ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN vào GIẢNG dạy bộ môn âm NHẠC ở TRƯỜNG THCS

Để bắt kịp xu hướng chung của toàn xã hội là giáo viên giảng dạy bộ môn âm nhạc,cùng với sự hỗ trợ của thiết bị, việc tạo điều kiện thuận lợi từ BGH nhàtrường đang công tác, tôi đã tích

PHềNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN THANH OAI



Đề Tài Sáng kiến kinh nghiệm

Tên đề tài:

DẠY BỘ MễN ÂM NHẠC Ở TRƯỜNG THCS "

MỤC LỤC

A PHẦN MỞ ĐẦU 3 I.ĐẶT VẤN ĐỀ 3

II Lí DO CHỌN ĐỀ TÀI 3

B PHẦN NỘI DUNG 5

I CƠ SỞ LÍ LUẬN 5

1 Mục tiêu của môn âm nhạc: 5

2 Nội dung của bộ môn âm nhạc: 5

II.CƠ SỞ THỰC TIỄN 5

1.KÕt qu¶ häc tËp khi cha ¸p dông CNTT: 5

2.Một số thuận lợi và khó khăn khi thực hiện việc ứng dụng CNTT vào giảng dạy bộ môn âm nhạc nơi tôi đang công tác 6

III CÁC GIẢI PHÁP ỨNG DỤNG CNTT VÀO VIỆC THIẾT KẾ BÀI GIẢNG MÔN ÂM NHẠC 7

1 Dạy hát: 7

2 Dạy phân môn tập đọc nhạc 8

3 Dạy phân môn Âm nhạc thường thức 8

IV THỰC NGHIỆM 8

1 Phân môn dạy hát 8

2 phân môn dạy tập đọc nhạc 14

3.Phân môn Âm nhạc thường thức: 17

C KẾT LUẬN 26

A PHẦN MỞ ĐẦU

I. ĐẶT VẤN ĐỀ

Âm nhạc là nghệ thuật của âm thanh, gồm giọng hát và âm thanh của cácloại nhạc cụ Giáo dục âm nhạc cho HS phổ thông nhằm tác động vào đời sốngtinh thần của các em, giúp các em yêu thích thế giới thiên nhiên và vui tươi, yêuđời hơn trong cụôc sống Trong những năm gần đây, sự bùng nổ việc ứng dụngcông nghệ thông tin trên toàn cầu trong mọi phương diện đã trở nên rất phổ biến

và không thể thiếu trên mọi lĩnh vực công việc

Ở Việt Nam nói chung và trong nghành giáo dục nói riêng việc sử dụngcông nghệ thông tin đã trở nên phổ cập và mang tính thường nhật Đổi mớiphương pháp giáo dục nhằm tích cực hóa quá trình học tập của HS,để thực hiệnđược điều này ngoài sự nghiên cứu về phương pháp truyền giảng, thì giáo viêncòn phải nghiên cứu sử dụng các thiết bị công nghệ, các phần mềm hổ trợ dạyhọc để ứng dụng Công nghệ thông tin(CNTT) trong trường học được đẩy mạnhứng dụng trong mấy năm qua đã từng bước nâng cao chất lượng dạy học, tíchcực thực hiện đổi mới phương pháp giáo dục

Để bắt kịp xu hướng chung của toàn xã hội là giáo viên giảng dạy bộ môn

âm nhạc,cùng với sự hỗ trợ của thiết bị, việc tạo điều kiện thuận lợi từ BGH nhàtrường đang công tác, tôi đã tích cực tìm hiểu nghiên cứu sử dụng các phần mềm

và đưa vào thực nghiệm trong dạy học

Trong mỗi tiết học Âm nhạc giờ đây để thoát khỏi cách dạy chay hoặc cóchăng là với vài thứ đồ dùng lạc hậu, tính trực quan và thẩmmĩ thấp, người giáo

viên có thể khai thác và sử dụng công nghệ thông tin như một công cụ hữu ích

để việc giảng dạy Âm nhạc trở nên hấp dẫn và mang tính chuyên nghiệphơn.Mọi thông tin , tài liệu hỗ chợ cho công việc giảng dạy Âm nhạc có thể khaithác được trên mạng Internet, các bài dạy đều có thể thiết kế trên máy tính đểgiờ dạy sẽ hay hơn, sinh động hơn

Nhằm phát huy tính tích cực của công nghệ thông tin trong việc giảng dạymôn Âm nhạc, đặc biệt là trong các tiết học Âm nhạc thường thức hay các tiếttập đọc nhạc,bài đọc thêm giáo viên có thể thiết kế bài giảng với các phầnmềm hỗ trợ trên máy tính như: PowerPoint, Encore, Finale

Qua việc giảng dạy môn Âm nhạc nhiều năm, thực tế đã chứng minh làchất lượng các giờ học Âm nhạc có sử dụng CNTT đều đem hiệu quả cao Sựhứng thú trong học tập của học sinh thể hiện rõ rệt, người giáo viên có nhiều cơhội để nâng cao và mở rộng lượng kiến thức cần cung cấp cho học sinh Cácdẫn chứng cụ thể và chính xác hơn,cuối tiết học bên cạnh việc dạy và học môn

Âm nhạc thì một điều quan trọng hơn đó là học sinh cũng đã một phần nào đượcgiáo dục về thẩm mĩ, thái độ cảm thụ và thưởng thức âm nhạc

Trong bài viết này tôi không đi sâu vào trình bày phân tích các phần mềm hỗ trợ

mà chỉ giới thiệu khả năng ứng dụng cụ thể của CNTT với một số bài học của

phân môn Âm nhạc.Đó là lý do tôi chọn báo cáo chuyên đề Ứng dụng công

nghệ thông tin vào giảng dạy bộ môn âm nhạc ở trường THCS

B PHẦN NỘI DUNG

I CƠ SỞ LÍ LUẬN

1 Mục tiêu của môn âm nhạc:

Là hình thành và phát triển năng lực, cảm thụ Âm nhạc của HS tạo chocác em có trình độ văn hóa âm nhạc nhất định, góp phần giáo dục toàn diện hàihòa nhân cách.Khích lệ HS hăng hái tham gia hoạt động âm nhạc làm cho đờisống tinh thần phong phú, lành mạnh tạo điều kiện cho các em bộc lộ và pháttriển năng khiếu.Mở rộng hiểu biết về truyền thống âm nhạc Việt Nam và tinhhoa âm nhạc thế giới góp phần bồi dưỡng đạo đức, trí tuệ, tạo không khí vui tươilành mạnh

2 Nội dung của bộ môn âm nhạc:

Môn âm nhạc gồm có ba phân môn:

II. CƠ SỞ THỰC TIỄN

1.KÕt qu¶ häc tËp khi cha ¸p dông CNTT:

- 50% häc sinh thÝch häc nh¹c

* Nhà trường: Tạo điều kiện hết sức thuận lợi cho tôi để có kết quả tốt nhất

Được sự ủng hộ của các cấp, ban nghành, phụ huynh toàn trường hỗ trợ cơ sởvật chất cho nhà trường và đặc biệt là sự quan tâm đầu tư các trang thiết bị hiệnđại của BGH nhà trường trong những năm học qua

-Có máy chiếu Projector, máy camera vật thể, hệ thống máy vi tính hiện đạidược nối mạng Internet

* Giáo viên:

-Được tham gia các lớp tập huấn sử dụng CNTT

-Khá thành thạo khi sử dụng các phần mềm tin học

-Nhiệt tình, sáng tạo, có ý thức đổi mới phương pháp dạy học

* Học sinh:

-Học sinh rất say mê, hứng thú học tập môn âm nhạc, đặc biệt là những tiết học

có sử dụng CNTT

b Khó khăn

-Việc xây dựng và thiết kế bài giảng có sử dụng CNTT đồi hỏi người giáo viênphải đầu tư nhiều hơn về thời gian và các điều kiện phục vụ tiết dạy

- Chưa có phòng chức năng riêng

- Các đồ dùng dạy học khác còn thiếu thốn, sơ sài

III CÁC GIẢI PHÁP ỨNG DỤNG CNTT VÀO VIỆC THIẾT

KẾ BÀI GIẢNG MÔN ÂM NHẠC

Dựa vào các tính năng có sẵn trên máy tính giáo viên có thể thiết kế đượcnhiều dạng bài để phục vụ việc giảng dạy môn âm nhạc trong nhà trường phổthông như:

1 Dạy hát:

Sử dụng phần mềm PowerPoint và final để thiết kế dạng bài dạy hát( Baogồm cả nhạc và lời).Có thể chèn những hình ảnh tĩnh hoặc động phù hợp với nộidung bài hát như là một giáo cụ trực quan sinh động với tính thẩm mĩ cao

2 Dạy phân môn tập đọc nhạc

Sử dụng phần mềm Encore 4.5 và Final2.0 để chép lại các tiến trìnhnhư: Luyện tập cao độ, luyện tiết tấu, bài tập đọc nhạc, lời ca rồi trình chiếutrên phần mềm PowerPoint theo ý của giáo viên

3 Dạy phân môn Âm nhạc thường thức

Sử dụng mạng Internet để khai thác hình ảnh, lịch sử ra đời, tính năng,cách sử dụng của một số loại nhạc cụ và sử dụng mạng để khai thác chân dungmột số nhạc sĩ trong quá trình giảng dạy với hiệu quả cao

IV THỰC NGHIỆM

1 Phân môn dạy hát

Thông thường trong một tiết học dạy hát người giáo viên thường sử dụngtranh ảnh để minh họa cho nội dung và phần nhạc và lời của bài hát được phôt to

ra rồi treo lên bảng, cách làm này hiện nay đã trở nên nhàm chán đối với họcsinh.Khi ứng dụng CNTT vào bài giảng này thì cách giới thiệu vẫn là tranh ảnhminh họa nhưng chất lượng những bức ảnh rất cao có thể là ảnh động và tácdụng của nó đã vượt trội

Ví dụ:Giới thiệu học hát bài : Tia nắng hạt mưa- Nhạc: Khánh Vinh, Thơ: LệBình (môn âm nhạc lớp 6)

thông qua các hiệu ứng trình chiếu của phần mềm PowerPoint, các bức ảnh này

có thể chuyển động theo ý đồ của giáo viên với phần giai điệu của bài hát đượclồng ghép trực tiếp có thể phát đồng thời trong quá trình giáo viên giới thiệu bài

Với phần dạy hát, giáo viên có thể đặt toàn bộ phần nhạc và lời bài háthoặc đặt riêng phần lời ca để hướng dẫn học sinh cách gõ đệm:

-Gõ đệm theo nhịp

-Gõ đệm theo phách

-Gõ đệm theo tiết tấu

Tia nắng hạt mưa Cách gõ đệm theo 3 cách:

Hình như trong từng tia nắng có nét tinh nghịch bạn trai…

Nhóm 2(hát đuổi): Hình như………đọng lại

Với phần rèn luyện các kĩ năng như kết hợp các động tác phụ họa hoặctập biểu diễn, tùy thuộc vào nội dung từng bài hát cụ thể mà giáo viên có thểlồng ghép các video clip vào cho học sinh xem và tự tìm cách vận động phụ họahay biểu diễn một cách hoàn toàn chủ động và sáng tạo

Ngoài ra việc xây dựng các kĩ năng hát nâng cao cũng rất dễ xây dựng trênmột sơ đồ trực quan, thay thế cho việc giáo viên phải giải thích dẫn giải:

2 phân môn dạy tập đọc nhạc

Ở bậc THCS việc dạy TDN đòi hỏi giáo viên phải rèn luyện cho học sinhcác kĩ năng cần thiết như: Luyện tập cao độ, luyện tập tiết tấu,tập đọc nhạc,ghép lời ca.thật thành thạo và nhuần nhuyễn

Nếu đơn thuần chỉ là treo tranh bài tập đọc nhạc lên bảng rồi với một câyđàn và giáo viên lần lượt thực hiện các thao tác trên thì học sinh sẽ tiếp thu bàimột cách mơ hồ , thậm chí dẫn đến tình trạng học vẹt.( nghe GV đọc rồi bắtchước đọc theo)

Với phần thiết kế bài giảng trên máy vi tính một cách trực quan, cụ thểcác kĩ năng cần thực hiện HS sẽ dễ dàng tiếp thu bài một cách chủ động tích cựcbởi nếu bài giảng giáo viên thiết kế tốt đã gây sự tò mò của HS ngay từ đầu tiếthọc

Ví dụ:

Với các hiệu ứng của phần mềm, các nốt nhạc trong phần luyện tập cao

độ có thể xuất hiện lần lượt kèm cao độ chuẩn của nốt ấy khiến HS dễ dàngthẩm âm một cách chuẩn xác

Trong phần tập đọc nhạc và ghép lời ca, phần nhạc và lời có thể xuất hiệntheo chủ ý của GV, kết hợp với hệ thống câu hỏi cùng các hiệu ứng về âm thanhcũng như hình ảnh, tạo hiệu quả rất đặc biệt hỗ trợ tốt cho việc truyền đạt kiếnthức cho HS:

3.Phân môn Âm nhạc thường thức:

Trong chương trình âm nhạc THCS ngoài việc học hát, tập đọc nhạc HScòn được giới thiệu các nhạc cụ dân tộc Việt Nam và thế giới, được nghe kểchuyện về một số nhạc sĩ nổi tiếng trên thế giới Với dạng bài này nếu giáoviên chỉ sử dụng một vài bức tranh minh họa thì hiệu quả của tiết học sẽ khôngcao.Ngược lại nếu khai thác tốt thì đây là một dạng bài HS rất hứng thú

Thực tế đã chứng minh rằng trong các tiết học mà mọi thông tin cũng nhưcác kiến thức liên quan mà giáo viên biết khai thác trên mạng Internet sẽ đem lạihiệu quả rất cao trong việc tạo ấn tượng và gây được sự hứng thú cao trong họctập của HS

Ví dụ: Bài: Sơ lược về một số nhạc cụ dân tộc phổ biến(Tiết 14:Âm nhạc thườngthức-Lớp 6)

Ngoài hình ảnh của các nhạc cụ sẽ có hình ảnh minh họa thực tế chơi đàn

và âm thanh thực minh họa thông qua các video clip biểu diễn:

Đàn tranh

Hay bài giới thiệu về các nhạc cụ phương tây (Âm nhạc thường thức- Tiết 6-Lớp7)

Đàn violon còn gọi là vĩ cầm có 4 dây dùng cung kéo trên dây đàn

Đàn piano còn gọi là đàn dương cầm, nó thuộc loại đàn phím Piano dùng để độc tấu, hòa tấu, đệm cho các nhạc

cụ khác hoặc đệm cho hát

Với cách giới thiệu này HS ngoài việc được quan sát, nghe giới thiệu còn

có thể ghi nhớ được ngay âm sắc cụ thể của từng loại nhạc cụ

Cuối cùng là phần giới thiệu về các nhạc sĩ nổi tiếng của nước ta cũngnhư các nhạc sĩ nổi tiếng trên thế giới Giáo viên có thể thay vì cách đọc hoặc kểcho Hs nghe câu chuyện âm nhạc bằng việc cho HS biết chi tiết hơn về chândung, ngày sinh, ngày mất của nhạc sĩ

(Nhạc sĩ Phong Nhã và bài hát: Ai yêu Bác Hồ Chí Minh hơn thiếu niên nhiđồng-Âm nhạc lớp 6)

Các thông tin cơ bản về cuộc đời và sự nghiệp sáng tác của nhạc sĩ:

Ông đã được Nhà nước phong tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật.

Trong sự nghiệp sáng tác của ông đã có nhiều bài

để lại ấn tượng sâu sắc trong đời sống tinh thần của nhiều thế hệ thiếu nhi Việt Nam Một số bài đã trở thành những lời ca truyền thống của Đội Thiếu

niên tiền phong như: Ai yêu Bác Hồ Chí Minh hơn

thiếu niên nhi đồng, Cùng nhau ta đi lên, Kim Đồng, Nhanh bước nhanh nhi đồng, Đi ta đi lên………….

Với bài hỏt Ai yờu Bỏc Hồ Chớ Minh hơn thiếu niờn nhi đồng:

Sau khi nghe giới thiệu nhạc sĩ thỡ việc giỏo viờn cho HS nghe nhạc, hoặcgiới thiệu cỏc tỏc phẩm nổi tiếng của cỏc nhạc sĩ(thụng qua cỏc trang Web về õmnhạc của Thế giới và Việt Nam) Đú là cỏch truyền đạt rất hiệu quả vỡ sau nàykhi nghe thấy một nột nhạc nào đó được học,HS đều cú thể trả lời ngay được tờnnhạc sĩ sỏng tỏc một cỏch chớnh xỏc hay khi nhỡn thấy chõn dung một nhạc sĩnào đú cỏc em cũng núi ngay được tờn nhạc sĩ đú vỡ trong tõm trớ cỏc em đó cúmột ấn tượng sõu sắc Đú chớnh là hiệu quả của việc thay đổi phương phỏptruyền đạt mà CNTT là cụng cụ hữu ớch nhất để thực hiện điều đú

Từ khi nhà trờng đẩy mạnh ứng dụng CNTT trong giảng dạy,chất lợng giờdạy đã đợc nâng cao, học sinh hứng thú hơn với môn học và bớc đầu đã đạt đợcnhững kết quả nhất định:

- 85% thích học môn âm nhạc

- 15%cha chó ý

Kết quả thực hiện so sánh sau khi thực hiện đề tài.

Trên đây là một số công việc đã thường xuyên được tôi thực hiện trongquá trình dạy các tiết âm nhạc tại trường THCS Nguyễn Trực, bằng cách làmnày hiệu quả các tiết học âm nhạc được nâng lên rõ rệt, HS hứng thú và say sưahọc hơn.Tính chuyên nghiệp dần được khẳng định, sự hiểu biết âm nhạc của HSđược nâng cao góp phần giáo dục thẩm mĩ âm nhạc và định hướng tốt cho việccảm thụ và thưởng thức âm nhạc của HS về sau này.

Cuối cùng rất mong được sự chỉ dẫn và góp ý kiến của các cấp lãnh đạo

và các bạn đòng nghiệp

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Kim Bài, ngày 24 tháng 03 năm 2010

T 25