XÁC ĐỊNH HOẠT ĐỘ PHÓNG XẠ Ra-226 TRONG CÁC MẪU ĐỊA CHẤT BẰNG PHƯƠNG PHÁP TRỰC TIẾP

Tôi xin cam đoan luận văn thạc sĩ ‘‘XÁC ĐỊNH HOẠT ĐỘ PHÓNG XẠ Ra-226 TRONG CÁC MẪU ĐỊA CHẤT BẰNG PHƯƠNG PHÁP TRỰC TIẾP’’là công trình nghiên cứu của riêng tôi, số liệu nghiên cứu thu đ

B Ộ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP HỒ CHÍ MINH

B Ộ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP HỒ CHÍ MINH

LỜI CAM ĐOAN

Tên tôi là Lầu Minh Phúc, học viên cao học khóa 25 (2014-2016), chuyên

ngành Vật lí nguyên tử

Tôi xin cam đoan luận văn thạc sĩ ‘‘XÁC ĐỊNH HOẠT ĐỘ PHÓNG XẠ

Ra-226 TRONG CÁC MẪU ĐỊA CHẤT BẰNG PHƯƠNG PHÁP TRỰC TIẾP’’là

công trình nghiên cứu của riêng tôi, số liệu nghiên cứu thu được từ thực nghiệm, không sao chép, trung thực và chưa hề được sử dụng để bảo vệ một học vị nào

Mọi sự giúp đỡ cho việc hoàn thành luận văn này đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đã được chỉ rõ nguồn gốc rõ ràng và được phép công bố

H ọc viên

L ầu Minh Phúc

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình hoàn thành luận văn học viên đã nhận được nhiều sự quan tâm và giúp

đỡ tận tình, quý báu Học viên xin bày tỏ lòng trân trọng cảm ơn đến:

 TS Trần Thiện Thanh, Thầy đã tận tình hướng dẫn và hỗ trợ trong suốt thời

gian học viên thực hiện luận văn

 Phòng Kỹ thuật hạt nhân - Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, ĐHQG-HCM

đã cho phép sử dụng hệ phổ kế gamma phông thấp HPGe GC3520 trong quá

trình thực hiện luận văn

 Quý Thầy/Cô đã giảng dạy, truyền đạt kiến thức trong suốt quá trình học tập ở

bậc cao học tại Trường Đại học Sư phạm TP Hồ Chí Minh

 Các bạn khóa 22 và khóa 24 cũng như các em học chung lớp khóa 25 đã nhiệt

tình giúp đỡ về tài liệu, cách xử lý số liệu, đo đạc thực nghiệm

 Quý Thầy/Cô và các anh chị Phòng Sau Đại học Trường Đại học Sư phạm

TP Hồ Chí Minh đã tạo nhiều điều kiện thuận lợi, giúp đỡ học viên trong

quá trình hoàn thiện luận văn

 Quý Thầy/Cô trong hội đồng khoa học đã dành thời gian đọc và cho ý kiến

đánh giá để luận văn được đầy đủ và hoàn thiện hơn

 Gia đình và bạn bè luôn động viên trong quá trình học viên học tập và thực hiện

luận văn

Tp Hồ Chí Minh, tháng 09 năm 2016

Học viên

Lầu Minh Phúc

MỤC LỤC

Lời cam đoan

Lời cảm ơn

Mục lục

Danh mục các chữ viết tắt

Danh mục các bảng

Danh mục hình vẽ

M Ở ĐẦU 1

Chương 1 CƠ SỞ LÝ THUYẾT 4

1.1.Tình hình nghiên cứu trong nước và ngoài nước 4

1.1.1 Ngoài nước 4

1.1.2.Trong nước 5

1.2 Phóng xạ môi trường 6

1.2.1.Phóng xạ nguyên thủy 6

1.2.2.Các tia vũ trụ 8

1.2.3.Phóng xạ nhân tạo 9

1.3.Radium (Ra) và sức khỏe con người 11

1.4.Quy luật phân rã phóng xạ 11

1.4.1.Định luật phân rã phóng xạ đơn 12

1.4.2.Định luật phân rã phóng xạ chuỗi 12

1.4.3.Cân bằng phóng xạ 15

1.5.Tương tác của tia gamma với vật chất 16

1.5.1.Hiệu ứng quang điện 16

1.5.2.Tán xạ Compton 17

1.5.3.Hiệu ứng tạo cặp electron - positron 19

1.6.Nhận xét chương 1 20

Chương 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 21

2.1.Đối tượng và phương pháp nghiên cứu 21

2.2.Hệ phổ kế gamma sử dụng đầu dò HPGe 21

2.3.Phương pháp xác định hoạt độ Ra-226 trong mẫu môi trường 24

2.3.1.Phương pháp gián tiếp 24

2.3.2.Phương pháp trực tiếp 24

2.3.3.Công thức xác định hoạt độ 24

2.4.Xác định hệ số hiệu chỉnh 26

2.5.Nhận xét chương 2 27

Chương 3 KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 28

3.1.Chuẩn bị mẫu 28

3.1.1.Hình học mẫu 28

3.1.2.Mẫu chuẩn 28

3.1.3.Mẫu phân tích 29

3.2.Phổ phông, phổ mẫu chuẩn và phổ mẫu phân tích 31

3.2.1.Phổ phông 31

3.2.2.Phổ mẫu chuẩn 32

3.2.3.Phổ mẫu phân tích 32

3.3.Kết quả và thảo luận 34

3.3.1.Xây dựng phương trình đường cong hiệu suất ghi nhận của đầu dò HPGe

GC3520 34

3.3.2.Xác định hoạt độ của Ra-226 trong 9 mẫu phân tích bằng phương pháp

trực tiếp và phương pháp gián tiếp 37

3.3.3.Đánh giá kết quả hoạt độ của Ra-226 39

3.4.Nhận xét chương 3 41

K ẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 42

DANH M ỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ 43

TÀI LI ỆU THAM KHẢO 44

PH Ụ LỤC 46

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Ch ữ viết tắt Tiếng Anh Ti ếng Việt

IAEA International Atomic Energy

HPGe High – Purity Germanium Đầu dò Germanium siêu tinh

khiết MDA Minium Detectable Activity Giới hạn phát hiện hoạt độ

DANH MỤC CÁC BẢNG

STT B ảng N ội dung Trang

1 1.1 Các đồng vị phóng xạ với số nguyên tử thấp 8

2 1.2 Một số hạt nhân phóng xạ nhân tạo chính 10

3 3.1 Thời gian đo, khối lượng của mẫu chuẩn và các mẫu phân

Hoạt độ phóng xạ Ra-226 được xác định bằng phương pháp

trực tiếp và phương pháp gián tiếp đối với mẫu M5 38

8 3.6 Phân tích hoạt độ của U-238 của 9 mẫu phân tích 40

D ANH MỤC HÌNH VẼ

STT Hình N ội dung Trang

8 2.2 Giao diện chương trình Genie 2000 23

9 2.3 Giao diện chương trình Colegram 23

11 3.2 Phổ phông đo trong 86400 giây 31

12 3.3 Phổ mẫu chuẩn RGU-1 đo trong 86400 giây 32

13 3.4 Phổ phông và mẫu M1 đo trong thời gian 244800 giây 33

14 3.5 Phổ phông và mẫu M7 đo trong thời gian 86400 giây 33

15 3.6 So sánh hoạt độ phóng xạ của Ra-226 bằng hai phương

pháp gián tiếp và trực tiếp 40

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read