HỒ CHÍ MINH Phan Thị Thu Thảo LỤC BÁT VÀ BIẾN THỂ LỤC BÁT TRONG CA DAO NAM BỘ LUẬN VĂN THẠC SĨ NGÔN NGỮ VÀ VĂN HÓA NƯỚC NGOÀI Thành phố Hồ Chí Minh - 2016... Các kiểu nhịp điệu của
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP HỒ CHÍ MINH
Phan Thị Thu Thảo
LỤC BÁT VÀ BIẾN THỂ LỤC BÁT
TRONG CA DAO NAM BỘ
LUẬN VĂN THẠC SĨ NGÔN NGỮ VÀ VĂN HÓA NƯỚC NGOÀI
Thành phố Hồ Chí Minh - 2016
Trang 2BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP HỒ CHÍ MINH
Phan Thị Thu Thảo
LỤC BÁT VÀ BIẾN THỂ LỤC BÁT
TRONG CA DAO NAM BỘ
Chuyên ngành: Ngôn ngữ học
Mã số : 60 22 02 40
LUẬN VĂN THẠC SĨ NGÔN NGỮ VÀ VĂN HÓA NƯỚC NGOÀI
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
TS NGUYỄN THẾ TRUYỀN
Thành phố Hồ Chí Minh - 2016
Trang 3LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là đề tài nghiên cứu của riêng tôi Kết quả số liệu thống kê và nội dung trong luận văn là trung thực và chưa có ai công bố trong bất kì công trình nào
Tôi xin chịu trách nhiệm về đề tài nghiên cứu của mình
Người thực hiện Phan Thị Thu Thảo
Trang 4LỜI CÁM ƠN
Luận văn được hoàn thành ngoài sự nỗ lực của bản thân, còn có sự giúp
đỡ của quý thầy cô, anh chị đồng nghiệp và các bạn cùng khóa
Trước hết tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc đến thầy Nguyễn Thế Truyền, người đã hướng dẫn tôi trong nghiên cứu khoa học
Xin chân thành cám ơn quý thầy cô đã tận tình giảng dạy và chỉ dẫn cho tôi ở lớp Cao học Ngôn ngữ Khóa 25, cám ơn Phòng Sau đại học và Khoa Ngữ văn, Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh đã tạo điều kiện để tôi thực hiện và bảo vệ luận văn
Sau cùng tôi cũng xin chân thành cám ơn gia đình đã động viên và cổ vũ cho tôi trong thời gian qua
Một lần nữa, tôi xin gởi tới tất cả quý thầy cô, đồng nghiệp, bạn bè và những người thân lòng biết ơn chân thành và sâu sắc nhất
Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 9 năm 2016
Phan Thị Thu Thảo
Trang 5MỤC LỤC
Trang phụ bìa
Lời cam đoan
Lời cảm ơn
Mục lục
MỞ ĐẦU 1
Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG 13
1.1 Lục bát và biến thể lục bát 13
1.1.1 Lục bát 13
1.1.2 Biến thể lục bát 21
1.2 Ca dao Nam Bộ 31
1.2.1 Khái niệm 31
1.2.2 Các kiểu loại ca dao Nam Bộ 32
1.2.3 Sơ lược lịch sử hình thành và phát triển của ca dao Nam Bộ 33
1.2.4 Đóng góp của ca dao Nam Bộ trong kho tàng VHDG Việt Nam 35
Tiểu kết chương 1 38
Chương 2 ĐẶC ĐIỂM CỦA THỂ LỤC BÁT TRONG CA DAO NAM BỘ 39
2.1 Khái quát về thể lục bát trong ca dao Nam Bộ 39
2.1.1 Vị trí của thể lục bát trong ca dao Nam Bộ 39
2.1.2 Quy mô tác phẩm 40
2.1.3 Mức độ phổ biến của biến thể lục bát 42
2.2 Vần trong lục bát ca dao Nam Bộ 44
2.2.1 Khái niệm vần chính, vần thông, vần ép, vần lặp và vần sai (lạc vận) 44
2.2.2 Việc sử dụng các loại vần trong lục bát ca dao Nam Bộ 48
2.3 Luật bằng trắc trong lục bát ca dao Nam Bộ 51
2.3.1 Đặc điểm chung 51
Trang 62.3.2 Phối thanh của lục bát Nam Bộ 52
2.4 Nhịp điệu của lục bát ca dao Nam Bộ 55
2.4.1 Khái niệm nhịp điệu 55
2.4.2 Các kiểu nhịp điệu của lục bát ca dao Nam Bộ 57
Tiểu kết chương 2 68
Chương 3 ĐẶC ĐIỂM CỦA BIẾN THỂ LỤC BÁT TRONG CA DAO NAM BỘ 69
3.1 Nhận xét chung về biến thể lục bát trong ca dao Nam Bộ 69
3.1.1 Biến thể lục bát trong ca dao Nam Bộ rất phong phú về số lượng và khá đa dạng về kiểu loại 69
3.1.2 Biến thể lục bát trong ca dao Nam Bộ thiên về biến thể số tiếng 71
3.1.3 Biến thể lục bát trong ca dao Nam Bộ thể hiện một giai đoạn biến chuyển đáng chú ý của thể lục bát trong thơ ca dân gian Việt Nam 72
3.2 Các kiểu biến thể lục bát trong ca dao Nam Bộ 73
3.2.1 Biến thể thanh điệu (luật bằng trắc) 73
3.2.2 Biến thể vần 75
3.2.3 Biến thể số tiếng 78
3.3 Nguyên nhân hình thành biến thể lục bát 84
3.3.1 Nguyên nhân về lịch sử 84
3.3.2 Nguyên nhân về khuynh hướng thẩm mỹ 85
3.3.3 Nguyên nhân về môi trường diễn xướng 87
Tiểu kết chương 3 89
KẾT LUẬN 90
TÀI LIỆU THAM KHẢO 93 PHỤ LỤC
Trang 7QUY ƯỚC VIẾT TẮT
TT
KÝ
HIỆU
NGHĨA
1 CDNB Ca dao Nam Bộ
2 ĐBCL Văn học dân gian Đồng bằng Cửu Long
3 NKLT Ca dao dân ca Nam Kỳ lục tỉnh
4 NTB Ca dao Nam Trung Bộ
5 VNP Tục ngữ ca dao dân ca Việt Nam
6 16a Tổng tập văn học dân gian người Việt, Tập 16
7 STT Số thứ tự
8 % Phần trăm
Trang 8DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1.a Tỷ lệ thơ lục bát trong ca dao Nam Bộ 39
Bảng 2.1.b Tỷ lệ thơ lục bát trong ca dao Nam Trung Bộ 39
Bảng 2.1.c Tỷ lệ thơ lục bát trong ca dao Bắc Bộ (VNP) 39
Bảng 2.1.d Tỷ lệ thơ lục bát trong ca dao Việt Nam 39
Bảng 2.2.a Thống kê số lượng bài thơ theo độ dài trong lục bát ca dao Nam Bộ 41
Bảng 2.2.b Thống kê số lượng bài thơ theo độ dài trong lục bát ca dao Nam Trung Bộ 41
Bảng 2.2.c Thống kê số lượng bài thơ theo độ dài trong lục bát ca dao Bắc Bộ (VNP) 41
Bảng 2.2.d Thống kê số lượng bài thơ theo độ dài trong lục bát ca dao Việt Nam 41 Bảng 2.3.a Tỷ lệ lục bát biến thể trong ca dao Nam Bộ 43
Bảng 2.3.b Tỷ lệ lục bát biến thể trong ca dao Nam Trung Bộ 43
Bảng 2.3.c Tỷ lệ lục bát biến thể trong ca dao Bắc Bộ (VNP) 43
Bảng 2.3.d Tỷ lệ lục bát biến thể trong ca dao Việt Nam 43
Bảng 2.4.a Phân tích các loại vần của lục bát ca dao Nam Bộ 49
Bảng 2.4.b Phân tích các loại vần của lục bát ca dao Nam Trung Bộ 49
Bảng 2.4.c Phân tích các loại vần của lục bát ca dao Bắc Bộ (VNP) 49
Bảng 2.4.d Phân tích các loại vần của lục bát ca dao Việt Nam 49
Bảng 2.5 Luật bằng trắc của thể lục bát 51
Bảng 2.6 Mô hình lý tưởng về luật bằng trắc 52
Bảng 2.7.a Phối thanh lý tưởng trong lục bát ca dao Nam Bộ 53
Bảng 2.7.b Phối thanh lý tưởng trong lục bát ca dao Nam Trung Bộ 53
Bảng 2.7.c Phối thanh lý tưởng trong lục bát ca dao Bắc Bộ (VNP) 53
Bảng 2.7.d Phối thanh lý tưởng trong lục bát ca dao Việt Nam 53
Bảng 2.8.a Phân tích nhịp của lục bát trong ca dao Nam Bộ 57
Bảng 2.8.b Phân tích nhịp của lục bát trong ca dao Nam Trung Bộ 58
Trang 9Bảng 2.8.c Phân tích nhịp của lục bát trong ca dao Bắc Bộ (VNP) 58
Bảng 2.8.d Phân tích nhịp của lục bát trong ca dao Việt Nam 58
Bảng 3.1.a Số liệu thống kê biến thể lục bát trong ca dao Nam Bộ 70
Bảng 3.1.b Số liệu thống kê biến thể lục bát trong ca dao Nam Trung Bộ 70
Bảng 3.1.c Số liệu thống kê biến thể lục bát trong ca dao Bắc Bộ (VNP) 70
Bảng 3.1.d Số liệu thống kê biến thể lục bát trong ca dao Việt Nam 71
Trang 10DANH MỤC CÁC HÌNH
Hình 1.1 Mô hình vần và luật bằng trắc của thể lục bát 14
Hình 1.2 Mô hình phối thanh lý tưởng của thể lục bát 17
Hình 1.3 Sơ đồ các loại biến thể lục bát 27
Hình 1.4 Ba bộ phận ca dao Nam Bộ 35
Hình 2.1 Biểu đồ so sánh tỷ lệ thơ lục bát trong ca dao 4 khu vực 40
Hình 2.2 Biểu đồ so sánh tỷ lệ lục bát biến thể của ca dao 4 khu vực 44
Hình 2.3 Biểu đồ so sánh cơ cấu các loại vần của ca dao 4 khu vực 50