Các nhân tố ảnh hưởng đến tính hữu hiệu của hệ thống thông tin kế toán tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn thành phố hồ chí minh

BỘGIÁODỤCVÀĐÀOTẠO TRƯỜNGĐẠIHỌCKINHTẾTHÀNHPHỐHỒCHÍMINH---  TRƯƠNGTHỊCẨMTUYẾT ---CÁCNHÂNTỐẢNHHƯỞNGĐẾNTÍNHHỮUHIỆUCỦA HỆTHỐNG THÔNG TIN KẾTOÁN TẠI CÁCDOANHNGHIỆPNHỎVÀVỪATRÊNĐỊABÀNTHÀNHP

BỘGIÁODỤCVÀĐÀOTẠO TRƯỜNGĐẠIHỌCKINHTẾTHÀNHPHỐHỒCHÍMINH

-  TRƯƠNGTHỊCẨMTUYẾT

-CÁCNHÂNTỐẢNHHƯỞNGĐẾNTÍNHHỮUHIỆUCỦA HỆTHỐNG

THÔNG TIN KẾTOÁN TẠI CÁCDOANHNGHIỆPNHỎVÀVỪATRÊNĐỊABÀNTHÀNHPHỐHỒ

CHÍMINH Chuyênngành:Kếtoán Mãsố:60340301 LUẬNVĂNTHẠCSĨKINHTẾ

NGƯỜIHƯỚNGDẪNKHOAHỌC:TS.NGUYỄNANHHIỀN

ThànhphốHồChíMinh,năm2016

PHỤBÌA

LỜICAM

ĐOANMỤCLỤC

DANHMỤCCHỮVIẾTTẮT

DANHMỤCCÁCBẢNG

DANHMỤCHÌNHVẼ,ĐỒTHỊ

PHẦNMỞĐẦU 1

1.Lýdochọnđềtài 1

2.Mụctiêunghiêncứu 2

3.Đốitượngvàphạmvinghiêncứu 2

3.1Đốitượngnghiêncứu 2

3.2Phạmvinghiêncứu 2

4.Phươngphápnghiêncứu 3

5.Đónggópcủaluậnvăn 3

6.Kếtcấucủaluậnvăn 4

CHƯƠNG1.TỔNGQUANNGHIÊNCỨU 6

1.1Cácnghiêncứucóliênquan 6

1.1.1Nghiêncứucôngbốởngoàinước 6

1.1.2Nghiêncứucôngbốởtrongnước 19

1.2KhehỏngnghiêncứuvàHướngnghiêncứucholuậnvăn 22

CHƯƠNG2.CƠSỞLÝTHUYẾT 25

2.1Cáclýthuyếtnềnliênquan 25

2.1.1Lýthuyếtvềphổbiếncôngnghệ 25

2.1.2Lýthuyếtdựatrênnguồnlực 25

2.2Tổngquanhệthốngthôngtinkếtoán 3

12.2.1Hệthốngthôngtin 31

2.2.2Hệthốngthôngtinkếtoán 35

2.3Đặcđiểmhệthốngthôngtinkếtoántạicácdoanhnghiệpnhỏvàvừa 39

2.3.1Mộtsốvấnđềchungvềdoanhnghiệpnhỏvàvừa 39

2.3.2Đặcđiểmhệthốngthôngtinkếtoántạicácdoanhnghiệpnhỏvàvừa 41

2.4Tínhhữuhiệucủahệthốngthôngtinkếtoán 43

2.4.1Tínhhữuhiệucủahệthốngthôngtin 43

2.4.2Tínhhữuhiệucủahệthốngthôngtinkếtoán 47

2.5Cácnhântốảnhhưởngđếntínhhữuhiệucủahệthốngthôngtinkếtoántạicácdoanhnghiệ pnhỏvàvừa 48

2.5.1Giaiđoạnphântíchhệthống 48

2.5.2Giaiđoạnthiếtkếhệthống 50

2.5.3Giaiđoạnthựchiệnhệthống 51

CHƯƠNG3.PHƯƠNGPHÁPNGHIÊNCỨU 54

3.1Quytrìnhnghiêncứuchung 54

3.2Thiếtkếnghiêncứu 55

3.2.1Xâydựnggiảthuyếtvàmôhìnhnghiêncứu 55

3.2.2Thiếtkếthangđo 62

3.2.3Chọnmẫu 67

3.2.4Thiếtkếbảngcâuhỏi 68

3.2.5Phươngphápphântíchdữliệu 69

CHƯƠNG4.KẾTQUẢNGHIÊNCỨU 76

4.1.Thốngkêmôtảmẫunghiêncứu 76

4.2.Phântíchthangđo 77

4.2.2PhântíchnhântốkhámpháEFA 79

4.3Phântíchtươngquanvàhồiquituyếntínhbội 83

4.3.1Phântíchtươngquan 83

4.3.2Phântíchhồiquituyếntínhbội 84

4.4Tổngkếtkếtquảkiểmđịnhcácgiảthuyết 88

4.5Kiểmđịnhsựkhácbiệtcủacácbiếnđịnhtínhtrongđánhgiátínhhữuhiệucủahệthốngthô ngtinkếtoán 89

4.5.1Kiểmđịnhsựkhácbiệtvềlĩnhvựchoạtđộngchínhcủadoanhnghiệp 89

4.5.2Kiểmđịnhsựkhácbiệtvềtổngnguồnvốn 90

CHƯƠNG5.KẾTLUẬNVÀKHUYẾNNGHỊ 93

5.1Kếtluận 93

5.2Khuyếnnghị 94

5.2.1Đốivớinhântốsựthamgiacủachuyêngiabênngoài 94

5.2.2Đốivớinhântốsựthamgiacủangườisửdụnghệthống 95

5.2.3Đốivớinhântốsựhỗtrợcủanhàquảnlý 96

5.2.4Đốivớinhântốkiếnthứccủanhàquảnlý 97

5.2.5Đốivớinhântốmứcđộứngdụngcôngnghệthôngtin 97

5.3Hạnchếcủanghiêncứuvàhướngnghiêncứutiếptheo 99

TÀILIỆUTHAMKHẢO

PHỤLỤC

1.Lýdochọnđềtài

Trongđiềukiệntoàncầuhóakinhtếhiệnnay,cácdoanhnghiệpViệtNamphảiđươngđầuvớimuônvànkhókhănmàmộttrongnhữngnguyênnhântrựctiếplàxuấtpháttừtrìnhđộ,nănglựcvàcôngtáchỗtrợhoạtđộngquảntrịchonhàlãnhđạodoanhnghiệp.Vớimụctiêucuốicùnglàcungcấpthôngtinhỗtrợchongườisửdụngbêntrongvàbênngoàidoanhnghiệptrongviệcraquyếtđịnh,hệthốngthôngtinkếtoánđóngvaitròngàycàngquantrọnggiúpdoanhnghiệpnângcaohiệuquảhoạtđộngkinhdoanhvàtạoralợithếcạnhtranh.Nềnkinhtếdựatrêntrithứcthìthôngtinkếtoánđượcxemlàmộttàisảnvôhìnhmànếubiếttậndụngvàpháthuy,doanhnghiệpsẽngàycàngpháttriểnlớnmạnh.Đểcóđượcnhữngthôngtinhữuích,phùhợpvớiyêucầuquảnlý,cầncómộthệthốngthôngtinkếtoánmạnhmẽvàhữuhiệu.Dođó,việcnhậnbiếtcácnhântốảnhhưởngđếntínhhữuhiệucủahệthốngthôngtinkếtoánlàrấtcầnthiếtgiúpchodoanhnghiệpđưaranhữngquyếtđịnhchínhxácnhằmhoànthiệnhệthốngthôngtinkếtoán.TheotổnghợpnghiêncứucủaReid,G.C(2000)liênquanđếnvấnđềmốiquanhệgiữathànhquảhoạtđộngtrongdoanhnghiệpnhỏvàvừavớiviệcsửdụngthôngtinđãđưarakếtluậnlàcómốiquanhệgiữahaihoạtđộngnày,nếuviệcsửdụngthôngtintốthơnthìthànhquảdoanhnghiệpđạtđượcsẽcaohơn.VàtheoIsmailvàcộngsự(2003)thìquymôdoanhnghiệpcũngtácđộngđếnquyếtđịnhtinhọchóacôngtáckếtoán.Điềunàychothấycácdoanhnghiệpnhỏvàvừađãvàđangnhậnđượcngàycàngnhiềusựquantâmcủacộngđồngquốctếvềvấnđềthiếtlậphệthốngthôngtinkếtoán.DoanhnghiệpnhỏvàvừacóvaitròrấtquantrọngđốivớiViệtNamnóichungvàThànhphốHồChíMinhnóiriêngtrongviệcthúcđẩypháttriểnkinhtế,tạocôngănviệclàm,cungcấpđadạngcácsảnphẩmvàdịchvụ,thuhútnguồnvốnnhànrỗitrongdâncư,gópphầnthúcđẩychuyêndịchcơcấukinhtế.Mộtsốcôngtrìnhnghiêncứuliênquanđếnđềtàivềtínhhữuhiệucủahệthốngthôngtinkếtoánnhư:Choe(1996),Nicolaou(2000),Sajadyvàcộngsự(2008),IsmailvàKing(2009),Dehghanzadevàcộngsự(2011),Komala(2012),Soudani

2(2012) ỞViệtNam,córấtítnghiêncứuvềtínhhữuhiệucủahệthốngthôngtinkếtoán.BổsungchonghiêncứunàyvàxuấtpháttừbốicảnhcácdoanhnghiệpởViệtNammàchiếmphầnlớnlàdoanhnghiệpnhỏvàvừađanggặpkhókhăntrongviệcvậndụnghệthốngthôngtinkếtoán,phầnlớnnhữngdoanhnghiệpnàybịhạnchếvềnguồnlực.Vớimụctiêuhỗtrợchocácdoanhnghiệpnhỏvàvừahiểuvàbiếtđượccácnhântốnàotácđộngđếntínhhữuhiệucủahệthốngthôngtinkếtoán,tácgiảtiếnhànhnghiêncứuđềtài“CácnhântốảnhhưởngđếntínhhữuhiệucủahệthốngthôngtinkếtoántạicácdoanhnghiệpnhỏvàvừatrênđịabànThànhphốHồChíMinh”.2.MụctiêunghiêncứuĐềtàinhằmhướngvàođạtđược4mụctiêusauđây:

−Thứhai,xemxétmứcđộtácđộngcủacácnhântốảnhhưởngđếntínhhữuhiệucủahệthốngthôngtinkếtoántạicácdoanhnghiệpnhỏvàvừatrênđịabànThànhphốHồChíMinh

−Thứba,tìmhiểulĩnhvựchoạtđộngcủadoanhnghiệpvàtổngnguồnvốncótácđộngđếntínhhữuhiệucủahệthốngthôngtinkếtoántrongmôitrườngkếtoánmáytạicácdoanhnghiệpnhỏvàvừatrênđịabànThànhphốHồChíMinhhaykhông?

−Thứtư,đềxuấtmộtsốkhuyếnnghịnhằmnângcaotínhhữuhiệucủahệthốngthôngtinkếtoáncủacácdoanhnghiệpnhỏvàvừatạiThànhphốHồChíMinh.3.Đốitượngvàphạmvinghiêncứu3.1ĐốitượngnghiêncứuĐốitượngnghiêncứutrongđềtàinàylàcácnhântốảnhhưởngđếntínhhữuhiệucủahệthốngthôngtinkếtoán.3.2Phạmvinghiêncứu

3NghiêncứuđượcthựchiệntạicácdoanhnghiệpnhỏvàvừatrênđịabànThànhphốHồChíMinh.Nghiêncứutiếnhànhxemxétcácnhântốảnhhưởngđếntínhhữuhiệucủahệthốngthôngtinkếtoánliêntrongquátrìnhtriểnkhaihệthốngthôngtinkếtoán.Quátrìnhtriểnkhaihệthốngđểchỉtừgiaiđoạnphântích,thiếtkếvàkếtthúcgiaiđoạntriểnkhailàgiaiđoạnthựchiện.4.PhươngphápnghiêncứuTrongquátrìnhnghiêncứu,luậnvănsửdụngphươngphápnghiêncứukếthợpgiữađịnhtínhvàđịnhlượnghướngtheomụctiêunghiêncứu,trongđónghiêncứuđịnhlượngđóngvaitròchủđạo.Cụthể:

−Nghiêncứuđịnhtính:nhằmtậptrungtìmhiểucáckháiniệmđượcsửdụngtrongmôhìnhnghiêncứu,hiệuchỉnhvàbổsungbiếnquansátchocácthangđo.Nghiêncứuđịnhtínhđượcthựchiệnthôngquatìmhiểucáclýthuyếtvàcácnghiêncứucóliênquan,thảoluậnvớichuyêngiavềcáccâuhỏivàthangđo

−Nghiêncứuđịnhlượng:nhằmxácđịnhvàđánhgiámứcđộcủacácnhântốảnhhưởngđếntínhhữuhiệucủahệthốngthôngtinkếtoán,sựphùhợpcủamôhìnhnghiêncứuvớidữliệuthịtrường.NghiêncứuđịnhlượngđượcthiếtkếvớidữliệuthuthậpthôngquakhảosátvàđượcsửdụngđểkiểmđịnhlạimôhìnhvàcácgiảthuyếttheophươngphápthôngkêmôtảcùngphầnmềmphântíchthốngkêSPSS.5.ĐónggópcủaluậnvănNghiêncứunàyđượcthựchiệnvớimongmuốnsẽđónggópvềmặtlýluậnvàthựctiễnliênquanđếntínhhữuhiệucủahệthốngthôngtinkếtoántạicácdoanhnghiệpnhỏvàvừa.Vềmặtlýluận,nghiêncứuhệthốnghóavàtrìnhbàycácnghiêncứuliênquanvàcáclýthuyếtvềhệthốngthôngtinkếtoán.Nghiêncứubổsungvàohệthốngthangđocácnhântốảnhhưởngđếntínhhữuhiệucủahệthốngthôngtinkếtoántrongcácdoanhnghiệpnhỏvàvừa

4Vềmặtthựctiễn,nghiêncứukỳvọngsẽhỗtrợchocácdoanhnghiệpnhỏvàvừatạiViệtNamtrongviệcxácđịnhcácnhântốảnhhưởngđếntínhhữuhiệucủahệthốngthôngtinkếtoán.Từđógiúpdoanhnghiệpcóthểtăngcườngkhảnăngthuthập,xửlý,lưutrữ,kiểmsoátvàcungcấpthôngtinhữuíchchoviệcraquyếtđịnh;giảmtốithiểutổnthấtvềchiphí,thờigianvàcơhộik

inhdoanh.Kếtquảcủanghiêncứunàycũnggópphầnlàmtàiliệuthamkhảochocácnghiêncứuliênquantrongtươnglaibằngviệcđưathêmcácnhântốmới,mởrộngmôhìnhnghiêncứu.6.KếtcấucủaluậnvănNgoàiphầnmởđầu,kếtcấucủaluậnvăndựkiếnbaogồmnămchương,cụthểnhưsau:Phầnmởđầutrìnhbàytómlượclýdo,mụctiêu,đốitượng,phạmvivàkếtcấucủaluậnvănChương1.TổngquannghiêncứuTrìnhbàycácnghiêncứucóliênquanđếnđềtài,từđóđưarahướngnghiêncứucủaluậnvăn.Chương2.CơsởlýthuyếtTrìnhbàytổngquancơsởlýthuyếtliênquanđếnnghiêncứu,đặcđiểmhệthốngthôngtinkếtoántạicácdoanhnghiệpnhỏvàvừa.Chương3.PhươngphápnghiêncứuChươngnàysẽtrìnhbàyphươngphápnghiêncứuđượcsửdụngđểxâydựng,hiệuchỉnhđánhgiácácthangđocủacáckháiniệmnghiêncứuvàkiểmđịnhgiảthuyếtđềra.Chương4.KếtquảnghiêncứuTrongchươngnàysẽtrìnhbàycáckếtquảphântích:môtảmẫu,kiểmđịnhđộtincậycủathangđo,phântíchnhântố,phântíchhồiquytuyếntínhvàkiểmđịnhgiảthuyếtnghiêncứu.Chương5.KếtluậnvàkhuyếnnghịĐưarakếtluậnvềnghiêncứuvàđềxuấtmộtsốkhuyếnnghịnhằmnângcaotínhhữuhiệucủahệthốngthôngtinkếtoántrongcácdoanhnghiệpnhỏvàvừa

tàichínhcủatổchức(Soudani,2012).Nócómộtchứcnăngquantrọngtrongtổchức,vàđượcxemnhưlàđònbẩyđểnângcaotínhhữuhiệuvàhiệuquảcủacáchoạtđộngvàhỗtrợhoạtđộngquảnlýbaogồmcảviệcraquyếtđịnhquảnlý(Gelinasvàcộngsự,2008).Vớivaitròđó,hệthốngthôngtinkếtoánlàthựcsựcầnthiếtchotấtcảcáctổchức,kểcảtổchứclợinhuậnvàphilợinhuận(Wilkinsonvàcộngsự,2000).Đểtạoragiátrịgiatăng,cóđượclợithếcạnhtranhchomộttổchứcthìnhàquảnlýsẽsửdụnghệthốngthốngtinkếtoán(KimberlyvàEvanisko,1981;PortervàMillar,1985).TheoMitchellvàcộngsự(2000)thìhệthốngthôngtinkếtoánđượcsửdụngnhưlàmộtcôngcụquảnlýtrongviệckiểmsoátngắnhạnvàdàihạn,dođósựhiệnhữucủacácnguồnthôngtinnàysẽgiúpchogiámđốcđạtđượcmộtchiếnlượcvàhoạtđộngxuấtsắc.Sựpháttriểnmạnhmẽcủamáytínhthânthiệnvớingườidùngvàcácgóiphầnmềmtiêntiến,lợithếcủahệthốngthôngtintạoralàcóthểtruycậpđếnquytrìnhkinhdoanhnhỏnhất(Thong,1999).ChínhvìthếmàOnaolapovàOdetayo(2012)chorằnghệthốngthôngtinkếtoáncóảnhhưởngđángkểđếnsựhữuhiệucủatổchức.Vớivaitròngàycàngquantrọngcủahệthốngthôngtinkếtoánthìviệchiểurõnhữngnhântốcóảnhhưởngđếnhệthốngthôngtinkếtoántrongmôitrườngtinhọchóa,nhằmxâydựngmộthệthốngthôngtinkế

7toánhữuhiệucóýnghĩahếtsứcquantrọngđốivớisựpháttriểncủacáccôngty.Đâylàvấnđềđượckhánhiềucácnghiêncứutìmhiểu,phântích,thảoluận.1.1.1.2CácnghiêncứuvềnhântốảnhhưởngđếnhệthốngthôngtinkếtoánMộtsốnghiêncứuchorằngnhântốnhàquảnlýảnhhưởngđếnhệthốngthôngtinkếtoán,nhưtrongnghiêncứucủaCragvàKing(1993)vềsựpháttriểncủahệthốngthôngtintrongcácdoanhnghiệpnhỏ.Mụctiêucủanghiêncứulànhằmtìmhiểunhữngnhântốthúcđẩyhoặckìmhãmsựpháttriểnnày,nhómtácgiảđãlàmrõmụctiêuthôngquaviệcđặtmộtsốcâuhỏinghiêncứu:Làmthểnàođểhệthốngdựatrênmáytínhđượcpháttriểntrongcácdoanhnghiệpnhỏ?

Nhữngnhântốnàoảnhhưởngđếnsựpháttriểnnày?

Cómôhìnhnàođãtừngmôtảsựpháttriểnchocácdoanhnghiệplớnphùhợpvớicácdoanhnghiệpnhỏkhông?

8toán.Camkếtcủanhàquảnlýảnhhưởngđếnchấtlượngdữliệu,vàhệthốngthôngtinkếtoánảnhhưởngđếnchấtlượngthôngtin.PornpandejwittayavàPairat(2012)mộtlầnnữakhẳngđịnhsựhỗtrợcủanhàquảnlýcóảnhhưởngđếnhệthốngthôngtinkếtoántrongmộtnghiêncứuvềtínhhữuhiệucủahệthốngthôngtinkếtoántácđộngđếnhiệuquảhoạtđộngcủacáccôngtyniêmyếttạiTháiLan.Tácgiảcốgắngtiếpcậnvàomốiquanhệgiữatínhhữuhiệucủahệthốngthôngtinkếtoánvàhiệuquảhoạtđộngcủacôngty.Nhưvậy,mụctiêucủanghiêncứunàylàtìmhiểutácđộngcủatínhhữuhiệucủahệthốngthôngtinkếtoánđếnhiệuquảhoạtđộngcủacôngty.Ngoàira,nghiêncứunàycũngxemxéttổchứcbiếthọchỏivàsựhỗtrợcủatổchứccóảnhhưởngđếntínhhữuhiệucủahệthốngthôngtinkếtoánkhông.Nghiêncứunàyđịnhnghĩasựhỗtrợcủatổchứcchínhlàsựcamkếtcủanhàquảnlýcấpcaotronghànhđộngnỗlựcđấymạnhtínhhữuhiệucủahệthốngthôngtinkếtoán.Tácgiảsửdụngphươngphápnghiêncứuđịnhlượngthôngquaviệckhảosátsửdụngbảngcâuhỏi.Bảngcâuhỏiđãđượcgửiđếnquamailcho500kếtoáncủacáccôngtyniêmyếttạiTháiLanđượclấymẫungẫunhiên,vớitỷlệphảnhồilà23,8%.Phântíchnhântốđượcsửdụngđểđiềutramốiquanhệgiữacácbiếnvàđểxácđịnhliệucácbiếnquansátnàycóthểgomlạithànhmộttậpcácnhântốnhỏhơn.Phântíchhồiquybìnhphươngbénhất(OLS)đượcsửdụngđểkiểmđịnhcácgiảthuyết.Kếtquảnghiêncứunàychothấytổchứcbiếthọchỏivàsựhỗtrợcủatổchứccóảnhhưởngđếntínhhữuhiệucủahệthốngthôngtinkếtoán;vàtínhhữuhiệucủahệthốngthôngtinkếtoánsẽnângcaohiệuquảhoạtđộngcủatổchức.Bêncạnhsựhỗtrợthìnhiềunghiêncứuchorằngkiếnthứccủanhàquảnlýcũngcóảnhhưởngđếnhệthốngthôngtinkếtoán,nhưtrongmộtnghiêncứuThongvàYap(1995)vềsựphùhợpvềcôngnghệthôngtintạicácdoanhnghiệpnhỏ.Nghiêncứunàykiểmtratácđộngcủabađặcđiểmcủagiámđốcđiềuhành(sựđổimới,tháiđộđốivớiviệcápdụngcôngngh

9doanhnghiệpnhỏ.Sáugiảthuyếtđãđượcnhómtácgiảxâydựngvàkiểmđịnhbằngcáchsửdụngdữliệuthuthậptừmộtmẫucủa166doanhnghiệpnhỏởSingapore.Kếtquảchothấyrằngbấtkểquymôkinhdoanh,cácđặcđiểmcủaCEOlànhữngnhântốquantrọngảnhhưởngđếnsựphùhợpcủacôngnghệthôngtintrongcácdoanhnghiệpnhỏ.CácdoanhnghiệpnhỏcónhiềukhảnăngđểápdụngcôngnghệthôngtinkhiCEOsángtạohơn,cómộttháiđộtíchcựcđốivớiviệcápcủacôngnghệthôngtin,vàcókiếnthứccôngnghệthôngtinlớn.KếtquảnàycũngđượcpháthiệntrongnghiêncứucủaSeyalvàcộngsự(2000)khiđiềutrathựcnghiệmvềmứcđộsửdụngcôngnghệthôngtintrongcácdoanhnghiệpnhỏvàvừaởBrunei.Nghiêncứunàycóhaimụctiêucụthể:

(1)xácđịnhvàđánhgiámứcđộcủaviệcsửdụngcôngnghệthôngtintrongtổchức,

(2)xácđịnhcácnhântốảnhhưởngđếnviệcsửdụngcôngnghệthôngtintrongtổchức.Cácnhântốđượcnhómtácgiảđưavàomôhìnhnghiêncứugồmcácnhântốthuộcvềtổchức(quymô,doanhthuhoặclợinhuậnvàlĩnhvựchoạtđộng)vàgiámđốcđiềuhành(trìnhđộhọcvấnvàkiếnthứctinhọc,quyềnsởhữuvàkinhnghiệmvềmáyvitính).Tácgiảđãtiếnhànhkhảosátbằngcáchgửibảngcâuhỏiđếncáccánhânlàmtại143doanhnghiệpnhỏvàvừađểthuthậpdữliệu,trongđócó103doanhnghiệpphảnhồivớitỷlệlà72%.Sauđó,nhómtácgiảđãchọnra54bảngcâuhỏiđượchoànthànhbởicácgiámđốcđiềuhànhđểthựchiệnphântích.Kếtquảnghiêncứuchothấykiếnthứctinhọccủagiámđốcđiềuhànhthìcóảnhhưởngtíchcựcđếnviệcsửdụngcôngnghệthôngtin.Việcsửdụngcôngnghệthôngtincũngbịảnhhưởngbởicácnhântốthuộcvềtổchứclàdoanhthuvàlĩnhvựchoạtđộng.Ismail(2007)cũngchorằngkiếnthứccủanhàquảnlýcóảnhhưởngđếnhệthốngthôngtinkếtoántrongnghiêncứucácnhântốảnhhưởngđếnsựphùhợpcủahệthốngthôngtinkếtoántrongcácdoanhnghiệpsảnxuấtnhỏvàvừa:nghiêncứuthựcnghiệmtạiMalaysia.NghiêncứunàykiểmtrasựphùhợpcủahệthốngthôngtinkếtoánvàcácnhântốhữuhiệutrongbốicảnhcácdoanhnghiệpsảnxuấtnhỏvàvừaởMalaysia.MụcđíchcủanghiêncứulànhằmxácđịnhcácmứcđộkhácnhaucủasựphùhợpcủahệthốngthôngtinkếtoántạicáccôngtyIranvàsauđóđiềutra

10cácnhântốtốảnhhưởngđếnsựphùhợpnày.Tácgiảsửdụngmộtbảngcâuhỏikhảosát,dữliệuthuthậptừ214côngty.Tácgiảápdụngphântíchcụmđểphânloạicáccôngtythànhhainhómlàphùhợpnhiềuvàphùhợpít.Nghiêncứunàysauđóđiềutramộtsốnhântốcóthểliênquanđếnsựphùhợpcủahệthốngthôngtinkếtoán.Kếtquảnghiêncứuchothấysựphùhợpcủahệthốngthôngtinkếtoáncómốiquanhệvớiđộphứctạpcủacôngnghệthôngtin,kiếnthứckếtoánvàkiếnthứccôngnghệthôngtincủanhàquảnlý;sửdụngcácchuyêngiabênngoàicủahệthốngthôngtinkếtoán;vàtồntạinhânviêncôngnghệthôngtinnộibộ.Trongmộtnghiêncứut

(2)nănglựckỹthuậtcủanhânviênhệthốngthôngtin,(3)sựthamgiacủangườidùng,

(4)giáodụcvàhuấnluyệnngườidùng,(5)sựtồntạicủaBanlãnhđạo,

(6)vịtrícủabộphậnhệthốngthôngtin,(7)hìnhthứchóapháttriểnhệthống,

(8)quymôcôngty.Tácgiảsửdụngphươngphápnghiêncứuđịnhlượng,100tổchứcđượcchọnlựangẫunhiêntừ417côngtyởHànQuốcthôngquathiếtbịxửlýtrungtâm.Dữliệuđượcthuthậpthôngquabảngcâuhỏikhảosátđượcgửiđếncho450ngườidùnghệ

11thốngở107đơnvịcấpdướisửdụnghệthốngthôngtinkếtoán,chẳnghạnnhưbộphậnkếtoán,tàichính,thuế.Kếtquảcủanghiêncứuchothấycómốiquanhệtươngquanthuậngiữahiệusuấtcủahệthốngthôngtinkếtoánvàcácnhântốảnhhưởnglà:sựthamgiacủangườidùng,nănglựccủanhânviênhệthốngthôngtinvàquymôcôngty.Nghiêncứucũngchứngtỏmốiquanhệgiữahiệusuấtcủahệthốngthôngtinkếtoánvàcácnhântốảnhhưởngbịảnhhưởngđángkểbởiviệcđánhgiácấpđộcủahệthốngthôngtin.Dođó,đốivớisựthànhcôngcủahệthốngthôngtinkếtoánthìmỗinhântốảnhhưởngnênđượcxemxétkhácnhautrongmộttầmquantrọngtheocấpđộcủaviệcđánhgiáhệthốngthôngtin.JongMinChoe(1998)tiếptụcchothấyvaitròcủangườidùngtrongthiếtkếhệthốngthôngtinkếtoán.Tácgiảtiếnhànhkhảosátcáccôngtykinhdoanhthôngquamộtbảngcâuhỏicócấutrúcrõràngnhằmđiềutraảnhhưởnglẫnnhaugiữacácbiếntheongữcảnh(nhiệmvụkhôngchắcchắnvàcơcấutổchức),cácđặcđiểmthôngtin(phạmvi,kịpthờivàtổnghợp)vàsựthamgiacủangườisửdụng.Kếtquảnghiêncứuchothấyrằngtrongđiềukiệnnhiệmvụkhôngchắcchắncao,thôngtintổnghợpvàkịpthời,sựthamgiacủangườisửdụngcaothìcóảnhhưởngtíchcựcđếnsựgiatănghiệusuấtcủahệthốngthôngtinquảnlý.Tuynhiên,khinhiệmvụkhôngchắcchắnthấpthìsựthamgiacủangườisửdụngkhôngảnhhưởngđếnmốiquanhệgiữahiệusuấtvàđặcđiểmthôngtin.Trongmộttổchứcítcơcấu,thôngtincóphạmvirộng,kịpthờivàtổnghợp,sựthamgiacủangườisửdụngcaothìcóảnhhưởngtíchcựcđếnhiệusuất.Trongtổchứccơcấu,thôngtincóphạmvihẹpvàtáchr

phòng,cáctổchứcvàkhuvựccôngvàcáccôngtytưnhâncósửdụnghệthốngthôngtinkếtoándựatrênmáytính,đãđượclựachọnngẫunhiênvàcácdữliệucầnthiếtđãđượcthuthậpbằngcáchsửdụngbảngcâuhỏi.Đểkhámphácácđặcđiểmcánhâncủangườisửdụng,cáccâuhỏiNEOđượcthiếtkếdựatrênMôhìnhnămnhântốvềtínhcáchđãđượcsửdụng.Đểnghiêncứumốiquanhệgiữatínhcáchvàtínhhữuhiệuquảcủahệthống,nămgiảthuyếtdựatrênnămđặcđiểmchínhcủatínhcáchđãđượcthảoluận.Hơnnữa,đểđiềutramốiquanhệgiữachuyênmôn(lĩnhvựcgiáodục,trìnhđộhọcvấnvàsốlượngcủacáckhóahọcđàotạocáckỹnăngmáytính),kinhnghiệmvàsựhàilòngcôngviệccủangườisửdụng,vàtínhhữuhiệucủahệthốngthôngtinkếtoándựatrênmáytính,mộtsốgiảthuyếtcũngđượcđưaravànghiêncứu.ThôngtinvềtínhhữuhiệucủahệthốngđãđượcthuthậpbởimộtbảngcâuhỏidochínhtácgiảđưaravàtínhchínhxáccủacácgiảthuyếtnghiêncứuđượckiểmđịnhbằngcáchsửdụngtươngquanSpearmanvàChi-

square.Kếtquảnghiêncứuchỉrarằngcácđặcđiểmvềtínhcáchcánhânbaogồm:sựcởimở,sựhợptác,sựtậntâmcũngnhưsựthỏamãnvàkinhnghiệmlàmviệcvớicácphầnmềmtàichínhcủangườidùngcónhữngảnhhưởngđángkểđếntínhhữuhiệucủahệthốngthôngtinkếtoántrongmôitrườngmáytính.Cũngcónghiêncứuchorằngnhântốchuyêngiabênngoàicótácđộngđếnhệthốngthôngtin,nhưnghiêncứucủaThongvàcộngsự(1994)vềcamkếtcủachuyêngiabênngoàitrongviệcthựchiệnhệthốngthôngtin.Nhómtácgiảlậpluậnrằngphầnlớncácdoanhnghiệpnhỏkhôngcóđủcácchuyêngianộibộvềcôngnghệthôngtin,dođócácdoanhnghiệpnàyphụthuộcnhiềuvàocácchuyêngiabênngoàichẳnghạnnhưcácnhàtưvấnvàcácnhàcungcấphơnlàcácdoanhnghiệplớn.Bàinghiêncứunàyđượcthựchiệnnhằmsosánhtínhhữuhiệucủahệthốngthôngtingiữamộtnhómdoanhnghiệpnhỏcómộtcamkếtriênglẻgiữanhàtưvấnvànhàcungcấp(phươngphápnhàtưvấn-

nhàcungcấp)vàmộtnhómdoanhnghiệpnhỏcócamkếtvớinhàcungcấpđồngthờicũngcungcấpdịchvụtưvấn(phươngphápchỉcónhàcungcấp).Kếtquảchothấycácdoanhnghiệpnhỏmàápdụngphươngphápchỉcónhàcungcấpthìcóhệthốngthôngtinhữuhiệuhơnso13vớicácdoanhnghiệpnhỏmàápdụngphươngphápnhàtưvấn-

nhàcungcấp.Hơnnữa,kếtquảcònchothấyphươngphápchỉcónhàcungcấpthìcócùngmộtmứcđộvềhiệuquảtưvấn,nhưngcómộtmứcđộtốthơnvềhỗtrợcủanhàcungcấpchocácdoa

nhnghiệpnhỏkhisosánhvớiphươngphápnhàtưvấn-nhàcungcấp.Cácmốiquanhệgiữanhàcungcấpvàcácbênkháctrongdựánthựchiệnhệthốngthôngtinđượcpháthiệnlàmộtyếutốdựbáoquantrọngvềtínhhữuhiệucủahệthốngthôngtin.Thongvàcộngsự(1996)tiếptụckhẳngđịnhnhântốchuyêngiabênngoàicóảnhhưởngđếnviệcthựchiệnhệthốngthôngtintrongcácdoanhnghiệpnhỏ.Đâylàmộtnghiêncứuthựcnghiệmcủanhómtácgiảnóivềtầmquantrọngcủasựhỗtrợcủanhàquảnlýcấpcaovàchuyêngiahệthốngthôngtinbênngoài(dướihìnhthứclàcácnhàtưvấnvàcácnhàcungcấp)đốivớitínhhữuhiệucủahệthốngthôngtin.Đểđạtđượcmụctiêu,nhómtácgiảtiếnhànhkhảosátchínhthứctại114doanhnghiệpnhỏởSingapore.Câuhỏinghiêncứuđượckiểmđịnhthôngquaphươngphápbìnhquântốithiểutừngphần(PLS),môhìnhphươngtrìnhcấutrúc(SEM).Kếtquảchothấyrằngsựhỗtrợcủanhàquảnlýcấpcaothìkhôngquantrọngbằngcácchuyêngiahệthốngthôngtinbênngoàikhithựchiệntriểnkhaihệthốngthôngtintạicácdoanhnghiệpnhỏ.Trongkhisựhỗtrợcủanhàquảnlýcấpcaolàyếutốcầnthiếtđốivớihệthốngthôngtinhữuhiệu,thìchuyêngiahệthốngbênngoàicóchấtlượngcaolạilàyếutốquantrọngđốivớicáchoạtđộngcủadoanhnghiệpnhỏtrongmộtmôitrườngbịthiếunguồnlực.Nhữngpháthiệncủanghiêncứunàyđãmanglạiýnghĩađốivớinhàquảnlýtrongcácdoanhnghiệpnhỏlànếumuốnđạtđượcmộtmứccaovềviệcthựchiệnhữuhiệuthìhọnênnỗlựctrongviệclựachọnvàthuêcácnhàtưvấnvànhàcungcấpcóchấtlượng.NghiêncứucủaGable(1996)phântíchvềmộtmôhìnhđolườngđánhgiáthànhcôngcủakháchhàngkhicósựcamkếtcủacácnhàtưvấnbênngoài.Sựcamkếtthànhcôngđượcđolườngthựcnghiệmthôngquabathànhphầnchính:(1)lờikhuyêncủanhàtưvấn,

(2)hiểubiếtcủakháchhàngvà(3)hiệusuấtcủanhàtưvấn.Tácgiảđãtiếnhànhmộtloạtcácnghiêncứutìnhhuốngvàsauđóthựchiệnkhảo

14sátvớicáckháchhàngvàcácnhàtưvấntrong85dựánhệthốngthôngtindựatrênmáyvitínhởSingapore.Kếtquảnghiêncứuđánhgiácấutrúcmôhìnhcóđộtincậy.Sựphổbiếnvềsửdụngmáytínhvàpháttriểnphầnmềmđãmanglạinhữngthayđổimạnhmẽtrongcácthủtụccủacáccôngtykếtoán.Nhữngtiếnbộcôngbộnghệthôngtinđãgiúpđỡrấtnhiềuđốivớihệthốngkếtoáncủacácđơnvịkinhdoanh.Abadivàcộngsự(2013)đãthựchiệnmộtnghiêncứuvềsựảnhhưởngcủacôngnghệthôngtinđếnhiệuquảcủahệthốngthôngtinkếtoántrongngànhcôngnghiệpkháchsạnởIran.Mụcđíchcủanghiêncứunàylàđánhgiáảnhhưởngcủacôngnghệthôngtinđếnhiệuquảcủacáchệthốngthôngtinkếtoán.MẫutổngthểcủanghiêncứunàybaogồmtấtcảcáckháchsạnởIran,trongđó37kháchsạnbasaobốnsaovànămsaoởTehranđượcchọnđểtiếnhànhphântíchthôngkê.Đểthuthậpdữliệu,nhómtácgiảthựchiệnphươngpháphiệntrườngvàbảngcâuhỏikhảosát.Khoảng150bảngcâuhỏiđãđượcphátra,trongđóchỉcó90bảngđãđượctrảlạivàsaukhitiếnhànhđánhgiácuốicùngchỉcó69bảngđượcchấpnhậnsửdụng.PhầnmềmSPSSđượcsửdụngđểphântíchdữliệuvàthôngkếmôtả.Kiểmđịnhk

hácbiệttrungbình(t-test)vàmốitươngquanliênkếtđãđượcápdụngđểkiểmtralýthuyết.Cáckếtquảcủanghiêncứunàychothấycáckháchsạnsửdụnghệthốngthôngtinkếtoánhiệuquảvàcôngnghệcaovàứngdụngcôngnghệtiêntiếnlàmtănghiệuquảcủahệthốngthôngtinkếtoán.ZwirtesvàAlves(2014)cũngđãthựchiệnnghiêncứuphântíchnhântốvềtácđộngcủasựđổimớicôngnghệđếncáccôngtykếtoántạiRioGrandedoSul,kểtừnăm1990.Đâylàmộtnghiêncứukhámphávàcácdữliệuđượcthuthậpthôngquamộtcuộckhảosát,sửdụngmộtbảngcâuhỏicócấutrúcvớithangđotừkhôngđếnmười.Mẫuđượcchọntheophươngphápphixácsuấtbaogồm408ngườitrảlờivàphântíchdựatrênnhữngcâuhỏiđãđượcthựchiệnbằngcáchsửdụngphântíchnhântố“R”.Kếtquảchothấynhậnthứccủangườitrảlờirằngsựđổimớicôngnghệchophépcungcấpdịchvụnhanhhơnđãđượcđánhdấu,cũngnhưchấtlượngthôngtintốthơnvàcungcấpcácthôngtinhữuíchhơnchocácnhàquảnlý

151.1.1.3CácnghiêncứuvềnhântốảnhhưởngđếntínhhữuhiệucủahệthốngthôngtinkếtoánNgoàirayếutốvềtổchứccũngảnhhưởngđếntínhhữuhiệucủahệthốngthôngtinkếtoán.NghiêncứucủaNicolaou(2000)đãxâydựngmộtmôhìnhngẫunhiênvềnhậnthứctínhhữuhiệucủahệthốngthôngtinkếtoán.Mộtmôhìnhngẫunhiênlànhằmkiểmtracácyêucầuvềsựphốihợpvàkiểmsoátcủatổchứcảnhhưởngnhưthếnàođếnmứcđộtíchhợpcủahệthốngthôngtinkếtoán.Cácyêucầunàylà:

(1)phụthuộcvàomứcđộchuẩnhóatrongcấutrúccủamộttổchức,

(2)sựphụthuộclẫnnhauvềthôngtingiữacácphânhệ,và(3)sựphụthuộcvàoviệcchiasẽthôngtinnộibộlẫnnhauvàcácliênkếttraođổidữliệuđiệntử.Tínhhữuhiệucủahệthốngthôngtinkếtoánđượctácgiảđolườngthôngquasựhàilòngcủangườidùnghệthốngvàsựgiámsáthữuhiệuthôngtinđầura.Mụcđíchcủanghiêncứunàylàkiểmtrabằngthựcnghiệmmốiquanhệgiữahệthốngthôngtinkếtoántíchhợpvànhậnthứctínhhữuhiệucủahệthống.Tácgiảđưaragiảthuyếtlà:sựphùhợpcủahệthốngtíchhợpvớicácyêucầuvềsựphốihợpvàkiểmsoátcủatổchứcthìcómốiquanhệcùngchiềuvớitínhhữuhiệucủahệthốngthôngtinkếtoán.Giảthuyếtnàyđãđượckiểmđịnhbằngdữliệuthuthậptừ600tổchứcởMỹthôngquasửdụngphươngphápnghiêncứukhảosát.Nghiêncứunàynhằmgiảiquyếtcáclĩnhvựcquantrọngtrongnghiêncứuhệthốngkếtoáncóliênquantrựctiếpđếntạothuậnlợichoviệcraquyếtđịnhvàcácmụctiêukiểmsoátthôngtinkếtoán.Nhiềutácgiảđãthựchiệnnghiêncứutổnghợpcácnhântốảnhhưởngđếnhệthốngthôngtin,nhưnghiêncứucủaYapvàcộngsự(1992)trìnhbàynhữngpháthiệncủamộtnghiêncứuthựcnghiệmvềcácnhântốchínhliênquanđếnsựthànhcôngcủahệthốngthôngtindựatrênmáytínhtrongcácdoanhnghiệpnhỏ.Mộtmôhìnhmôtảcácnhântốchínhliênquansựthànhcôngcủahệthốngthôngtindựatrênmáytínhđượcpháttriển.Sựhàilòngcủangườisửdụngthôngtinđượcsửdụngnhưmộtthangđođạidiệnchosựthành

16thuthậptừmộtbảngcâuhỏikhảosátcủa96doanhnghiệpnhỏ.Kếtquảnghiêncứunàychothấy:

(1)sựthànhcôngcủahệthốngthôngtindựatrênmáytínhcómốitươngquanthuậnvớinhàtưvấnhữuhiệu,mứcđộhỗtrợcủanhàcungcấp,thờigiankinhnghiệm,đầyđủcácnguồnlựctàichính,mứcđộhỗtrợcủaGiámđốcđiềuhành,vàmứcđộthamgiacủangườidùng,và(2)sựthànhcôngcủahệthốngthôngtindựatrênmáytínhthìkhôngliênquanđếnsốlượngcácứngdụngquảnlýcũngkhôngnhưsựhiệndiệncủamộtchươngtrình/

phântíchhệthống.Thong(2001)tiếnhànhnghiêncứuvềhạnchếnguồnlựcvàthựchiệnhệthốngthôngtintrongcácdoanhnghiệpnhỏởSingapore.MụctiêucủanghiêncứunàylàđểpháttriểnmộtmôhìnhthựchiệnhệthốngthôngtincậpnhậttạicácdoanhnghiệpnhỏtạiSingaporedựatrênkhuônkhổcủaWelshandWhitevềhạnchếnguồnlựctrongcácdoanhnghiệpnhỏvàlýthuyếtvềràocảnkiếnthứccủaAttewell,baloạihìnhhạnchếnguồnlựclà:hạnchếvềthờigian,hạnchếvềtàichínhvàhạnchếvềchuyênmôn.Môhìnhnàyđượckiểmđịnhtrênmộtmẫugồm114doanhnghiệpnhỏvớinhiềungườitrảlờitừmỗidoanhnghiệp.Nghiêncứuđượctiếnhànhquahaigiaiđoạn:nghiêncứusơbộvànghiêncứuchínhthứcbằngbảngcâuhỏikhảosát.Sauđó,tácgiảsửdụngkỹthuậtthốngkêlàmôhìnhphươngtrìnhcấutrúc(SEM)đểkiểmđịnhtầmquantrọngcủacácnhântốchính.Kếtquảchothấycácdoanhnghiệpnhỏvớimộthệthốngthôngtinthànhcôngthìxuhướnglàcócácchuyêngiabênngoàihữuhiệucao,đầutưvàohệthốngthôngtinthỏađáng,kiếnthứcvềhệthốngthôngtincủangườidùngcao,sựthamgiacủangườidùngcaovàsựhỗtrợcủaGiámđốcđiềuhànhcao.Chuyêngiabênngoàilànhântốchủyếucủaviệcthựchiệnhệthốngthôngtinthànhcôngtrongcácdoanhnghiệpnhỏ.Nhữngpháthiệntừnghiêncứunàycóthểđượcápdụngtạicácdoanhnghiệpnhỏởcácnướcđangpháttriểnmàcũngquantâmđếnviệcápdụnghệthốngthôngtin.NghiêncứucủaAshari(2008)vềcácnhântốảnhhưởngđếnviệcthựchiệnhệthốngthôngtinkếtoánthànhcông.Tácgiảđãtìmhiểuvềcácyếutốảnhhưởngtớiviệcthựchiệnhệthốngthôngtinkếtoánthànhcôngtạicácdoanhnghiệpnhỏvà

17vừa.Bằngviệckếthợpcáclýthuyếtcóliênquangồmlýthuyếttriểnvọng,lýthuyếtlýluậnhànhđộng,lýthuyếtvềhànhvitheokếhoạch,lýthuyếtmôhìnhchấpnhận,lýthuyếtnhậnthứcxãhộivàlýthuyếtvềphổbiếncôngnghệ,tácgiảđãxácđịnhcácnhântốảnhlưởnglàcácbiếnliênquanđếnngườidùng,cácbiếnnhàquảnlý,sựhỗtrợcủachuyêngiabênngoài,cácbiếnvềbốicảnhmôitrường.Từcácnghiêncứutrước,sửdụngmôhìnhphươngtrìnhcấutrúcvàphươngphápbìnhphươngtốithiểutừngphần,tácgiảđãkếtluậnrằng:nhântốnhàquảnlýcótácđộngtíchcựcđếnviệcthựchiệnhệthốngthôngtinkếtoánthànhcông,nhântốliênquanđếnngườidùnghầunhưkhôngcótácđộngđángkểđếnviệcthựchiệnhệthốngthôngtinkếtoánthà

nhcông,nhântốchuyêngiabênngoàicóảnhhưởngđángkểđếnviệcthựchiệnhệthốngthôngtinkếtoánthànhcông,nhântốmôitrườngkhôngcóảnhhưởngđángkểđếnviệcthựchiệnhệthốngthôngtinkếtoánthànhcông.Nhântốnhàquảnlýcótácđộngtíchcựcđếnnhântốliênquanđếnngườidùng,nhântốmôitrườngcũngcótácđộngtíchcựcđếnnhântốliênquanđếnngườidùng.Ismail(2009)đãthựchiệnmộtnghiêncứuvềcácnhântốảnhhưởngđếntínhhữuhiệucủahệthốngthôngtinkếtoántrongcácdoanhnghiệpsảnxuấtnhỏvàvừa:nghiêncứuthựcnghiệmtạiMalaysia.Trongnghiêncứunày,tácgiảđưarahaimụctiêu.Thứnhất,khámphátámnhântốảnhhưởngđếntínhhữuhiệucủahệthốngthôngtinkếtoántrongcácdoanhnghiệpnhỏvàvừaởMalaysia.Thứhai,kiểmtramốiquanhệgiữatínhhữuhiệucủahệthốngthôngtinkếtoánvàtámnhântốảnhhưởngnày.Dođó,nghiêncứunàycóthểnângcaosựhiểubiếtvềviệcthựchiệnhệthốngthôngtinkếtoántạicácdoanhnghiệpnhỏvàvừa,khôngnhữngởMalaysiamàcònởcácnướcđangpháttriểncómôitrườngtươngtự.Trongmôhìnhnghiêncứu,tácgiảđãxâydựngtámbiếnđộclậpđượcgiảthuyếtcótươngquantíchcựcvớitínhhữuhiệucủahệthốngthôngtinkếtoánlà:(1)sựphứctạpcủahệthốngthôngtinkếtoán,

191.1.2NghiêncứucôngbốởtrongnướcKhibànvềcáccôngtrìnhtrongnướcliênquanđếnnộidungđềtài,tácgiảcóghinhậnđượcmộtsốcôngtrìnhphùhợp.1.1.2.1CácnghiêncứuvềviệcxâydựnghệthốngthôngtinkếtoánXétmộtcáchtổngthể,hệthốngthôngtinkếtoáncũngđãđượcmộtsốnhànghiêncứuthựchiện,nhưluậnvăncủaPhạmTràLam(2012)vềtổchứchệthốngthôngtinkếtoánápdụngtrongcácdoanhnghiệpnhỏvàvừaởViệtNam.Trongnghiêncứunày,tácgiảđãkháiquáthóacáckiếnthứcnềntảngvềứngdụngcôngnghệthôngtinvàohệthôngthôngtinkếtoánđốivớicácdoanhnghiệpnhỏvàvừa.Ngoàira,cáchthứctiếpcậntổchứchệthốngthôngtinkếtoántheochutrìnhcũngđãđượcđềcậptrongđềtài.Thôngquannghiêncứukhảosát,tácgiảđãphântíchthựctrạngtổchứchệthốngthôngtinkếtoántrongđiềukiệntinhọchóatạicácdoanhnghiệpnhỏvàvừaởViệtNam.Từđó,đềxuấtcácgiảiphápnhằmứngdụngtiếnbộcôngnghệthôngtinvàotổchứchệthốngthôngtinkếtoántrongdoanhnghiệpnhỏvàvừaởViệtNamđểhoạtđộngkếtoánngàycàngmanglạihiệuquảchodoanhnghiệp.Cũngtheochủđềnày,NguyễnThịPhươngThảo(2014)tiếnhànhnghiêncứuvềxâydựnghệthốngthôngtinkếtoántrongcácdoanhnghiệptạiViệtNam.Tácgiảđãthựchiệnkhảosátvềthựctrạngtổchứchệthốngthôngtinkếtoán,kếtquảchothấyrằngphầnlớncácdoanhnghiệptạiViệtNamcóápdụnghệthốngthôngtinkếtoánphụcvụquảnlý.Tuynhiên,việcthựchiệncôngtáckếtoánvàhệthốngthôngtincònnhiềuhạnchế,từđótácgiảđãđưaramộtsốgiảiphápnhằmkhắcphụcnhữnghạnchếtồntạinày.1.1.2.2CácnghiêncứuvềtiêuchíđánhgiátínhhữuhiệucủahệthốngthôngtinkếtoánCónghiêncứuđưaracáctiêuchíđánhgiátínhhữuhiệucủahệthốngthôngtinkếtoán,nhưnghiêncứucủaLêNgọcMỹHằngvàHoàngGiang(2012).NhómtácgiảđãkếthừakếtquảnghiêncứucủaSajadyvàcộngsự(2008)đểpháttriểnmộtmôhìnhđánhgiátínhhữuhiệucủahệthốngthôngtinkếtoántạicácHợptácxả

20trênđịabàntìnhThừaThiênHuế.Môhìnhđưarasautiêuchí:(1)quátrìnhraquyếtđịnh,(2)kiểmsoátnộibộ,(3)chỉtiêuđánhgiáhiệuquảthựchiện,(4)chấtlượngbáocáotàichính,(5)sựhàilòngcủangườidùng,

(6)quátrìnhxửlýcácnghiệpvụkinhtế.KếtquảnghiêncứuchothấyviệcthựchiệnhệthốngthôngtinkếtoántạicácHợptácxãđãcảithiệnquátrìnhraquyếtđịnh,kiểmsoátnộibộ,chỉtiêuđánhgiáhiệuquảthựchiện,chấtlượngbáocáotàichínhcũngnhưsựhàilòngcủangườisửdụng,tạođiềukiệnchoquátrìnhxửlýgiaodịchtàichínhdễdànghơn.LuậnvăncủaHuỳnhThị

(2)thỏamãnnhucầungườisửdụngthôngtin,(3)nângcaochấtlượngbáocáotàichính,(4)cảithiệnhệthốngkiểmsoátnộibộ,(5)tăngcácchỉtiêuđánhgiáhoạtđộng,

(6)cảithiệnquátrìnhraquyếtđịnh,

(7)hệthốngthôngtinkếtoántíchhợpvà(8)hỗtrợchoquátrìnhraquyếtđịnh.Tiếptheo,tácgiảđãtiếnhànhkhảosátthôngquabảngcâuhỏigửiđếncácnhàquảnlý,giámđốc,kếtoánviên,kiểmtoánviênvàdữliệuđượcthuthậptừ112mẫu.Sauđó,tácgiảđãthựchiệnphântíchvớisựhỗtrợcủaphầnmềmSPSS.Kếtquảnghiêncứuchothấycóbảytiêuchíđượcchọn:

(1)quátrìnhxửlýcácnghiệpvụkinhtếdễdànghơn,(2)hỗtrợchoquátrìnhraquyếtđịnh,(3)thỏamãnnhucầungườisửdụngthôngtin,(4)nângcaochấtlượngbáocáotàichính,(5)cảithiệnhệthốngkiểmsoátnộibộ,(6)cảithiệnquátrìnhraquyếtđịnh,

(7)hệthốngthôngtinkếtoántíchhợp.1.1.2.3CácnghiêncứuvềcácnhântốảnhhưởngđếntínhhữuhiệucủahệthốngthôngtinkếtoánBêncạnhđócũngcónghiêncứuvềcácnhântốảnhhưởngđếnhệthốngthôngtinkếtoán,nhưluậnvăncủaLêThịNi(2014)vềnhữngnhântốảnhhưởngđếnhiệuquảcủahệthốngthôngtinkếtoán.Mụctiêucủanghiêncứulàthôngquaviệc21xácđịnhcácnhântốchínhảnhhưởngđếnhiệuquảcủahệthốngthôngtinkếtoán,đềxuấtcácgiảiphápnângcaohiệuquảthôngtinkếtoántrongcácdoanhnghiệptạithànhphốHồChíMinh.TácgiảđãkếthừakếtquảnghiêncứucủaIsmail(2009)vàNguyễnBíchLiên(2012)đểpháttriểnmộtmôhìnhvớisáubiếnđộclậpđượcgiảthuyếtcótươngquantíchcựcvớihiệuquảcủahệthốngthôngtinkếtoánlà:(1)độphứctạpcủahệthốngthôngtinkếtoán,

(2)sựthamgiacủanhàquảnlývàoviệcthựchiệnhệthốngthôngtinkếtoán,

(3)sựcamkếtcủanhàquảnlývềviệcthựchiệnhệthốngthôngtinkếtoán,

(4)kiếnthứcvềhệthốngthôngtinkếtoáncủanhàquảnlý,

(5)kiếnthứckếtoáncủanhàquảnlývà(6)hiệuquảtưvấntừchuyêngiabênngoài.Thangđohiệuquảcủahệthốngthôngtinkếtoánđượctácgiảđolườngthôngquasáubiếnlà:chấtlượnghệthống,chấtlượngthôngtin,mứcđộsửdụngthôngtin,sựhàilòngcủangườidùng,tácđộngtíchcựcvớicánhânvàtácđộngtíchcựcvớitổchức.Đểđạtđượcmụctiêu,tácgiảtiếnhànhkhảosátchínhthứcvớisốlượngmẫu172quansát.Sauđó,tácgiảkiểmđịnhmôhìnhvàcácgiảthuyếttheophươngphápthôngkêmôtảcùngphầnmềmSPSS.KếtquảchothấycóhainhântốcómứcđộảnhhưởngmạnhđếnhiệuquảcủahệthốngthôngtinkếtoántrongcácdoanhnghiệptạithànhphốHồChíMinhlà:kiếnthứckếtoáncủanhàquảnlývàhiệuquảtưvấn.CũngtheochủđềnàyPhanĐứcDũngvàPhạmAnhTuấn(2015)đãnghiêncứuvềhiệuquảhệthốngthôngtinkếtoáncủacácdoanhnghiệpnhỏvàvừaởViệtNamtrongCộngđồngkinhtếASEAN(A

(2)cácnhântốliênquanđếnphầncứngvà(3)cácnhântốliênquanđếnthôngtinđầura.Thangđohiệuquảcủahệthốngthôngtinkếtoánđượctácgiảđolườngthôngquanămbiếnlà:lượngthôngtinđầura,thờigianphảnhồicủacácyêucầuthôngtin,độtincậycủathôngtin,khảnăngxửlýthôngtinvàtàiliệuhướngdẫncụthể,rõràng.Đểđạtđượcmụctiêu,nghiêncứusửdụngphươngphápnghiêncứukếthợpgiữađịnhtínhvàđịnhlượng.Với250mẫuđược

22chọnthìsốlượngmẫuđạtyêucầulà187mẫu(chiếm74.8%).Bảngcâuhỏikhảosátđượcgửiđếnchocáckếtoánviênởnhiềudoanhnghiệpnhỏvàvừakhácnhau.Sauđó,cácbiếnquansátsẽđượcmãhóa,nhậpdữliệuvàlàmsạchdữliệubằngcáchsửdụngphầnmềmSPSSvàtiếnhànhphântíchthốngkêcácdữliệuđãthuthậpđược.Kếtquảphântíchchothấymôhìnhnghiêncứuđềxuấtchỉgiảithíchđược50%củabiếnphụthuộc(hỗtrợquyếtđịnhcủaGiámđốc).Cụthể,cácnhântốliênquanđếnthôngtinđượcđánhgiálàquantrọngnhấtkhinóiđếnhiệuquảcủahệthốngthôngtinkếtoán.Tiếptheolàcácnhântốliênquanđếnphầnmềm,trongkhicácnhântốliênquanđếnphầncứngthìkhôngđượcđánhgiácao.1.2KhehỏngnghiêncứuvàHướngnghiêncứucholuậnvănCácnghiêncứuởngoàinướccóliênquanđãphầnnàochothấytầmquantrọngcủahệthốngthôngtinkếtoántrongviệchỗtrợraquyếtđịnhvàquảntrịcôngtycủanhàquảnlý.Từđóchothấynhucầucầnthiếtphảinhậndiệnđượccácnhântốảnhhưởngđếnviệcxâydựngmộthệthốngthôngtinkếtoánhữuhiệutrongcáccôngtyhiệnnay.Kếtquảtổngkếtcácnghiêncứupháthiệnrađượccácnhântốcóảnhhưởngđếntínhhữuhiệucủahệthốngthôngtinkếtoánnhư:sựhỗtrợcủanhàquảnlý,kiếnthứccủanhàquảnlý,sựthamgiacủangườidùnghệthống,sựthamgiacủachuyêngiabênngoài,mứcđộứngdụngcôngnghệthôngtin.Trongnước,cácluậnvănvàcôngtrìnhnghiêncứukhoahọccũngđãcónhữngnghiêncứunhấtđịnhtronglĩnhvựchệthốngthôngtinkếtoán.Cụthể,cácđềtàiđãtìmhiểuvàphântíchthựctrạngviệctổchứchệthốngthôngtinkếtoántrongcácdoanhnghiệptạiViệtNam,đưaracáctiêuchíđánhgiátínhhữuhiệucủahệthốngthôngtinkếtoán.Bêncạnhđó,cũngđãcóđềtàiđãxâydựngmôhìnhcácnhântốảnhhưởngđếnhiệuquảcủahệthốngthôngtinkếtoánvàđolườngthangđohiệuquảcủahệthốngthôngtinkếtoánthôngquamộtvàithànhphần.Giữvaitròquantrọngtrongtăngtrưởngkinhtế,cácdoanhnghiệpnhỏvàvừacầnphảigiatăngnănglựcvànguồnnhânlựcđểpháttriểntrongmôitrườngcạnhtranhtoàncầuvớicáctổchứckinhtếnướcngoài.Mộtkỹthuậtmàcóthểđượcsửdụngđểtăngkhảnăngvànănglựccạnhtranhcủacácdoanhnghiệpnhỏvàvừalà

sửdụngcôngnghệthôngtin.Vớihệthốngkếtoándựatrênmáyvitính,cácdoanhnghiệpnhỏvàvừacóthểlàmgiảmchiphísảnxuất,tănglợinhuậnvànângcaonănglựccạnhtranh.Từđâycâuhỏiđặtralàcácnhântốnàosẽcóảnhhưởngđếnhệthốngthôngtinkếtoáncủacácdoanhn

Cácnghiêncứunướcngoàivàtrongnướcđãpháthiệnrađượccácnhântốảnhhưởngđếntínhhữuhiệucủahệthốngthôngtinkếtoáncủacácdoanhnghiệpnóichung.Tuynhiên,nghiêncứutrongnướcvẫnchưacónghiêncứutrongtrườnghợpmôitrườngkếtoánmáyvàkiểmđịnhriêngchocácdoanhnghiệpnhỏvàvừa.Từtầmquantrọngcủavấnđề,từchỗsốlượngnghiêncứuthựcnghiệmvềvấnđềnàykhôngnhiềuvàcầnđượcbổsunghoànthiệntrongnghiêncứutạimôitrườngViệtNam,đặcbiệtlàgắnliềngiữacácnhântốvớicácdoanhnghiệpnhỏvàvừa.Dođó,trêncơsởkếthừakếtquảcácnghiêncứuđãcôngbố,tácgiảđãxácđịnhhướngnghiêncứutrongluậnvănnàylàxácđịnhcácnhântốảnhhưởngđếntínhhữuhiệucủahệthốngthôngtinkếtoántrongmôitrườngkếtoánmáyvàsauđókiểmđịnhmôhìnhtạicácdoanhnghiệpnhỏvàvừatạiThànhphốHồChíMinh.Trongbài,sựhàilòngcủangườisửdụngthôngtinsẽđượcsửdụnglàthangđođạidiệnchotínhhữuhiệucủahệthốngthôngtindựatrênmáytính.Kếtquảnghiêncứusẽgiúpchocácnhàquảnlýhiểurõhơnvềcácnhântốảnhhưởngđếntínhhữuhiệucủahệthốngthôngtinkếtoán,từđócóthểtìmracácgiảipháphữuíchgópphầnhoànthiệnhệthốngthôngtinkếtoánchocácdoanhnghiệp,hỗtrợnhucầuthôngtincủahọtrongmôitrườngcạnhtranh

24TÓMTẮTCHƯƠNG1Chươngnàynhằmgiớithiệumộtcáchtổngquátcácnghiêncứutrướccóliênquanđếnđềtàiđãđượccáctácgiảngoàinướcvàtrongnướccôngbố.Từđó,làmcơsởđểtácgiảxácđịnhkhehỏngnghiêncứuvàhướngnghiêncứucholuậnvăn.Ngoàira,kếtquảtổngkếtnghiêncứucũnghỗtrợchotácgiảtrongviệcxâydựngnêncácgiảthuyếtnghiêncứu,cũngnhưđánhgiáđượccácphươngphápnghiêncứuđãsửdụng

25CHƯƠNG2.CƠSỞLÝTHUYẾT2.1Cáclýthuyếtnềnliênquan2.1.1LýthuyếtvềphổbiếncôngnghệLýthuyếtvềphổbiếncôngnghệcủaAttewell(1992)nhấnmạnhvaitròcủacáctổchứcbênngoài-

cácnhàtưvấnvànhàcungcấpcôngnghệthôngtinnhưlànhữngngườicungcấpkiếnthứctrongviệclàmgiảmràocảnkiếnthứchoặcthiếuhụtkiếnthứcvềcácphầncủanhữngngườichấpnhậnhệthốngthôngtin.Cácdoanhnghiệpnhỏcóxuhướngtrìhoãnviệcthựchiệnhệthốngthôngtinnộibộbởivìhọkhôngcóđầyđủkiếnthứcđểthựchiệnhệthốngthôngtinmộtcáchthànhcông.Đểđốiphóvớiràocảnkiếnthức,cáctổchứctrunggianrađờinhằmhạthấpdầndầnràocảnnày,vàlàmchocácdoanhnghiệpnhỏkhôngcóchuyênmônnộibộrộngrãidễdànghơntrongviệcchấpnhậnvàthựchiệnhệthốngthôngtin.Cáctổchứctrunggiannàycóthểnắmbắthiệuquảkinhtếquymôlớntrongviệchọchỏi.Saukhipháttriểnnhiềuhệthống,cácnhàcungcấpcôngnghệthôngtinđãhọchỏiđượctừnhữngcốgắngtrướcđâyvàđãpháttriểnmộthệthốngkhôngcósaisóttươngđối.Tươngtựnhưvậy,cácchuyêngiatưvấncũngđãcóđượckinhnghiệmphongphútrongviệcthựchiệnhệthốngthôngtin.Dođó,cácnguồnlựcbênngoàidướihìnhthứclàcácchuyêngiabênngoàicũngrấtquantrọngđốivớicácdoanhnghiệpnhỏtron

26cácnguồnlựckhác;tứclàmộthệthốngcácnguồnlựcthìquantrọnghơncácnguồnlựccánhânthựchiệnmộtcáchriêngbiệt(Foss,KnudsenvàMontgomery,1995).Trongnghiêncứunày,lýthuyếtdựatrênnguồnlựccủacôngtyđượcápdụngchocácvấnđềvềtínhhữuhiệucủahệthốngthôngtinkếtoántrongcácdoanhnghiệpnhỏvàvừa.LiênquanchặtchẽđếncáckháiniệmcủalýthuyếtdựatrênnguồnlựclàkhungnghiêncứucủaWelshvàWhite(1981)vềnhữnghạnchếnguồnlựctrongcácdoanhnghiệpnhỏ.Theotácgiả,cácđiểmđặctrưngcủacácdoanhnghiệpnhỏmàđượcminhchứnghoạtđộngtrongtìnhtrạnggọilàthiếuthốnnguồnlựclànhữnghạnchếvềthờigian,tàichínhvàchuyênmôn.Hạnchếthờigianđềcậpđếngiớihạnvềlượngthờigiancósẵnchocáchoạtđộngngoàicáctráchnhiệmcôngviệcbìnhthườngcủacánhântrongcácdoanhnghiệpnhỏ.Dothờigiancóhạncủamình,cácnhàquảnlýcấpcaovànhânviêncủahọcóxuhướnglàcómộttầmnhìnngắnhạnđốivớiviệcthựchiệnhệthốngthôngtinvàkhôngđượcthamgiavàocácdựánthựchiệnhệthốngthôngtin.Nếucácnhàquảnlýcấpcaovàngườidùngtiềmnăngkhôngthamgiavàoviệcthựchiệnhệthốngthôngtin,chấtlượngcủahệthốngthôngtinsẽsuygiảm.Hạnchếtàichínhđềcậpđếngiớihạnvềtàichínhcósẵnchocáchoạtđộngngoàicáchoạtđộngbìnhthườngcủacácdoanhnghiệpnhỏ.Dohạnchếvềtàichính,cácdoanhnghiệpnhỏphảikiểmsoátdòngtiềncủahọmộtcáchcẩnthậnvàkhôngcócácquỹkhônggiớihạnchocácdựánthựchiệnhệthốngthôngtin.Họcóxuhướngchọncáchệthốngvớigiárẻnhấtmàcóthểkhôngthíchhợpchomụcđíchcủahọvàđánhgiáthấplượngthờigianvànỗlựccầnthiếtdànhchoviệcthựchiệnhệthốngthôngtin(Yap,1989).Hạnchếchuyênmônđềcậpđếngiớihạnvềchuyênmôntrongcácdoanhnghiệpnhỏđểthựchiệncáchoạtđộngngoàitráchnhiệmcôngviệcđượcchỉđịnh.Họkhôngcầnthiếtcócácnhàchuyênmônnộibộhoặcmộtbộphậnhệthốngthôngtinchínhthức.Cácdoanhnghiệpnhỏcóxuhướngthuêcácnhàtưvấnvàcácnhàcungcấpcôngnghệthôngtinđểpháttriểnvàhỗtrợcáchệthốngthôngtincủahọ.Dothiếucácnhàchuyênmônnộibộ,cácdoanhnghiệpnhỏkhôngcókhảnăngđểthựchiệncácdựánriêngcủahọtrong

27việcthựchiệnhệthốngthôngtin.Tómlại,cácnguồnlựcnhưthờigian,tàichínhvàchuyênmônlànhữngkhókhănquantrọngnhấttrongcácdoanhnghiệpnhỏ.Nguồnlựckhôngđủdà