Sáng kiến kinh nghiệm: Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực

Có thể nói khái niệm “Trường học thân thiện, học sinh tích cực” mới xuất hiện nhưng nội dung của phong trào này đã và đang được các trường thực hiện với nhiều cách thức khác nhau: “ Trư

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

* Khái quát về lý luận:

Năm học 2015 – 2016 là năm học được xác định tiếp tục với ba cuộc

vận động lớn: “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, cuộc vận động: “Mỗi thầy giáo, cô giáo là một tấm gương đạo đức tự học

và sáng tạo” và cuộc vận động “ Hai không”; tiếp tục đẩy mạnh phong trào thi đua: “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” Có thể nói

với tinh thần thẳng thắn, nhìn vào sự thật, đối diện với chính mình - các cuộc vận động và phong trào thi đua nói trên đã và đang thổi luồng gió mới, tạo thêm sinh khí cho toàn xã hội, cho ngành giáo dục có thêm sức mạnh để

hoàn thành thiên chức “Trồng người” của mình.

Có thể nói khái niệm “Trường học thân thiện, học sinh tích cực”

mới xuất hiện nhưng nội dung của phong trào này đã và đang được các trường thực hiện với nhiều cách thức khác nhau: “ Trường ra trường, lớp ra lớp thầy ra thầy, trò ra trò - dạy ra dạy học ra học”, “phương pháp dạy học lấy học sinh làm trung tâm”, “mỗi ngày đến trường là một ngày vui” và phong trào xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia từ nhiều năm qua Tuy

nhiên với những yêu cầu và nội dung mà phong trào “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” đặt ra, thể hiện sự toàn diện, hội tụ đầy

đủ các tiêu chí cần thiết cho một trường học hiên đại, đổi mới, từ đó trường học mới thực sự đáp ứng tốt nhiệm vụ mà xã hội giao cho

*Về mặt thực tiễn:

Trường Tiểu học Hợp Tiến là đơn vị đang tiếp tục phấn đấu đạt chuẩn quốc gia giai đoạn 2 Để đạt chuẩn Quốc gia giai đoạn 2 thì yêu cầu nhà trường phải đủ về cơ sở vật chất ,thực hiện có hiệu quả các cuộc vận động và

các phong trào Trong số đó có phong trào : “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” thực sự là một ý tưởng mà tôi rất tâm đắc.

2 Phạm vi, đối tượng nghiên cứu

a Phạm vi nghiên cứu

Trường Tiểu học Hợp Tiến

b Đối tượng nghiên cứu

Nghiên cứu các giải pháp thực hiện phong trào xây dựng “Trường

học thân thiện, học sinh tích cực” tại trường Tiểu học.

3 Mục đích

Nhằm tổng kết lại những kết quả của giáo viên, học sinh đã thực hiện

trong phong trào thi đua “ Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” trong thời gian qua để rút kinh nghiệm nhằm góp phần nâng cao hiệu

quả thực tế trong việc thực hiện phong trào thi đua trong thời gian sắp tới; góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện của nhà trường

4 Điểm mới của SKKN

Nhận thức rõ hơn về vị trí, vai trò, nhiệm vụ của giáo viên ở trường

tiểu học với phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” do Bộ giáo dục và đào tạo phát động.

Cung cấp một số giải pháp thực hiện để trao đổi với đồng nghiệp nhằm nâng cao hơn trình độ chuyên nghiệp vụ và công tác quản lý của bản thân

PHẦN NỘI DUNG Chương 1

Cơ sở lý luận phong trào thi đua " Xây dựng trường học thân thiện,

học sinh tích cực"

1.1 Các định nghĩa

Trong thời kỳ đất nước hội nhập quốc tế, chúng ta tiến nhanh đến nền kinh tế tri thức, đó là nơi đòi hỏi học sinh cần có những kĩ năng tư duy bậc cao, tự tin phát triển năng lực của mình, từng bước sử dụng có hiệu quả công nghệ dạy học tiên tiến, đổi mới phương pháp dạy học, để yêu cầu trên đạt kết quả hiện thực cần phải có những biện pháp tích cực trong việc xây

dựng mô hình đó là: “Trường học thân thiện - Lớp học thân thiện”

Phong trào thi đua “Xây dựng Trường học thân thiện – học sinh tích cực”phát động nhằm xây dựng trường học có chất lượng giáo dục toàn diện vàhiệuquả giáo dục không ngừng được nâng cao Các thầy cô giáo phải thân thiện trong giảng dạy, thân thiện trong đánh giá kết quả học tập và rèn luyện của học sinh, công bằng, khách quan với lương tâm và trách nhiệm cuả nhà giáo Trường học thân thiện gắn bó chặt chẽ với việc phát huy tính tích cực cuả học sinh

Trong môi trường phát triển toàn diện đó, học sinh hứng thú học tập, biếtrèn luyện kỹ năng và phương pháp học tập, trong đó đặc biệt là phát huy khảnăng tự tìm hiểu, khám phá, tư duy sáng tạo Vì thế ta có thể nói:

Để phong trào “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” đạt hiệu quả thì các biện pháp giáo dục tích cực cần được quan tâm, cụ thể hóa; trong đó các biện pháp giáo dục tích cực để xây dựng mô hình lớp học thân thiện, trường thân thiện từ cơ sở là điều cần thực hiện

1.2 Các văn bản chỉ đạo

a Mục tiêu, nội dung của phong trào thi đua “ Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”

- Chỉ thị số 40/2008/CT- BGDĐT về việc phát động phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” trong các trường phổ thông, nêu rõ:

1.2.1 Mục tiêu

Huy động sức mạnh tổng hợp của các lực lượng trong và ngoài nhà trường để xây dựng môi trường giáo dục an toàn, thân thiện, hiệu quả, phù hợp với điều kiện của địa phương và đáp ứng nhu cầu xã hội

Phát huy tính chủ động, sáng tạo của học sinh trong học tập và các hoạt dọng xã hội một cách phù hợp và hiệu quả

1.2.2 Nội dung

- Xây dựng trường, lớp xanh, sạch, đẹp, an toàn

- Dạy và học có hiệu quả, phù hợp với đặc điểm của lứa tuổi của học sinh ở mỗi địa phương, giúp các em tự tin trong học tập

- Rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh

- Tổ chức các hoạt động vui tươi lành mạnh

- Học sinh tham gia tìm hiểu, chăm sóc và phát huy giá trị các di tích lịch sử, văn hoá, cách mạng ở địa phương

b Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Đội thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh cần làm gì trong phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”

- Tổ chức các cuộc thi, liên hoan trò chơi dân gian, thi vẽ “Vì một môi trường thân thiện”, “Chiếc ô tô mơ ước”,…

- Thực hiện Chương trình “ Học từ thiên nhiên”, Liên đội phối hợp với giáo viên bộ môn tổ chức cho học sinh tham gia các hoạt động thăm quan gắn với các môn học như: Địa lý, Lịch sử, Tự nhiên và xã hội… và hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

- Tham khảo và vận dụng linh hoạt, sáng tạo các mô hình hoạt động ngoại khoá

- Biểu dương kịp thời các chi đội, đội viên có thành tích tốt trong phong trào thi đua

Đó chính là những cơ sở lý luận có tác dụng định hướng cho tôi trong việc tìm ra những giải pháp để thực hiện đề tài này

Chương 2

Thực trạng thực hiện phong trào xây dựng “Trường học thân thiện,

học sinh tích cực” tại trường tiểu học Hợp Tiến

2.1 Vài nét về địa bàn thực hiện sáng kiến

Xã Hợp Tiến là xã nằm cạnh quốc lộ 39A phía Bắc giáp có con sông Tiên Hưng chảy qua, phía Nam giáp đường quốc lộ 39A; phía Tây giáp với xã Chương Dương và phía Đông giáp với xã Phong Châu Xã gồm 5 thôn với tổng dân số là 4261 người

Nhà trường có 255em, trong đó có 127 em nam và 128 em nữ, có 51

em là học sinh công giáo

2.2 Thực trạng vấn đề

* Thuận lợi

Được sự quan tâm sát sao của Đảng, nhà nước, lãnh đạo các ban ngành, ban giám hiệu nhà trường, giáo viên tâm huyết với nghề nghiệp

* Khó khăn

Tuy đây là xã nằm cạnh quốc lộ 39A nhưng các thôn lại nằm rải rác, cách xa nhau Trình độ nhận thức của phụ huynh còn nhiều hạn chế Hầu hết các em đều là con em nông dân, bố mẹ đều làm ruộng nên tình hình kinh tế nhìn chung còn nhiều khó khăn thiếu thốn Một số học sinh cha mẹ phải đi làm ăn xa không trực tiếp dạy dỗ, chăm sóc,

2.3 Nguyên nhân

Thực trạng trên có nhiều nguyên nhân dẫn đến đó là nguyên nhân do khách quan và nguyên nhân chủ quan

Xét về điều kiện cơ sở vật chất, môi trường xanh, sạch, đẹp thì trường còn thiếu một số phòng chức năng Về tình hình đội ngũ cán bộ giáo viên, có thâm niên công tác lâu năm thì sức khỏe hạn chế, tính năng động nhạy bén, sáng tạo trong các hoạt động dạy học chưa cao Đối với học sinh ngoài những mặt mạnh sẵn có như: học chăm, ham thích hoạt động văn nghệ thể thao, hoạt động đội, thì điểm yếu của học sinh ở đây là kĩ năng sống chưa được chú trọng: kĩ năng giữ vệ sinh cá nhân, vệ sinh trường lớp,

ý thức bảo vệ của công, cây cảnh, chậu hoa Ý thức kỉ luật khi tham gia sinh hoạt tập thể Mặt khác một phần học sinh là con em chưa được phụ huynh quan tâm chăm sóc Thậm chí có một số em có hoàn cảnh éo le: mồ côi bố hoặc mẹ, bản thân em nương nhờ ông bà, hoặc chú bác Tất cả những vấn đề nói trên đã và đang làm trăn trở lương tâm trách nhiệm của tất cả chúng ta

Chương 3 Biện pháp, mục đích, mục tiêu "Xây dựng trường học thân thiện học

sinh tích cực"ở trường Tiểu học Hợp Tiến 3.1 Các biện pháp

Căn cứ vào 5 nội dung của phong trào “Xây dựng trường học thân

thiện, học sinh tích cực” mà Bộ Giáo dục- Đào tạo phát động Căn cứ vào

đặc điểm tình hình của nhà trường bản thân tôi nhận thấy cần đầu tư vào các nội dung, tiêu chí và lộ trình cụ thể sau đây:

3.1.1 Xây dựng trường lớp xanh, sạch, đẹp an toàn

a) Nội dung xây dựng:

- Một trường học thân thiện thì kiến trúc của toàn bộ trường học cũngcầnđược thiết kế phù hợp với lứa tuổi và tâm sinh lý học sinh Cảnh quanvàmôitrường trong trường cũng cần được quan tâm khi thiết kế để tạo mộtmôitrườngthân thiện và an toàn cho học sinh khi ra chơi và các hoạt độngngoàitrời

- Trồng cây xanh bóng mát, làm cống thoát nước, làm nhà để xe cho học sinh, trang trí lại một số phòng học, đầu tư tu sửa lại một số phòng học

b) Giải pháp tiến hành

- Đầu tư đồng bộ các biểu bảng, trong các phòng học, phòng chức năng

- Trồng cây xanh, cây cảnh,…

- Làm nhà để xe cho giáo viên và học sinh

- Giải pháp của địa phương, nhà trường trong việc đảm bảo an toàn cho học sinh: Nội dung của phong trào được triển khai sâu rộng đến toàn thể GV, HS và phụ huynh trong các buổi hoạt động tập thể, các hoạt động đầu tuần, ngoài giờ lên lớp

* Nhận xét, đánh giá ưu điểm, khuyết điểm của việc thực hiện nội dung.

* Ưu điểm:

- Phong trào thi đua được triển khai thực hiện nhận được sự đồng tình, ủng hộ của toàn thể GV, NV, HS và phụ huynh

- Phong trào cũng giúp đỡ các em học sinh nghèo, học sinh có HCKK có điều kiện học tập tốt hơn

- Phong trào giúp cải thiện môi trường học tập, nhà trường quan tâm chú trọng hơn đến công tác xây dựng môi trường học tập xanh, sạch, đẹp,

an toàn

- Các cấp chính quyền địa phương cũng tham gia tích cực vào các hoạt động của phong trào

- Phụ huynh học sinh có cái nhìn tích cực hơn, có nhận thức rõ hơn

về công tác xã hội hoá giáo dục

* Hạn chế:

- Phong trào đã được triển khai từ nhiều năm, song một số nội dung hiệu quả chưa cao

3.1.2 Dạy học có hiệu quả, phù hợp với đặc điểm lứa tuổi của học sinh ở mỗi địa phương giúp các em tự tin trong học tập

a) Nội dung

Ở nội dung này đối với trường Tiểu học Hợp Tiến chúng tôi xác định là việc làm lâu dài, trước mắt chúng tôi duy trì tốt các phong trào hiện có: giáo viên dạy giỏi, học sinh tích cực học tập và đầu tư mạnh vào chất lượng đại trà giải quyết số học sinh yếu

Xây dựng và nâng cao dần cho học sinh thói quen tự học, chủ động, sáng tạo trong học tập; ý thức tìm tòi, tự đề xuất và giải quyết vấn đề nhằm đạt được kết quả học tập cao nhất thông qua các hoạt động ngoại khoá

Đối với giáo viên khuyến khích áp dụng công nghệ thông tin, giáo án điện tử vào dạy học Tổ chức linh hoạt các hình thức dạy học ngoại khóa, học nhóm

Xây dựng mối quan hệ thân thiện giữa thầy và trò dạy kèm với dỗ, thầy cô giáo thực sự là mẹ hiền để các em chia sẻ tâm sự Xây dựng mối quan hệ đồng nghiệp thân ái, hợp tác, chia sẻ, tạo nên bầu không khí hòa thuận

b) Giải pháp thực hiện:

- Giao nhiệm vụ cho giáo viên chủ nhiệm và giáo viên dạy Tiếng Anh hướng dẫn học sinh giải Toán và Tiếng Anh qua mạng

- Lên kế hoạch cho giáo viên cập nhật nhận xét thường xuyên lên phần mềm quản lý giáo dục, trao đổi sinh hoạt chuyên môn trên cổng thông tin điện tử “Trường học kết nối” để nâng cao chuyên môn nghiệp vụ

- Triển khai chương trình dạy môn Tiếng Việt 1 – CGD, chuyên

đề đổi mới phương pháp dạy giảng dạy theo hướng “Lấy người học làm trung tâm” thực sự là phương pháp giảng dạy “thân thiện” với người học vì người ta quan niệm người thầy chỉ là người tổ chức và trợ giúp hoạt động tiếp thu kiến thức cho học trò Học trò thực sự là nhân vật trung tâm trên lớp học Người thầy là người nêu vấn đề và cùng học trò tranh luận cho tới khi học trò hiểu thấu đáo vấn đề đó

- Học sinh có thể được thầy cô giao cho các bài tập làm chung theo nhóm để các em có cơ hội cùng nhau chia sẻ và đóng góp kiến thức của cá nhân mình cho nhóm Người thầy cũng có thể nêu trước vấn đề và cho học trò về nhà tự nghiên cứu, tìm tòi để đến buổi học trên lớp sau đó học trò thảo luận và tranh luận với nhau trong cặp và trong nhóm Việc tranh luận

đó sẽ giúp các em hiểu sâu hơn và nhớ nhanh hơn vì các em được tiếp thu kiến thức một cách chủ động, thoải mái Phương pháp giảng dạy này đã tạo nên nhu cầu tự học tự nghiên cứu bên ngoài lớp học và rèn luyện cho người học thói quen đào sâu suy nghĩ về một vấn đề nào đó Dần dần học trò sẽ hình thành thói quen suy nghĩ một cách chủ động, độc lập sáng tạo và biết chia sẻ những suy nghỉ của mình với người khác

* Nhận xét, đánh giá ưu điểm, khuyết điểm của việc thực hiện nội dung.

* Ưu điểm

- Phong trào thi đua được triển khai thực hiện nhận được sự đồng tình, ủng hộ của toàn thể GV, NV, HS và phụ huynh

- Phong trào cũng giúp các em học sinh thói quen tự học, chủ động, sáng tạo trong học tập; ý thức tìm tòi, tự đề xuất và giải quyết vấn đề

- Phong trào cũng giúp viên nâng cao tay nghề, biết sử dụng và ứng dụng cộng nghệ thông tin vào giảng dạy

* Hạn chế

Chất lượng học sinh mũi nhọn chưa cao, một số giáo viên ứng dụng công nghệ thông tin còn chậm

3.1.3 Rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh

a) Nội dung

- Tập trung rèn luyện khả năng ứng xử hợp lí với các tình huống trong cuộc sống, thói quen và kĩ năng làm việc, sinh hoạt theo nhóm

- Rèn luyện kĩ năng phòng chống các tai nạn: giao thông, đuối nước,

và các tai nạn thương tích khác, giáo dục ý thức bảo vệ sức khỏe của bản thân thông qua các giờ học

- Giáo dục và rèn luyện kĩ năng ứng xử có văn hóa, tinh thần đoàn kết thân ái, hợp tác và chia sẻ trong cuộc sống

b) Các giải pháp

- Tăng cường công tác chủ nhiệm lớp, công tác đội thiếu niên, sao nhi đồng xây dựng biểu điểm thi đua hàng tuần của lớp, của liên chi đội để theo dõi các biểu hiện hành vi của học sinh Kịp thời đánh giá nhận xét hàng tuần hàng tháng

- Trang trí các câu khẩu hiệu động viên nhắc nhở học sinh làm việc tốt như: “Bỏ rác đúng nơi qui định”, “Giữ môi trường xanh, sạch, đẹp”, “ Ở đây không có rác”,…

- Bố trí phân công công tác vệ sinh chung: sân trường, nhà vệ sinh,

- Phân công chăm sóc bồn hoa, cây cảnh, theo từng lớp

- Thành lập đội cờ đỏ trực ban thi đua hàng ngày để kiểm tra, nhắc nhở việc chấp hành nội qui, kỉ luật, hằng tuần có sự đánh giá nhận xét trước cờ

- Thành lập Nhóm tích cực và trò chơi học tập tích cực: Với phương pháp nhóm tích cực mới cần hướng tới là làm sao cho các em phát huy hết khả năng học tập theo hướng tích cực chủ động, sáng tạo các em phải tự bộc lộ mình, tự tìm tòi, tự phát hiện và chiếm lĩnh kiến thức mới và theo tôi thông qua cách làm việc theo nhóm ở một số hoạt động thậm chí khi học

sinh đã nắm được cách làm việc theo nhóm thì các em có điều kiện hợp tác trao đổi, tự học lẫn nhau và có trách nhiệm với các thành viên trong nhóm

Ở trường tôi, để học sinh có điều kiện hợp tác trao đổi giúp đỡ lẫn nhau cùng giải quyết các nhiệm vụ tôi giao, dùng biện pháp tổ chức học nhóm như nhóm nhỏ, nhóm lớn Khi làm việc theo nhóm tự các nhóm có quyền lựa chọn cách thực hiện nào tuỳ thích, sao cho khi nhóm trình bày phải đạt được yêu cầu

* Nhận xét, đánh giá ưu điểm, khuyết điểm của việc thực hiện nội dung.

* Ưu điểm:

- Môi trường sống và học tập luôn có hướng để các em được tự khẳng định các kĩ năng, tố chất của mỗi cá nhân

- Học sinh tham gia hưởng ứng nhiệt tình, các em dần mạnh dạn hơn trong giờ học, vui chơi

* Hạn chế:

- Một số học sinh vẫn còn nhút nhát, tham gia các hoạt động chưa nhiệt tình

3.1.4 Tổ chức các hoạt động tập thể vui tươi lành mạnh.

a) Nội dung:

Tổ chức các hoạt động văn nghệ, thể thao một cách thiết thực, khuyến khích sự tham gia chủ động, tự giác của học sinh Đưa các trò chơi dân gian

và các hoạt động vui chơi giải trí tích cực khác phù hợp với tâm lí lứa tuổi của học sinh

b) Giải pháp

- Xây dựng kế hoạch hoạt động ngoài giờ phù hợp với nội dung chủ điểm hàng tháng, hàng tuần Chú trọng vào các ngày lễ: Ngày nhà giáo Việt Nam: 20/11, Ngày thành lập quân đội NDVN: 22/12, Ngày thành lập Đảng CSVN: 3/2, Ngày thành lập Đoàn TNCSHCM: 26/3, Sinh nhật Bác: 19/5