Xác định mức lysine năng lượng trao đổi, các axit amin (lysine, methionine, methionine + cystine) thích hợp với các khẩu phần có hàm lượng protein thô khác nhau và mức (methionine+cystine) lysine thích hợp của khẩu phần thức ăn cho gà Ri lai (♂ Ri x ♀ Lư

Xác định mức lysine năng lượng trao đổi, các axit amin (lysine, methionine, methionine + cystine) thích hợp với các khẩu phần có hàm lượng protein thô khác nhau và mức (methionine+cystine) lysine thích hợp của khẩu phần thức ăn cho gà Ri lai (♂ Ri x ♀ Lương Xác định mức lysine năng lượng trao đổi, các axit amin (lysine, methionine, methionine + cystine) thích hợp với các khẩu phần có hàm lượng protein thô khác nhau và mức (methionine+cystine) lysine thích hợp của khẩu phần thức ăn cho gà Ri lai (♂ Ri x ♀ Lương Xác định mức lysine năng lượng trao đổi, các axit amin (lysine, methionine, methionine + cystine) thích hợp với các khẩu phần có hàm lượng protein thô khác nhau và mức (methionine+cystine) lysine thích hợp của khẩu phần thức ăn cho gà Ri lai (♂ Ri x ♀ Lương Xác định mức lysine năng lượng trao đổi, các axit amin (lysine, methionine, methionine + cystine) thích hợp với các khẩu phần có hàm lượng protein thô khác nhau và mức (methionine+cystine) lysine thích hợp của khẩu phần thức ăn cho gà Ri lai (♂ Ri x ♀ Lương Xác định mức lysine năng lượng trao đổi, các axit amin (lysine, methionine, methionine + cystine) thích hợp với các khẩu phần có hàm lượng protein thô khác nhau và mức (methionine+cystine) lysine thích hợp của khẩu phần thức ăn cho gà Ri lai (♂ Ri x ♀ Lương Xác định mức lysine năng lượng trao đổi, các axit amin (lysine, methionine, methionine + cystine) thích hợp với các khẩu phần có hàm lượng protein thô khác nhau và mức (methionine+cystine) lysine thích hợp của khẩu phần thức ăn cho gà Ri lai (♂ Ri x ♀ Lương Xác định mức lysine năng lượng trao đổi, các axit amin (lysine, methionine, methionine + cystine) thích hợp với các khẩu phần có hàm lượng protein thô khác nhau và mức (methionine+cystine) lysine thích hợp của khẩu phần thức ăn cho gà Ri lai (♂ Ri x ♀ Lương Xác định mức lysine năng lượng trao đổi, các axit amin (lysine, methionine, methionine + cystine) thích hợp với các khẩu phần có hàm lượng protein thô khác nhau và mức (methionine+cystine) lysine thích hợp của khẩu phần thức ăn cho gà Ri lai (♂ Ri x ♀ Lương Xác định mức lysine năng lượng trao đổi, các axit amin (lysine, methionine, methionine + cystine) thích hợp với các khẩu phần có hàm lượng protein thô khác nhau và mức (methionine+cystine) lysine thích hợp của khẩu phần thức ăn cho gà Ri lai (♂ Ri x ♀ Lương Xác định mức lysine năng lượng trao đổi, các axit amin (lysine, methionine, methionine + cystine) thích hợp với các khẩu phần có hàm lượng protein thô khác nhau và mức (methionine+cystine) lysine thích hợp của khẩu phần thức ăn cho gà Ri lai (♂ Ri x ♀ Lương Xác định mức lysine năng lượng trao đổi, các axit amin (lysine, methionine, methionine + cystine) thích hợp với các khẩu phần có hàm lượng protein thô khác nhau và mức (methionine+cystine) lysine thích hợp của khẩu phần thức ăn cho gà Ri lai (♂ Ri x ♀ Lương

BÁO CÁO T NG K T TÀI KHOA H C VÀ CÔNG NGH C P I H C

XÁC NH M C LYSINE/N NG L NG TRAO I, CÁC AXIT AMIN (LYSINE, METHIONINE, METHIONINE + CYSTINE) THÍCH H P V I CÁC

KH U PH N CÓ HÀM L NG PROTEIN THÔ KHÁC NHAU VÀ M C (METHIONINE+CYSTINE)/LYSINE THÍCH H P C A KH U PH N TH C

N CHO GÀ RI LAI ( RI X L NG PH NG)

Mã s : H2015-TN01-01

Ch nhi m đ tài: PGS.TS Tr n Thanh Vân

Thái Nguyên, 2016

BÁO CÁO T NG K T TÀI KHOA H C VÀ CÔNG NGH C P I H C

XÁC NH M C LYSINE/N NG L NG TRAO I, CÁC AXIT AMIN (LYSINE, METHIONINE, METHIONINE + CYSTINE) THÍCH H P V I CÁC

KH U PH N CÓ HÀM L NG PROTEIN THÔ KHÁC NHAU VÀ M C (METHIONINE+CYSTINE)/LYSINE THÍCH H P C A KH U PH N TH C

DANH SÁCH NH NG THÀNH VIÊN THAM GIA NGHIÊN C U TÀI

Thúy M

HNL- HTN, Ti n s chuyên ngành Ch n nuôi

T ch c nuôi gà thí nghi m, theo dõi, thu th p

s li u thí nghi m

3 TS Tr n Qu c Vi t Vi n Ch n nuôi Qu c

gia, TS chuyên ngành Dinh d ng và TACN

Thi t k thí nghi m; Phân tích dinh d ng th c n

th p, x lý s li u thí nghi m

5 TS Nguy n Quý

Khiêm

Trung tâm NC Gia c m Thu Ph ng, Vi n Ch n nuôi, Hà N i

7 PGS.TS

Tr n V n Phùng

Vi n Khoa h c S s ng, HTN

Phân tích thành ph n dinh

d ng th c n

M C L C

DANH M C CH VI T T T iv

DANH M C B NG BI U, HÌNH v

THÔNG TIN K T QU NGHIÊN C U vii

INFORMATION ON RESEARCH RESULTS x

M U 1

1.Tính c p thi t c a đ tài 1

2 M c tiêu 1

3 Ý ngh a khoa h c và th c ti n c a đ tài 2

3.1 Ý ngh a khoa h c c a đ tài 2

3.2 Ý ngh a th c ti n c a đ tài 2

CH NG 1 T NG QUAN TÀI LI U 3

1.1 Nh ng v n đ chung v n ng l ng, protein và axit amin 3

1.1.1 N ng l ng 3

1.1.2 Protein 7

1.1.3 Axit amin 8

1.2 M i quan h gi a n ng l ng, protein và axit amin 11

1.2.1 M i quan h gi a n ng l ng trao đ i và protein thô đ i v i gà nuôi th t 11

1.2.2 M i quan h gi a n ng l ng trao đ i và axit amin đ i v i gà th t 13

1.2.3 M i quan h gi a các axit amin v i nhau và các axit amin v i protein 13

1.3 Tình hình nghiên c u v t l lysine/n ng l ng trao đ i và (methionine + cystine)/lysine đ i v i gà th t 16

1.3.1 Tình hình nghiên c u n c ngoài 16

1.3.1.1 K t qu nghiên c u xác đ nh t l lysine/ME 16

1.3.1.2 K t qu nghiên c u xác đ nh t l (methionine + cystine)/lysine 18

1.3.2 Tình hình nghiên c u trong n c 20

CH NG 2 I T NG, PH M VI, N I DUNG VÀ PH NG PHÁP NGHIÊN C U 22

2.1 i t ng, v t li u nghiên c u 22

2.2 Ph m vi nghiên c u 22

2.3 N i dung và ph ng pháp nghiên c u 22

2.3.1 B trí thí nghi m 22

2.3.1.1.B trí thí nghi m 1 22

2.3.1.2 B trí thí nghi m 2 và thí nghi m 3 24

2.3.2 Ph ng pháp l p kh u ph n thí nghi m 25

2.3.3 Các ch tiêu theo dõi 26

2.3.3.1 T l nuôi s ng (%) 26

2.3.3.2 T ng kh i l ng 26

2.3.3.3 H s chuy n hoá th c n (FCR) 27

2.3.3.4 Cách tính chi phí th c n cho 1 kg t ng kh i l ng 27

2.3.3.5 Ch s s n xu t (PI) 27

2.3.3.6 Ch s kinh t (EN) 27

2.3.3.7 Kh o sát ch tiêu thân th t khi gi t m gà thí nghi m 27

2.3.4 Ph ng pháp x lý s li u 29

CH NG 3 K T QU VÀ TH O LU N 30

3.1 Thí nghi m 1: Xác đ nh m c lysine/ME, protein và axit amin thích h p trong kh u ph n ch n nuôi gà F1 (Ri x L ng Ph ng) 30

3.1.1 K t qu thí nghi m 1 30

3.1.1.1 K t qu thí nghi m 1, giai đo n 1 (1 - 21 ngày tu i) 30

3.1.1.2 K t qu thí nghi m 2, giai đo n 2 (22 - 49 ngày tu i) và c ng d n đ n 49 ngày tu i 33

3.1.1.3 K t qu thí nghi m 1, giai đo n 3 (50 - 84 ngày tu i) và toàn k (1 - 84 ngày tu i) 40

3.1.1.4 K t qu kh o sát thân th t gà khi gi t m 58

3.1.2 Th o lu n v ch n lô thí nghi m 1 có m c dinh d ng thích h p 62

3.1.3 K t qu chính đ t đ c t thí nghi m 1 64

3.2 Thí nghi m 2 và thí nghi m 3: nh h ng c a t l (methionine + cystine)/lysine trong kh u ph n đ n s c s n xu t th t c a gà F1 (Ri x L ng Ph ng) nuôi v ông - Xuân và v Hè Thu 65

3.2.1 K t qu và th o lu n thí nghi m 2 và thí nghi m 3 65

3.2.2 K t qu chính đ t đ c t thí nghi m 2 và 3 75

K T LU N VÀ NGH 76

4.1 K t lu n 76

4.2 ngh 76

TÀI LI U THAM KH O 77

PH L C 84

B ng 3.1 nh h ng riêng r c a t ng y u t protein, lys/ME trong kh u ph n đ n

các ch tiêu giai đo n 1 (1 - 21 ngày tu i), n =9 30

B ng 3.2 nh h ng đ ng th i c a hai y u t CP và lys/ME đ n các ch tiêu giai

đo n 1 (1 - 21 ngày tu i) 32

B ng 3.3 nh h ng riêng r c a t ng y u t protein, lys/ME trong kh u ph n đ n

các ch tiêu giai đo n 2 (22 - 49 ngày tu i), n =9 34

B ng 3.4 nh h ng đ ng th i c a hai y u t CP và lys/ME đ n các ch tiêu giai

B ng 3.7 nh h ng riêng r c a t ng y u t protein, lys/ME trong kh u ph n đ n

các ch tiêu giai đo n 3 (50 - 84 ngày tu i), n =9 41

B ng 3.8 nh h ng đ ng th i c a hai y u t CP và lys/ME đ n các ch tiêu giai

đo n 3 (50 - 84 ngày tu i) 43

B ng 3.9 nh h ng riêng r c a t ng y u t protein, lys/ME trong kh u ph n đ n

m t s ch tiêu toàn k (1 - 84 ngày tu i), n =9 44

B ng 3.10 nh h ng đ ng th i c a hai y u t CP và lys/ME đ n m t s ch tiêu

toàn k (1 - 84 ngày tu i) 1

B ng 3.11 nh h ng riêng r c a các m c protein thô, lys/ME trong kh u ph n

đ n k t qu kh o sát thân th t gà khi gi t m thí nghi m 1 (đ n v tính %), n = 18 59

B ng 3.12 nh h ng đ ng th i c a hai y u t CP và lys/ME đ n k t qu kh o sát

thân th t gà khi gi t m thí nghi m 1, lúc 84 ngày tu i, n = 6 60

B ng 3.13 M t s ch tiêu s c s n xu t gà thí nghi m 2 (v ông - Xuân) 65

và thí nghi m 3 (v Hè - Thu), n = 4 65

B ng 3.14 Ch tiêu kh o sát thân th t khi gi t m gà thí nghi m 2 (v ông - Xuân)

và thí nghi m 3 (v Hè - Thu), lúc 84 ngày tu i, n = 8 67

tu i v ông - Xuân 71Hình 3.7 Chi phí th c n/kg t ng kh i l ng c a gà thí nghi m 3, nuôi đ n 84 ngày

tu i v Hè - Thu 71

I H C THÁI NGUYÊN

THÔNG TIN K T QU NGHIÊN C U

1 Thông tin chung

Tên đ tài: Xác đ nh m c lysine/n ng l ng trao đ i, các axit amin (lysine,

methionine, methionine + cystine) thích h p v i các kh u ph n có hàm l ng protein thô khác nhau và m c (methionine+cystine)/lysine thích h p c a kh u ph n

T l (methionine + cystine)/lysine thích h p cho gà F1 ( Ri x L ng

Ph ng) là: 82,54; 81,58 và 82,00 %

5 S n ph m đ tài

5.1 Bài báo khoa h c

1 Tr n Thanh Vân, Tr n Qu c Vi t, Võ V n Hùng, Nguy n Th Thúy M ,

Nguy n Thu Quyên (2015), "Nghiên c u xác đ nh m c lizin/ME, protein và

axit amin thích h p trong kh u ph n ch n nuôi gà F1 ( Ri x L ng

Ph ng)", T p chí Nông nghi p và Phát tri n Nông thôn, s 17/2015, tr

94-99

2 Tr n Thanh Vân, Tr n Qu c Vi t, Võ V n Hùng, Nguy n Th Thúy M ,

Nguy n Thu Quyên, ph m V n Toàn (2016), " nh h ng c a t l (methionine +cystin)/lysine trong kh u ph n đ n s c s n xu t th t c a gà Ri lai nuôi trong v hè thu và đông xuân", T p chí Khoa h c & Công ngh , i h c Thái Nguyên, 153 (08), 8/2016, ISSN: 1859-2171, tr 23-28

3 Tr n Thanh Vân, Tr n Qu c Vi t, Võ V n Hùng, Nguy n Th Thúy M ,

Nguy n Thu Quyên (2016), "Kh n ng s d ng g o l t thay th ngô trong

kh u ph n ch n nuôi gà F1 (Ri x L ng Ph ng)", T p chí Nông nghi p và PTNT, k 2 - tháng 10, tr 97 - 102

4 Tr n Thanh Vân, Võ V n Hùng, Nguy n Th Thúy M , Tr n Qu c Vi t, Nguy n Thu Quyên (2017), "Kh n ng s n xu t th t c a gà F1 (Ri x L ng

Ph ng) nuôi theo m c dinh d ng m i khuy n cáo, trong đi u ki n s n

xu t nông h ", T p chí Khoa h c & Công ngh , i h c Thái Nguyên, T p

161, S 01, 01/2017, ISSN: 1859-2171, tr 17-24

5.2 S n ph m đào t o

- ào t o trình đ ti n s : 01

NCS Võ V n Hùng, tên đ tài: "Nghiên c u xác đ nh m c lysine/n ng l ng

và t l (methionine + cystine)/lysine thích h p trong kh u ph n gà Ri lai ( Ri x

s , đã g i h s ph n bi n đ c l p

- ào t o trình đ th c s : 03 (02 đã nh n b ng th c s )

Hoàng Anh B c, tên đ tài: "Nghiên c u nh h ng c a các m c (methionine + cystine)/lysine trong kh u ph n n đ n kh n ng s n xu t th t c a gà lai (Ri x L ng Ph ng) nuôi v Thu – ông t i Thái Nguyên"

Ph m V n Toàn, tên đ tài: "Nghiên c u nh h ng c a các m c (methionine + cystine)/lysine trong kh u ph n n đ n kh n ng s n xu t th t c a gà lai (Ri x L ng Ph ng) nuôi v Hè – Thu t i Thái Nguyên"

Nguy n Th H u, tên đ tài:“ nh h ng c a vi c thay th ngô b ng g o l t trong kh u ph n nuôi gà Ri lai ( Ri x L ng Ph ng)”

- Th c hi n đ tài khóa lu n t t nghi p c a sinh viên: 01

Nguy n Th H u, tên đ tài:“ nh h ng c a các m c lysine khác nhau trong kh u ph n th c n có cùng m c n ng l ng và protein đ n s c s n xu t th t

c a gà Ri lai ( Ri × L ng Ph ng)"

5.3 S n ph m chuy n giao cho s n xu t

Chuy n giao k t qu nghiên c u c a đ tài cho Công ty c ph n dinh d ng

H i Th nh, Khu 8, Ph ng i Phúc, TP B c Ninh đ ng d ng vào s n xu t th c

n cho gà th t lông màu, phân ph i cho ng i ch n nuôi các t nh B c Giang, B c Ninh và khu v c

6 Ph ng th c chuy n giao, đ a ch ng d ng, tác đ ng và l i ích mang l i c a

- Các nhà s n xu t th c n ch n nuôi, nông dân có th ng d ng k t qu đ s n

xu t, kinh doanh mang l i hi u qu kinh t cao h n

- K t qu nghiên c u góp ph n hoàn thi n quy trình nuôi d ng lo i gà đang

đ c nuôi ph bi n là gà F1 ( Ri x L ng Ph ng)

- Góp ph n gi m thi u ô nhi m môi tr ng ch n nuôi gà thông qua vi c

s d ng th c n cân đ i dinh d ng

THAI NGUYEN UNIVERSITY

INFORMATION ON RESEARCH RESULTS

1 General information

Project title: Determination the level of lysine /energy, appropriate level of acid

amin lysine, methionine, methionine + cystine in the diets with different level of crude protein and (methionine+cystine)/ lysine in the diets for crossed breed chicken ( Ri x Luong Phuong)

Code number: H2015-TN01-01

Coordinator: Tr n Thanh Vân

Implementing institution: Thai Nguyen University

3 Creativeness and innovativeness

This is a project has done fulfill determination the level of lysine /energy, (methionine+cystine)/ lysine and appropriate level of protein and some acid amin in the diets for crossed breed chicken ( Ri x Luong Phuong)

Crossed breed chicken ( Ri x Luong Phuong) were kept and raised

popularly at household of Viet Nam

4 Research results

The appropriate nutrient content for crossed breed chicken F1 (Ri x Luong Phuong) are recommended as follow: lysine/ME: 4.21 -3.72 – 3.32 (lysine: 12.63 – 11.35 – 9.98 grs/kg of feed; ME: 3.00 -3.05 – 3.10 Mcal/kg of feed), CP: 21.0 – 19.0 – 17.0 %, methionine + cystine: 1.04 – 0.93 – 0.82 %, corresponding to the 3 stages

amino acids in the diets for crossed breed chickens F1 (Ri x Luong Phuong)",

Journal of Agriculture and Rural Development, 1st semester, Sep, pp 94 - 99

[2] Tran Thanh Van, Tran Quoc Viet, Vo Van Hung, Nguyen Thi Thuy My, Nguyen Thu Quyen, Pham Van Toan (2016), "Effects of (methionine + cystine)/lysine on the performance of crossed breed chickens F1 (Ri x Luong

Phuong) in Summer - Autumn and Winter - Spring seasons", Journal of Science and Technology, Thai Nguyen university, Vol 152, No 08, pp 23 – 28

[3] Tran Thanh Van, Tran Quoc Viet, Vo Van Hung, Nguyen Thi Thuy My, Nguyen Thu Quyen (2016), "Effect of the replacing rice versus corn in the diets for crossed breed chickens F1 (Ri x Luong Phuong)", Journal of Agriculture and Rural Development, 2nd - Oct, pp 97 - 102

[4] Tran Thanh Van, Vo Van Hung, Nguyen Thi Thuy My, Tran Quoc Viet, Nguyen Thu Quyen (2017), "Meat production performance of chickens F1 (Ri x Luong Phuong) feeding to new recomendation nutrition levels, keeping at

household condition", Journal of Science and Technology, Thai Nguyen university, Vol 161, No 01, pp 17 – 24

5.2 Training

- This project is important supporter to train a PhD student Võ V n Hùng,

Dissertation title: "Determination the level of lysine/energy and (methionine+cystine)/lysine in the diets for crossed breed chicken F1 ( Ri x Luong Phuong) by the seasons in North Vietnam"

- This project is important supporter to train 3 master students, two of them have already received Degree Master of science in Animal Husbandry

(1) MSci Hoàng Anh B c, Thesis title: "Determination the level of

(methionine + cystine) /lysine in the diets for crossed breed chicken F1 ( Ri x Luong Phuong) keeping in Autumn - Winter season in Thai Nguyen"

(2) MSci Ph m V n Toàn, Thesis title: "Determination the level of

(methionine + cystine) /lysine in the diets for crossed breed chicken F1 ( Ri x Luong Phuong) keeping in Summer –Autumn season in Thai Nguyen"

(3) Master student Nguy n Th H u, Thesis title: "Effect of the replacing brown rice versus corn in the diets for crossed breed chickens F1 (Ri x Luong

Phuong)

- This project is important supporter to train 01 bachelor in Animal

Husbandry

Bachelor Nguy n Th H u, Bachelor thesis title:“ Effect of different level

lysine in diet with the same levels of energy and protein on performance of meat productivity of crossed breed chickens F1 (Ri x Luong Phuong)

5.3 Transfer research results for producer

The research results of this prorect has been transfered to Hai Thinh Nutrition Stock Company, Block 8, Dai Phuc ward, Bac Ninh City, Bac Ninh province to aply to produce color chicken feed, supplying to Bac Giang, Bac Ninh and other provinces in northern of Viet Nam

6 Transfer alternatives, application institutions, impacts and benefits of research results

Direct transfer to animal feed company (Hai Thinh Nutrition Joint Stock Company, Block 8, Dai Phuc Ward, Bac Ninh City)

The results of the project can be used as a reference for teaching and further research

Animal Feet manufacturers and farmers can apply this results to production and business to obtain higher economic efficiency

Research results contribute information to complete the technical process of raising crossed breed chickens F1 (Ri x Luong Phuong), a Popular typical kind of color chicken in Viet Nam nowadays

Contribute to reducing environmental pollution of chicken farming through the use of optimal nutritional feed

M U 1.Tính c p thi t c a đ tài

M c n ng l ng trao đ i (Kcal ME) và protein thô trong th c n (% CP) có

m i quan h ch t ch v i nhau nên khi xây d ng kh u ph n cho gia c m ng i ta luôn h t s c chú tr ng Tuy nhiên, ch t l ng protein ph thu c vào s l ng và

t l các axit amin trong đó, đ c bi t s l ng và t l các axit amin thi t y u Vì

th , theo đa s các nhà khoa h c, vi c nghiên c u t l gi a ME v i các axit amin trong kh u ph n s cho k t qu chính xác h n so v i t l gi a n ng l ng trao đ i

v i % protein thô trong kh u ph n (Nguy n Duy Hoan, 2010 [8])

Ngoài ra, m t h ng ti p c n m i c a m t s tác gi n c ngoài trong nghiên c u v axit amin cho gà th t là tính t l (methionine + cystine)/lysine trong kh u ph n, vì lysine và methionine là hai axit amin (aa) gi i h n đ u tiên và

th hai trong h u h t các lo i th c n cho gà Theo h ng nghiên c u này, đã có nhi u k t qu công b cho đ i t ng gà broiler nuôi chu ng kín (Claudia và cs (2011) [41]; Mingbin L V và cs (2011) [52]; Mohsen Farkhoy và cs (2012) [59]; Fernando và cs (2014) [42] ) Vi t Nam, trong nh ng n m g n đây, bên c nh phát tri n m nh ch n nuôi gà broiler b ng các gi ng ngo i nh p, n ng su t cao thì

ph ng th c ch n nuôi chu ng h , ch u nh h ng tr c ti p c a đi u ki n th i ti t khí h u theo mùa v , v i các nhóm đ i t ng gà lai t các gi ng gà lông màu ngày càng có tính ph bi n Tiêu chu n n cho nhóm đ i t ng gà th t này ch a có tài li u nào công b và khuy n cáo

Xu t phát t th c t trên, chúng tôi đã th c hi n đ tài: "Xác đ nh m c lysine/n ng l ng trao đ i, các axit amin (lysine, methionine, methionine + cystine) thích h p

v i các kh u ph n có hàm l ng protein thô khác nhau và m c (methionine+cystine)/lysine thích h p c a kh u ph n th c n cho gà ri lai ( Ri x L ng Ph ng)"

2 M c tiêu

- Xác đ nh đ c m c lysine/ME, protein và các axit amin thích h p trong kh u

ph n nuôi gà F1 ( Ri x L ng Ph ng)

- Xác đ nh đ c t l (methionine + cystine)/lysine thích h p trong kh u ph n nuôi gà F1 ( Ri x L ng Ph ng) v Hè - Thu và v ông - Xuân

- Các nhà s n xu t th c n ch n nuôi, nông dân có th ng d ng k t qu đ s n

xu t, kinh doanh mang l i hi u qu kinh t cao h n

CH NG 1

T NG QUAN TÀI LI U 1.1 Nh ng v n đ chung v n ng l ng, protein và axit amin

đ n v bi u th n ng l ng và hi n nay đang đ c nhi u n c s d ng Có th chuy n đ i calori sang joule, 1cal = 4,184 J Joule c ng có các b i s t ng ng là

KJ (1.000 J) và MJ (1.000 KJ) (Lê c Ngoan, D Thanh H ng, 2014 [21]) Khi

đ t các ch t h u c trong bomb calorimeter, 1 g protein thu đ c 5,65 Kcal, 1 g gluxit thu đ c 4,1 Kcal, 1 g m thu đ c 9,3 Kcal (V Duy Gi ng, Bùi V n Chính,

NL thô (GE)

NL tiêu hóa (DE)

NL n c ti u (UE) và khí đ ng tiêu hóa ECH4

NL trao đ i (ME)

NL sinh nhi t c th (HI)

NL thu n (NE)

Nh v y, n u không tính t i n ng l ng trong khí tiêu hóa thì:

ME = GE - (FE + UE) (Bùi c L ng, 1995 [19], Hoàng V n Ti n, 1995 [28], Nguy n Duy Hoan và cs, 1999 [9])

V vai trò c a n ng l ng, chúng ta th y r ng, nó r t c n thi t cho s duy trì, sinh tr ng, phát tri n c th và t o s n ph m M i ho t đ ng s ng c a c th đ ng

v t đ u g n li n v i quá trình s d ng và trao đ i n ng l ng Quá trình này đòi h i

s l y vào các ch t dinh d ng đ bù đ p vào ch v t ch t c a c th (lipit, protein, carbohydrate) đã b đ t cháy, t o ra n ng l ng tích lu cho c th l n lên và phát tri n đ c (Nguy n Duy Hoan và cs, 1999 [9])

Ph ng pháp xác đ nh nhu c u n ng l ng cho duy trì đ i v i gà th t

cung c p đ y đ , chính xác kh u ph n cho gia c m thì y u t đ u tiên là xác đ nh m c n ng l ng thích h p, c n thi t cho nhu c u duy trì các ho t đ ng, sinh tr ng và phát tri n c a c th N ng l ng cho duy trì c a gia c m bao g m

n ng l ng cho trao đ i ch t c b n và n ng l ng cho ho t đ ng t i thi u

Nhu c u n ng l ng cho ho t đ ng s ng bình th ng ph thu c vào m c đ

ho t đ ng c a gia c m Theo Singh (1988) [66], trong đi u ki n nuôi d ng bình

th ng thì n ng l ng cho ho t đ ng c a gia c m b ng 50% n ng l ng trao đ i c

b n, t quan đi m này ông đã đ a ra công th c tính nhu c u n ng l ng thu n cho duy trì (NEm) là:

NEm = 83 × W0,75 (W là kh i l ng c th , tính b ng kg)

Nhu c u n ng l ng trao đ i c b n là nhu c u d ng ch t đ bù đ p cho s tiêu hao n ng l ng, đây là các ch t dinh d ng phân gi i lúc đói trong đi u ki n tiêu chu n, không v n đ ng, không làm vi c N ng l ng trao đ i ch t c b n là m c

n ng l ng c n thi t đ đ m b o s s ng, đ c dùng cho ho t đ ng nh hô h p, tu n hoàn c a máu, ho t đ ng th n kinh, ho t đ ng c a các c quan trong đi u ki n không kích thích, n ng l ng đ đi u hòa thân nhi t, s bi n d ng c a các mô nh bi u bì, lông và s s n xu t các kích thích t và enzyme (Nguy n Xuân T nh và cs, 1996 [30]) Trong th c ti n s n xu t, ng i ta th ng tính nhu c u n ng l ng cho 1 kg

kh i l ng trao đ i (W0,75

), tr s 70 Kcal ± 15% và ít bi n đ ng gi a các loài i

v i gà, theo McDonald và cs (1995), nhu c u n ng l ng trao đ i c b n cho 1 kg

kh i l ng là 72 Kcal/ngày, còn 1 kg W0,75 là 86 Kcal/ngày (Nguy n c H ng,

2006 [13])

N ng l ng thu n cho duy trì chi m 82% n ng l ng trao đ i cho duy trì

D a vào đó, ta có th tính đ c nhu c u n ng l ng duy trì c a gà đ i v i kh i

l ng khác nhau

Ngoài ra, chúng ta có th s d ng ph ng pháp nuôi d ng, ph ng pháp

d a vào cân b ng n ng l ng, ph ng pháp d a vào cân b ng nit và carbon,

ph ng pháp d a vào nhu c u n ng l ng cho trao đ i c b n đ xác đ nh nhu c u

n ng l ng cho duy trì (T Quang Hi n và cs, 2001 [6])

Trong th c t , ng i ta ti n hành thí nghi m nuôi d ng, n ng l ng kh u

ph n n vào dùng cho c duy trì và t ng kh i l ng, lo i tr n ng l ng cho t ng

kh i l ng thì bi t đ c n ng l ng cho duy trì Tuy nhiên, trong m t s tr ng

h p, t ng kh i l ng không ph i do n ng l ng (do s tích n c), cho nên ph i k t

h p v i k thu t gi t m th t so sánh đ xác đ nh s thay đ i v n ng l ng c a c

th (Lê c Ngoan, 2002 [20])

Ph ng pháp xác đ nh nhu c u n ng l ng s n xu t đ i v i gà th t

Nhu c u n ng l ng cho s n xu t ph thu c vào lo i s n ph m ch n nuôi i

v i gà th t đang sinh tr ng, nhu c u n ng l ng cho s n xu t ph thu c vào t ng kh i

l ng h ng ngày và thành ph n thân th t (H i Ch n nuôi Vi t Nam, 2001 [11])

Theo Bùi c L ng (1995) [19], có th tính nhu c u n ng l ng cho t ng

l ng c th , c n s d ng h t 4 kcal V i t l tiêu hóa là 80%, gia c m t ng đ c 1

g kh i l ng c th c n cung c p n ng l ng 5 Kcal ME Nh v y, đ đ n gi n vi c tính nhu c u n ng l ng cho sinh tr ng ta có th áp d ng công th c sau:

∆P x 4

ME (Kcal) =

Trong đó: ∆P là t ng kh i l ng hàng ngày (g)

4 là s Kcal/1g t ng kh i l ng 0,8 là hi u su t s d ng th c n cho t ng kh i l ng

Ph ng pháp xác đ nh nhu c u n ng l ng trao đ i chung cho c duy trì và

Theo Larbier và Leclercq, 1993 (d n t Nguy n c H ng, 2006 [13]), nhu

c u n ng l ng trao đ i cho gà broiler có th tính theo công th c:

ME = 100 W0,75 + 14,4 (Pr) + 11,0 (Lip)

Trong đó: ME: N ng l ng trao đ i cho gà t ng kh i l ng (Kcal/ngày)

W: Kh i l ng c th (kg) Pr: S protein t ng (g/ngày) Lip: S m t ng (g/ngày)

Theo Hoàng V n Ti n (1995) [27], nhu c u n ng l ng c a gà th t là:

ME = [105 + 4,6 (25 - T)]Pm0,75 + 10,4L + 14,0Pr

Trong đó: ME là s Kcal ME c n thi t/con/ngày

s ng M t cách c th , protein là các polymer đ c t o nên t các trình t xác

đ nh các axit amin Protein là h p ch t h u c có ý ngh a quan tr ng b c nh t trong c th s ng V m t s l ng, protein chi m không d i 50% kh i l ng khô c a t bào T lâu ng i ta đã bi t r ng protein tham gia m i ho t đ ng s ng trong c th sinh v t Ngoài vai trò là thành ph n chính trong c u trúc c a t bào

và mô, protein còn có nhi u ch c n ng phong phú khác quy t đ nh nh ng đ c

đi m c b n c a s s ng nh s truy n đ t thông tin di truy n, s chuy n hóa các ch t Th t v y, các emzym, kháng th ch ng l i b nh t t, các hormon d n truy n các tín hi u trong t bào, đ u có b n ch t protein Ngày nay, khi hi u rõ vai trò to l n c a protein đ i v i c th s ng, ng i ta càng th y rõ tính ch t duy

v t và ý ngh a c a đ nh ngh a thiên tài c a Engel P.: "S s ng là ph ng th c

t n t i c a nh ng th protein" (H Trung Thông và cs, 2006 [24])

Protein có 9 vai trò sinh h c, g m: Vai trò t o hình, xúc tác, b o v , v n chuy n,

v n đ ng, d tr và dinh d ng, d n truy n tín hi u th n kinh, đi u hòa trao đ i ch t và cung c p n ng l ng (Tr n T và Cù Th Thúy Nga, 2008 [31])

Dinh d ng protein trong nuôi d ng gà th t là m t ch s quan tr ng có nh

h ng tr c ti p đ n s c kh e, s c s n xu t và ch t l ng s n ph m Ng i ta cho

r ng, 20 - 25% s c s n xu t c a gà th t nh h ng tr c ti p b i dinh d ng protein (T Quang Hi n và Phan ình Th m, 2002 [5]) Protein là thành ph n chính c a

x ng, dây ch ng, lông, da, các c quan và các h c Do protein đ c s d ng cho duy trì, sinh tr ng và s n xu t nên nó ph i đ c th ng xuyên đ a vào c th N u protein n vào th p h n nhu c u thì t c đ sinh tr ng và đi u ki n s ng c a các mô bào s b nh h ng, d n đ n s phát tri n ch m các c quan c n thi t trong c th (Nguy n c H ng, 2006 [13]) Khi không có đ protein trong th c n thì trao đ i

ch t b phá h y, có th làm cho s sinh tr ng ch m l i d n t i gi m n ng su t, s n

l ng s n ph m, m t khác kh n ng ch ng ch u b nh c ng b gi m Th c n quá th a protein c ng th hi n x u s c kh e c a gia c m Khi th a protein trong kh u ph n thì trong c th tích l y m t l ng đáng k các s n ph m đ c nh amoniac, các mu i amon, axit uric, ure, các amin và các ch t khác (V Duy Gi ng và cs, 1997 [3])

Ph ng pháp xác đ nh nhu c u protein đ i v i gà nuôi th t

Nhu c u protein cho gà th t bao g m nhu c u cho duy trì, cho t ng tr ng

và cho t ng h p lông Theo Singh (1998) [56], nhu c u protein t ng th nh sau: 0,0016 x P (g) + (0,18 x ∆P (g)) + (0,04 ho c 0,07 x ∆P x 0,82)

Nhu c u protein còn đ c xác đ nh b ng ph ng pháp nuôi d ng Ng i ta

ti n hành nuôi gà v i các m c protein trong kh u ph n khác nhau Theo dõi các ch tiêu s n xu t c a gà th t đ xác đ nh m c dinh d ng phù h p v i h ng l a ch n

ng d ng trong ch n nuôi Trong gi i h n cho phép, protein trong kh u ph n càng cao thì gà s có kh n ng sinh tr ng nhanh h n, FCR gi m, nh ng xét v m t hi u

qu kinh t thì ph i c n c vào đi u ki n c th c a t ng kh u ph n, giá nguyên li u

th c n

1.1.3 Axit amin

Axit amin (aa) là ch t h u c mà phân t ch a ít nh t m t nhóm carboxyl (- COOH) và ít nh t m t nhóm amin (- NH2), tr prolin ch có nhóm NH (th c ch t là

m t axit imino) Trong phân t các aa t n t i trong t nhiên, các nhóm - COOH và -

NH2 đ u g n v i carbon v trí H u h t các aa thu nh n đ c khi th y phân protein đ u d ng L- Nh v y, các aa ch khác nhau m ch nhánh (g c R) (H Trung Thông và cs, 2006 [24])

Theo quan đi m dinh d ng, ng i ta chia 20 lo i aa th ng g p trong protein thành 2 nhóm: Aa không thay th hay còn g i là aa thi t y u và aa thay

th hay còn g i là aa không thi t y u Axit amin thi t y u là aa mà c th đ ng

v t không t ng h p, chuy n hóa đ c ho c t ng h p, chuy n hóa không đ đáp

ng nhu c u sinh tr ng ho c sinh s n m t cách t i u Có 8 - 10 lo i aa thi t y u tùy theo t ng lo i đ ng v t i v i gia c m, có 9 - 10 lo i aa thi t y u là: Arginine (đ i v i gà con), histidine, leucine, isoleucine, lysine, methionine, phenylalanine, threonine, tryptophan và valine Axit amin không thi t y u là nh ng aa mà c th có

th t ng h p, chuy n hóa đ c và đ đáp ng nhu c u c a chúng Axit amin không thi t y u g m: Glicine, alanine, proline, serine, aspargine, glutamine, aspartate, glutamate M t s aa không đ c x p vào nhóm không thay th hay nhóm thay th

mà chúng đ c x p vào nhóm bán thay th hay bán thi t y u, bao g m: Arginine,

cysteine, tyrosine (H Trung Thông và cs, 2006 [24])

Lysine là m t trong 10 aa thi t y u, quan tr ng nh t đ i v i c th gia

c m Nó có tác d ng làm t ng sinh tr ng, t ng s c s n xu t tr ng, c n thi t cho

t ng h p nucleproteit h ng c u, cho s trao đ i bình th ng c a azot, t o s c t melanin c a lông, da N u thi u lysine s làm đình tr s phát tri n, gi m n ng

su t tr ng, th t c a gia c m, làm gi m l ng h ng c u, huy t s c t và t c đ chuy n hóa canxi, phot pho, gây còi x ng, thoái hóa c , làm r i lo n ho t đ ng sinh d c Methionine là lo i aa có ch a l u hu nh (S), nó c ng là m t trong

nh ng aa quan tr ng nh t, cùng v i lysine, hai aa này có gi i h n th nh t trong

kh u ph n c a gia c m có ch a protein ngu n g c t th c v t Methionine có

nh h ng l n đ n s phát tri n c a gia c m, đi u hòa ch c n ng c a gan và tuy n t y, do đó có tác d ng đi u hòa trao đ i lipit, ch ng m hóa gan, tham gia

t o nên serine N u kh u ph n thi u methionine làm cho gia c m m t tính thèm

n, thoái hóa c , thi u máu, nhi m m gan, r ng lông, gi m phân gi i ch t đ c

h i ra trong quá trình trao đ i ch t Cùng v i choline và betain, methionine là

ch t cho ch y u các nhóm metal đ i v i các ph n ng metal hóa khi t o ra creatin, etanamin, cacnozin, noandrenalin, nicotiamit, anxerin, choline, adrenalin Cystine và cysteine có liên quan ch t ch và t ng h v i nhau, đ ng

th i hai aa này tham gia vào nhi u ph n ng trao đ i ch t trong c th Cysteine

là ngu n nguyên li u quan tr ng đ t o ra các protein tham gia vào thành ph n

c a các mô khung (mô t a) và mô b o v ây là aa có ch a l u hu nh, mà các

aa có ch a l u hu nh đ u có vai trò quan tr ng trong vi c lo i tr m t s s n

ph m có h i đ c t o ra trong quá trình trao đ i ch t, b o v gan và tham gia vào thành ph n c a các ete dietilic Ngoài ra, các aa có ch a l u hu nh đ u làm v t

li u ban đ u đ t o ra taurin và b ng cách đó chúng liên quan t ng h v i s trao đ i axit m t, đi u đó c ng đ ng ngh a v i vi c liên quan đ n s trao đ i ch t béo Cystine phòng ng a cho gà con kh i ch ng lo n d ng mô c do thi u vitamin E gây nên (Nguy n Duy Hoan (2010) [8])

Kh n ng sinh tr ng c a gà th t liên quan m t thi t v i hàm l ng các axit amin không thay th trong kh u ph n (Skinner và cs, 1991 - d n t Nguy n c

H ng, 2006 [13]) Kh u ph n n c a v t nuôi h u h t đ u đáp ng đ s l ng aa không thi t y u ho c đ s l ng amin cho s t ng h p các aa không thi t y u, k

c trong tr ng h p hàm l ng protein trong kh u ph n th p, do đó s quan tâm trong dinh d ng là dành cho các aa thi t y u (H Trung Thông và cs, 2006 [24]) Nhu c u c a gia c m v protein thô đ n thu n ch có giá tr v i đi u ki n là

đ aa thi t y u Các kh u ph n dù gi ng nhau v protein thô, c ng có th r t khác nhau v giá tr sinh h c c a protein (BV) xác đ nh nhu c u m t aa thi t y u nào

đó thì ph i ti n hành thí nghi m nuôi d ng (Lê c Ngoan, 2002 [20])

Theo T Quang Hi n và cs (2013) [4], v nguyên lý, các ph ng pháp xác

đ nh nhu c u axit amin c a gà th t c ng gi ng nh các ph ng pháp áp d ng cho gia súc khác Tuy nhiên, có nh ng đ c đi m khác bi t trong k thu t ti n hành nghiên

c u Ng i ta th ng xác đ nh nhu c u các axit amin ch y u trong các thí nghi m khi cho gia c m n các kh u ph n v i t p h p nh t đ nh các th c n nh ng thi u h t các axit amin c n nghiên c u, ho c l p kh u ph n v i các m c khác nhau c a các axit amin c n nghiên c u Các k t qu đ c xác đ nh d a vào tr ng thái sinh lý, t c đ sinh tr ng, s n l ng và kh n ng cân b ng nit M c axit amin t i u trong kh u

ph n là m c tr ng thái sinh lý gia c m t t nh t, n ng su t đ t t i đa và t l tiêu hóa, h p thu đ t cao nh t

Theo T Trung Kiên và cs (2014) [14] các ph ng pháp xác đ nh nhu c u axit amin g m: Xác đ nh theo t c đ sinh tr ng, theo cân b ng nit , và thông qua phân tích axit amin c a protein c th con v t

V công th c tính toán nhu c u axit amin c ng đã đ c m t s tác gi nghiên

c u ho c khuy n cáo s d ng Nguy n Duy Hoan (2010) [8] cho bi t, t i Tr ng

i h c T ng h p bang Meriland (M ), ng i ta đ ra ph ng pháp xác đ nh nhu

Xác đ nh nhu c u axit amin theo m c khuy n cáo

Schtte và De Jong, 2008 (d n t Nguy n Duy Hoan, 2010 [8]) đã đ xu t

m t s t l aa đ c cho là h p lý th hi n b ng 1.1

B ng 1.1 T l axit amin thi t y u so v i lysine trong protein lý t ng c a

kh u ph n cho gà th t (%) Baker,

0-21 ngày

21-42 ngày

0-21 ngày

21-42 ngày

0-21 ngày

0-42 ngày

Ngu n: Schutte và De Jong, 2008 - d n t Nguy n Duy Hoan, 2010 [8]

1.2 M i quan h gi a n ng l ng, protein và axit amin

1.2.1 M i quan h gi a n ng l ng trao đ i và protein thô đ i v i gà nuôi th t

N ng l ng và protein có m i t ng quan nh t đ nh Khi thi u n ng l ng

trao đ i, c th s phân gi i protein đ cung c p n ng l ng, do đó, h s chuy n

hóa th c n cho đ n v s n ph m t ng lên Khi th a n ng l ng trao đ i, c th s

t ng c ng tích l y m (T Quang Hi n, Phan ình Th m, 2002 [5]) Gia c m nuôi

th t ch có th t ng kh i l ng m c cao khi t l ME/CP n m trong kh n ng t

đi u ch nh c a chúng Vì v y, t l ME/CP (Kcal/CP%) trong th c n quá cao ho c

quá th p đ u nh h ng l n đ n t ng kh i l ng, s d ng các ch t dinh d ng c a

th c n và ch t l ng s n ph m (Jackson và cs, 1982 - d n t T Quang Hi n và cs,

2013 [4])

Khi m c n ng l ng n vào cao, kho ng 85% n ng l ng tích l y trong m

và 15% n ng l ng d tr trong protein Khi m c n ng l ng n vào th p, m t

l ng m c th đ c huy đ ng, trong khi protein đ c tích l y (Boekholt và cs,

đo n tr c Nhìn chung, yêu c u m t đ dinh d ng cho gà th t giai đo n tr c

v n cao h n giai đo n sau trong kh u ph n Kamran Z và cs (2008) [48] c ng đã nghiên c u và kh ng đ nh r ng, nuôi gà th t ch đ n có CP th p v i t l ME/CP không đ i đã nh h ng x u đ n hi u su t sinh tr ng T Quang Hi n và cs (2013) [4] cho bi t, các n c th ng quy đ nh t l ME/P (Kcal/CP%) vào kho ng 130 -

150 cho gà th t giai đo n đ u và 160 - 170 vào giai đo n sau (nuôi theo 2 giai đo n) Còn NRC (1994) [62] thì khuy n cáo, t l ME/CP (Kcal/CP%) trong th c n c a

gà th t đ t ng kh i l ng trung bình giai đo n kh i đ ng là: 139 ( ME: 3.200 Kcal/kg T ; CP: 23%); giai đo n sinh tr ng là: 160 (ME: 3.200 Kcal/kg T ; CP: 20%); giai đo n k t thúc là: 178 (ME: 3.200 Kcal/kg T ; CP: 18%) Hãng Ross broiler (2009) khuy n cáo t l ME/CP (Kcal/CP%) trong th c n c a gà th t đ

t ng kh i l ng cao giai đo n kh i đ ng là: 138 - 121 ( ME: 3.025 Kcal/kg T ; CP:

22 - 25%); giai đo n sinh tr ng là: 149 - 136 (ME: 3.125 Kcal/kg T ; CP: 21 - 23%); giai đo n k t thúc là: 168 - 152 (ME: 3.200 Kcal/kg T ; CP: 19 - 21%)

Th i gian g n đây, c ng có nhi u tác gi nghiên c u v ME và CP cho các đ i

t ng gà khác nhau Mbajiorgu và cs (2011) [54] đã nghiên c u trên gà Venda b n

đ a và th y r ng, t l ME/CP 62 MJ ME/kg protein (t ng đ ng 148 Kcal ME/1% CP) là t i u cho l ng n vào và sinh tr ng; ME/CP 63 MJ ME/kg protein (t ng

đ ng 150 Kcal ME/1% CP) là t i u cho FCR giai đo n 1 - 42 ngày tu i; ME/CP 60

MJ ME/kg protein (t ng đ ng 143,6 Kcal ME/1% CP) là t i u cho sinh tr ng và FCR c a gà tr ng giai đo n 43 - 91 ngày tu i; tuy nhiên, ME/CP 62 MJ ME/kg CP (t ng đ ng 148 Kcal ME/1% CP) là t i u cho l ng n vào c a gà tr ng giai

đo n 43 - 91 ngày tu i K t qu kh ng đ nh, ME/CP 62 MJ ME/kg CP (t ng đ ng

148 Kcal ME/1% CP) là t i u cho l ng n vào mà không phân bi t l a tu i và tính

bi t c a gà Moosavi và cs (2012) [60] đã nghiên c u trên gà Ross 308 và k t lu n nuôi gà th t ME th p và CP th p đã nh h ng x u đ n hi u su t t ng tr ng, nh ng

ch tiêu th t không b nh h ng Haunshi và cs (2012) [43] đã nghiên c u đ đánh giá nh h ng n ng l ng trao đ i (ME) và hàm l ng protein thô (CP) khác nhau trên gà Aseel giai đo n 1 - 56 ngày tu i Nghiên c u k t lu n r ng, vi c cung c p ME 2.600 Kcal/kg và 16% CP s là lý t ng cho s phát tri n t i u c a gà trong giai

đo n này Tuy nhiên, đ có đ c FCR t t h n, ch đ dinh d ng kh u ph n ME 2.800 Kcal/kg và 16% CP s là lý t ng Lqbal Z và cs (2014) [51] đã nghiên c u và

k t lu n r ng, tiêu th th c n c a gà broiler gi m, trong khi đó FCR đ c c i thi n khi m t đ dinh d ng kh u ph n t ng lên CP và ME có th gi m t ng ng t i 19,3% và 2771 Kcal/kg th c n, mà không làm suy gi m hi u su t c a gà th t

1.2.2 M i quan h gi a n ng l ng trao đ i và axit amin đ i v i gà th t

Gi a nhu c u t ng lo i axit amin và hàm l ng protein thô t ng s trong

kh u ph n có quan h qua l i N u t l các axit amin trong protein cân đ i v i nhu

c u v t nuôi thì protein b oxy hóa đ thành n ng l ng s th p N u hàm l ng protein thô cao nh ng không cân đ i các axit amin, đ c bi t là axit amin thi t y u thì nhu c u t ng lo i axit amin c ng s thay đ i Vì lý do đó, nhu c u axit amin

đ c bi u th theo n ng l ng (ví d : g axit amin/MJ ME) Lysine là axit amin đ c

s d ng đ xác đ nh nhu c u cho các axit amin thi t y u còn l i d a vào t l c a chúng trong protein lý t ng (Lê c Ngoan, D Thanh H ng, 2014 [21]) Vì v y,

đa s các nhà khoa h c cho r ng, vi c nghiên c u t l gi a n ng l ng trao đ i v i các axit amin trong kh u ph n s cho k t qu chính xác h n so v i t l gi a n ng

l ng v i% protein thô Tuy nhiên, vi c nghiên c u này đòi h i r t công phu và t n kém nên r t r t khó th c hi n (Nguy n Duy Hoan, 2010 [8])

N u axit amin thi t y u trong kh u ph n th p, gà s gi m t c đ sinh

tr ng và hi u qu chuy n đ i th c n th p V i các kh u ph n cùng l ng axit amin thi t y u, gà s có cùng l ng axit amin n vào mà không ph i cùng l ng

n ng l ng (Skinner và cs, 1991 - d n t Nguy n c H ng, 2006 [13])

Heinrichs, 2009 (d n t Nguy n Duy Hoan, 2010 [13]) đã đ xu t t l ME/lysine c a gà 1 - 21 ngày tu i là 2728, gà 22 - 42 ngày tu i là 2900, 43 - 56 ngày tu i là 3494 Còn Leeson , Summers (2008) [50] khuy n cáo t l các lysine (g)/n ng l ng (Mcal) đ i v i gà broiler gi ng Hubbard là 2,47 g/Mcal; đ i v i gà broiler gi ng Cobb là 2,68 g/Mcal; đ i v i gà broiler gi ng Ross là 2,80 g/Mcal

1.2.3 M i quan h gi a các axit amin v i nhau và các axit amin v i protein

Gi a các axit amin có s t ng tác v i nhau gà nhu c u lysine t ng khi

kh u ph n th p methionine, arginine và vitamin B.complex S t ng tác gây ra do

s chuy n đ i m t axit amin này thành m t axit amin khác N u kh u ph n thi u cystine ho c d ng cystein trao đ i c a nó thì cystine s đ c t ng h p t

methionine Do đó, nhu c u methionine ph c thu c vào hàm l ng cysteine ho c cystine trong kh u ph n và hai axit amin này luôn luôn đi chung v i nhau Vì v y, thu t ng : "Nhu c u methionine c ng cystine" đ c s d ng Tuy nhiên, methionine

l i không đ c t ng h p t cystine, vì v y methionine ph i luôn luôn có m t m t

ph n đ đáp ng nhu c u c a con v t Phenylalanine và tyrosine có quan h t ng

t gà, glycine và serine có th chuy n đ i cho nhau N u protein đ c s d ng cho s n sinh n ng l ng thì nhu c u axit amin c ng s thay đ i Axit amin đ c s

d ng nhi u nh t trong thi t l p nhu c u dinh d ng là lysine Trong th c t , các axit amin trong kh u ph n luôn v t ra ngoài t l mong mu n, vì v y s d ng b thi u

h t so v i nhu c u Axit amin b thi u h t đó g i là axit amin gi i h n Lysine và methionine là hai axit amin gi i h n đ u tiên trong h u h t các lo i th c n cho v t nuôi Vi t Nam (Lê c Ngoan, 2002 [20])

Do cysteine có th đ c t ng h p t methionine nên cysteine và d ng oxy hóa c a nó là cystine có th đáp ng đ c 50% nhu c u t ng l ng axit amin ch a

l u hu nh (methionine + cysteine) B ng cách này, cysteine có th làm gi m nhu

c u đ i v i methionine T ng t nh đ i v i nhóm axit amin ch a l u hu nh, phenylalanine có th đáp nhu c u c a t ng l ng phenylalanine và tyrosine (axit amin có nhân th m) vì s chuy n hóa phenylalanine có th t o thành tyrosine Tyrosine có th đáp ng t i thi u 50% t ng nhu c u c a hai lo i axit amin này

nh ng nó không ph i là ngu n duy nh t và không th thay th cho phenylalanine vì

nó không th chuy n đ c thành phenylalanine (H Trung Thông và cs, 2006 [24])

M i quan h gi a axit amin và protein th hi n ch t l ng protein Theo Lê

c Ngoan, D Thanh H ng, 2014 [21] thì protein lý t ng là lo i protein cân đ i axit amin thi t y u và không thi t y u do đó nó cung c p đ y đ và đúng t l các axit amin thi t y u mà v t nuôi yêu c u

Khi s d ng protein lý t ng cho gà th t, s có 3 l i ích, đó là: T ng t c đ

t ng tr ng và gi m FCR; gi m protein t ng s c a kh u ph n; gi m nit th i ti t,

h n ch ô nhi m môi tr ng

Gà th t n kh u ph n có t l protein thô th p (18% CP giai đo n kh i

đ ng và 16% giai đo n k t thúc) có b sung axit amin t t h n so v i gà n kh u

ph n có t l protein thô 20% giai đo n kh i đ ng và 18% giai đo n k t thúc nh ng không đ c b sung axit amin (Querubin và cs, 1989 [65])

Kamran và cs (2011) [47] đã ti n hành thí nghi m đ nghiên c u tác đ ng

c a vi c gi m protein thô trong kh u ph n (CP) trên gà th t Hubbard t 1 - 35 ngày

tu i B n kh u ph n n đã đ c xây d ng Kh u ph n A (đ i ch ng) v i 23, 22 và 20% CP ng v i giai đo n kh i đ ng, sinh tr ng và k t thúc Kh u ph n B, C và D

m c CP đã gi m xu ng còn 22, 21 và 20% trong giai đo n kh i đ ng; 21, 20 và 19% trong giai đo n sinh tr ng và 19, 18 và 17% trong giai đo n k t thúc T t c các kh u ph n s d ng 2.925, 3.075 và 3.125 Kcal/kg ME Lysine tiêu hóa đ c duy trì m c 1,10, 1,02 và 0,90% cho giai đo n kh i đ ng, giai đo n sinh tr ng

và giai đo n k t thúc, và axit amin gi i h n c ng đ c s d ng theo khuy n cáo

K t qu th y r ng: M c t ng kh i l ng, l ng th c n n vào, FCR, t ng ME n vào và hi u qu s d ng ME t ng t nhau gi a các lô thí nghi m Tuy v y, t ng

l ng protein n vào gi m và hi u qu s d ng protein t ng v i kh u ph n có m c

CP th p trong toàn b giai đo n sinh tr ng Các đ c đi m th t c ng t ng t nhau

d ng tám kh u ph n có 6% - 34% CP i v i giai đo n kh i đ u (10 - 20 ngày tu i) t i

kh i l ng c th 600 g, yêu c u lysine t 741 mg đ n 823 mg m i ngày, t ng ng t

l trong th c n là 1,06% đ n 1,18% Giai đo n sinh tr ng (25 - 35 ngày tu i), kh i

l ng bình quân 1800 g, yêu c u t 1272 mg đ n 1473 mg lysine m i ngày, t ng ng

t l lysine trong kh u ph n là 0,85% đ n 0,94%

Ji-Hyuk Kim (2014) [46] đã nghiên c u đ ki m tra các gi đ nh r ng, m t cân

b ng h n h p axit amin d n đ n t ng s n xu t nhi t (HP) Thí nghi m đ c d a trên ch

đ n có m t lo t các m c protein thô (CP) nh ng m c lysine c đ nh (axit amin gi i

h n đ u tiên) Gà tr ng th t 21 ngày tu i (n = 50) đ c chia làm 5 nhóm, 5 l n l p l i, 2 con/lô N m ch đ n v i m c CP l n l t là 18, 21, 24, 27, 30% v i m t m c lysine không đ i (1,1%) Không có tác đ ng c a các m c CP đ i v i l ng n vào Tuy nhiên,

m t đ CP đã có nh h ng đáng k đ n l ng n c u ng (P <0,01) V i lysine không

đ i và CP khác nhau, đã t ng 75% l ng N n vào khi m t đ CP t ng i u này d n

đ n t ng 150% l ng N bài ti t, không có thay đ i s n xu t nhi t Gi s s n xu t nhi t đúng v i k t qu xác đ nh th c nghi m, kh u ph n CP có xu h ng t ng không t ng quan v i l ng n vào axit amin gi i h n đ u tiên

Ng’ambi và cs (2009) [61] đã ti n hành thí nghi m đ xác đ nh t l lysine/CP đ n hi u su t c a gà tr ng broiler Ross 308 Trong m i lô thí nghi m ch

đ n gi ng nhau v n ng l ng và nit nh ng khác nhau v t l lysine/CP Chia thành giai đo n là kh i đ ng (1 - 21 ngày) và giai đo n sinh tr ng (22 - 42 ngày)

T l lysine/CP t i u cho t ng tr ng và FCR l n l t là 0,066 và 0,077, trong giai

đo n kh i đ ng Lysine/CP t i u cho t c đ sinh tr ng, FCR, th t ng c và hàm

l ng nit l n l t là 0,073, 0,073, 0,069 và 0,079, trong giai đo n sinh tr ng Lysine/CP không nh h ng l ng n vào và kh n ng tiêu hóa K t qu ch ra

r ng, t i m i giai đo n, ch đ lysine/CP đ c t i u hóa cho c t c đ t ng tr ng

và FCR Tuy nhiên, t l này t i u cho th t ng c th p h n so v i t c đ t ng tr ng

và FCR Nh ng phát hi n này có ý ngh a v xây d ng kh u ph n n cho gà th t

Usama Aftab và cs (2007) [67] đã ti n hành nghiên c u m c lysine ch n nuôi

gà Hubbard trong đi u ki n mùa Hè Pakistan, dinh d ng th p K t qu th y r ng: giai đo n 4 - 21 ngày tu i, nhi t đ trung bình dao đ ng t 28 - 40 o

C, v i m c ME 2.700 Kcal/kg, protein thô 18,6%, thì m c lysine t ng s thích h p là 0,97 - 0,98%; giai đo n 21 - 40 ngày tu i, nhi t đ trung bình t 23 - 26 o

C, v i m c ME 2.750 Kcal/kg, protein 17,1% thì m c lysine t ng s thích h p là 0,87% c tính lysine tiêu hóa thích h p giai đo n 4 - 21 ngày tu i là 0,84 - 0,85%; giai đo n 21 - 40 ngày

tu i là 0,75%

Nhìn chung, các nghiên c u v m c axit amin thích h p cho gà th t trong

kh u ph n t p trung ch y u vào các t l lysine, methionine + cystine, threonine và

t l gi a gi a chúng Lysine còn đ c quan tâm nghiên c u trong m i quan h v i protein thô, nh m t vai trò tr ng tâm đ cân đ i các axit amin

1.3 Tình hình nghiên c u v t l lysine/n ng l ng trao đ i và (methionine + cystine)/lysine đ i v i gà th t

1.3.1 Tình hình nghiên c u n c ngoài

1.3.1.1 K t qu nghiên c u xác đ nh t l lysine/ME

Có khá nhi u tác gi đã nghiên c u t l lysine/n ng l ng trao đ i cho các lo i

gà th t khác nhau n c ngoài ho c kh u ph n tính toán d a trên hai y u t này

Không tính t l lysine/ME nh ng b n ch t nghiên c u c ng t ng t , các tác gi Araujo và cs (2005) [38] đã ti n hành thí nghi m đánh giá hi u su t và s n

l ng th t c a gà giai đo n 44 - 55 ngày tu i v i m c n ng l ng trao đ i và lysine khác nhau Y u t thí nghi m là 3 m c n ng l ng trao đ i (3200; 3400 và

3600 Kcal ME/kg) k t h p 3 m c lysine (0,95%; 1,05% và 1,15%) T ng m c n ng

l ng trao đ i đã c i thi n t ng kh i l ng (t ng ng 745 g; 841 g và 910 g);

l ng n vào c a lô ch a 3400 Kcal/kg cao h n lô gà thí nghi m có 3.200 và 3.600 Kcal ME/kg th c n Hi u su t t ng th không b nh h ng b i m c lysine FCR là 2,69; 2,42 và 2,14 ng v i m c n ng l ng 3.200; 3.400 và 3.600 Kcal ME/kg Thân th t và th t ng c t ng khi m c n ng l ng và lysine trong kh u ph n t ng Các tác

gi c ng k t lu n r ng, l i nhu n l i gi m v i m c t ng n ng l ng trong kh u ph n,

yêu c u m c lysine trong th c n là 0,95%

C ng theo h ng k t h p m c lysine và ME trong kh u ph n, Plumstead và

cs (2007) [64] ti n hành nghiên c u đánh giá tác đ ng c a ME, lysine tiêu hóa và cân b ng axit amin đ n hi u su t c a gà th t Ch đ n ch a 3 m c ME (3000,

3100, và 3200 Kcal/kg) k t h p v i 4 m c lysine tiêu hóa (1.05, 1.13, 1,21 và 1,29%) T l lysine so v i CP và m t s axit amin thi t y u đ c duy trì c đ nh

v i các m c CP t 21,9 - 26,9% Không có s t ng tác c a ME và lysine tiêu hóa cho t ng kh i l ng ho c FCR đ n 21 ngày tu i, các ch tiêu này đ c c i thi n v i

m c t ng lysine tiêu hóa T ng lysine tiêu hóa ho c ME không có nh h ng đ n

l ng n vào, và hi u su t đ c c i thi n khi t ng lysine tiêu hóa có s cân b ng

c a axit amin và CP

Mbajiorgu và cs (2011) [55] đã nghiên c u nh h ng c a t l lysine/n ng

l ng đ n hi u su t c a gà Venda b n đ a Các tác gi chia làm 2 giai đo n nuôi là giai đo n kh i đ ng (1 - 6 tu n tu i) và giai sinh tr ng (7 - 13 tu n tu i) Giai đo n

kh i đ ng v i 3 m c t l lysine/ME là 0,84; 1,04; 1,23 g/MJ ME (t ng đ ng 3,51; 4,35; 5,15 g/Mcal ME); giai đo n sinh tr ng v i t l lysine/ME là 0,52;

0,71; 0,89 g/MJ ME (t ng đ ng 2,18; 2,97; 3,72 g/Mcal ME) K t qu ch ra

r ng, lysine/ME 1,17 - 1,20 g/MJ ME (t ng đ ng 4,90 - 5,02 g/Mcal ME) là t i

u cho sinh tr ng và FCR giai đo n kh i đ ng; lysine/ME 0,76 - 0,84 g/MJ ME

(t ng đ ng 3,18 - 3,51 g/Mcal ME) là t i u cho sinh tr ng và t l nit trong

th t ng c giai đo n sinh tr ng Tuy nhiên, lysine/ME 0,81 g/MJ ME (3,39 g/Mcal ME) là t i u cho c t l th t ng c và FCR Lysine/ME không nh h ng

đ n l ng n vào, t l tiêu hóa và thân th t

K t h p các m c ME, CP và lysine trong kh u ph n nghiên c u, MCoLa, Florica Cola (2014) [58] đã khuy n cao m c dinh d ng t t nh t cho gà th t Cornish - Rock giai đo n 1 (1 - 45 ngày) là 2900 Kcal ME/kg k t h p 21% CP v i 1,1% lysine và 0,45% methionine, t l ME/CP 138 45 ngày tu i gà đã đ t đ c trung bình 1178 g, v i FCR là 2,2 kg i v i giai đo n k t thúc (46 - 60 ngày),

th c n khuy n cáo là 3100 Kcal ME/kg th c n k t h p 19% CP v i 0,92% lysine

và methionine 0,41%, t l ME/CP 163, k t qu t ng kh i l ng trung bình 0,582 kg/con, FCR là 2,35 kg

Nh v y, n c ngoài, vi c d a vào t l lysine/ME đ xác đ nh m c dinh

d ng t i u cho gà th t c ng đã đ c m t s nhà khoa h c quan tâm, tuy nhiên, nhi u nhà khoa h c v n còn tính k t h p lysine, n ng l ng, CP trong nghiên c u

trong m i quan h v i CP và n ng l ng Vì v y, các nhà khoa h c c n quan tâm nghiên c u theo ph ng pháp này

1.3.1.2 K t qu nghiên c u xác đ nh t l (methionine + cystine)/lysine

H ng nghiên c u v t l (methionine + cystine)/lysine cho gà th t c ng đã

đ c m t s tác gi n c ngoài quan tâm nghiên c u

Claudia và cs (2011) [41] đã nghiên c u nhu c u c a methionine + cystine tiêu hóa cho gà th t 1 - 42 ngày tu i Các tác gi nuôi gà thí nghi m theo 4 giai

đo n là ti n kh i đ ng, kh i đ ng, sinh tr ng và k t thúc Thí nghi m đ c b trí hoàn toàn ng u nhiên, 6 lô thí nghi m v i 6 m c methionine +cystine khác nhau và

l p l i 6 l n Do v y, có 6 m c (methionine + cystine)/lysine tiêu hóa khác nhau Giai đo n ti n kh i đ ng, m c (methionine + cystine)/lysine không nh h ng đ n

l ng n vào và chuy n hóa th c n Tuy nhiên, t ng kh i l ng theo d ng đ ng cong ph ng trình b c hai (quadratic way) giai đo n kh i đ ng, m c methionine + cystine tiêu hóa nh h ng gi m l ng n vào, trong khi đó t ng kh i l ng và chuy n hóa th c n b nh h ng theo d ng đ ng cong ph ng trình b c hai (quadratic manner) giai đo n sinh tr ng và k t thúc, l ng n vào không b nh

h ng b i các m c methionine + cystine tiêu hóa nh ng t ng kh i l ng và chuy n hóa th c n nh h ng theo đ ng cong ph ng trình b c hai (quadratic) Các m c 0,873; 0,755; 0,748 và 0,661% methionine + cystine tiêu hóa trong th c n ho c tiêu th hàng ngày 183; 575; 1.104 và 1.212 mg methionine + cystine/con đ c đ ngh cho các giai đo n t ng ng là ti n kh i đ ng, kh i đ ng, sinh tr ng và k t thúc,

t ng đ ng v i t l (methionine + cystine)/lysine tiêu hóa là 0,71; 0,70; 0,76 và 0,72 Không nh ng tính toán s n xu t mà còn xem xét đ n các ch tiêu tiêu hóa

h c huy t t ng, LV Mingbin và cs (2011) [52] đã ti n hành thí nghi m đ xác

đ nh nh h ng c a các t l c a (methionine + cystine) /lysine trong kh u ph n n

đ n hi u su t t ng tr ng và l i ích kinh t c a gà th t, và nghiên c u t l (methionine + cytsine)/lysine t i u trong kh u ph n gà th t Ross 308 chung

tr ng, mái B n lô thí nghi m có t l (methionine + cytsine)/lysine 0,64, 0,68, 0,72

và 0,76 trong kh u ph n K t qu cho th y r ng, t l (methionine + cytsine)/lysine không có nh h ng đáng k đ n hi u su t t ng tr ng c a gà th t Th c n/t ng

kh i l ng c a gà th t t 1 - 35 ngày t ng tuy n tính, nh ng n ng đ c a methionine và cystine trong huy t t ng gi m tuy n tính, và các l i ích kinh t b

gi m khi t l (methionine + cystine)/lysine trong kh u ph n gi m t 0,76 đ n 0,64 Urea, axit uric, serine và isoleucine trong huy t t ng c a gà th t t ng lên đáng k ,

và n ng đ glycine t ng tuy n tính, nh ng n ng đ tyrosine gi m theo đ ng cong

b c hai (quadratic curve) khi t l (methionine + cystine)/lysine gi m N ng đ axit glutamic và amoniac trong huy t t ng c a gà th t t ng khi t l (methionine +

cystine)/lysine gi m 0,68 Không có s khác bi t v n ng đ c a axit amin khác và

t ng s axit amin trong huy t t ng t t c các lô K t qu th y r ng, t l (methionine + cystine)/lysine t i u là 0,76, trong đó hi u su t t ng tr ng c a gà th t

đ c c i thi n, axit amin t do trong huy t t ng cân b ng và l i ích kinh t t t h n

C ng trên đ i t ng gà Ross 308, Mohsen Farkhoy và cs (2012) [59] ti n hành thí nghi m xác đ nh CP và các axit amin (lysine và methionine + cystine) trong kh u ph n giai đo n ti n kh i đ ng đ n hi u su t gà th t K t qu thí nghi m

ch ra r ng, m c đ t i u c a các protein, lysine và methionine + cystine t ng

ng là 23,2% và 1,5%, 1%, t c (methionine + cystine)/lysine kho ng 0,67

C ng nghiên c u v t l (methionine + cystine)/lysine cho gà th t nh ng trên gi ng gà Cobb 500, Fernando de Castro Tavernari và cs (2014) [42] đã b trí

ch đ n đáp ng đ c yêu c u tr methionine + cysteine và lysine T l (methionine + cystine)/lysine tiêu hóa cho hi u su t t i đa c a gà tr ng và gà mái

t ng ng là 0,76 và 0,78 trong giai đo n 11 - 21 ngày và 0,79 và 0,80 trong giai

đo n 22 - 35 ngày

Nh v y, t l (methionine + cystine)/lysine trong nghiên c u c a các tác gi

n m trong kho ng 0,67 đ n 0,80

M t h ng nghiên c u khác v lysine, methionine cho gà th t v i m c cao

h n khuy n cáo NRC (1994) c ng đ c m t s tác gi nghiên c u và đã kh ng đ nh

đ c tính tích c c c a nó Hesabi và cs (2006) [44] th y r ng, methionine và lysine

b sung m c 110% so v i khuy n cáo c a NRC (1994) có th c i thi n hi u su t

và ch t l ng th t gà broiler Marcos B và cs (2006) [53] ch ra r ng, khi t ng

m c methionine và lysine so v i khuy n ngh c a NRC đã c i thi n đ c t ng

kh i l ng và ch t l ng th t K t qu nghiên c u c a Javad Nasr (2012) [45] trên gà tr ng th t Arian, 1 - 42 ngày tu i, c ng cho bi t, thêm lysine và methionine lên 120% và axit amin khác lên 110% so v i khuy n ngh c a NRC (1994) giai đo n kh i đ ng và sinh tr ng đã c i thi n kh i l ng c th và hi u

qu s n xu t Mehrdad Bouyeh (2012) [56] đã nghiên c u b sung lysine và methionine cho gà tr ng broiler Ross 308 h n m c khuy n cáo c a NRC (1994)

K t qu cho th y, gà có ch c n ng mi n d ch t t h n, h s chuy n hóa th c n

gi m, c i thi n đ c l ng m b ng, th t ng c và hi u qu th t Tuy nhiên, n u

t ng v t quá 40% so v i m c khuy n cáo c a NRC (1994) thì t ng kh i l ng

có xu h ng gi m đáng k

Khi nói đ n m c methionine/lysine, ng i ta c ng đ t v n đ xem xét không

nh ng góc đ hi u qu s n xu t mà còn quan tâm đ n s c kh e cho gà Ogunbode

và cs (2014) [63] đã nghiên c u tác đ ng c a ch đ protein thô th p (CP) b sung

t l methionine/lysine lý t ng (IMLR) đ n hi u su t, đ c đi m th t và đáp ng

mi n d ch ch ng l i b nh Gumboro (IBD) và b nh Newcastle (ND) gà M i

ch đ n: Ch đ 1 (kh u ph n đ i ch ng) ch a 23% CP và IMLR 47%, 9 kh u

ph n thí nghi m còn l i đ c xây d ng b i hai y u t chéo nhau là 20, 17 và 14%

CP và 47, 52 và 57% IMLR (3x3) K t qu cho th y: L ng n vào (FI) lô đ i

ch ng và lô 20% CP / 47% IMLR (60,27 g/con, 57,81 g/con) t ng t nhau T l chuy n đ i th c n (FCR) lô đ i ch ng và lô CP 20% / 47% IMLR (2,65; 2,70)

c ng t ng t nhau Kh i l ng th t ng c lô đ i ch ng và lô 20% CP / 52% IMLR (148,75; 150,75) c ng t ng t Lô 17% CP / 52% IMLR có đáp ng mi n d ch t t

nh t ch ng l i b nh IBD, trong khi lô 20% CP/47% IMLR đáp ng mi n d ch t t

t p chí quan tr ng c a ngành, có 44 bài báo theo h ng này (chi m 24%), t p trung

ch y u trên gà lông màu (48%) Các nghiên c u xác đ nh nhu c u dinh d ng gia

c m t p trung ch y u vào vi c xác đ nh m c n ng l ng, protein, axit amin thích

h p trong kh u ph n, chi m 86,4% (Tr n Qu c Vi t, 2014 [36]) i v i t l lysine/ME ho c (methionine + cystine)/lysine cho gà th t, chúng ta th y r t ít các đ tài nghiên c u Tuy nhiên, có m t s nghiên c u không tính các t l này c th

nh ng b n ch t c a nó v n là các y u t đó

Lã V n Kính và cs, 1993 (d n t Lã V n Kính, Hu nh Thanh Hoài, 2003 [15]) đã ti n hành thí nghi m trên gà th t V135 v i các m c n ng l ng, protein và axit amin khác nhau K t qu thí nghi m xác đ nh đ c m c n ng l ng và protein, axit amin t i u trong kh u ph n n cho gà th t 1 - 21 ngày tu i là 3000 - 3150 Kcal ME/kg; ME/CP là 125 - 131; lysine: 1,3%; methionine+ cystine: 1,0%; threonine: 0,75% N u tính t l thì: lysine/ME là 4,13 - 4,33 g/Mcal ME; (methionine+ cystine)/lysine là 0,77

Tr n Qu c Vi t và cs (2000) [37] đã nghiên c u nhu c u protein và m t s axit amin thi t y u cho gà Tam Hoàng dòng 882, gà Kabir nuôi th t và đã khuy n cáo nh sau: Trong đi u ki n nuôi nh t, gà Tam Hoàng nên s d ng kh u ph n v i

19 - 18 - 17% protein thô; 1,05 - 0,9 - 0,75% lysine t ng s ; 0,78 - 0,70 - 0,61%

methionine + cystine, t ng ng v i các giai đo n 1 - 28; 29 - 56; và 57 ngày tu i

đ n xu t chu ng Nh v y, n u tính t l (methionine + cystine)/lysine thì giai

đo n 1 - 28; 29 - 56; và 57 ngày tu i đ n xu t chu ng là 74, 78 và 81% i v i gà Kabir m c protein thích h p là 21 - 19 - 18, (methionine + cystine)/lysine tiêu hóa

là 74 - 78 - 82% cho các giai đo n t ng ng 1 - 28; 29 - 56; và 57 - 84 ngày tu i

Lâm Thái Hùng (2014) [12] đã nghiên c u v lysine và n ng l ng cho gà H’mông M c n ng l ng trao đ i và lysine t t nh t trong kh u ph n đ nuôi gà H’mông th t giai đo n1 - 28, 29 - 63, 64 - 98 ngày tu i l n l t là 3.000 và 1,1%; 3.000 và 1,0%; 3.100 Kcal/kg th c n và 0,85% Nh v y, n u quy đ i ra, ta th y,

t l lysine/ME là 3,67; 3,33 và 2,74 g/Mcal ME, ng v i giai đo n 1 - 28; 29 - 63;

64 - 98 tu n tu i

Theo quy đ nh c a Tiêu chu n Vi t Nam 2265:2007 [29], đ i v i gà lông màu nuôi th t, giai đo n 1 - 28, 29 - 64 và trên 64 ngày tu i, ME l n l t không nh

h n 2900, 2900 và 3000 Kcal/kg th c n; protein thô l n l t không nh h n 20, 18

và 16%; lysine l n l t không nh h n 1,0; 0,95; 0,8%; methionine l n l t không

nh h n 0,47; 0,38 và 0,32%; methionine + cystine l n l t không nh h n 0,75;

0,6 và 0,5%

Nh v y, vi c xác đ nh dinh d ng thích h p cho gia c m nói chung và cho

gà th t nói riêng thông qua vi c xác đ nh m c lysine/ME trong th c n v n ch a

đ c các nhà khoa h c Vi t Nam quan tâm nghiên c u, mà v n ch ch y u tính

t l lysine, m t đ n ng l ng trong kh u ph n

CH NG 2

I T NG, PH M VI, N I DUNG VÀ PH NG PHÁP NGHIÊN C U 2.1 i t ng, v t li u nghiên c u

i t ng: Gà thí nghi m là gà lai F1( Ri x L ng Ph ng) m t ngày

tu i, mua gi ng t i Vi n Ch n nuôi Qu c gia và nuôi trong các mùa v khác nhau

đ c ti n hành t 3/2016 đ n 6/2016

- a đi m: Thí nghi m đ c b trí t i trang tr i VM - xã Quy t Th ng - TP

Thái Nguyên - t nh Thái Nguyên Phân tích m u nguyên li u th c n t i Vi n Khoa

m c (methionine + cystine) 0,81 - 0,72 - 0,65%, ng v i 3 giai đo n nuôi nh trên (các

m c aa trên b ng 90% m c chu n c a Leeson, Summers 2008 [49]) M c lysine/ME trung bình là m c 4,21- 3,72 - 3,22 (trong đó, m c ME là 2,85 - 2,9 - 2,95 Mcal/kg, lysine là 12 - 10,8 - 9,5 g/kg th c n hay 1,2 - 1,08 - 0,95%, ng v i 3 giai đo n nuôi là 1

- 21, 22 - 49, 50 - 84 ngày tu i); m c (methionine + cystine) 0,90 - 0,81 - 0,72%, ng

v i 3 giai đo n nuôi nh trên (các m c aa trên b ng 100% m c chu n c a Leeson,

Summers 2008 [49]) M c lysine/ME cao là m c 4,63 - 4,1 - 3,55 g/Mcal (trong đó, m c

ME là 2,85 - 2,9 - 2,95 Mcal/kg, lysine là 13,2 - 11,9 - 10,5 g/kg th c n hay 1,32 - 1,19 - 1,05%, ng v i 3 giai đo n nuôi là 1 - 21, 22 - 49, 50 - 84 ngày tu i); m c (methionine + cystine) 0,99 - 0,89 - 0,79%, ng v i 3 giai đo n nuôi nh trên (các m c aa trên b ng

110% m c chu n c a Leeson, Summers 2008 [49])

- Y u t th hai là t l protein thô (% CP) trong th c n: G m 3 m c: M c

th p là 20 - 18 - 16%; m c trung bình là 21 - 19 - 17%; m c cao là 22 - 20 - 18%,

ng v i 3 giai đo n nuôi là là 1 - 21, 22 - 49, 50 - 84 ngày tu i

Các dinh d ng khác, có m c b ng nhau gi a các lô thí nghi m

Thí nghi m đ c ti n hành trên 270 con gà, chia thành 3 giai đo n là 1 - 21, 22 -

49, 50 - 84 ngày tu i, theo hình th c nuôi nh t (nuôi trên n n có đ n chu ng, m t đ 5 con/m2) Gà đ c phân thành 9 lô l n (9 nghi m th c), m i lô 30 con, trong m i lô l n phân thành 3 lô nh (l p l i 3 l n), m i lô 10 con (đ ng đ u tr ng, mái)

B trí thí nghi m 1

Trên c s lý lu n v b trí thí nghi m, chúng tôi đã xây d ng và th c hi n thí nghi m theo s đ t i b ng 2.1 và m c dinh d ng c th t i các ph l c 1, 2, 3 duy trì n đ nh đ c 3 m c t l c a 2 y u t thí nghi m trên nh lý lu n thí nghi m,

m c các aa và ME trong kh u ph n đã có s thay đ i so v i lý lu n thí nghi m

Giai đo n 3 (50 - 84 ngày tu i)

Lys/ME

2.3.1.2 B trí thí nghi m 2 và thí nghi m 3

nh h ng c a t l (methionine + cystine)/lysine trong kh u ph n đ n s c

s n xu t th t c a gà F1 (Ri x L ng Ph ng) nuôi v ông - Xuân và nuôi v Hè -

Thu

Ph ng pháp b trí thí nghi m 2 và 3

Thí nghi m đ c b theo ki u thí nghi m m t nhân t , hoàn toàn ng u nhiên,

t i v nóng (Hè - Thu) và v l nh ( ông - Xuân); m i v đã đ c ti n hành trên 120

con gà, chia thành 3 lô l n, m c (methionine + cystine)/lysine c a lô I, II, III l n l t là

100%, 105% và 110% so v i m c thích h p đã ch n t i thí nghi m 1; m i lô l n chia

thành 4 lô nh (4 l n l p l i), m i lô nh có 10 con (đ ng đ u tr ng, mái); chia thành 3

giai đo n nuôi là 1 - 21, 22 - 49, 50 - 84 ngày tu i, theo hình th c nuôi nh t trên n n có

Lô TN Lô I Lô II Lô III

Giai đo n 22 - 49 ngày tu i

Ghi chú: - (*): M c khuy n cáo t i thí nghi m 1

- Xác đ nh t l (methionine + cystine)/lysine: M c (met + cys)/lys thích h p

đ c khuy n cáo là A M c (met + cys)/lys thích h p c a TN t i lô I là A x 100% M c

(met + cys)/lys t i lô II theo chu n 105% là A x 105% (%), trong đó m c lys (%) đ c

gi nguyên nh m c khuy n cáo (ký hi u là L) nên m c met + cys là {(A x 105%) x

L}% T ng t nh v y, xác đ nh m c 110% c a met + cys là {(A x 110% ) x L}%

2.3.2 Ph ng pháp l p kh u ph n thí nghi m

Kh u ph n thí nghi m đ c ph i tr n t nguyên li u mua ph bi n trên th

tr ng Trong đó, kh u ph n các thí nghi m đã s d ng nguyên li u có ngu n g c

th c v t (ch có thí nghi m 4 s d ng thêm b t cá), ch y u là ngô, khô đ t ng,

cám g o; các axit amin t ng h p; khoáng, vitamin

Nguy n li u đ c phân tích thành ph n hóa h c, g m: m đ , n ng l ng

thô, t l protein thô, các axit amin C n c m c dinh d ng kh u ph n thí nghi m,

thành ph n hóa h c c a nguyên li u, chúng tôi đã l p kh u ph n th c n thí nghi m

trên ph n m m Brill

Nguyên li u th c n đ c t p k t tr c khi ch n nuôi, b o qu n t i kho, sau

khi ph i tr n theo t l c a công th c cho t ng thí nghi m, b o qu n và s d ng

trong tu n Th c n cho gà thí nghi m đ c s d ng d ng b t

2.3.3 Các ch tiêu theo dõi

T l nuôi s ng, sinh tr ng, l ng n vào, h s chuy n hóa th c n (FCR), chi phí th c n tính theo Bùi H u oàn và cs, 2011 [1]) Ch s s n xu t

đ c tính theo công th c c a Ing J M E Whyte, 1995 (d n t Tr n Thanh Vân và

cs, 2015 [34]) Ch s kinh t tính theo Tr n Thanh Vân và cs (2015) [34]

Gà thí nghi m đ c m kh o sát đ xác đ nh t l thân th t, t l th t đùi, th t

ng c, th t đùi + th t ng c, t l m b ng theo ph ng pháp m kh o sát gia c m c a Auaas R và Wilke R.,1978 (d n t Bùi H u oàn, 2011[1])

2.3.3.2 T ng kh i l ng

- Kh i l ng s ng qua các tu n tu i

Kh i l ng c th gia c m qua các giai đo n nuôi (xác đ nh theo tu n tu i) Cân vào các th i đi m 1 ngày tu i, cân hàng tu n t 1 tu n tu i cho đ n khi k t thúc thí nghi m Cân vào m t ngày, gi nh t đ nh tr c khi cho n, cân t ng con m t (các thí nghi m đã cân gà lúc 6 h, tr c khi cho n, cho u ng)

- T ng kh i l ng tuy t đ i

Kh i l ng c th t ng lên trong m t đ n v th i gian gi a hai l n kh o sát,

đó là h qu đ c rút ra khi tính toán s li u thu đ c t kh i l ng s ng qua các ngày tu i Trong thí nghi m này, xác đ nh t ng kh i l ng tuy t đ i theo t ng tu n

tu i, theo giai đo n nuôi và tính trung bình m i ngày trong tu n T ng kh i l ng tuy t đ i đ c tính theo công th c:

P2 - P1

A (g/con/ngày) =

T