Quản lý ngân sách nhà nước ở huyện nghĩa hưng, tỉnh nam định

5 PHẦN MỞ ĐẦU 1.Tính cấp thiết của đề tài: Ngân sách huyện là một bộ phận cấu thành ngân sách địa phương trong hệ thống ngân sách nhà nước, giữ vị trí trung gian giữa ngân sách tỉnh và

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-o0o -

LÂM NGỌC HẢI

QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

Ở HUYỆN NGHĨA HƯNG, TỈNH NAM ĐỊNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ

CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀNH

Hà Nội - 2016

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-o0o -

LÂM NGỌC HẢI

QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

Ở HUYỆN NGHĨA HƯNG, TỈNH NAM ĐỊNH

Chuyên ngành: Quản lý Kinh tế

Mã số: 60 34 04 10

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ

CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀNH

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS Trần Quang Tuyến

XÁC NHẬN CỦA

CÁN BỘ HƯỚNG DẪN

XÁC NHẬN CỦA CHỦ TỊCH HĐ

CHẤM LUẬN VĂN

Hà Nội - 2016

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu độc lập của tôi Số liệu đƣợc nêu trong luận văn là trung thực và có trích nguồn Kết quả nghiên cứu trong luận văn là trung thực, chƣa đƣợc công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác./

Tác giả luận văn

LỜI CẢM ƠN

Học viên xin chân thành cảm ơn các Thầy giáo, Cô giáo của Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội đã nhiệt tình giúp đỡ học viên trong quá trình học tập và hoàn thành bản luận văn thạc sĩ này

Đặc biệt học viên xin bày tỏ lòng biết ơn đến TS Trần Quang Tuyến đã hết lòng quan tâm giúp đỡ học viên hoàn thành luận văn này

Học viên xin cảm ơn các cơ quan, đơn vị liên quan đã giúp đỡ phối hợp trong quá trình nghiên cứu luận văn

Học viên xin chân thành cảm ơn bạn bè, đồng nghiệp và gia đình đã động viên, khích lệ, tạo điều kiện và giúp đỡ em trong suốt quá trình thực

hiện và hoàn thành luận văn này

1

Mục lục DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Error! Bookmark not defined DANH MỤC CÁC BẢNG iError! Bookmark not defined DANH MỤC CÁC HÌNH iError! Bookmark not defined.

PHẦN MỞ ĐẦU 4

1.Tính cấp thiết của đề tài: 4

2 Câu hỏi nghiên cứu: 5

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu: 5

3.1 Mục đích nghiên cứu: 5

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu: 5

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu: 5

4.1 Đối tượng nghiên cứu: 5

4.2 Phạm vi nghiên cứu: 5

5 Kết cấu của luận văn: 6

CHƯƠNG 1 : TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU , CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP HUYỆN 7

1.1.Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài 7

1.2 Cơ sơ lý luận về quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện 11

1.2.1 Ngân sách nhà nước cấp huyện 11

1.2.2 Quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện Error! Bookmark not defined.

1.3 Kinh nghiệm quản lý NSNN tại một số huyện và bài học rút ra Error! Bookmark not defined.

1.3.1 Kinh nghiệm quản lý NSNN tại mốt số huyệnError! Bookmark not defined.

1.3.2 Bài học cho huyện Nghĩa Hưng Error! Bookmark not defined.

CHƯƠNG 2 : PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨUError! Bookmark not defined.

2.1 Phương pháp luận Error! Bookmark not defined.

2

2.2 Các phương pháp cụ thể Error! Bookmark not defined.

2.2.1 Phương pháp nghiên cứu tài liệu Error! Bookmark not defined 2.2.2 Phương pháp phân tích – tổng hợp Error! Bookmark not defined 2.2.3 Phương pháp thống kê mô tả Error! Bookmark not defined.

CHƯƠNG 3 : THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC Ở

HUYỆN NGHĨA HƯNG, TỈNH NAM ĐỊNH GIAI ĐOẠN 2012-2015 Error! Bookmark not defined.

3.1 Khái quát về tự nhiên, kinh tế, xã hội và hoạt động ngân sách của huyện

Nghĩa Hưng Error! Bookmark not defined 3.1.1 Đặc điểm tự nhiên huyện Nghĩa Hưng Error! Bookmark not defined 3.1.2 Đặc điểm kinh tế - xã hội huyện Nghĩa Hưng từ năm 2012 đến nay Error! Bookmark not defined.

3.2 Tình hình thu-chi ngân sách huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định giai đoạn

2012-2015 Error! Bookmark not defined.

3.2.1.Khái quát về bộ máy quản lý NSNN huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam

Định………Er ror! Bookmark not defined.

3.2.2 Tình hình chi ngân sách của huyện Nghĩa HưngError! Bookmark not

defined.

3.2.3 Tình hình thu NSNN của huyện Nghĩa HưngError! Bookmark not defined.

3.3 Tình hình quản lý ngân sách nhà nước ở huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định

……….Err or! Bookmark not defined.

3.3.1.Thực trạng công tác lập dự toán ngân sách huyệnError! Bookmark not

defined.

3.3.2 Thực trạng công tác chấp hành dự toán ngân sách huyệnError! Bookmark

not defined.

3.3.3.Thực trạng công tác quyết toán ngân sách huyệnError! Bookmark not defined.

3

3.4 Đánh giá công tác quản lý NSNN ở huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định

Error! Bookmark not defined.

3.4.1 Những kết quả đạt được Error! Bookmark not defined 3.4.2 Hạn chế và nguyên nhân Error! Bookmark not defined.

CHƯƠNG 4 : MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN QUÁN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC Ở HUYỆN NGHĨA HƯNG, TỈNH NAM ĐỊNH

Error! Bookmark not defined 4.1 Bối cảnh kinh tế trong tình hình mới Error! Bookmark not defined 4.2 Định hướng về quản lý ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện Error! Bookmark not defined.

4.3 Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý ngân sách nhà nước ở

huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định Error! Bookmark not defined.

4.3.1 Nâng cao chất lượng công tác lập dự toán thu ngân sáchError! Bookmark

not defined.

4.3.2 Không ngừng kiểm tra, kiểm soát tất cả nguồn thuError! Bookmark not

defined.

4.3.3 Đổi mới công tác kế toán và quyết toán chi ngân sáchError! Bookmark not defined.

4.3.4 Tăng cường cơ sở vật chất, kỹ thuật, ứng dụng công nghệ tiên tiến cho

quản lý chi ngân sách Error! Bookmark not defined.

4.3.5 Nâng cao trình độ của đội ngũ cán bộ nhân viên, không ngừng đào tạo

mới, đào tạo lại nguồn nhân lực quản lý ngân sách nhà nướcError! Bookmark not defined.

4.3.6 Tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra việc thực hiện quản lý ngân sách

huyện Error! Bookmark not defined.

4.4 Một số kiến nghị góp phần hoàn thiện công tác quản lý ngân sách nhà

nước ở huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined.

TÀI LIỆU THAM KHẢO 12

4

5

PHẦN MỞ ĐẦU

1.Tính cấp thiết của đề tài:

Ngân sách huyện là một bộ phận cấu thành ngân sách địa phương trong hệ thống ngân sách nhà nước, giữ vị trí trung gian giữa ngân sách tỉnh

và ngân sách xã, phường, thị trấn, vì thế ngân sách huyện có vai trò hết sức quan trọng đối với cấp uỷ, chính quyền địa phương và trong hệ thống ngân sách nhà nước, nó là công cụ tài chính giúp cấp uỷ, chính quyền cấp huyện thực hiện nhiệm vụ chính trị, phát triển kinh tế xã hội, đảm bảo an ninh nông thôn trên địa bàn huyện

Nghĩa Hưng là một trong 10 huyện, thành phố thuộc tỉnh Nam Định,

có lịch sử hình thành gắn liền với quá trình quai đê mở đất, thành lập làng xã,

là một trong những huyện có tiềm năng phát triển mạnh mẽ về mọi lĩnh vực, đặc biệt là khai thác tiềm năng kinh tế biển, góp phần không nhỏ trong sự phát triển kinh tế - xã hội của toàn tỉnh Nam Định Nghĩa Hưng có 25 đơn vị hành chính, trong đó có 22 xã và 3 thị trấn, trình độ phát triển kinh tế, xã hội

ở mỗi xã có sự khác nhau, từ đó đòi hỏi phải có cơ chế quản lý ngân sách phù hợp để nuôi dưỡng, phát triển nguồn thu; đồng thời phải sử dụng nguồn kinh phí ngân sách một cách tiết kiệm và có hiệu quả, từ đó tạo ra những đòn bẩy tích cực nhằm thúc đẩy sự phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội…trên địa bàn huyện Trong những năm qua, công tác quản lý ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện đã được quan tâm, chú trọng và đã đạt được một số thành tựu đáng

kể, tuy nhiên vẫn còn một số hạn chế nhất định Cơ chế quản lý chi ngân sách còn nhiều bất cập, chính quyền cấp huyện chưa chủ động lường đón nhiệm vụ chi, chế độ, tiêu chuẩn, định mức và đối tượng sử dụng ngân sách chưa phù hợp yêu cầu quản lý, trình độ năng lực của một số cán bộ trong tổ chức, thực hiện công tác quản lý chi ngân sách còn yếu kém Xuất phát từ những vấn đề

đó, để tìm ra biện pháp nhằm hoàn thiện từng bước công tác quản lý ngân

6

sách trên địa bàn huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định nên tôi đã chọn đề tài

“Qu¶n lý ng©n s¸ch nhµ n-íc ë huyÖn NghÜa H-ng, TØnh Nam §Þnh”

2 Câu hỏi nghiên cứu:

Câu hỏi nghiên cứu chính của luận văn là Phòng Tài chính-Kế hoạch huyện cần các giải pháp gì để hoàn thiện công tác quản lý ngân sách trên địa bàn huyện Nghĩa Hưng, Nam Định

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu:

3.1 Mục đích nghiên cứu:

Mục đích nghiên cứu đánh giá được thực trạng quản lý ngân sách Nhà nước trên địa bàn huyện, từ đó đề ra các giải pháp góp phần nhằm hoàn thiện công tác quản lý ngân sách nhà nước trên địa bàn

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu:

- Hệ thống hóa cơ sở lý luận về ngân sách nhà nước, quản lý thu

ngân sách, quản lý chi ngân sách

- Phân tích và đánh giá thực trạng công tác quản lý ngân sách Nhà nước trên địa bàn huyện Nghĩa Hưng, Nam Định

- Đề xuất một số quan điểm và giải pháp chủ yếu nhằm hoàn thiện công tác quản lý ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện Nghĩa Hưng, Nam Định cho những năm tiếp theo

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

4.1 Đối tượng nghiên cứu:

Trong luận văn này đối tượng nghiên cứu là công tác quản lý ngân sách

nhà nước ở huyện Nghĩa Hưng, Nam Định

4.2 Phạm vi nghiên cứu:

- Về không gian: Luận văn chủ yếu nghiên cứu công tác quản lý thu

ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện Nghĩa Hưng, Nam Định

- Về thời gian: Luận văn nghiên cứu công tác thu ngân sách Nhà nước

trên địa bàn huyện từ năm 2012 đến năm 2015

7

5 Kết cấu của luận văn:

Phần giới thiệu:

Chương 1: Tổng quan nghiên cứu, cơ sở lý luận và thực tiễn về quản

lý NSSN cấp huyện

Chương 2: Thiết kế và phương pháp nghiên cứu

Chương 3: Thực trạng quản lý ngân sách nhà nước ở huyện Nghĩa

Hưng, tỉnh Nam Định giai đoạn 2012 - 2015

Chương 4: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý ngân sách nhà

nước ở huyện Nghĩa Hưng,tỉnh Nam Định

8

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU , CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP HUYỆN

1.1.Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Vấn đề nghiên cứu quản lý ngân sách nhà nước đã và đang được nhiều nhà nghiên cứu quan tâm, có nhiều công trình nghiên cứu về quản lý ngân sách nhà nước ở cấp độ khác nhau; khi Luật ngân sách nhà nước được ban hành năm 1996 và được sửa đổi năm 2002, cùng với việc nền kinh tế nước ta phát triển mạnh theo hướng kinh tế hàng hoá nhiều thành phần theo cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, bộ máy hành chính công ngày càng phải thực hiện nhiều chức năng, nhiệm vụ để thể hiện vai trò của Nhà nước trong quản lý và đưa nền kinh tế, xã hội của đất nước phát triển Trong quá trình thực hiện đề tài, tác giả đã tham khảo các nghiên cứu đi trước cũng như các văn bản quản lý nhà nước có liên quan và sử dụng những kết quả của công trình, văn bản quản lý đó đưa vào đề tài nghiên cứu của tác giả để làm căn cứ chứng minh cho những vấn đề tác giả nêu ra trong đề tài Cụ thể như:

Tiến sĩ Vũ Sỹ Cường - Học viện T ài chính trong bài viết “Thực trạng

và một số gợi ý về phân cấp ngân sách tại Việt Nam” đăng trên trang điện tử tapchitaichinh.vn ngày 23/5/2013 đã cho rằng: Việc mô hình phân chia ngân sách hiện nay chưa thực sự khuyến khích các địa phương nuôi dưỡng nguồn thu, cải thiện hiệu quả chi tiêu mà ngược lại khuyến khích các tỉnh tăng chi nhiều nhất có thể và việc đẩy mạnh phân cấp quản lý ngân sách chỉ có thể đạt được mục tiêu mong muốn nếu được gắn liền với việc tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm giải trình về tài chính ở cấp địa phương là cần thiết

Từ đó, tác giả đưa ra một số gợi ý như sau: 1) Thiết kế lại hệ thống NSNN: Cần tách bạch rõ ràng các cấp ngân sách Sửa đổi cơ chế phân cấp

9

theo hướng tạo quyền chủ động hơn cho địa phương trong phân bổ và quyết định ngân sách 2) Trao cho địa phương quyền tự chủ cao hơn trong quyết định và quản lý nguồn thu: Quyền tự chủ về thu bao gồm quyền thay đổi thuế suất một số sắc thuế, hoặc ở mức tự chủ cao hơn là địa phương có thể tự định

ra sắc thuế của riêng mình Trước mắt có thể thí điểm áp dụng cho phép chính quyền địa phương được tự quyết định thuế suất đối với một số loại thuế trong khung thuế suất do Trung ương quyết định Để khắc phục sự chênh lệch giữa các địa phương, Chính phủ có thể hạn chế quyền tự chủ này bằng cách đặt ra mức trần cho các loại thuế nói trên 3) Về các khoản thu được phân chia cho các cấp ngân sách: Theo kinh nghiệm quốc tế, nên chăng quy định cụ thể tỷ lệ

% phân chia tổng số thu thuế tiêu thụ đặc biệt thu từ hàng hóa, dịch vụ trong nước và thuế VAT hàng sản xuất trong nước trong cả nước giữa NSTW và ngân sách của các địa phương Sau đó, thực hiện phân chia tổng số thuế ngân sách các địa phương hưởng cho từng địa phương theo các tiêu chí về dân số, sức mua (thu nhập bình quân đầu người)… Thực hiện phương án này là phân chia nguồn lực 2 khoản thuế gián thu trên đồng đều trên cả nước, hàng năm, các địa phương cùng được hưởng số tăng thu, khắc phục tình trạng chênh lệch ngày càng lớn giữa địa phương có doanh nghiệp lớn đóng trụ sở với các địa phương khác Phân cấp các khoản thu cần dựa trên nguyên tắc “lợi ích”, nghĩa

là tăng thu của NSĐP phải đi kèm với việc cải thiện chất lượng dịch vụ công

do địa phương có cung cấp 4) Mở rộng quyền tự chủ của địa phương trong quyết định chi tiêu: Cho phép chính quyền địa phương tự chủ ở một mức độ thích hợp trong việc ra các quyết định chi tiêu theo ưu tiên của địa phương Việc đặt ra những ưu tiên chi tiêu của địa phương phải phù hợp với chiến lược và mục tiêu phát triển của quốc gia Việc mở rộng quyền tự chủ của địa phương trong các quyết định chi tiêu sẽ dựa trên nguyên tắc chi tiêu được thực hiện ở cấp chính quyền nào trực tiếp cung ứng dịch vụ công có hiệu quả

10

nhất Tránh tình trạng cùng một nhiệm vụ chi được phân ra cho quá nhiều cấp

mà không có sự xác định ranh giới rõ ràng, dẫn đến chỗ không quy được trách nhiệm giải trình và sự chồng chéo, đùn đẩy giữa các cấp chính quyền 5) Đổi mới quy trình lập, phân bổ, chấp hành và quyết toán ngân sách: Quy trình ngân sách theo kiểu truyền thống dựa trên cơ sở tổng nguồn lực hiện có và hệ thống các chế độ, tiêu chuẩn, định mức hiện hành để xây dựng dự toán và phân bổ ngân sách, dẫn đến hiệu quả quản lý ngân sách thấp, không gắn giữa kinh phí đầu vào với kết quả đầu ra, chỉ quan tâm đến lợi ích trớc mắt, không

có tầm nhìn trung hạn, ngân sách bị phân bổ dàn trải, hiệu quả sử dụng nguồn lực thấp Cần đổi mới một cách cơ bản quy trình này theo tư duy và phương pháp hiện đại, dựa vào kết quả đầu ra và gắn với tầm nhìn trung hạn 6) Tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm giải trình về tài chính ở cấp địa phương, thực hiện nghiêm kỷ luật tài khóa: Việc đẩy mạnh phân cấp quản lý ngân sách chỉ có thể đạt được mục tiêu mong muốn nếu được gắn liền với việc tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm giải trình về tài chính ở cấp địa phương Tăng cường tính minh bạch, công khai trong quản lý ngân sách ở các cấp chính quyền, đồng thời tăng cường hoạt động kiểm tra, giám sát của các cơ quan có thẩm quyền nhằm bảo đảm tính hiệu quả của quản lý ngân sách Tăng cường trách nhiệm giải trình của mỗi cấp chính quyền trong quản lý ngân sách không chỉ với cấp trên mà trước hết là với trước hội đồng nhân dân và người dân ở địa phương đó

Luận án tiến sĩ “Nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước tỉnh

An Giang giai đoạn 2011 - 2015 và tầm nhìn đến 2020” của tác giả Tô Thiện

Hiền - Trường Đại học Ngân hàng thành phố Hồ Chí Minh, năm 2012 Trong luận án, tác giả đã tiếp cận nghiên cứu quản lý ngân sách nhà nước và hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước tỉnh An Giang theo quy trình quản lý ngân sách, gồm: Lập dự toán NSNN; Chấp hành dự toán NSNN; Quyết toán