8.0 điểm Puskin – nhà thơ vĩ đại của dân tộc Nga từng nói: “Chỉ có ý thức độc lập và lòng tự trọng mới nâng chúng ta lên trên những nhỏ nhen của cuộc sống và những bão táp của số phận” B
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
THANH HOÁ
ĐỀ THI CHÍNH THỨC
KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP TỈNH
Năm học: 2014 - 2015 Môn thi: NGỮ VĂN Lớp 12 - THPT Thời gian: 180 phút (không kể thời gian giao đề)
Đề thi có 02 câu, gồm 01 trang
Câu 1 (8.0 điểm)
Puskin – nhà thơ vĩ đại của dân tộc Nga từng nói: “Chỉ có ý thức độc lập và lòng tự trọng mới nâng chúng ta lên trên những nhỏ nhen của cuộc sống và những bão táp của số phận”
Bằng hiểu biết của mình về cuộc sống, anh/ chị hãy bàn về ý kiến trên.
Câu 2 (12.0 điểm)
“Không gian nghệ thuật là sản phẩm sáng tạo của nghệ sĩ nhằm biểu hiện con người và thể hiện một quan niệm nhất định về cuộc sống” (Trần Đình Sử - Giáo trình dẫn luận thi pháp học, NXB Giáo dục, 1998)
Từ cách hiểu của mình về ý kiến trên, anh/ chị hãy phân tích không gian nghệ
thuật trong bài thơ Tràng giang (Huy Cận) và Đây thôn Vĩ Dạ (Hàn Mặc Tử).
===== Hết =====
Số báo danh
……….
Trang 2SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
THANH HOÁ
KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP TỈNH
Năm học: 2014 - 2015 Môn thi: NGỮ VĂN Lớp 12 - THPT
HƯỚNG DẪN CHẤM
I Yêu cầu chung
Giám khảo cần:
- Nắm bắt kĩ nội dung trình bày của thí sinh để đánh giá được một cách tổng quát và chính xác, tránh đếm ý cho điểm.
- Vận dụng linh hoạt hướng dẫn chấm, nên sử dụng nhiều mức điểm một cách hợp lí Đặc biệt khuyến khích những bài viết có cảm xúc và sáng tạo
- Chấm theo thang điểm 20 (câu 1: 8.0 điểm; câu 2: 12.0 điểm)
II Yêu cầu cụ thể
Câu 1 (8.0 điểm):
1 Yêu cầu về kĩ năng:
- Biết cách làm một bài nghị luận xã hội: hệ thống luận điểm rõ ràng, lập luận chặt chẽ, hành văn trong sáng, giàu cảm xúc, hình ảnh.
- Biết kết hợp các thao tác lập luận, bố cục hợp lí, không mắc lỗi diễn đạt, lỗi chính tả.
2 Yêu cầu về kiến thức
Cần đáp ứng một số ý chính sau:
- Tinh thần độc lập: nghĩa gốc là đứng một mình, nghĩa rộng là tự mình tồn
tại, hoạt động mà không nương nhờ, phụ thuộc người khác.
- Tinh thần tự trọng: là coi trọng và giữ gìn phẩm cách, danh dự của bản
thân; quý trọng và không làm mất đi giá trị, danh dự và phẩm cách của bản thân
mình.
0.5 0.5
2.1 Khẳng định tính đúng đắn của vấn đề 4.0
2.1.1 Tinh thần độc lập và lòng tự trọng giúp con người vượt lên trên những
nhỏ nhen của cuộc sống và nâng cao phẩm giá con người
2.0
- Độc lập và tự trọng sẽ làm cho con người biết nhận ra được những giá trị
của chính bản thân mình và những người xung quanh; biết phân biệt đâu là những
giá trị đích thực đáng trân trọng, biết phân biệt cái đúng, cái sai.
- Độc lập, tự trọng thì danh dự của mình sẽ được bảo vệ, bản thân được xã
hội coi trọng, kính nể, từ đó mà con người sống trung thực, nhân ái, tránh được
sự nhỏ nhen, ích kỉ trong cuộc sống.
1.0
1.0
2.1.2 Tinh thần độc lập, tự trọng giúp con người vượt lên trên những bão
táp của số phận
2.0
- tinh thần độc lập và tự trọng giúp con người luôn tự tin và nỗ lực không 1.0
Trang 3ngừng để vượt lên mọi khó khăn, vượt lên những bão táp của số phận
- Con người có tinh thần độc lập và lòng tự trọng sẽ luôn chủ động, không ỷ
lại, dựa dẫm vào người khác; là yếu tố quyết đinh sự thành bại của mỗi con
người.
1.0
- Thiếu tinh thần độc lập sẽ dẫn tới cuộc sống thụ động, ỷ lại, dựa dẫm vào
người khác.
- Thiếu lòng tự trọng: hoặc con người dễ bất chấp tất cả để đạt được mục
đích; hoặc buông xuôi, phó mặc cho sự xô đẩy của số phận.
0.5 0.5
- Tinh thần độc lập và lòng tự trọng không chỉ cần thiết cho cá nhân con
người mà con cần thiết cho mỗi quốc gia, dân tộc
- Khát vọng khẳng định bản thân và coi trọng giá trị cuộc sống và yếu tố
quan trọng để xây dựng một đất nước dân chủ, giàu mạnh, văn minh.
- Tuy nhiên cần nhận thức rằng: độc lập không có nghĩa là độc đoán, bảo thủ.
Tự trọng không đồng nghĩa với tự kiêu, tự đại…
- Câu nói của Puskin thể hiện một tư tưởng đúng đắn về vai trò to lớn của
tinh thần độc lập và lòng tự trong của cá nhân nói riêng và quốc gia, dân tộc nói
chung.
- Là một thanh niên của thời đại mới, mỗi chúng ta cần nỗ lực không ngừng
để luôn chủ động, tự tin đồng thời khẳng định được giá trị của bản thân trong
cuộc sống.
0.5
0.5
Câu 2 (12.0 điểm):
1 Yêu cầu về kĩ năng:
- Biết cách làm một bài nghị luận văn học; hệ thống luận điểm rõ ràng, lập luận chặt chẽ, hành văn trong sáng, giàu cảm xúc, hình ảnh.
- Biết kết hợp các thao tác lập luận, bố cục hợp lí, không mắc lỗi diễn đạt, lỗi chính tả.
2 Yêu cầu về kiến thức
Cần đáp ứng một số ý chính sau:
- Không gian: là khoảng không bao la trùm lên tất cả sự vật hiện tượng xung quanh
đời sống con người Không gian luôn có những sự tác động động và chi phối nhất
định đến đời sống của con người.
- Không gian nghệ thuật là sản phẩm sáng tạo của người nghệ sĩ nhằm biểu hiện con
người và thể hiện một quan niệm nhất định về cuộc sống:
+ Không gian nghệ thuật không đồng nhất với không gian địa lí Nói cách khác,
không gian nghệ thuật là không gian địa lí đã được khúc xạ qua lăng kính tâm hồn
của người nghệ sĩ
+ Không gian nghệ thuật là phương thức tồn tại và triển khai của thế giới nghệ thuật
0.5
0.5
0.5
Trang 4+ Không gian nghệ thuật trở thành phương tiện chiếm lĩnh đời sống 0.5
2 Không gian nghệ thuật trong hai bài thơ Tràng giang (Huy Cận) và Đây thôn
Vĩ Dạ (Hàn Mặc Tử)
9,0
2.1 Không gian nghệ thuật trong bài thơ Tràng giang (Huy Cận) 4,5
- Bài thơ lấy cảm hứng từ không gian sông dài trời rộng của dòng tràng giang Mỗi
yếu tố của không gian được miêu tả trong bài thơ đều bộc lộ một phương diện nào đó trong quan niệm của thi nhân về thế giới.
2.1.2 Không gian nghệ thuật trong bài thơ 3.5
+ Dòng sông vốn là một hình ảnh quen thuộc, gợi sự gắn bó, gần gũi trong tâm thức người Việt nhưng tràng giang lại là một dòng sông dị thường Nó như muốn vượt ra, muốn phá bỏ hoàn toàn những cái quen thuộc, cái cụ thể để vươn tới cái vô cùng và
vĩnh cửu Trên dòng sông ấy, hành trình cảu cành củi khô lạc mấy dòng là hành trình
đầy cô đơn tuyệt vọng của con người nhỏ nhoi, yếu ớt bị lọt thỏm giữa vũ trụ mênh mông rợn ngợp
+ Không gian trong bài thơ tiếp tục được đẩy lên thành cái mênh mông, thăm thẳm của vũ trụ đẩy con người vào trạng thái choáng váng, rợp ngợp.
+ Không gian tràng giang còn là thứ không gian vỡ vụn, đứt đoạn; mọi mối liên hệ
dù mòng manh nhất cũng không tồn tại khiến cho sự vật, cuộc sống hoàn toàn bị cô lập (Chú ý kết cấu hình ảnh: có – không - không - có) Dùng cái lặng lẽ ở bên ngoài
để dồn tụ, để lắng đọng những cái đang náo động, đang nhảy múa toán loạn bên trong Đó là nỗi khắc khoải, nỗi khát khao của tâm hồn ham sống cho ra sống.
+ Không gian tràng giang đã tạo nên sự dồn đuổi, đẩy nhân vật trữ tình từ hướng
ngoại sang hướng nội Không tìm thấy bất cứ mối liên hệ nào với cảnh vật, thi nhân buộc phải tự tìm kiếm cho tâm hồn mình một chốn tựa nương qua tấm lòng quê da diết bâng khuâng.
- Không gian nghệ thuật thơ Huy Cận là cả một thế giới bên trong sâu lắng, bàng bạc
mông mênh cảm xúc Lấy cảm hứng từ sông dài, trời rộng, không gian nghệ thuật trong bài thơ Tràng giang là cõi bao la trong nỗi buồn mênh mang, là sự cảm nhận
thân phận bé nhỏ cô độc của con người trước vũ trụ, là cái hữu hạn đời người trước
vô tận của đất trời.
- Không gian nghệ thuật trong bài thơ gợi cảm giác bơ vơ, lạc lõng, thiếu quê hương của môt cả một thế hệ.
2.2 Không gian nghệ thuật trong bài thơ Đây thôn Vĩ Dạ (Hàn Mặc Tử) 4.5
Đây thôn Vĩ Dạ là một bài thơ hay và cũng không kém phần bí ẩn của Hàn Mặc Tử.
Lấy cảm hứng từ kí ức về Vĩ Dạ nhưng bài thơ không đơn thuần chỉ là nỗi nhớ Chất chứa đằng sau những con chữ có vẻ trong sáng, hiền lành giữa cái giằng xé, quằn
quại của Đau thương là nỗi khao khát đến đớn đau về sự đồng điệu đồng cảm của
một trái tim yêu đời, khát sống nhưng lại nhận được từ cuộc đời quá nhiều cay đắng, phũ phàng.
2.2.2 Không gian nghệ thuật trong bài thơ 3.5
Trang 5- Vĩ Dạ hiện lên trong câu hỏi tu từ mở đầu bài thơ gợi sự liên tưởng tới một không
gian vừa quen thuộc, gắn bó vừa xa ngái, mênh mang.
- Cảnh Vĩ Dạ hiện lên đẹp, tinh khôi, thanh khiết nhưng xa lạ và thiếu hoà hợp Điều
này gợi cảm giác xa cách giữa Hàn với cuộc đời.
- Không gian ngoại hiện đã chuyển thành nội cảm để mang nỗi ám ảnh chia lìa của
lòng người
- Không gian biến đổi từ cõi thực sang cõi mộng mà cảm giác bất an, hoài nghi vẫn
chất chứa tâm hồn của nhân vật trữ tình.
- Không gian mang hình bóng con người vẫn không đem đến cảm giác gần gũi, ấm
áp Từ khách đường xa đến em rồi tan biến thành nhân ảnh giữa sương khói nhạt
nhoà phản ánh những nỗ lực bất thành của Hàn Mặc Từ trong hành trình tìm kiếm sợ
dây liên hệ với cuộc đời.
- Mỗi yếu tố không gian trong bài thơ đều bộc lộ một nỗi niềm, một khát khao và bi
kịch của Hàn Mặc Tử.
- Vĩ Dạ từ một địa danh cụ thể đã trở thành một biểu tượng, biểu tượng cho thế giới
ngoài ta (cách nói của Hàn Mặc Tử) tươi đẹp đã vuột mất khỏi tầm tay của thi nhân.
Không gian nghệ thuật trong hai bài thơ đều biểu hiện con người và thể hiện một
quan niệm về cuộc sống Nếu bi kịch của Huy Cận trong bài thơ Tràng giang xuất
phát từ nhận thực về sự đối lập giữa cái nhỏ bé, cô đơn và hữu hạn trước cái vô cùng
của vũ trụ thì nỗi khát khao trong tuyệt vọng của Hàn Mặc Tử là kết quả bất thành
của nỗ lực tìm kiếm sự đồng cảm, đồng điệu, tìm kiếm sợi dây liên hệ với cuộc đờ.i
Không gian nghệ thuật trong sóng – Xuân Quỳnh
1 Nhận định
Sóng là một trong những bài thơ độc đáo của XQ về tình yêu Mượn hình tượng sóng trong
mối quan hệ với đại dượng bao la, vĩ đại, XQ đã gửi gắm một khát kháo, một quan niệm về tình yêu đích thực lớn lao và vĩnh hằng.
2 Không gian nghệ thuật trong bài thơ
- Không gian nghệ thuật của bài thơ là không gian của đại dương, biển cả, nơi dung chứa những con sóng nhỏ bé nhưng phức tạp, mẫu thuẫn và đầy kháo khát Biển cả được miêu tả như đích đến của sóng và cũng là niềm khao khao khát là đích đến của tình yêu (Sông – bể)
- Không gian sóng – bể tượng trưng cho sự trường tồn bát diệt của khát vọng tình yêu
Biển cả mênh mông còn biểu hiện cho những khó khăn thử thách mà tình yêu phải vượt qua
đẻ khẳng định nỗi nhớ và lòng chung thuỷ.
- Đại dương mênh mông còn gợi niềm khao khát về một tình yêu vĩnh cửu, trường tồn Ước muốn hoá thân vào sóng chính là kết quả của sự chiêm nghiệm và sự giao hoà của cái tôi XQ với không gian biển cả