sáng kiến kinh nghiệm toán trẻ mẫu giáo bé 3 4 tuổi

Làm quen với toán ngay từ tuổi mầm non là việc hoàn toàn đúng đắn và cần thiết giúp trẻ tìm tòi, quan sát, so sánh,...Thông qua hoạt động làm quen với toán giúp trẻ hình thành ban đầu về

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

PHÒNG GD&ĐT THÀNH PHỐ THANH HÓA

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP DẠY TRẺ 3 - 4 TUỔI LÀM QUEN VỚI TOÁN

Người thực hiện: Lê Thị Thao

Chức vụ: Giáo viên

Đơn vị công tác: Trường MN Quảng Phú

SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Toán

THANH HÓA, NĂM 2017

MỤC LỤC

M C L CỤ Ụ 2

1 M uở đầ 1

1.1 Lý do ch n t iọ đề à 1

1.2 M c ích nghiên c uụ đ ứ 1

1.3 i t ng nghiên c uĐố ượ ứ 1

1.4 Ph ng pháp nghiên c uươ ứ 1

2 N i dung c a sáng ki n kinh nghi mộ ủ ế ệ 1

2.3 Các gi i pháp ã s d ngả đ ử ụ 5

2.4 Hi u qu c a sáng ki n kinh nghi m i v i ho t ng giáo d c, v i b n ệ ả ủ ế ệ đố ớ ạ độ ụ ớ ả thân, ng nghi p v nh tr ngđồ ệ à à ườ 8

3.2 Ki n nghế ị 9

1 Mở đầu

1.1 Lý do chọn đề tài

Trong chương trình giáo dục mầm non mới hiện nay việc dạy trẻ làm quen với toán đóng vai trò trong việc cung cấp kiến thức ban đầu cho trẻ Làm quen với toán ngay từ tuổi mầm non là việc hoàn toàn đúng đắn và cần thiết giúp trẻ tìm tòi, quan sát, so sánh, Thông qua hoạt động làm quen với toán giúp trẻ hình thành ban đầu về toán như: Số lượng, kích thước, hình dạng, bên cạnh

đó thì việc xác định vị trí trong không gian giúp trẻ xác định đúng các vị trí trên

- dưới, trước – sau, phải - trái của mình và của đối tượng khác trong không gian,

Trên thực tế khả năng định hướng trong không gian của trẻ còn hạn chế, nhiều trẻ tới cuối độ tuổi vẫn còn nhầm lẫn các phía của bản thân và của đối tượng khác và sử dụng các từ ngữ toán học chưa chuẩn xác Chính vì vậy mà tôi

chọn đề tài “Một số phương pháp dạy trẻ 3 - 4 tuổi làm quen với toán” Để làm

kinh nghiệm sáng kiến

1.2 Mục đích nghiên cứu

Việc nghiên cứu đề tài nhằm tìm hiểu thực trạng trẻ 3 – 4 tuổi về vấn đề làm quen với toán Dựa trên kiến thức, quá trình tìm hiểu và tình hình thực tế nhằm đưa ra các giải pháp thực hiện cho trẻ 3 – 4 tuổi làm quen với toán Sau quá trình áp dụng các giải pháp, sáng kiến thực hiện, đánh giá hiệu quả mà giải pháp đã đạt được

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Lớp mẫu giáo bé C1 (3 – 4 tuổi) Trường Mầm non Quảng Phú

1.4 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu;

- Phương pháp quan sát;

- Phương pháp điều tra;

- Phương pháp thực nghiệm

2 Nội dung của sáng kiến kinh nghiệm

2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm

Hoạt động cho trẻ “Làm quen với toán” có ý nghĩa rất quan trọng trong việc hình thành và phát triển nhân cách cho trẻ Đặc biệt nó có tầm quan trọng rất lớn đối với việc phát triển trí tuệ của trẻ Cho trẻ “Làm quen với toán” nhằm hình thành các biểu tưởng sơ đẳng ban đầu về toán sẽ cung cấp những kinh

nghiệm, những vấn đề có ý nghĩa và thú vị gần gũi liên quan đến cuộc sống thực của trẻ, giúp trẻ có những phản ứng nhanh nhạy xẩy ra trong cuộc sống hàng ngày Vậy tổ chức các hoạt động giáo dục như thế nào để trẻ lĩnh hội các kiến thức một cách đơn giản nhưng hiệu quả nhất, đặc biệt là đối với hoạt động cho trẻ “Làm quen với toán” Đây là một trong những hoạt động đòi hỏi độ chính xác cao về kiển thức Muốn làm tốt được việc này trước hết đòi hỏi người giáo viên phải có tâm huyết với nghề, nắm chắc kiến thức, kĩ năng để tổ chức tốt các hoạt động, say sưa suy nghĩ tìm tòi, chu đáo tỉ mỉ, linh hoạt sáng tạo trong việc hướng dẫn trẻ tham gia vào hoạt động một cách có khoa học để trẻ bước đầu hình thành những kĩ năng học tập đối với hoạt động làm quen với biểu tượng toán sơ đẳng Đối với hoạt động này người giáo viên cần phải đầu tư thời gian, công sức một cách công phu, khoa học để chuẩn bị đồ dùng cho hoạt động mới mong tiết học đạt được hiệu quả cao và khả năng tiếp thu kiến thức của trẻ sẽ đạt được ở mức độ cao nhất trong quá trình tham gia các hoạt động của trẻ

Xuất phát từ đặc điểm khă năng nhận thức của trẻ đó là đi từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng, từ tư duy trừu tượng đến thế giới xung quanh Nên khi tổ chức các hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ ở trường mầm non, ngay

từ lứa tuổi nhà trẻ, trẻ đã được hoạt động với đồ vật, qua đó mà trẻ đã dần dần biết được sự khác nhau ró nét giữa to hơn - nhỏ hơn; cao hơn - thấp hơn, ít hơn-nhiều hơn … với những dấu hiệu đặc trưng nhất Song đến tuổi mẫu giáo, trí tuệ

và các giác quan của trẻ phát triển hoàn thiện hơn, trẻ bắt đầu thích tìm hiểu, khám phá và nhận biết được những kiến thức sơ đẳng nhất của toán học: về các biểu tượng, các nhóm đối tượng, cách xếp tương ứng 1-1, về số lượng và các con số 1,2 3 10 Hoạt động làm quen với toán giúp trẻ biết quan sát, phát hiện những dấu hiệu nổi bật rõ nét về màu sắc, hình dạng, kích thước, chủng loại để trẻ có thể tạo thành nhóm đồ vật theo dấu hiệu cho trước Làm quen với toán còn giúp trẻ nhận biết sự khác biệt rõ nét về số lượng ít hơn - nhiều hơn trong phạm

vi 10, về độ lớn (to nhất, nhỏ hơn, nhỏ nhất), chiều cao (cao nhất, thấp hơn, thấp nhất), chiều dài, chiều rộng giữa 2,3 nhóm đối tượng …Thông qua hoạt động làm quen với toán còn giúp trẻ nhận biết và gọi đúng tên các hình cơ bản

(vuông, tròn chữ nhật, tam giác), các khối(cầu, trụ, vuông, chữ nhật, tam giac), biết định hướng trong không gian (phía trước, sau, phải, trái, trên, dưới…), nhận biết về thời gian(hôm qua Hôm nay, ngày mai…), nhận biết các con số trong cuộc sống hàng ngày như ngày trên đốc lịch, giờ trên đồng hồ, số nhà, số điện thoại, biển số xe, các số điện khẩn cấp: 113,114,115…

Có thể nói, những biểu tượng toán ban đầu của trẻ em xuất hiện thông qua các hoạt động trải nghiệm hàng ngày, trong môi trường học tập phong phú và hấp dẫn Do đó, để hình thành các biểu tượng toán sơ đẳng cho trẻ ở các độ tuổi khác nhau thì giáo viên cần

Cung cấp các biểu tượng phù hợp với khả năng của từng độ tuổi

Xây dựng được kế hoạch hoạt động hàng ngày cho trẻ, tạo được nhiều cơ hội cho trẻ trải nghiệm các biểu tượng về toán qua các hoạt động hàng ngày như: học tập, vui chơi…

Tạo và duy trì sự hứng thú, say mê của trẻ, phát triển thái độ tích cực của trẻ đối với việc tham gia hoạt động làm quen với toán,

Phát triển tư duy, suy nghĩ của trẻ bằng cách đưa ra các câu hỏi mở, khuyến khích trẻ tìm cách giải quyết: Đã làm gì? Làm như thế nào?

Tạo được môi trường trong và ngoài lớp phong phú, hấp dẫn trẻ kích thích trẻ tò mò, khám phá, phân loại, so sánh…

Đồ dùng, đồ chơi để dạy trẻ phải dễ sử dụng, phù hợp với độ tuổi và đủ số lượng cho từng trẻ

Khi hướng dẫn một hoạt động cho trẻ làm quen, giáo viên cần giao nhiệm

vụ cho trẻ đồng thời cùng làm với trẻ, không hướng dẫn trẻ theo từng thao tác

Từ đó hình thành hệ thống hoá kiến thức một cách chính xác, khoa học

2.2 Thực trạng các vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

Năm học 201 – 201 tôi được nhà trường phân công dạy lớp mẫu giáo bé 3

- 4 tuổi C1 - Trường Mầm non Quảng Phú, với số trẻ là 40 cháu Ngay từ đầu năm tôi đã tìm hiểu đặc điểm, tâm sinh lý trẻ và kết hợp kiểm tra kiến thức đầu

năm của hoạt động “làm quen với toán” Đồng thời rà soát về cơ sở vật chất, tôi

thấy có những thuận lợi và khó khăn sau:

a) Thuận lợi.

- Được sự quan tâm của ngành GD - ĐT, của Phòng Giáo dục - Đào tạo

Tp Thanh Hóa, cũng như Trường Mầm non Quảng Phú đã thường xuyên mở các chuyên đề để bồi dưỡng chuyên môn cho đội ngũ cán bộ giáo viên cốt cán của các trường

- BGH nhiệt tình, năng động, có trình độ chuyên môn cao Thường xuyên quan tâm giúp đỡ giáo viên khi gặp khó khăn, vướng mắc về chuyên môn Sau mỗi lần kiến tập chuyên đề của ngành GD - ĐT, của Phòng Giáo dục - Đào tạo

Tp Thanh Hóa, cũng như Trường Mầm non Quảng Phú thực hiện theo chương trình Mầm non mới BGH lại triển khai dạy mẫu để 100% giáo viên được học tập tiếp thu

- Các cháu đồng đều về lứa tuổi và được sự quan tâm hỗ trợ kịp thời của phụ huynh Trẻ cú nề nếp thói quen học tập tốt

- BGH luôn bố trí dự giờ, kiến tập chéo trong trường, tham khảo các tiết dạy của những giờ kiến tập trường bạn Động viên khuyến khích kịp thời mỗi khi giáo viên có những sáng tạo trong các hoạt động

-Trao đổi rút kinh nghiệm trong tổ soạn bài, chị em đồng nghiệp giúp đỡ nhau cùng tiến bộ từ đó chúng tôi đã nâng cao được chất lượng dạy và học

b) Khó khăn.

* Đối với cô giáo:

- Đồ dựng học toán của trẻ 3 tuổi chưa có đủ, chưa hấp dẫn trẻ

- Phương tiện về công nghệ thông tin còn hạn chế

- Một số phụ huynh chưa nhận thức rõ tầm quan trọng của việc giáo dục trẻ trong trường Mầm non

* Đối với trẻ:

- Nhiều trẻ đến lớp còn rụt rè, nhút nhát một số chỏu đi học chưa đều

- Khả năng nhận biết của trẻ còn hạn chế

c) Kết quả khảo sát.

- Từ thực trạng hiện nay ngay từ đầu năm học tôi đã tiến hành khảo sát và phân loại chất lượng học sinh trên cơ sở đó tôi tìm ra giải pháp phù hợp giúp trẻ

lớp tôi học tốt môn Toán

Số liệu điều tra trước khi thực hiện đề tài như sau: Tổng số lượng của lớp

là 40 trẻ

Số lượng Tỷ lệ

vào

Để anh tính%

Đây là kết quả thấp so với yêu cầu đặt ra Sau nhiều ngày suy nghĩ tôi quyết định tìm 1 số phương pháp giúp trẻ lớp tôi học tốt môn Toán

2.3 Các giải pháp đã sử dụng

2.3.1 Giải pháp 1:Làm đồ dùng trực quan phù hợp với giờ học.

Để tăng tính hấp dẫn của giờ học tôi luôn vận dụng các nguyên vật liệu có sẵn ở địa phương như: Gỗ vụn, hộp giấy, hột hạt … để tạo ra những đồ dùng học tập đẹp phong phú hấp dẫn lạ mắt có nội dung gắn bó với cuộc sống của trẻ phù hợp với từng chủ đề, chủ điểm

Ví dụ: Tôi dùng muỗng nhữa làm chuồn chuồn,vỏ hộp sữa chua tạo ra con vịt hoặc len quấn làm con gà, vỏ sò làm cá…

Như vậy sẽ làm cho trẻ hứng thú trong giờ học toán về số lượng từ đó sẽ hấp dẫn và lôi cuốn trẻ vào hoạt động

2.3.2 Giải pháp 2: Lồng ghép tích hợp các hoạt động vào giờ học.

Muốn tổ chức tiết học có tính sáng tạo phong phú và lô gíc đồng thời trẻ tích cực hoạt động thì bản thân tôi phải tìm ra cách tích hợp các môn học sao cho hợp lý

Cô cần biết phối hợp khéo léo các phương pháp dạy học khác nhau như:

Kể chuyện, chơi trò chơi, bài hát để dẫn dắt trẻ vào tiết học một cách nhẹ nhàng

mà không thụ động

Ví dụ 1: Cho trẻ chơi trò chơi "Tôi là hình học" để dẫn dắt trẻ vào đề tài nhận biết phân biệt hình vuông, hình tròn, hình tam giác, hình chữ nhật

Ví dụ 2: Cho trẻ thăm quan vườn trường quan sát cây xanh và vào giờ học

cô cho trẻ so sánh chiều cao của ba đối tượng

Như vây cô vừa lồng ghép môn tìm hiểu môi trường xung quanh lại được

kết hợp giáo dục trẻ bết dữ gìn bảo vệ môi trường xanh sạch đẹp Dựa trên những kinh nghiệm trẻ đã có để dẫn dắt trẻ thu nhận kiến thức mới và để làm được đều đó thì giáo viên phải là chiếc cầu nối biến các hoạt động giữa trẻ và cô thành các hoạt động giữa trẻ với trẻ để trẻ tự kiển tra lẫn nhau, bày cho nhau cách độc, cách đếm, cách chơi

Ví dụ 3: Con hãy dùng sợi dây này xếp thành hình vuông

Con có dùng dây này làm hình gì nữa ngoài hình vuông ?

Nghệ thuật của người giáo viên là phải biết sử dụng hợp lý các biệp pháp, biết giải quyết tình huống một cách mền dẻo, biết tận dụng các thời cơ tình huống dễ dạy

2.3.3 Giải pháp 3: Xây dựng giờ dạy trên lớp

Xây dựng tổ chức cho trẻ hoạt động tuỳ thuộc vào điều kiện của lớp, đối tượng trẻ vào không gian hoạt động

Ví dụ: Đối với giờ định hướng không gian gió viên có thể tổ chức cho trẻ hoạt động ở ngoài trời (dựa vào chủ đề luật lệ phương tiên giao thông)

Để trẻ có thể thấy được các phương tiện giao thông đi lại, thấy được người tham gia thông để trẻ đễ xác định và khi cho trẻ chơi trò chơi ngoài trời thì trẻ cảm nhận được thực tế hơn, sáng tạo hơn và trẻ được hoạt động tích cực dễ nhận biết

mà nội dung vẫn không thay đổi

2.3.4 Giải pháp 4: Cho trẻ khám phá hoạt động thông qua việc ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động làm quen với toán

Hoạt động làm quen với toán cung cấp cho trẻ kĩ năng nhận biết so sánh màu sắc, hình dạng, kích thước,tạo nhóm… các sự vật hiện tượng

Ví dụ: Đếm từ 1 đến 5 (ở chủ đề PTGT)

Mục đích :

Trẻ biết đếm từ 1-5 số lượng các đối tượng

Nhận biết một số PTGT tên gọi, nơi hoạt động…

Chuẩn bị:

Cô copy những hình ảnh ôtô, xe máy, thuyền, tàu thuỷ…

Vào slide show tạo trang trình diễn cho các PTGT xuất hiện theo ý muốn

Tiến hành:

Cho trẻ nghe và hát theo bài “Ô tô xe lửa”

Cho trẻ quan sát ôtô và đếm số lượng

Lần lượt cho từng loại PTGT xuất hiện, cô yêu cầu trẻ gọi tên, nói nơi hoạt

động, đếm số lượng, chọn thẻ chấm tròn tượng ứng Đây là phương pháp đạt hiệu quả cao trong giờ học mà tôi đó thực hiện trờn lớp

2.3.5 Giải pháp 5: Luyện tập.

Để hình thành các biểu tượng ban đầu về toán cho trẻ tôi dành nhiều thời gian và tạo nhiều cơ hội cho trẻ được luyện tập, trải nghiệm dưới nhiều hình thức khác nhau

+ Luyện tập qua các bài tập ứng dụng đa dạng, phong phú với các hình thức khác nhau và sử dụng các loại phương tiện khác nhau

+ Vận dụng các hiểu biết đã có để giải quyết các tình huống cụ thể trong thực tế + Luyện tập qua trò chơi: với mỗi trò chơi cần nói rõ tên trò chơi, cách chơi, luật chơi

+ Luyện tập qua các môn học khác và các hoạt động khác

Trong 1 tiết học tôi cũng dành nhiều thời gian hơn để luyện tập hơn là cung cấp kiến thức Tôi chỉ thiết kế và tổ chức các hoạt động và nêu trực tiếp tham gia hoạt động, nhận xét kết quả của hoạt động và nêu biểu tượng cần hình thành Sau đó tôi chính xác hoá kết quả, kiểm tra kết quả bằng kỹ năng (nếu có) sau đó khái quát hoá để hình thành biểu tượng

VD1: Với hoạt động so sánh sự khác biệt rõ nét về số lượng giữa 2 đối tượng Tôi thiết kế hoạt động luyện tập cho trẻ tự xếp số lượng con mèo và con cá ra, sau đó cho trẻ so sánh số lượng của 2 nhóm đối tượng và nhận xét, đưa ra biểu tượng cần hình thành (nhiều hơn – ít hơn) Tôi chính xác hoá kết quả trẻ làm và kiểm tra lại bằng kỹ năng ghép đôi

VD2: Luyện tập qua trò chơi: 1 số trò chơi: Về đúng nhà (bến), tìm đúng đôi, biểu đồ, phương tiện giao thông của bé (luyện tập nhận biết hình dạng và số đếm) ghép đúng hình ban đầu (luyện nhận biết 4 hình) xếp que tính tạo thành các hình đã học, gấp hình

Mỗi 1 biểu tượng cần hình thành tôi đưa ra nhiều hình thức luyện tập đa dạng và phong phú nên trẻ tiếp thu kiến thức một cách tốt hơn, nhẹ nhàng hơn Đây là 1 phương pháp rất có hiệu quả

2.3.6 Giải pháp 6: Dùng lời nói: Đàm thoại, giảng giải, trò chuyện.

Phương pháp này có ỹ nghĩa quan trọng trong việc giúp trẻ nhận biết những đặc điểm, thuộc tính, bản chất của đối tượng nhận thức Tôi dùng phương pháp này

để mô tả, hướng dẫn, gợi ý hoặc hỏi trẻ nhằm hướng dẫn trẻ quan sát, đối chiếu,

so sánh, phân tích, khái quát hoá để nắm được những tri thức cần thiết Phương pháp này đòi hỏi phải sử dụng khéo léo, lời nói và câu hỏi của tôi phải ngắn gọn,

rõ ràng phù hợp với lứa tuổi trẻ lớp mình, và kinh nghiệm của trẻ, kích thích trẻ huy động các thao tác tư duy Tôi luôn tạo cơ hội cho mọi trẻ đều được tham gia trả lời và khuyến khích trẻ nói lên những ý kiến của bản thân

VD: Với hoạt động nhận biết phân biệt hình tròn, hình vuông cho trẻ được trực tiếp sờ đường bao của hình và đưa ra nhận xét Cô đưa ra câu hỏi con sờ xung quanh hình vuông thấy nó thế nào

VD: Với hoạt động so sánh sự khác nhau rõ nét về chiều dài của 2 đối tượng Cô đưa ra câu hỏi gợi mở làm thế nào để biết băng giấy xanh dài hơn băng giấy đỏ VD: Với hoạt động phân biệt to – nhỏ Cô tạo tình huống làm thế nào để biết cái bát màu đỏ nhỏ hơn cái bát màu xanh (đặt bát đỏ vào trong bát xanh)

2.3.7 Giải pháp 7: Phối hợp với phụ huynh.

Tôi thường xuyên trao đổi với các bậc phụ huynh nên tạo nhiều cơ hội cho trẻ được thường xuyên luyện tập, củng cố các biểu tượng ban dầu về toán ở mọi lúc mọi nơi, từ đó tạo cho trẻ chú ý với các sự vật hiện tượng xung quanh mỡnh và kết hợp với phụ huynh để có thể khi ở nhà với những kiến thức đó học bố mẹ có thể khuyến khích trẻ tham gia vào các công việc trong gia đình theo chỉ dẫn của cha mẹ.Như vậy cha mẹ có vai trò rất quan trọng và cần thiết hỗ trợ rất nhiều cho trẻ trong việc hình thành các biểu tượng toán Qua một thời gian trao đổi tôi nhận thấy trẻ tiến bộ rừ rệt về cỏch nhận thức đối với bộ mụn toán, đồng thời phụ huynh còn giúp tôi sưu tầm đồ dùng đồ chơi phục vụ cho công tác giảng dạy

2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường

Sau một năm thực hiện các phương pháp và hình thức cho trẻ 3 – 4 tuổi lớp tôi làm quen với toán Trong suốt năm học tôi đã theo dõi và đánh giá kết quả phát triển nhận thức ở hoạt động làm quen với toán có lớp tôi như sau: Tổng

số lượng của lớp là 40 trẻ

Kết quả so sánh đối chứng

T

T

Phân loại

Số lượn g

Tỷ lệ Số

lượn g

Tỷ lệ Số

lượn g

Tỷ lệ

Số lượn g

Tỷ lệ

1 Loại tốt

2 Loại khá