh,… Khi tất cả những yếu tố văn hóa đó kết tinh vào hoạt động kinh doanh tạo thành phương thức kinh doanh có văn hóa thì đây là một nguồnlực rất quan trọng để phát triển kinh doanh Nếu không có môi trường sản xuất văn hóa trong sản xuất kinh doanh thì không thể sử dụng các tri thức, kiến thức về kinh doanh và đương nhiên không thể tạo ra sản phẩm hàng hóa dịch vụ, dẫntới không tạo ra hiệu quả và không thể phát triển kinh doanh được
- Trong giao tiếp kinh doanh
Đặc biệt là trong mối quan hệ giữa mua và bán, khi giao tiếp với khách hàng, văn hóa kinh doanh thực sự trở thành một nguồn lực vô cùng quan trọng đối với chủ thể kinh
Trang 14doanh trong quá trình hoạt động Trong thái độ với đối tác kinh doanh, đối thủ cạnh tranh
mà có văn hóa chúng ta sẽ tạo ra được môi trường cạnh tranh lành mạnh, tạo ra các cơ hội cho sự tồn tại và phát triển lâu dài
- Trong việc thực hiện trách nhiệm xã hội của chủ thể kinh doanh
Văn hóa kinh doanh là sự gánh vác, tự nguyện những nghĩa vụ, trách nhiệm vượt lên những trách nhiệm về kinh tế và pháp lý thỏa mãn được những mong muốn của xã hội
Thứ hai, văn hóa kinh doanh là phương thức phát triển kinh doanh bền vững
Trong hoạt động kinh doanh thì động cơ kiếm được nhiều lợi nhuận là động cơ quan trọng nhất Nhưng động cơ để các nhà kinh doanh kiếm lợi không chỉ vì nhu cầu sinh lý
mà còn vì những nhu cầu cấp cao đó là nhu cầu mong muốn được xã hội tôn trọng, mong muốn được tự thể hiện và sáng tạo
Kinh doanh phi văn hóa có thể khiến chủ thể kinh doanh giàu có hơn vì họ tìm mọi cách để trốn tránh pháp luật, …Kiểu kinh doanh này không thể lâu bền,vì đó là lối kinh doanh chụp giật, ăn xổi nên nếu bị khách hàng phát hiện sẽ bị tẩy chay, xã hội lên án Kinh doanh có văn hóa không thể giúp cho doanh nghiệp đạt được hiệu quả ngay vì nóchú trọng đến việc đầu tư lâu dài, việc giữ gìn chữ tín Khi đã bước qua giai đoạn khó khăn thử thách ban đầu thì các nguồn đầu tư lâu dài như nhân lực, công nghệ,… phát huytác dụng và chủ thể kinh doanh sẽ có những bước phát triển lâu dài, bền vững
Thứ ba, văn hóa kinh doanh là điều kiện đẩy mạnh kinh tế.
Khi trao đổi thương mại quốc tế sẽ tạo ra cơ hội tiếp xúc giữa các nền văn hóa khác nhau của các nước, và việc văn hóa quốc gia đến kinh doanh là điều quan trọng quyết định đến thành công hay thất bại của một doanh nghiệp Thông qua việc tìm kiếm và cung cấp hàng hóa cho thị trường quốc tế, giới thiệu những nét đẹp những tinh hoa của dân tộc mình cho bạn bè thế giới
2 Thực trạng nền văn hóa kinh doanh ở nước ta
Trang 15a, Đặc điểm nền văn hóa kinh doanh của nước ta qua từng giai đoạn
* Văn hóa kinh doanh cổ truyền Việt Nam:
Trong suốt lịch sử phát triển của nước ta, hoạt động kinh tế phổ biến là sản xuất nông nghiệp tự cung tự cấp Trong thời kỳ phong kiến, rất ít người giỏi về kinh doanh, khi phân tích nguyên nhân không phát triển của thương mại nói riêng và của kinh tế Việt Nam nói chung, đã đưa ra một số nguyên nhân như sau:
- Người mình không có thương phẩm, tức là sản xuất kém, ít hàng hoá có uy tín
- Không có thương hội, tức là không biết liên kết với nhau trong kinh doanh
- Không có tín thực, tức là không biết giữ chữ tín
- Không có kiên tâm, ít theo đuổi một việc gì đến cùng
- Không biết trọng nghề, do chỉ chú trọng vào nghề nông, bỏ qua việc tìm hiểu và nâng cao các nghề khác
- Không có thương học, tức là không có kiến thức về kinh doanh
Như vậy, trong văn hóa cổ truyền của chúng ta, yếu tố tích cực, phù hợp với kinh doanh có phần ít hơn những yếu tố tiêu cực
* Văn hóa kinh doanh Việt Nam trước thời kỳ đổi mới:
- Dưới thời Pháp thuộc: Sự giao lưu với văn hoá Pháp đã để lại một dấu ấn sâu đậm cho văn hóa kinh doanh Việt Nam Lần đầu tiên trong lịch sử Việt Nam, kinh doanh trở thành một ngành độc lập, không phụ thuộc vào nông nghiệp Các ngành sản xuất công nghiệp và tiểu thủ công nghiệp đều phát triển hơn trước Thời kỳ này đã xuất hiện một tầng lớp tư sản dân tộc, giành lại được độc quyền thương mại từ tay tư sản nước ngoài vàbắt đầu gây dựng lòng tự hào được làm nhà kinh doanh Thương mại và ngoại thương đều phát triển nhanh chóng Đặc biệt, ngay từ những năm 30 của thế kỷ XX Việt Nam, dưới tên là xứ Đông Pháp, đã đứng thứ hai thế giới về về xuất khẩu gạo, chỉ sau Mianma
