THANH TRA, GIÁM SÁT NGÂN HÀNG Ở VIỆT NAM: MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ MÔ HÌNH, PHƯƠNG THỨC, KHUNG PHÁP LÝ VÀ CHUẨN MỰC GIÁM SÁT

MÔ HÌNH CƠ QUAN THANH TRA, GIÁM SÁT NGÂN HÀNG Thách thức tại Việt Nam Thách thức tại Việt Nam Kinh nghiệm các nước Kinh nghiệm các nước... + Hệ thống giám sát hiệu quả do tính độc lập củ

THANH TRA, GIÁM SÁT NGÂN HÀNG Ở VIỆT NAM:

MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ MÔ HÌNH, PHƯƠNG THỨC,

KHUNG PHÁP LÝ VÀ CHUẨN MỰC GIÁM SÁT

TS Lê Hải Mơ & TS Lê Thị Thùy Vân Viện Chiến lược và Chính sách Tài chính

Hà Nội, ngày 8/9/2016

1 Mô hình cơ quan thanh tra, giám sát ngân hàng

2 Phương thức thanh tra, giám sát ngân hàng

3 Cơ sở pháp lý

4 Các chuẩn mực về thanh tra, giám sát ngân hàng

5 Khuyến nghị

1 MÔ HÌNH CƠ QUAN THANH TRA, GIÁM SÁT NGÂN HÀNG

Thách thức tại Việt Nam

Thách thức tại Việt Nam

Kinh nghiệm các nước

Kinh nghiệm các nước

(+) Hệ thống giám sát hiệu quả do tính độc lập của các CQGS

(+) Hỗ trợ kịp thời cho NHTW trong việc ra các quyết định và nâng cao khả năng dự báo

• Trước 2000: Cơ quan thanh tra ngân hàng và thị trường vốn

• Sau 2000: Cơ quan giám sát tài chính Hungary HFSA

( Hợp thành từ Cơ quan thanh tra ngân hàng và thị trường vốn; Thanh tra bảo hiểm; và Thanh tra Quỹ hưu trí chính thức hợp thành

CH Séc

• Bộ phận giám sát NH nằm trong NHTW Séc

• Bộ Tài chính: Giám sát các công ty BH và quỹ hưu trí

• UBCK: Giám sát hoạt động CK

Ba Lan

• Trước 1997: Tổng Thanh tra giám sát ngân hàng trực thuộc NHTW Ba Lan

• Sau 1997: Ủy ban giám sát

NH (Cơ quan độc lập với

NHTW nhưng vẫn là đơn vị nằm trong bộ máy của NHTW

và được NHTW cung cấp kinh phí hoạt động)

• NHTW: Có thẩm quyền

can thiệp khi cần thiết và trừ khử các định chế tài chính nếu sự tồn tại của

nó là mối đe dọa đến sự

KINH NGHIỆM CÁC NƯỚC

mô hình thống nhất

=> Tăng cường tính

độc lập, nhưng NHTW vẫn đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện rủi ro. T ru

CQGS NGÂN HÀNG TẠI VIỆT NAM

 Cơ quan Thanh tra giám sát ngân hàng (NHNN) chịu trách nhiệm thanh tra,

giám sát ngân hàng và phòng chống rửa tiền (Theo Luật NHNN năm 2010)

 Từ tháng 5/2009, Cơ quan thanh tra, giám sát ngân hàng đi vào hoạt động trên

cơ sở hợp nhất 4 đơn vị của NHNN Việt Nam, gồm:

(i) Thanh tra ngân hàng

(ii) Vụ các ngân hàng

(iii) Vụ các tổ chức tín dụng hợp tác

(iv) Trung tâm thông tin phòng, chống rửa tiền

 Công tác thanh tra, giám sát ngân hàng cụ thể như sau:

(i) Thanh tra NHNN thực hiện thanh tra, giám sát đối với hội sở chính, sở giao dịch của các ngân hàng thương mại (NHTM)

(ii) Chi nhánh NHNN tỉnh, thành phố thực hiện thanh tra NHTM cổ phần và các chi nhánh của NHTM ở các tỉnh, thành phố

• Khó khăn trong thanh tra toàn diện hệ thống NHTM

• Khó khăn trong việc tổ chức, chỉ đạo, điều phối hoạt động thanh tra, giám sát của Thanh tra chi nhánh

• Khó khăn trong thanh tra toàn diện hệ thống NHTM

• Khó khăn trong việc tổ chức, chỉ đạo, điều phối hoạt động thanh tra, giám sát của Thanh tra chi nhánh

Phân cấp, ủy quyền cho các

NHNN chi nhánh thực hiện

thanh tra, giám sát các NHTM

trên địa bàn quản lý

Phân cấp, ủy quyền cho các

NHNN chi nhánh thực hiện

thanh tra, giám sát các NHTM

trên địa bàn quản lý

• Hạn chế việc thực thi có hiệu quả chính sách giám sát ngân hàng

• Hạn chế việc thực thi có hiệu quả chính sách giám sát ngân hàng

Thanh tra ngân hàng được giao

thực hiện đồng thời cả hoạt động

giám sát an toàn hệ thống ngân

hàng cũng như thanh tra chuyên

ngành

Thanh tra ngân hàng được giao

thực hiện đồng thời cả hoạt động

giám sát an toàn hệ thống ngân

hàng cũng như thanh tra chuyên

ngành

• Hiệu quả chưa cao và chưa đảm bảo được sự phù hợp với yêu cầu thanh tra, giám sát dựa trên cơ sở rủi ro (chủ yếu tập trung ở hội sở chính của NHTM).

• Hiệu quả chưa cao và chưa đảm bảo được sự phù hợp với yêu cầu thanh tra, giám sát dựa trên cơ sở rủi ro (chủ yếu tập trung ở hội sở chính của NHTM).

Thanh tra định kỳ các chi nhánh

của NHTM

Thanh tra định kỳ các chi nhánh

của NHTM

THÁCH THỨC

2 PHƯƠNG THỨC THANH TRA, GIÁM SÁT NGÂN HÀNG

chỗ

GIÁM SÁT TỪ XA THANH TRA TẠI CHỖ

Nguồn thông

sớm, ngăn ngừa rủi ro, định hướng cho thanh tra tại chỗ

Đánh giá tình hình chấp hành chính sách pháp luật, các chế độ, thể lệ, phát hiện những vấn đề mới phát sinh, những quy định chưa hợp lý để sửa đổi, bổ sung cho phù hợp với pháp luật hiện hành

Thanh tra tổ chức, quản lý, điều hành, hệ thống kiểm tra, kiểm soát nội bộ của NHTM

Thanh tra công tác kế toán

kỳ ngắn (tháng, quý,…)

chỉ số phân tích xếp loại đều trên khuôn khổ CAMELS

Giám sát từ

xa

• Gồm: Thanh tra định kỳ

và thanh tra đột xuất

• Kế hoạch thanh tra được xây dựng từ kết quả giám sát của bộ phận giám sát

từ xa

Thanh tra tuân thủ

Nguyên tắc giám sát của Ủy ban Basel

chính sách

Cơ chế và hỗ trợ

• Cơ chế và hỗ trợ cho hoạt động thanh tra tại chỗ trong việc đánh giá khái quát tình hình của các tổ chức tín dụng còn yếu kém nên chưa hoàn toàn phát huy được tác dụng trong việc phát hiện rủi ro, cảnh báo để cảnh báo và có biện pháp phòng ngừa.

Cơ chế và hỗ trợ

• Cơ chế và hỗ trợ cho hoạt động thanh tra tại chỗ trong việc đánh giá khái quát tình hình của các tổ chức tín dụng còn yếu kém nên chưa hoàn toàn phát huy được tác dụng trong việc phát hiện rủi ro, cảnh báo để cảnh báo và có biện pháp phòng ngừa.

Luật NHNN

2010

• (i) Luật thanh tra năm 2010;

• (ii) Nghị định số 86/2011/NĐ-CP ngày 22/9/2011 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật thanh tra;

• (ii) Nghị định số 07/2012/NĐ-CP ngày 9/2/2012 của Chính phủ quy định về cơ quan được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành, đảm bảo tập trung, thống nhất trong chỉ đạo, thực hiện công tác thanh tra, giám sát ngân hang;

• (iii) Nghị định số 26/2014/NĐ-CP ngày 7/4/2014 về tổ chức và hoạt động của thanh tra, giám sát ngân hàng;

• (iv) Quyết định số 35/2014/QĐ-TTg ngày 12/6/2014 về chức năng nhiệm vụ, quyền hạn cơ cấu tổ chức của Cơ quan Thanh tra giám sát ngân hàng (CQTTGSNH).

VBPL khác

4 CÁC CHUẨN MỰC THANH TRA GIÁM SÁT NGÂN HÀNG

Khung khổ CAMELS

Hiệp ước vốn Basel

Khung khổ CAMELS

Vốn của ngân hàng

Chất lượng tài sản có

Khả năng quản lý

Khả năng sing lời

• Thanh tra chặt chẽ

3: Trung bình

• Một số điểm yếu có thể trở nên trầm trọng

• Cần phải thanh tra cao hơn mức bình thường;

2: Thỏa mãn

• Hợp lý với một số điểm yếu có thể khắc phục

• P/ư của thanh tra không

đáng kể

1: Mạnh

• Đảm bảo tính hợp lý ở mọi khía cạnh

• Không cần p/

ư của thanh tra

VIỆT NAM: ÁP DỤNG HIỆP ƯỚC BASEL

Quyết định 493/2005/QĐ –

những tổn thất đối với các khoản nợ của TCTDQuyết định số 18/2007/QĐ -

NHNN ngày 25/04/2007

Thông tư số 02/2013/TT-NHNN

chi nhánh ngân hàng nước ngoài,

Thông tư số 07/2013/TT-NHNN

dụng

các giới hạn, tỷ lệ an toàn trong hoạt động của các tổ chức tín dụng

Tình trạng công

bố thông tin của các TCTD thiếu chuyên nghiệp, sơ sài trong nội dung báo cáo quý và

năm

Thiên về giám sát tuân thủ

Thiếu trọng tâm, trọng điểm, nội dung giám sát chưa toàn diện, thiếu các công cụ hữu hiệu phục vụ cho giám sát dựa trên rủi ro

Mô hình phân tích còn hạn chế

Các mô hình phân tích định lượng, cảnh báo, kiểm định rủi ro còn ít được phát triển và ứng dụng, do đó hiệu quả của công tác đánh giá

và cảnh báo rủi ro đối với từng TCTD cũng như toàn hệ thống chưa

cao.

5 KHUYẾN NGHỊ

ngân hàng và hướng đến một mô hình giám sát độc lập trong dài hạn.

hàng cần được sắp xếp từng bước phù hợp với tiến trình cải cách nền hành chính quốc gia, tuy nhiên, cần đảm bảo nguyên tắc giám sát toàn bộ.

tra trên cơ sở rủi ro dựa trên nguyên tắc thanh tra, giám sát toàn bộ

giám sát từ xa và thanh tra tại chỗ bằng cách xây dựng chương trình cảnh báo sớm (EWS),

5 KHUYẾN NGHỊ

động ngân hàng theo hướng áp dụng các nguyên tắc của Basel II và các thông lệ, chuẩn mực quốc tế

thanh khoản hiệu quả và tăng cường quản lý rủi ro bởi đây là những yếu

tố cần thiết nhất để hệ thống ngân hàng hoạt động an toàn và phát triển tốt

hóa thông tin trong hoạt động của các ngân hàng sẽ là một phần không thể thiếu trong việc hỗ trọ các hoạt động giám sát có hiệu quả hơn

các hiệp ước, thỏa thuận quốc tế về giám sát ngân hàng và an toàn tài chính

TRÂN TRỌNG CẢM ƠN!