Quản lý ngân sách nhà nước huyện cẩm khê, tỉnh phú thọ

1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN, THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP HUYỆN .... Tuy nhiên, việc quản lý nguồn NSNN trong thời gian qua vẫn còn nh

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu, kết quả nêu trong Luận văn là trung thực, có nguồn gốc trích dẫn rõ ràng

Hà Nội, tháng 12 năm 2016

Tác giả luận văn

Khổng Thanh Thủy

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình thực hiện đề tài: “Quản lý Ngân sách Nhà nước huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ”, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, giúp đỡ, động viên của

nhiều cá nhân và tập thể Tôi xin được bày tỏ sự cảm ơn sâu sắc nhất tới tất cả các

cá nhân và tập thể đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong học tập và nghiên cứu

Tôi xin trân trọng cảm ơn Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc Gia Hà Nội đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi về mọi mặt trong quá trình học tập và hoàn thành luận văn này

Tôi xin bày tỏ sự biết ơn sâu sắc, lời cảm ơn chân thành đến thầy GS.TS Phan Huy Đường người thầy đã tận tình hướng dẫn và động viên tôi trong suốt

thời gian hoàn thành luận văn

Tôi xin cảm ơn sự giúp đỡ, đóng góp nhiều ý kiến quý báu của các thầy, cô giáo đã quan tâm, góp ý và nhận xét cho bản luận văn của tôi Trong quá trình thực hiện đề tài, tôi còn nhận được sự giúp đỡ và cộng tác của các đồng chí tại địa điểm nghiên cứu, tôi xin chân thành cảm ơn

Xin kính chúc các thầy giáo, cô giáo và gia đình mạnh khỏe, hạnh phúc, tiếp tục sự nghiệp đào tạo cho các thế hệ sinh viên, học viên đạt được nhiều thành công hơn nữa trên con đường học tập và nghiên cứu khoa học

Xin trân trọng cảm ơn!

Hà Nội, tháng 12 năm 2016

Học viên

Khổng Thanh Thủy

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Error! Bookmark not defined DANH MỤC CÁC BẢNG Error! Bookmark not defined DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ Error! Bookmark not defined.

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN, THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP HUYỆN 5

1.1 Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài 5

1.1.1 Các công trình nghiên cứu về quản lý ngân sách nhà nước 5

1.1.2 Một số nội dung cần bổ sung 6

1.2 Cơ sở lý luận về quản lý ngân sách Nhà nước cấp huyện 7

1.2.1 Ngân sách Nhà nước 7

1.2.3 Những nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý ngân sách Nhà nước cấp huyện

Error! Bookmark not defined.

1.3 Quản lý ngân sách Nhà nước của một số huyện và bài học kinh nghiệm đối với huyện Cẩm khê Error! Bookmark not defined

1.3.1 Thực tiễn quản lý ngân sách cấp huyện ở một số địa phương Error!

Bookmark not defined.

1.3.2 Bài học kinh nghiệm Error! Bookmark not defined.

CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Error! Bookmark not defined 2.1 Cơ sở phương pháp luận Error! Bookmark not defined 2.2 Phương pháp thu thập thông tin Error! Bookmark not defined.

2 3 Phương pháp tổng hợp số liệu Error! Bookmark not defined

2.3.1 Phân tổ thống kê Error! Bookmark not defined 2.3.2 Bảng thống kê Error! Bookmark not defined.

2.4 Phương pháp phân tích thông tin Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC HUYỆN

CẨM KHÊ Error! Bookmark not defined 3.1 Khái quát chung về huyện Cẩm Khê Error! Bookmark not defined.

3.1.1 Vị trí địa lý Error! Bookmark not defined 3.1.2 Đặc điểm kinh tế - xã hội Error! Bookmark not defined.

3.2 Kết quả thu, chi ngân sách Nhà nước huyện Cẩm KhêError! Bookmark

3.2.3 Tình hình thực hiện quy trình quản lý ngân sách Nhà nước Error!

Bookmark not defined.

3.3 Đánh giá chung về công tác quản lý ngân sách Nhà nước trên địa bàn huyện Cẩm Khê Error! Bookmark not defined

3.3.1 Kết quả đạt được Error! Bookmark not defined 3.3.2 Những tồn tại, hạn chế Error! Bookmark not defined 3.3.3 Nguyên nhân của thực trạng quản lý ngân sách Nhà nước Error!

Bookmark not defined.

CHƯƠNG 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NGÂN SÁCH

NHÀ NƯỚC HUYỆN CẨM KHÊ Error! Bookmark not defined.

4.1 Các quan điểm, định hướng phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Phú Thọ và

huyện Cẩm Khê Error! Bookmark not defined.

4.1.1 Quan điểm phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Phú ThọError! Bookmark

not defined.

4.1.2 Quan điểm phát triển - kinh tế xã hội của huyện Cẩm Khê Error!

Bookmark not defined.

4.1.3 Phương hướng đổi mới quản lý ngân sách Nhà nước huyện Cẩm Khê

Error! Bookmark not defined.

4.1.4 Quan điểm đổi mới ngân sách Nhà nước huyện Cẩm Khê Error!

Bookmark not defined.

4.2 Giải pháp tăng cường quản lý ngân sách Nhà nước huyện Cẩm Khê

Error! Bookmark not defined.

4.2.1 Nâng cao chất lượng công tác lập dự toán ngân sách Nhà nước Error!

Bookmark not defined.

4.2.2 Đổi mới công tác quản lý thu ngân sách Error! Bookmark not defined.

4.2.6 Tăng cường công tác giám sát, kiểm tra ngân sách Nhà nước Error!

Bookmark not defined.

4.2.7 Hoàn thiện tổ chức và cán bộ quản lý ngân sách Nhà nước Error!

Bookmark not defined.

4.2.8 Tuyên truyền nâng cao nhận thức của các đối tượng quản lý ngân sách

Error! Bookmark not defined.

4.2.9 Hoàn thiện hệ thống thông tin, phương tiện quản lý ngân sách Error!

Bookmark not defined.

4.3 Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác quản lý ngân sách Nhà nước huyện Cẩm Khê Error! Bookmark not defined

4.3.1 Đối với Trung ương Error! Bookmark not defined 4.3.2 Đối với địa phương Error! Bookmark not defined.

KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined.

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 11PHỤ LỤC

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

Trong những năm qua, cùng với sự đổi mới chung của đất nước và thực hiện chương trình tổng thể về cải cách hành chính nhà nước, quản lý ngân sách Nhà nước của Việt Nam đã có những thành tựu nhất định, góp phần quan trọng vào thành công trong quá trình đổi mới, đặc biệt kể từ khi Luật ngân sách Nhà nước được Quốc hội khóa XI kỳ họp thứ hai thông qua ngày 16/12/2002 và có hiệu lực thi hành từ năm ngân sách 2004 đã thúc đẩy việc quản lý và điều hành ngân sách nhà nước, quản lý thống nhất nền tài chính quốc gia nhằm xây dựng ngân sách Nhà nước lành mạnh, thúc đẩy vốn và tài sản nhà nước tiết kiệm, hiệu quả; tăng cường tiềm lực tài chính để thực hiện quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa phát triển kinh tế - xã hội của đất nước

Ngân sách Nhà nước là khâu quan trọng trong điều tiết kinh tế vĩ mô Ngân sách huyện là một bộ phận cấu thành ngân sách Nhà nước, là công cụ để chính quyền cấp huyện thực hiện các chức năng, nhiệm vụ quyền hạn trong quá trình quản lý kinh tế xã hội, an ninh quốc phòng Luật ngân sách Nhà nước năm 2002 là cơ sở pháp lý quan trọng để tổ chức quản lý ngân sách Nhà nước nói chung và ngân sách cấp huyện nói riêng nhằm phục vụ cho công cuộc đổi mới đất nước Tuy nhiên, các yếu tố, điều kiện tiền đề chưa được tạo lập đồng bộ, làm cho quá trình quản lý ngân sách các cấp đạt hiệu quả thấp, chưa đáp ứng được yêu cầu mà Luật ngân sách đặt ra Vì vậy, tăng cường quản lý ngân sách Nhà nước, đổi mới quản lý thu, chi ngân sách sẽ tạo điều kiện tăng thu ngân sách và sử dụng ngân sách quốc gia hiệu quả

Cẩm Khê là huyện trung du miền núi của tỉnh Phú Thọ, kinh tế còn chậm phát triển, số thu NSNN trên địa bàn hàng năm còn hạn hẹp, chưa bảo đảm cân đối nhu cầu chi ngân sách địa phương Từ khi Luật NSNN ra đời và có hiệu lực, cơ chế quản lý nguồn NSNN ở Phú Thọ nói chung, huyện Cẩm Khê nói riêng đã từng bước được hoàn thiện, tạo được những bước ngoặt trong lĩnh vực quản lý thu chi ngân sách của các đơn vị thụ hưởng ngân sách các cấp; thu và chi ngân sách đều không ngừng tăng qua các; nhiều chính sách tài chính đã thúc đẩy tăng trưởng kinh tế góp phần ổn định

đời sống xã hội Tuy nhiên, việc quản lý nguồn NSNN trong thời gian qua vẫn còn nhiều bất cập về công tác thu ngân sách; phân bổ dự toán, chi đầu tư phát triển từ nguồn NSNN hiệu quả không cao, việc phân bổ kế hoạch vốn đầu tư còn dàn trải…

Xuất phát từ thực tế trên, tôi chọn đề tài: “Quản lý ngân sách Nhà nước huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ” làm đối tượng nghiên cứu với mục đích góp tiếng nói vào định

hướng phát triển kinh tế - xã hội bền vững, phù hợp với đặc điểm của huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ

2 Mục tiêu nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục tiêu

Tìm hiểu thực trạng và đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý NSNN trên địa bàn huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ

2.2 Nhiệm vụ

- Hệ thống hóa và làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý NSNN

- Phân tích, đánh giá thực trạng quản lý ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện Cẩm Khê: bao gồm quản lý hoạt động thu ngân sách và chi ngân sách trong thời gian

từ năm 2013 - 2015

- Đề xuất được các giải pháp hợp lý và khả thi nhằm hoàn thiện quản lý ngân sách Nhà nước trên địa bàn huyện Cẩm Khê trong thời gian tới

3 Câu hỏi nghiên cứu

Để thực hiện được mục tiêu nghiên cứu, nội dung đề tài cần giải quyết những câu hỏi sau:

- Những luận cứ cơ bản về quản lý ngân sách Nhà nước?

- Thực trạng công tác quản lý ngân sách Nhà nước trên địa bàn huyện Cẩm Khê?

- Các nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý ngân sách Nhà nước trên địa bàn huyện Cẩm Khê?

- Phương hướng và giải pháp nào cần thực hiện để góp phần hoàn thiện công tác quản lý ngân sách Nhà nước trên địa bàn huyện Cẩm khê trong thời gian tới?

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Tập trung vào công tác quản lý NSNN cấp huyện bao gồm các khâu: Lập dự toán; chấp hành ngân sách; quyết toán ngân sách; công khai tài chính và giám sát, kiểm tra ngân sách để làm rõ thực trạng từ đó đưa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý NSNN cấp huyện của huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Không gian: Đề tài được thực hiện trên địa bàn huyện Cẩm Khê

- Thời gian: Nghiên cứu công tác quản lý NSNN cấp huyện của Huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ từ năm 2013 - 2015

5 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận văn

Luận văn là công trình khoa học có ý nghĩa lý luận và thực tiễn thiết thực, là tài liệu để nghiên cứu, tham khảo đối với công tác quản lý ngân sách Nhà nước trên địa bàn huyện Cẩm Khê trong thời gian tới

Về mặt lý luận: Luận văn đã hệ thống hóa những lý luận cơ bản về hoàn thiện quản lý ngân sách nhà nước nói chung

Về mặt thực tiễn: Luận văn đã phân tích và chỉ rõ thực trạng quản lý ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện Cẩm Khê, qua đó chỉ rõ được những ưu, nhược điểm, nguyên nhân của thực trạng và rút ra bài học kinh nghiệm về công tác quản lý ngân sách nhà nước nói chung và quản lý ngân sách nhà nước nói riêng cho huyện Cẩm Khê

Luận văn đã đề xuất các giải pháp cơ bản, chủ yếu và khả thi nhằm hoàn thiện công tác quản lý ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện Cẩm Khê phù hợp với điều kiện

cụ thể của huyện Cẩm Khê Ngoài ra, luận văn còn có ý nghĩa khoa học và thực tiễn thiết thực cho quá trình quản lý ngân sách nhằm phát triển kinh tế - xã hội huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ và đối với các địa phương có điều kiện tương tự

6 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, mục lục, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung chính của luận văn gồm 4 chương:

Chương 1: Tổng quan các công trình nghiên cứu và cơ sở lý luận, thực tiễn về quản

lý ngân sách Nhà nước cấp huyện

Chương 2: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3: Thực trạng quản lý ngân sách Nhà nước huyện Cẩm Khê

Chương 4: Một số giải pháp hoàn thiện quản lý ngân sách Nhà nước huyện Cẩm Khê

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN, THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP HUYỆN 1.1 Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài

Hiện nay, có nhiều công trình nghiên cứu liên quan đến quản lý ngân sách Nhà nước Mỗi công trình có cách thức, đối tượng và phạm vi nghiên cứu khác nhau nhưng đều hướng đến mục đích nhằm bảo toàn nguồn vốn ngân sách Nhà nước – trụ đỡ phát triển nền kinh tế, xã hội của mỗi quốc gia Trong những năm qua, một số công trình công bố đã để lại những bài học, kinh nghiệm quản lý cho các cơ qua quản lý nhà nước, những người tham gia hoạch định chính sách Trong phạm vi của luận án, có thể

kể tên một số công trình như sau:

1.1.1 Các công trình nghiên cứu về quản lý ngân sách nhà nước

- Nguyễn Thùy Dương (2007), Hoàn Thiện công tác quản lý ngân sách Nhà nước trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc – Luận văn Thạc sỹ - Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội Qua quá trình nghiên cứu tài liệu, tôi thấy luận văn đã nêu được những vấn đề cơ bản về NSNN, quản lý NSNN; thực trạng quản lý NSNN cấp tỉnh và đề cập một số giải pháp góp phần hoàn thiện công tác quản lý NSNN ở tỉnh Vĩnh Phúc Tuy nhiên, luận văn chưa nêu rõ những giải pháp cụ thể của công tác quản lý thu, chi ngân sách; kiến nghị hoàn thiện cơ chế phân cấp quản lý NSNN có nhiều điểm mới nhưng chưa xem xét đến nguyên tắc quản lý NSNN

- Trịnh Văn Ngọc (2008), Quản lý ngân sách Nhà nước trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh - Luận văn Thạc sỹ - Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội Luận văn đã đề cập khá chi tiết những lý luận chung nhất về NSNN, quản lý NSNN; đánh giá thực trạng quản lý NSNN tại tỉnh Hà Tĩnh trong giai đoạn 2005 – 2007 và đưa ra những giải pháp kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác quản lý NSNN trong giai đoạn 2008 –

2010 Tuy nhiên, những ưu, nhược điểm của công tác quản lý NSNN được đưa ra chưa mang tính sát thực có nhiều giải pháp cần được bàn thêm để triển khai trong thực tiễn nhằm đạt hiệu quả cao

- Huỳnh Thị Cẩm Liên (2011), Hoàn thiện công tác quản lý ngân sách Nhà nước huyện Đức Phổ - Luận văn Thạc Sỹ - Trường Đại học Đà Nẵng Luận văn đã làm rõ những kết quả đạt được cũng như tồn tại, hạn chế và nguyên nhân trong công tác quản

lý ngân sách nhà nước huyện Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi: Tăng thu so với dự toán giao hàng năm chủ yếu là tăng thu từ quỹ đất đấu giá, thu thuế thường không đạt dự toán vì vậy tăng thu của huyện thiếu sự bền vững, chủ yếu trông vào sự bổ sung cân đối từ ngân sách cấp tỉnh đối với các khoản chi trên địa bàn huyện Trong khi không làm chủ được phần ngân sách cấp thì chi thường xuyên chiếm tỷ trọng lớn từ 80% trong tổng chi hàng năm, chi đầu tư phát triển còn thấp…

- Trịnh Thị An (2015), Quản lý ngân sách xã trên địa bàn huyện Xuân Trường, Tỉnh Nam Định – Luận văn Thạc Sỹ - Học Viện Nông nghiệp Việt Nam Trên cơ sở đánh giá khái quát tình hình kinh tế - xã hội huyện Xuân Trường, Luận văn đã đi sâu

và làm rõ công tác quản lý ngân sách cấp xã, cấp quản lý ngân sách cuối cùng trong hệ thống phân cấp quản lý ngân sách Nhà nước Với hệ thống số liệu, bảng biểu phong phú, Luận văn đã chỉ rõ thực trạng quản lý ngân sách xã qua công tác: lập dự toán, chấp hành, quyết toán và giám sát, kiểm tra ngân sách từ đó đưa ra các biện pháp nhằm quản lý ngân sách cấp xã hiệu quả Tuy nhiên, việc quản lý ngân sách cấp xã còn chưa được thực hiện tốt, các giải pháp đưa ra cần phải phân tích, làm rõ thêm, như: Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách xã theo từng nội dung; Giải pháp nâng cao năng lực cán bộ quản lý, điều hành ngân sách xã…

1.1.2 Một số nội dung cần bổ sung

- Để xuất những giải pháp cụ thể, chi tiết trong công tác thu, chi ngân sách và quản lý việc thu, chi hiệu quả Trong công tác thu, chú trọng đến phân loại nguồn thu, nguồn thu nào mang tính ổn định, bền vững; nguồn thu nào không đạt kết quả theo kế hoạch đề từ đó đưa ra các giải pháp nhằm nuôi dưỡng nguồn thu mang lại sự ổn định cho ngân sách Nhà nước tiến tới giảm dần nguồn trợ cấp từ ngân sách cấp trên, tự chủ ngân sách được giao Trong công tác chi, đảm bảo việc chi đúng, chi đủ và kịp thời; hạn chế việc chi sai, chi không đúng quy định