Thuốc lá là tên gọi của một loại sản phẩm được làm chủ yếu từ nguyên liệu thuốc lá đã thái sợi, được cuốn tay hay nhồi định hình bằng giấy có dạng hình trụ(thường có độ dài dưới 120mm, dường kính khoảng 10mm). Trước chiến tranh Krym (Nga – Pháp năm 1854 – 1856), hầu hết các quốc gia dùng tiếng Anh chưa biết đến thuốc lá điếu, chỉ đến khi các binh sĩ người Anh thời đó bắt trước các đồng nghiệp Thổ Nhĩ Kì sử dụng giấy in báo để cuốn thuốc lá hút, thuốc lá mới bắt đầu “bành trướng” rộng rãi ra khắp thế giới. Và cho đến ngày nay, khi xã hội ngày càng phát triển thì nhu cầu sử dụng thuốc lá ngày càng tăng. Nó không chỉ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe mỗi con người, đặc biệt là trẻ em mà còn ảnh hưởng đến môi trường xung quanh. Mặc dù nhiều tác hại như vậy nhưng vẫn còn không ít người mơ hồ về những tác hại kinh khủng của thuốc lá. Họ vẫn hút và dần dần đến nghiện, khó bỏ. Là một học sinh được sinh sống và làm việc, học tập trong thế giới hoà bình, tươi đẹp này, chúng em muốn góp một phần nhỏ bé của mình để trường học – ngôi nhà thứ hai của chúng em không chỉ xanh, sạch, đẹp mà còn an toàn, không có khói thuốc độc hại.
Trang 1- Phòng Giáo dục và Đào tạo Yên Định
- Trường THCS Định Hưng
- Địa chỉ: Xã Định Hưng, huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hoá
- Điện thoại: 09155755338
- E mail: c2dinhhung@gmail.com
- Thông tin về thí sinh:
1) + Họ và tên: Phạm Thị Yến
+Ngày sinh: 10/10/2003
+Lớp: 8 A
2) + Họ tên: Lê Đình Lực
+ Ngày sinh: 05/7/2003
+ Lớp: 8 A
Trang 2I Tên tình huống:
“ Để trường học – ngôi nhà thứ hai của chúng ta không có khói thuốc lá”
II Mục tiêu giải quyết tình huống:
Thuốc lá là tên gọi của một loại sản phẩm được làm chủ yếu từ nguyên liệu thuốc lá đã thái sợi, được cuốn tay hay nhồi định hình bằng giấy có dạng hình trụ(thường có độ dài dưới 120mm, dường kính khoảng 10mm) Trước chiến tranh Krym (Nga – Pháp năm 1854 – 1856), hầu hết các quốc gia dùng tiếng Anh chưa biết đến thuốc lá điếu, chỉ đến khi các binh sĩ người Anh thời đó bắt trước các đồng nghiệp Thổ Nhĩ Kì sử dụng giấy in báo để cuốn thuốc lá hút, thuốc lá mới bắt đầu “bành trướng” rộng rãi ra khắp thế giới
Và cho đến ngày nay, khi xã hội ngày càng phát triển thì nhu cầu sử dụng thuốc lá ngày càng tăng Nó không chỉ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe mỗi con người, đặc biệt là trẻ em mà còn ảnh hưởng đến môi trường xung
quanh Mặc dù nhiều tác hại như vậy nhưng vẫn còn không ít người mơ hồ về những tác hại kinh khủng của thuốc lá Họ vẫn hút và dần dần đến nghiện, khó
bỏ Là một học sinh được sinh sống và làm việc, học tập trong thế giới hoà bình, tươi đẹp này, chúng em muốn góp một phần nhỏ bé của mình để trường học – ngôi nhà thứ hai của chúng em không chỉ xanh, sạch, đẹp mà còn an toàn, không
có khói thuốc độc hại
Trang 3III Tổng quan về các nghiên cứu liên quan đến việc giải quyết tình huống.
Để đưa ra một số giải pháp, tác hại, nguyên nhân, số liệu về tình trạng nghiện hút thuốc lá, em đã vận dụng một số kiến thức của các môn học sau :
- Toán học: Số liệu thống kê tình hình nghiện thuốc lá
- Địa lí: Vẽ biểu đồ thể hiện tình trạng nghiện hút thuốc lá hiện nay
- Hóa học: Thành phần hóa học của thuốc lá
- Sinh học: Tác hại của thuốc lá với môi trường và một số giải pháp
- Giáo dục công dân:
+ Tuyên truyền, nâng cao ý thức thực hiện không hút thuốc lá
+ Tuyên truyền về luật phòng chống thuốc lá
- Ứng dụng công nghệ thông tin: Tìm kiếm trên Google
- Ngữ văn: Sử dụng phương thức biểu đạt, từ ngữ phù hợp, kiến thức ctrong bài
“Ôn dịch thuốc lá”, môn Ngữ văn lớp 8
IV Giải pháp giải quyết tình huống.
Để giải quyết tình huống này em xin đưa ra các giải pháp sau đây:
- Tình hình hút thuốc lá hiện nay
- Các chất độc hại có trong thuốc lá
- Tác hại của thuốc lá đối với sức khoẻ con người
- Tác hại của thuốc lá đối với đạo đức con người
- Tác hại của thuốc lá đối với môi trường
- Các biện pháp nhằm chống hút thuốc lá
V.Thuyết minh tiến trình giải quyết tình huống:
1 Tình hình hút thuốc lá hiện nay:
Thuốc lá là nguy cơ hàng đầu dẫn đến tử vong sớm trên toàn thế giới Thế nhưng số lượng người hút thuốc ngày càng nhiều Và Việt Nam là 1 trong 15 nước có tỉ lệ nam trưởng thành hút thuốc cao trên thế giới Tỉ lệ này ngày càng tăng và trẻ hóa Theo Tổ chức Sức khỏe thế giới, tại Việt Nam, có gần 50% nam
Trang 4giới (cứ khoảng 2 nam trưởng thành thì có 1 người) hút thuốc và 1,4 % nữ giới hút thuốc lá Cao nhất là ở châu Á, có khoảng 26% thanh thiếu niên có độ tuổi
từ 15-24 tuổi hút thuốc lá, có 33 triệu người không hút thuốc nhưng thường xuyên hít phải khói thuốc tại nhà và hơn 5 triệu người trưởng thành không hút thuốc nhưng thường xuyên hít phải khói thuốc tại nơi làm việc
Biểu đồ 1 Tỷ lệ hút thuốc lá điếu theo giới tại Việt Nam, năm 2010
Hình ảnh hút thuốc lá ở nơi công cộng
Mỗi ngày tại Việt nam có hơn 100 người chết vì các bệnh do thuốc lá gây ra
Và trung bình mỗi năm ước tính có khoảng 40000 người tử vong do các bệnh liên quan đến thuốc lá Như vậy, con số này gấp ba lần số người chết vì tai nạn giao thông và HIV/AIDS Nếu không có biện pháp cai nghiện kịp thời thì sẽ có 10% dân số Việt Nam chết sớm do hút thuốc lá Cũng theo ước tính của Tổ chức Sức khỏe thế giới, tính đến năm 2020, số người Việt Nam chết do sử dụng thuốc
Trang 5lá sẽ tăng lên thành 70000 ca/năm, nhiều hơn số người chết do HIV/AIDS và tai nạn giao thông cộng lại
Không khó gì để bắt gặp hình ảnh những học sinh trên tay phì phèo điếu thuốc lá tại các địa điểm vui chơi mà giới trẻ hay lui tới: quán internet , quán giải khát,các hàng quán bán đồ ăn vặt ở cổng trường, Tuổi trẻ với những tâm lí lứa tuổi nên rất dễ bị lôi kéo, rủ rê thử hút thuốc lá.Nhiều thanh thiếu niên coi việc hút thuốc lá la thể hiện bản thân, sự “sành điệu” , là “đàn anh”, “đàn chị”, coi nó như một lời xã giao “thân thiện”trong những lần gặp gỡ hay những phút tan học thường ngày Cũng có những thanh thiếu niên thường biện minh, lí giải cho hành động vô ý thức của mình là thói quen và cũng là để giải trí cho đỡ buồn ngủ giải stress khi căng thẳng hay vì tò mò muốn xem hút thuốc lá càm giác sẽ như thế nào.Với tâm lí hút vài điếu sẽ không bị nghiện và dần dần trở thành thói quen không thể bỏ được
Hình ảnh học sinh hút thuốc lá trên xe buýt
Trang 6Hình ảnh học sinh hút thuốc lá trong quán gần trường học
Hình ảnh những học sinh hút thuốc lá trên đường tới trường
Hình ảnh nữ sinh hút thuốc lá
Trang 7Hiện nay, tất cả các trường học đều có quy định về việc học sinh hút thuốc
lá nhưng phần lớn là các bạn hút ngoài trường học nên rất khó quản lí.Với hệ thống bán hàng và phân phối thuốc lá rộng khắp như hiện nay thi các em có thể
dễ dàng mau thuốc lá ở bất kì đâu.Trong khi đó,việc phát hiện,xử phạt những trương hợp vi phạm bán thuốc lá cho người dưới mười tám tuổi là bài toán khó với cơ quan chức năng Đối với người bán vì lợi nhuận họ sẵn sàng bán cho những đối tượng đó hoặc sợ mất khách, phiền phức nên cũng chẳng nói gì
2 Các chất độc hại có trong thuốc lá:
Trong cuộc sống, chắc ít ai biết rằng, trong khói thuốc lá chứa hơn 7000 chất.Trong đó có hàng trăm loại có cho sức khỏe, 70 chất gây ung thư, bao gồm chất gây nghiên và các chất gây độc,chia ra làm 4 nhóm chính:
a Nicôtine:
Nicôtin là một chất không màu, chuyển thành màu nâu khi cháy và có mùi khi tiếp xúc với không khí Nó được hấp thụ qua da, miệng và niêm mạc mũi hoặc hít vào phổi Người hút trung bình đưa vào cơ thể 1-2mg nicôtin, mỗi điếu thuốc Hút thuốc đưa nicotin một cách nhanh chóng đến não, trong vòng 10 giây khi hút vào Tác dụng gây nghiện của nicôtin chủ yếu là trên hệ thần kinh trung ương với sự có mặt của các thụ thể nicotin trên các tế bào thần kinh tại “trung tâm thưởng” ở hệ liền não bộ, các háo chất trung gian dẫn truyền thần kinh bao gồm dopamin,serotonine, noradrenaline được phóng thích Chúng gây ra nhiều tác động tâm thần kinh như là cảm giác sảng khoái, tâm trạng vui vẻ, tăng chú
ý, tăng hoạt động nhận thức và trí nhớ ngắn hạn Não bộ nhanh chóng nhận ra rằng có thể dùng thuốc lá để kích thích bài tiết dopamin và như vậy khởi động quá trình hút thuốc lá kéo dài nhiều năm tháng Đó là hiệu ứng tâm thần kinh
b Môn oxit carbon ( khí CO)
Khí CO nồng độ cao trong khói thuốc lá và sẽ được hấp thụ vào máu, gắn với hemoglobine với ái lực mạnh hơn 210 lần oxi Khí CO đi nhanh vào máu và chiếm chỗ của oxi trên hồng cầu Ái lực của hemoglobine hồng cầu với CO gấp
210 lần oxi và như thế sau khi hút thuốc lá, một lượng hồng cầu trong máu tạm
Trang 8thời mất chức năng vận chuyển O2 vì đã gắn kết với CO Hậu quả là cơ thể không đủ oxi để sử dụng và có thể dẫn đến tử vong
c Các phân tử nhỏ trong khói thuốc lá.
Khói thuốc lá chứa nhiều chất kích thích dạng khí hoặc dạng hạt nhỏ Các chất kích thích này gây nên các thay đổi cấu trúc của niêm mạc phế quản dẫn đến tăng sinh các tuyến phế quản, các tế bào tiết nhầy và làm mất các tế bào có lông chuyển phần lớn các thay đổi này có thể hồi phục khi ngừng hút thuốc lá
d Các chất gây ung thư.
Trong khói thuốc lá có khoảng 70 chất có tính gây ung thư ví dụ như hợp chất thơm có vòng đóng, benzopyzene ahy các nitrosamine.Các hóa chất này tác động lên tế bào bề mặt của đường hô hấp gây nên tình trạng viêm mãn tính, phá hủy tổ chức, biến đổi tế bào dẫn đến dị sản, loạn sản rồi ác tính hóa
Những thành phần hóa học trên của thuốc lá ảnh hưởng không nhỏ đến con người và môi trường xung quanh.Vậy nó ảnh hưởng như thế nào?
3 Tác hại của thuốc lá:
3.1 Đối với sức khỏe con người.
a Với đường hô hấp.
Khi ta hít thuốc vào, không khí sẽ vào đường hô hấp qua mũi và miệng, nơi không khí được lọc, sưởi ấm và làm ấm không khí vào sẽ đi qua khí quản để vào phổi Trong mỗi phổi đều có một hệ thống phế quản, phế quản gốc như là nhánh chính của cây với cành cây nhỏ về những phế quản, sau 17 -20 lần phân chia thành các tiểu phế quản thận, từ các tiểu phế quản đó sẽ dẫn đến các túi nhỏ chứa khí gọi là phế nang, nó giống như chùm nho, ở phế nang quá trình trao đổi khí sẽ xảy ra Máu sẽ đổi CO2 lấy O2 sau đó mang O2 đến các tổ chức của cơ thể
Hệ thống hô hấp có một số hàng rào để bảo vệ chống lại các bệnh Quá trình lọc ở đường hô hấp trên giúp ngăn chặn vi khuẩn, vi rút và các chất kích thích từ ngoài vào trong phổi Khí quản vào tổ chức phổi sản xuất ra các chất này giúp cho việc lấy và mang chất bẩn ra ngoài Hỗn hợp chất nhầy và các chất
Trang 9tạp nhiễm sẽ được đưa ra ngoài nhờ các lông nhỏ li ti gọi là lông chuyển, những lông này huy động rất nhanh về phía trên, trong một số vùng tốc độ của lông chuyển cao gấp 1000 lần trong một phút
b Với hệ tim mạch
Hút thuốc gây hại cho tim mạch, nhịp tim ở người hút thuốc lá cao hơn
15000 nhịp mỗi ngày so với người không hút, và việc cung cấp oxi cho các mô
và đặc biệt là não giảm đáng kể, bởi các mạch máu bị thu hẹp, cộng với các khí cacbon monaxide, nó bám rất chặt vào hemoglobin và không cho hồng cầuvận chuyển oxi Điều này giải thích tại sao học sinh hút thuốc lá sức khỏe thường kém hơn so với bạn không hút
c Hút thuốc lá nguy cơ mắc các bệnh ung thư:
Trong thuốc lá có chất hắc ín, khi chất này được đưa vào cơ thể, thấm vào các
tế bào thì thường ngây ra ung thư Ta đến bệnh viện K sẽ thấy rõ: Bác sĩ Viện trưởng cho biết trên 80% ung thư vòm họng và ung thư phổi là dùng thuốc lá
Trang 10d Ảnh hưởng của thuốc lá đối với sức khoẻ sinh sản của phụ nữ:
Ở phụ nữ , dù trực tiếp hút thuốc lá hay thụ động hít phải khói thuốc lá cũng sẽ có nguy cơ gây ra vô sinh , tăng nguy cơ sảy thai và sinh non hoặc con
bị dị tật
e Ảnh hưởng của thuốc lá đối với trẻ em:
Trẻ em hút thuốc thụ động ( Hít phải khói thuốc của người khác hút thải ra)
có nguy cơ lớn mắc các bệnh sau:
Đó là những tác hại ghê gớm của thuốc lá với sức khỏe con người.Vậy còn với đạo đức con người thuốc lá gây ảnh hưởng gì không?
3.2 Đối với đạo đức:
- Việc hút thuốc lá cũng ảnh hưởng nghiêm trọng đến đạo đức con người Bố
mẹ, anh chị, chú bác hút không những đầu độc con em mà còn nêu gương xấu cho con em, khiến con em tò mò bắt chước
- Hút thuốc lá nhiều sinh ra nghiện, để có tiền phung phí vào những điếu thuốc trẻ em dễ sinh ra trộm cắp, cướp dật
- Rồi từ nghiện thuốc lá sẽ dễ dàng dẫn đến nghiện ma tuý , nghiện nhiều thói
hư, tật xấu khác Và con đường phạm pháp chẳng phải bắt đầu từ đâu xa lạ mà
nớ mở đầu từ những điếu thuốc
3.3 Tác hại đối với môi trưởng xung quanh:
Trang 11a.Tàn phá rừng,làm bạc màu đất
Qua thống kê, mỗi năm có khoảng 200000 ha rừng trên thế giới để lấy đất trồng thuốc lá Mỗi năm người ta phải chặt 5 000 000 ha rừng hay 600 000 000 cây xanh để lấy gỗ làm củi sấy thuốc lá Rừng bị tàn phá cho mục đích sấy thuốc
lá chiếm 1,7% diện tích rừng toàn cầu và khoảng 4,6% diện tích rừng của 66 nước trồng thuốc lá hiện nay trên thế giới
Ở Việt Nam được xếp ở hạng trung bình với khoảng 1,4%diện tích rừng
bị tàn phá mỗi năm để sản xuất thuốc lá Những nơi trổng nhiều thuốclá thường
có tình trạng đất trồng bị bạc màu cằn cỗi đặc biệt là những nơi trồng thuốc lá
ở vùng đồi dốc.Trung bình mỗi vụ trồng thuốc thường kéo dài 3 tháng, ngưởi nông dân phải sử dụng 10 loại thuốc trừ sau và nhiềuloại phân bón.Về lâu
dài,việc sử dụng hóa chất này làm cho đất càng bị dai cứng, ảnh hưởng xấu đến môi trường
b.Tăng lượng chất thải độc
Qúa trình sản xuất thuốc lá tạo ra lượng chất thải rất lớn, trong đó ngoài những chất hữu cơ thông thường như bụi than, giấy vụn và nhiều chất độc khác có trong bụi thuốc lá và môi tường sản xuất tại nơi sản xuất và khu vực lân cận, bao gồm chất dầu, chất dẻo và amoniac, etylen Mỗi năm,nganh công nghiêp thuốc lá trên thế giới thải ra 300 triệu kg nicotin,một trong nhưng chất
mà Cơ quan Bảo vệ môi trường Mĩ cho rằng rất độc hại.Trong khi đó, ở nước ta vẫn còn nhiều nhà máy sản xuất thuốc lá ở trong khu vực đông dân cư Mặc dù các doanh nghiệp đã chú ý giảm thiểu ô nhiễm môi trường như lắp đặt các hê thống thiết bị hút gió, thông gió, song hoạt động của các nhà máy vẫn ảnh
hưởng xấu đến môi trường sống và sức khỏe của người dân đia phương Bên cạnh sự ô nhiễm không khí từ khói thuốc do người hút, đầu mẫu thuốc lá vứt trong môi trường phải mất ít nhất 18 tháng mới tiêu hủy và thể gây rò rỉ các chất độc hại ngấm vào Mỗi năm có khoảng 275 tỉ vỏ bao thuốc lá được sản xuất và thải ra môi trương sau khi sử dụng
c.Cháy
Trang 12Hút thuốc cũng gây nên một hiểm hoạ to lớn là cháy nổ Ở Anh, hầu hết các vụ chết người gây ra là do hút thuốc lá và sử dụng diêm, người hút thuốc gây nên hơn 9000 vụ cháy nghiêm trọng ở Anh mỗi năm , làm chết 200 người
và bị thương 2000 người.Cháy rừng ở Trung Quốc đã quét sạch rừng ở Đông Bắc năm 1985, cán bộ lâm nghiệp bị bắt do vứt đầu mẫu thuốc lá xuống
cỏ.Trong vụ cháy này1,3 triệu ha đất bị tàn phá, 300 người bị chết và 5000 người mất chỗ ở.Trên phạm vi toàn cầu, hút thuốc gây nên thiệt hại khoảng
100000 USD và khoảng một triệu vụ cháy mỗi năm Ở Việt Nam, tàn thuốc thiêu rụi hàng chục ha rừng mỗi năm và gần đây nhất là vào tháng 7/2010 tại Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình Qua khám nghiệm, bước đầu xác định nguyên nhân là
do 1số người đi rừng bất cẩn trong việc hút thuốc dẫn đến việc tàn thuốc rơi xuống lá khô gây cháy
d Ô nhiễm không khí,nguồn nước
Thuốc yêu cầu nhiều phân bón, thuốc trừ sâu và thuốc diệt cỏ hơn các cây trồng khác Những hoá chất này làm ô nhiễm đất, không khí và nguồn nước, nhất là khi chúng bị rửa trôi theo nước mưa Ngoài ra, khi hút thuốc , các chất độc có trong thuốc lá được tung vào không khí gây ô nhiễm Chất độc này còn toả ra không khí ngay cả khi trồng trọt, chế biến thuốc lá
4 Biện pháp nhằm chống hút thuốc lá:
Để bảo vệ cộng đồng khỏi tác hại của khói thuốc lá thì bầu không khí của ngôi nhà chung (Trái Đất) phải hoàn toàn không có khói thuốc lá Vì vậy, chúng
ta phải quyết tâm nói “ không” với thuốc lá, vì một xã hội văn minh, phát triển,
vì một tương lai tươi sáng cho loài người nói chung và đất nước Việt Nam nói riêng Và để ngôi nhà chung luôn trong sạch, lành mạnh, không có khói thuốc , theo em cần làm tốt những việc làm sau:
*Đối với gia đình:
Trong mỗi gia đình, người lớn phải nêu gương sáng cho trẻ nhỏ, không hút thuốc để trẻ nhỏ để trẻ tò mò bắt chước theo
*Trong trường học:
