THIẾT kế QUY TRÌNH kết hợp HAI PHƯƠNG PHÁP điều TRA và báo cáo TRONG dạy học môn đạo đức ở TIỂU học

---NGễ QUỲNH LIấNTHIẾT KẾ QUY TRèNH KẾT HỢP HAI PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU TRA VÀ BÁO CÁO TRONG DẠY HỌC MễN ĐẠO ĐỨC Ở TIỂU HỌC Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới toàn thể quý thầy cô trong

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

-

 -NGÔ QUỲNH LIÊN

THIẾT KẾ QUY TRÌNH KẾT HỢP HAI PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU TRA VÀ BÁO CÁO TRONG DẠY

HỌC MÔN ĐẠO ĐỨC Ở TIỂU HỌC

 -NGễ QUỲNH LIấN

THIẾT KẾ QUY TRèNH KẾT HỢP HAI PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU TRA VÀ BÁO CÁO TRONG DẠY

HỌC MễN ĐẠO ĐỨC Ở TIỂU HỌC

Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới toàn thể quý thầy cô trong tổ bộ môn Tâm lý – Giáo dục đã cho tôi những lời nhận xét vô cùng quý báu để đề tài của tôi đợc hoàn thiện hơn.

Nhân dịp này, tôi cũng xin đợc gửi lời cảm ơn sâu sắc nhất đến các thầy cô trong khoa Giáo dục Tiểu học – Trờng Đại học S phạm Hà Nội, các thầy cô giáo

và các em học sinh tại các trờng Tiểu học đã giúp tôi trong suốt quá trình thực nghiệm s phạm.

Cuối cùng, tôi xin đợc bày tỏ lòng biết ơn vô hạn tới bố mẹ, anh trai – những ngời thân yêu trong gia đình và tất cả những ngời bạn đã luôn dành cho tôi sự quan tâm, động viên, tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập, rèn luyện cũng nh hoàn thành luận văn này.

Hà Nội, tháng 10 năm 2014 Tác giả

mục lục

MỞ ĐẦU 6

1 Lý do chọn đề tài 6

2 Mục đích nghiên cứu 9

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 9

4 Giả thuyết khoa học 9

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 10

6 Phạm vi nghiên cứu 10

7 Phương pháp nghiên cứu 10

8 Đóng góp của đề tài 11

NỘI DUNG 11

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN 11

CỦA VIỆC KẾT HỢP HAI PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU TRA VÀ BÁO CÁO TRONG DẠY HỌC MÔN ĐẠO ĐỨC Ở TIỂU HỌC 11

1 Cơ sở lý luận 11

1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 11

1.2 Một số vấn đề về dạy học môn Đạo đức ở Tiểu học 12

1.2.1 Mục tiêu dạy học môn Đạo đức 12

1.2.1.1 Mục tiêu về tri thức đạo đức 13

1.2.1.2 Mục tiêu về kỹ năng, hành vi đạo đức 14

1.2.1.3 Mục tiêu về thái độ đạo đức 16

1.2.2 Phương pháp dạy học môn Đạo đức 18

1.2.2.1 Phương pháp dạy học 18

1.2.2.2 Phương pháp dạy học môn Đạo đức 20

1.2.2.3 Các phương pháp dạy học môn Đạo đức 21

1.3 Phương pháp điều tra 22

1.3.1 Khái niệm, ý nghĩa phương pháp điều tra 22

1.3.2 Các bước tiến hành 23

1.3.3 Phương tiện, hình thức tổ chức điều tra và thời gian điều tra 25

1.3.4 Đánh giá kết quả điều tra 26

1.3.5 Yêu cầu sư phạm 27

1.4 Phương pháp báo cáo 28

1.4.1 Khái niệm, ý nghĩa phương pháp báo cáo 28

1.4.2 Các bước tiến hành 30

1.4.3 Phương tiện 32

1.4.4 Kiểm tra, đánh giá kết quả báo cáo 33

1.4.5.Yêu cầu sư phạm 33

1.5 Mối quan hệ giữa phương pháp điều tra và phương pháp báo cáo 34

1.6 Hình thức tổ chức dạy học môn Đạo đức 34

1.6.1 Khái niệm 34

1.6.2 Một số hình thức tổ chức dạy học môn Đạo đức 35

1.6.2.1 Bài lên lớp 35

16.2.2 Dạy học tại hiện trường 46

1.6.2.3 Tham quan 48

1.6.2.4 Hoạt động ngoại khoá 50

2 Cơ sở thực tiễn 52

2.1 Phương pháp điều tra và phương pháp báo cáo được giới thiệu trong sách giáo viên Đạo đức lớp 4 và lớp 5 52

2.2 Thực trạng việc vận dụng phối hợp phương pháp điều tra và báo cáo trong dạy học môn Đạo đức ở Tiểu học 53

2.2.1 Giới thiệu sơ lược về các trường có giáo viên được thăm dò ý kiến 53

2.2.1.1 Trường Tiểu học Quang Trung( Quận Hoàn Kiếm) 54

2.2.1.2 Trường Tiểu học Kim Đồng (Quận Ba Đình) 54

2.2.1.3 Trường Tiểu học Nguyễn Văn Trỗi ( Thành phố Thanh Hóa) 54

2.2.1.4 Trường Tiểu học Lý Tự Trọng( Thành phố Thanh Hóa) 55

2.2.2 Kết quả thăm dò ý kiến giáo viên Tiểu học 55

2.2.2.1 Mục tiêu quan trọng nhất của môn Đạo đức ở Tiểu học 56

2.2.2.2 Đánh giá hành vi Đạo đức của học sinh 56

2.2.2.3 Mức độ sử dụng các phương pháp dạy học môn Đạo đức hiện nay 57

2.2.2.5 Khái niệm về phương pháp báo cáo 60

2.2.2.6 Khả năng vận dụng phối hợp hai phương pháp điều tra và báo cáo trong dạy học môn Đạo đức ở Tiểu học 61

2.2.2.7 Mức độ vận dụng phối hợp hai phương pháp điều tra và báo cáo trong dạy học Đạo đức 62

2.2.2.8 Ý kiến của các giáo viên về các phát biểu có liên quan đến việc sử dụng kết hợp hai phương pháp điều tra và báo cáo trong dạy học Đạo đức ở Tiểu học 62

2.2.2.9 Ý kiến của giáo viên về việc bồi dưỡng chuyên môn 65

2.2.2.10 Ý kiến của giáo viên về việc biên soạn tài liệu có liên quan 66

2.3 Kết luận chung về thực trạng 67

3 Kết luận chương 1 68

Chương 2 69

THIẾT KẾ QUY TRÌNH KẾT HỢP HAI PHƯƠNG PHÁP 69

ĐIỀU TRA VÀ BÁO CÁO TRONG DẠY HỌC 69

MÔN ĐẠO ĐỨC Ở TIỂU HỌC 69

1 Một số căn cứ thiết kế quy trình kết hợp hai phương pháp điều tra và báo cáo trong dạy học môn Đạo đức ở Tiểu học 69

1.1 Nguyên tắc giáo dục gắn liền với thực tiễn đời sống xã hội 69

1.2 Nguyên tắc thống nhất giữa ý thức và hành vi 70

1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính vừa sức trong giáo dục 71

1.4 Đặc điểm môn Đạo đức 72

1.5 Căn cứ vào chương trình môn Đạo đức ở Tiểu học 73

2 Đề xuất quy trình kết hợp hai phương pháp điều tra và báo cáo trong dạy học môn Đạo đức ở Tiểu học 74

2.1 Chuẩn bị 74

2.1.1 Xác định tính chất của bài đạo đức 74

2.1.2 Xây dựng kế hoạch vận dụng phương pháp điều tra 75

2.1.3 Dự kiến kết hợp điều tra và báo cáo 77

2.1.4 Xây dựng kế hoạch vận dụng phương pháp báo cáo 77

2.2 Giao nhiệm vụ điều tra 79

2.3 Thực hiện nhiệm vụ điều tra và viết báo cáo kết quả điều tra 79

2.4 Báo cáo kết quả điều tra và đánh giá 80

2.4.1 Báo cáo kết quả điều tra 80

2.4.2 Đánh giá 80

3 Các điều kiện vận dụng quy trình kết hợp hai phương pháp điều tra và báo cáo trong dạy học môn Đạo đức ở Tiểu học 80

3.1 Cơ sở vật chất 80

3.2 Thời gian 81

3.3 Sự phối hợp của các cơ quan, đoàn thể ngoài nhà trường 81

4 Kết luận chương 2 81

Chương 3 82

THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 82

1 Mục đích, nhiệm vụ thực nghiệm 82

2 Đối tượng, địa bàn thực nghiệm 82

2.1 Đối tượng thực nghiệm 82

2.2 Địa bàn thực nghiệm 83

3 Kế hoạch thực nghiệm 83

3.1 Nội dung thực nghiệm 83

3.2 Tiến trình thực nghiệm 83

4 Tổ chức thực nghiệm 83

4.1 Giới thiệu về các lớp có đối tượng học sinh tham gia thực nghiệm 83

4.2 Tiến hành thực nghiệm 84

4.2.1 Đối với các lớp thực nghiệm 84

4.2.2 Đối với các lớp đối chứng 84

4.3 Thời gian thực nghiệm 84

5 Kết quả thực nghiệm 85

5.1 Kết quả trước thực nghiệm 86

5.1.1 Kết quả kiểm tra về tri thức 86

5.1.2 Kết quả kiểm tra về kỹ năng 87

5.1.3 Kết quả kiểm tra về mặt thái độ 89

5.2 Kết quả sau thực nghiệm sư phạm 90

5.2.1 Kết quả về kiến thức 90

5.2.2 Kết quả về kỹ năng 94

5.2.3 Kết quả về thái độ 98

6 Kết luận chung về thực nghiệm 102

PHẦN KẾT LUẬN 103

1 Kết luận 103

2 Kiến nghị 104

TÀI LIỆU THAM KHẢO 106

MỞ ĐẦU 1 Lý do chọn đề tài 1.1 Thế giới đang trong bối cảnh hội nhập và toàn cầu hóa, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học kỹ thuật, khoa học xã hội – nhân văn Để đáp ứng được sự hội nhập, trước hết, giáo dục có vai trò rất lớn, thúc đẩy sự phát triển mọi mặt trong xã hội, đặc biệt là phát triển con người Một nền giáo dục tiến bộ phải tạo ra những con người vững về lí thuyết, thạo về thực hành, có những phẩm chất đạo đức và các năng lực cần thiết như năng lực thích ứng, năng lực hợp tác, năng lực sáng tạo, năng lực giải quyết vấn đề

Luật giáo dục 2005 khẳng định, " Mục tiêu giáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mỹ

và nghề nghiệp; trung thành với lí tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc" [24] Vậy giáo dục không chỉ hình thành ở học sinh kiến thức, năng lực tư duy, năng lực làm việc

mà cần giáo dục toàn diện

Thế hệ trẻ Việt Nam hôm nay, bên cạnh việc kế thừa, tiếp thu những tinh hoa truyền thống của dân tộc còn nhanh chóng tiếp cận những giá trị tiên tiến của nhân loại, của thời đại mới do sự phát triển của khoa học và công

nghệ tạo ra, đó là sự thông minh, năng động, ham hiểu biết, dám nghĩ, dámlàm, dám chịu trách nhiệm thì vẫn còn điều "đặc biệt đáng lo ngại là một bộphận học sinh, sinh viên có tình trạng suy thoái về đạo đức, mờ nhạt về lýtưởng, theo lối sống thực dụng, thiếu hoài bão lập thân, lập nghiệp vì tươnglai của bản thân và đất nước" [28,62] Chính vì vậy, vấn đề giáo dục đạo đứccho thế hệ trẻ nói chung, cho học sinh Tiểu học nói riêng đang đặt ra nhữngđiều kiện mới, những thách thức mới.

Đạo đức là cái gốc của con người, là một mặt quan trọng của nhân cách Do

đó giáo dục đạo đức cho học sinh là một nhiệm vụ quan trọng trong nhàtrường Ở nhà trường Tiểu học, việc giáo dục đạo đức cho học sinh được thựchiện thông qua hai con đường cơ bản đó là tổ chức các hoạt động giáo dụcngoài giờ lên lớp và dạy học các môn học, đặc biệt là môn đạo đức

Môn Đạo đức ở Tiểu học có vai trò quan trọng trong việc giáo dục chohọc sinh ở ba mặt ý thức, thái độ, hành vi theo hệ thống các chuẩn mực củahành vi đạo đức Môn học này cũng giữ vai trò quan trọng trong việc giáo dục

cơ sở những phẩm chất đạo đức ban đầu cho người học sinh – người lao độngmới Học sinh biết sự cần thiết và cách thức thực hiện các chuẩn mực hành viđạo đức đã được học thành hành động, việc làm cụ thể và thực hiện một cách

Phương pháp báo cáo ngoài việc giúp học sinh trình bày những côngviệc mình làm theo chuẩn mực hành vi quy định, học sinh còn hình thành cho

mình kỹ năng viết báo cáo, kĩ năng trình bày một vấn đề, biết bảo vệ ý kiếnbản thân, tinh thần tự phê hay biết lắng nghe ý kiến của người khác

Hai phương pháp này có quan hệ mật thiết và hỗ trợ cho nhau, nhờ cóđiều tra mà các em có được số liệu, kết quả để trình bày, báo cáo Nếu sửdụng kết hợp hai phương pháp này trong bài học đạo đức sẽ hình thành được

kĩ năng hành vi cho học sinh Vấn đề đặt ra là cần kết hợp hai phương phápnày với nhau một cách thích hợp để nâng cao hiệu quả từng phương pháp vàgóp phần nâng cao kết quả dạy học môn Đạo đức

1.2

Thực tế cho thấy, tài liệu dành cho giáo viên dạy môn Đạo đức ởtrường Tiểu học hiện nay vẫn còn một số hạn chế nhất định Bên cạnh đó, hầuhết sách giáo viên dạy học đạo đức ở Tiểu học hiện nay đều chưa thiết kế và

đề cập tới hai phương pháp điều tra và báo cáo cũng như vận dụng như thếnào

Thực tiễn dạy học môn Đạo đức ở trường Tiểu học cho thấy rằng giáoviên ít vận dụng hai phương pháp này, mà thực chất vẫn chỉ là giáo dục bóhẹp trong phạm vi lớp học chứ chưa giúp cho học sinh tiếp xúc với thực tiễn,đời sống xã hội để từ đó gắn công tác giáo dục trong nhà trường với cuộcsống thực tiễn xung quanh Học sinh học môn Đạo đức chủ yếu qua sách vở,mang nặng lý thuyết mà ít được luyện tập, thực hành Vì vậy, mục tiêu về kỹnăng đạo đức tuy được đặt ra nhưng trên thực tế lại không thực hiện được đầy

đủ, còn giáo viên thì rất lúng túng và né tránh Do đó, mục tiêu của giáo dụcđạo đức chưa đạt được như mong muốn Vấn đề kết hợp hai phương phápđiều tra và báo cáo nhằm nâng cao hiệu quả của dạy học môn Đạo đức ở Tiểuhọc chưa sử dụng

Xuất phát từ những lí do trên, chúng tôi chọn đề tài nghiên cứu của mình là:

“Thiết kế quy trình kết hợp hai phương pháp điều tra và báo cáo trong dạy

học môn Đạo đức ở Tiểu học”

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lí luận và thực tiễn, đề tài thiết kế ra quy trìnhkết hợp hai phương pháp điều tra và báo cáo trong một bài học đạo đức nhằmgóp phần nâng cao kết quả dạy học môn Đạo đức ở Tiểu học

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu: Quá trình dạy học môn Đạo đức.

3.2 Đối tượng nghiên cứu: Quy trình kết hợp hai phương pháp điều tra và

báo cáo trong dạy học môn Đạo đức ở Tiểu học

4 Giả thuyết khoa học

Nếu kết hợp các phương pháp điều tra và báo cáo theo quy trình có sựphối hợp hợp lý giữa hai quá trình điều tra và báo cáo để tạo ra một quá trìnhtrọn vẹn thì sẽ góp phần nâng cao kết quả dạy học môn Đạo đức ở Tiểu học

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu cở sở lí luận

Tìm hiểu những vấn đề lí luận về quá trình dạy học môn Đạo đức như:

- Vị trí, mục tiêu của môn Đạo đức ở Tiểu học

- Phương pháp điều tra, phương pháp báo cáo, khả năng kết hợp của haiphương pháp điều tra và phương pháp báo cáo trong dạy học môn Đạo đức ởTiểu học

5.2 Nghiên cứu cơ sở thực tiễn

Điều tra khảo sát thực trạng việc vận dụng và kết hợp các phương pháp điềutra và báo cáo trong dạy học môn Đạo đức ở Tiểu học

5.3 Thiết kế quy trình kết hợp hai phương pháp điều tra và báo cáo trong

dạy học môn Đạo đức ở Tiểu học cho lớp 4 và 5

5.4 Tổ chức thực nghiệm sư phạm Quy trình kết hợp hai phương pháp điều

tra và báo cáo nhằm kiểm định giả thuyết khoa học của đề tài

6 Phạm vi nghiên cứu

- Quy trình này được xác định cho các lớp 4, 5.

- Vì điều kiện có hạn nên chúng tôi chỉ tiến hành điều tra giáo viên ở 4 trường

tiểu học thuộc địa bàn Hà Nội và Thanh Hóa, và tiến hành thực nghiệm tạimột trường Tiểu học trên địa bàn Thành phố Thanh Hóa

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận: Nghiên cứu các văn bản, tài

liệu có liên quan đến đề tài nhằm nghiên cứu cơ sở lý luận của đề tài

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

7.2.1 Phương pháp điều tra: Điều tra trưng cầu ý kiến của giáo viên về thực

trạng việc kết hợp các phương pháp điều tra và báo cáo trong dạy học mônĐạo đức ở Tiểu học

7.2.2 Phương pháp phỏng vấn: Trao đổi với giáo viên về thực trạng vận dụng

và các biện pháp vận dụng kết hợp hai phương pháp điều tra và báo cáo trongdạy học môn Đạo đức ở Tiểu học để từ đó đề xuất các biện pháp vận dụng

7.2.3 Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Tổ chức thực nghiệm nhằm kiểm

định các giả thuyết khoa học mà đề tài đã đề xuất

7.3.Các phương pháp sử dụng thống kê toán học: Nhằm xử lý số liệu điều tra

và kết quả thực nghiệm

8 Đóng góp của đề tài

- Thiết kế được quy trình kết hợp hai phương pháp điều tra và báo cáo trongdạy học môn Đạo đức ở Tiểu học

- Điều tra, khảo sát thực trạng việc vận dụng kết hợp hai phương pháp điều tra

và báo cáo trong dạy học môn Đạo đức ở Tiểu học

NỘI DUNG Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN

CỦA VIỆC KẾT HỢP HAI PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU TRA VÀ BÁO CÁO

TRONG DẠY HỌC MÔN ĐẠO ĐỨC Ở TIỂU HỌC

Trong tài liệu " Hỏi đáp về dạy học môn Đạo đức ở Tiểu học theochương trình mới" năm 2004 của tác giả Nguyễn Hữu Hợp và Lưu Thu Thủy

có đề cập đến phương pháp điều tra và báo cáo nhưng cũng chỉ đề cập đếnkhái niệm của hai phương pháp này.

Trong tạp chí giáo dục số chuyên đề về sách giáo khoa lớp 4 và lớp 9(tháng 5 năm 2005), tác giả Nguyễn Hữu Hợp cũng đề xuất đến vấn đề tổchức cho học sinh Tiểu học điều tra thực tế qua môn Đạo đức lớp 4 Dù vậy,tác giả mới chỉ đưa ra những vấn đề chung để vận dụng cho riêng khối lớp 4

Như vậy, phương pháp điều tra và phương pháp báo cáo đã được một sốtác giả đề cập đến về khái niệm, cách tiến hành, những yêu cầu vận dụng vàmột số ví dụ minh họa ở Tiểu học Tuy nhiên, vấn đề kết hợp hai phươngpháp này trong dạy học Đạo đức ở Tiểu học thì chưa có tài liệu nào đề cậptới

1.2 Một số vấn đề về dạy học môn Đạo đức ở Tiểu học

1.2.1 Mục tiêu dạy học môn Đạo đức

Mục tiêu dạy học môn Đạo đức được quy định trong chương trình môn họcnày Chúng có những điểm cần chú ý là:

- Đây là kết quả mong muốn cần đạt được ở học sinh qua quá trình dạy họcmôn Đạo đức;

- Những mục tiêu này có tác dụng định hướng cho việc tổ chức quá trình dạyhọc môn Đạo đức để đạt được những kết quả trên;

- Chúng là một căn cứ quan trọng để đánh giá kết quả dạy học môn Đạo đức;

- Những mục tiêu này phản ánh các khía cạnh khác nhau của những chuẩnmực hành vi đạo đức – hiểu biết về chuẩn mực, thái độ liên quan và việc thựchiện chuẩn mực đó

Cụ thể, việc dạy học môn Đạo đức cần đạt được những mục tiêu sau:

1.2.1.1 Mục tiêu về tri thức đạo đức

Học sinh có những hiểu biết cần thiết về các chuẩn mực hành vi cơ bản,phù hợp lứa tuổi, phản ánh các mối quan hệ hàng ngày thường gặp của các

em, từ đó các em có niềm tin đạo đức đúng đắn

Tri thức đạo đức là cơ sở của việc hình thành niềm tin và nhờ đó, họcsinh mới có được ý thức tự giác

Những tri thức này, tùy từng bài đạo đức cụ thể, có thể bao gồm:

- Yêu cầu của chuẩn mực hành vi;

- Sự cần thiết thực hiện chuẩn mực hành vi;

+ Ý nghĩa: Mối quan hệ giữa học sinh và đối tượng liên quan đến chuẩn mực;+ Tác dụng: Những lợi ích, điều tốt đẹp mang lại cho đối tượng, những ngườixung quanh, bản thân học sinh;

+ Tác hại của việc làm trái chuẩn mực hành vi: Những cái ác, điều xấu manglại cho đối tượng, những người xung quanh, bản thân học sinh

- Cách thực hiện chuẩn mực đó theo các tình huống liên quan:

+ Những việc cần làm;

+ Những việc cần tránh theo chuẩn mực quy định

Để đạt được mục tiêu này, cần tổ chức cho học sinh phân tích, đánh giánhững hành vi, việc làm, hiện tượng cụ thể để các em thấy được lợi ích củaviệc làm đúng, tốt ( hay tác hại của việc làm sai, xấu), nêu các cách xử lý tìnhhuống tương tự trong cuộc sống rồi lựa chọn cách phù hợp Và từ đó, tự họcsinh rút ra bài học đạo đức tương ứng Bên cạnh đó cần tạo điều kiện cho họcsinh Tiểu học độc lập hay trao đổi hợp tác với bạn để tự phát hiện ra tri thức

về bản chất của chuẩn mực hành vi Tri thức, niềm tin cần được củng cố, khắcsâu qua việc tổ chức cho các em vận dụng để giải quyết các bài tập đa dạng,qua việc thực hiện hành vi trong cuộc sống hàng ngày

1.2.1.2 Mục tiêu về kỹ năng, hành vi đạo đức

Học sinh cần có những kỹ năng vận dụng bài học đạo đức, lựa chọn vàthực hiện các hành vi phù hợp với các chuẩn mực hành vi quy định và trên cơ

sở đó, các em rèn luyện thói quen đạo đức tích cực

Kỹ năng, hành vi được coi là kết quả quan trọng nhất của việc dạy họcmôn Đạo đức ( nhưng đồng thời cũng là khó khăn nhất) vì đạo đức của conngười nói chung, của học sinh Tiểu học nói riêng được đánh giá chủ yếu quahành động, việc làm mà không phải lời nói

Những kỹ năng, hành vi này thường bao gồm:

- Biết tự nhận xét hành vi của bản thân;

- Biết nhận xét, đánh giá hành vi của người khác;

- Biết xử lý những tình huống đạo đức tương tự trong cuộc sống;

- Biết thực hiện các thao tác, hành động đúng đắn theo mẫu, qua trò chơi,hoạt cảnh ;

- Biết đánh giá những vấn đề thực tiễn liên qua đến bài đạo đức;

- Thực hiện được hành vi tích cực trong cuộc sống hàng ngày của mình phùhợp với các chuẩn mực hành vi

Việc hình thành kỹ năng đạo đức được thực hiện qua việc học sinh vậndụng tri thức đạo đức để liên hệ thực tế, tự đánh giá bản thân, nhận xét hành

vi của người khác, giải quyết các tình huống đạo đức, thực hiện trò chơi, điềutra thực tiễn Còn hành vi đạo đức và thói quen tích cực có được là nhờ việccác em tự giác thực hiện những hành động, việc làm phù hợp với bài đạo đứctrong cuộc sống thường nhật của mình qua các mối quan hệ khác nhau

Các em thấy cần thiết, thoải mái hài lòng khi thực hiện những hành viứng xử đúng đắn, phù hợp với các chuẩn mực hành vi đạo đức đã được quyđịnh trước các tình huống khác nhau trong cuộc sống Mặt khác, các em sẽthấy băn khoăn, khó chịu, cắn dứt lương tâm khi không thực hiện được hành

vi ứng xử đúng đắn trong tình huống nào đó và nhất là khi " bị buộc" phảithực hiện hành vi ứng xử ngược lại với các chuẩn mực đã quy định.

Ở trên lớp, để rèn luyện kỹ năng, hành vi đạo đức, giáo viên tổ chứccho các em vận dụng tri thức đạo đức để thực hiện các bài tập khác nhau Đó

là những kỹ năng cơ bản như: tự nhận xét hành vi của bản thân, biết tự nhậnxét hành vi của người khác, biết xử lí tình huống đạo đức, biết xử lý tìnhhuống đạo đức, biết đánh giá vấn đề thực tiễn có liên quan đến bài đạo đứcthông qua sắm vai, hoạt cảnh nhưng để hình thành và rèn luyện hành vi đạođức cho học sinh thì giáo viên phải tạo ra những hành động, việc làm đượchọc sinh thực hiện thông qua các mối quan hệ xác định Trong dạy học mônđạo đức, hành vi đạo đức là những việc làm mà học sinh Tiểu học thực hiệntrong cuộc sống hành ngày

Trong thực tế dạy học môn Đạo đức thì việc hình thành kỹ năng cónhiều thuận lợi hơn rất nhiều so với hành vi Bởi lẽ kỹ năng có thể được hìnhthành qua việc tổ chức cho các em vận dụng tri thức đạo đức vào làm các bàitập khác nhau, còn muốn có hành vi đạo đức thì học sinh phải được rèn luyệntrong cuộc sống thực của các em ở gia đình, nhà trương, ngoài xã hội

Vậy, yêu cầu, mục tiêu của môn Đạo đức đòi hỏi việc dạy học môn nàyphải vận dụng phương pháp, hình thức tổ chức phù hợp để đạt được mục tiêu

đó Hành vi đạo đức phải được thể hiện trong cuộc sống, muốn vậy thì giáoviên phải giúp học sinh đưa kiến thức đã học vào thâm nhập cuộc sống hàngngày, bởi vì hành vi bao giờ cũng đứng trước một tình huống có thật trongcuộc sống, giữa một bên là điều muốn và bên kia là điều phải làm Muốn vậythì phải tổ chức cho học sinh thâm nhập điều tra trong thực tế ngoài cuộcsống, chỉ có thâm nhập vào cuộc sống thực thì hành vi đạo đức của học sinhmới trở thành thói quen đạo đức ở các em

Cần giáo dục hành vi văn hóa cho học sinh ngay từ nhỏ, tức là hành vikhông những " đúng" về mặt đạo đức, mà còn phải " đẹp" về mặt thẩm mỹ.

Việc thực hiện hành vi một cách đúng đắn sẽ góp phần tích cực trongviệc củng cố ý thức và tình cảm đạo đức

1.2.1.3 Mục tiêu về thái độ đạo đức

Đời sống của con người nói chung hay trẻ em nói riêng sẽ trở nên khôkhan, trống rỗng nếu không biết yêu, biết ghét, không có cảm xúc, mà ngượclại, thờ ơ với những người xung quanh, với công việc, với thiên nhiên Tráilại, ở những người có tình cảm đạo đức chân chính, họ rất dễ hòa đồng vớinhững người xung quanh, đời sống tinh thần trở nên phong phú, cuộc sống vuitươi hơn, công việc có hiệu quả hơn Vì vậy giáo dục thái độ, tình cảm đạo đức

là một nhiệm vụ hết sức quan trọng cũng như rất khó khăn, tinh tế bởi vì phải tácđộng đến thế giới nội tâm, thế giới với những cảm xúc của trẻ em

Giáo dục thái độ, tình cảm đạo đức cho học sinh là thức tỉnh những rungđộng, những xúc cảm đối với hiện thực xung quanh, làm cho các em biết yêu,biết ghét rõ ràng, có thái độ đúng đắn đối với các hiện tượng phức tạp trongđời sống xã hội và tập thể Thái độ thờ ơ, lãnh đạm là " sản phẩm" xấukhông mong muốn của giáo dục tình cảm

Học sinh cần hình thành được những xúc cảm, thái độ phù hợp liên quan đếnnhững chuẩn mực hành vi đạo đức và từ đó có tình cảm đạo đức bền vững

Thái độ, tình cảm đạo đức đóng vai trò quan trọng trong đời sống vì thái

độ, tình cảm đúng đắn được coi là "chất men kích thích" từ bên trong nội tâm,giúp con người vượt qua những khó khăn trở ngại, làm điều thiện, làm chocuộc sống trở nên nhân ái hơn, giàu tình người hơn

Những thái độ, tình cảm này bao gồm:

- Tình cảm đối với những đối tượng khác do các bài đạo đức quy định;

- Thực hiện hành vi theo chuẩn mực quy định một cách tự giác, tích cực;

- Thái độ đồng tình đối với hành động tích cực, thái độ phê phán đối với hànhđộng tiêu cực.

Thái độ, tình cảm của học sinh nảy sinh, được hình thành trong quá trìnhnhận thức các chuẩn mực hành vi (ví dụ, một truyện kể hấp dẫn, sinh động dễlàm cho học sinh có thái độ đồng tình với hành động tốt, yêu mến nhân vậttích cực trong đó ), hình thành kỹ năng ( các em tỏ thái độ hài lòng khi đánhgiá một hiện tượng tích cực trong thực tế ), thực hiện hành vi đạo đức trongcuộc sống thực tiễn hàng ngày ( học sinh tích cực tham gia công việc, yêuquý, tôn trọng đối tượng mà mình thực hiện hành vi )

Ba mục tiêu trên đây của môn đạo đức có mối quan hệ mật thiết với nhau –tác động lẫn nhau, hỗ trợ cho nhau, thống nhất với nhau:

- Tri thức, niềm tin đạo đức có tác dụng định hướng cho việc thể hiện thái độ,tình cảm đạo đức đúng đắn cho việc hình thành kỹ năng, thực hiện hành vi vàthói quen đạo đức tích cực

- Qua việc hình thành kỹ năng, thực hiện hành vi, học sinh sẽ củng cố, khắcsâu tri thức đạo đức, đồng thời, các em cũng thể hiện, khẳng định thái độ vànảy nở tình cảm đạo đức của mình

- Thái độ, tình cảm đạo đức đúng đắn có tác dụng kích thích, làm cho quátrình đạo đức diễn ra thuận lợi hơn, có hiệu quả hơn Từ đó, các em có đượctri thức đạo đức cần thiết và niềm tin tự giác thúc đẩy việc hình thành kỹnăng, rèn luyện thói quen và hành vi đạo đức tích cực

Sự thống nhất giữa ý thức, thái độ và kĩ năng đạo đức là đòi hỏi tất yếucủa quá trình dạy học môn Đạo đức ở Tiểu học Do đó, trong việc dạy họcmôn Đạo đức nói chung và từng bài đạo đức nói riêng, cần đảm bảo thực hiệnđược đồng thời cả ba mục tiêu trên Tránh những hiện tượng như: không xácđịnh rõ, đầy đủ ba mục tiêu trong khi dạy từng bài đạo đức; coi nhẹ mục tiêunào đó, do e ngại nên bỏ qua,

Mối quan hệ ý thức, thái độ, hành vi phải gắn bó chặt chẽ với nhau Ýthức đạo đức soi sáng con đường dẫn đến mục đích của hành vi và tạo thànhthói quen đạo đức Không thể tách rời ba mục tiêu ra thành ba thành phầnriêng lẻ, tuy nhiên giữa chúng vẫn còn có những khoảng cách nhất định.Trong ba mục tiêu trên thì mục tiêu về kỹ năng, hành vi là mục tiêu quantrọng nhất.

Ví dụ: Học sinh có ý thức đạo đức về chuẩn mực " Quan tâm chăm sócông bà, cha mẹ, anh chị em" nhưng trong thực tế nhiều khi học sinh chưa biếtbày tỏ thái độ như thế nào với ông bà, cha mẹ để thể hiện long hiếu thảo; haycác em được học trên lớp " Đi bộ bên phải đường" song trong thực tế khi gặpnhững bạn còn vi phạm luật giao thông thì các em đã biết bày tỏ thái độ củamình chưa, các em đã biết phải làm gì để chấp hành tốt luật lệ giao thông ởngoài công cộng chưa? Nhà sư phạm phải có trách nhiệm nối liền giữanhững khoảng cách đó, làm cho ý thức, thái độ, kỹ năng đạo đức có sự thốngnhất cao

1.2.2 Phương pháp dạy học môn Đạo đức

1.2.2.1 Phương pháp dạy học

Phương pháp dạy học là một thành tố hết sức quan trọng của quá trìnhdạy học Khi đã xác định được mục đích, nội dung chương trình dạy học thìphương pháp dạy và học của thầy và trò sẽ quyết định chất lượng quá trìnhdạy học

Trong lịch sử nghiên cứu khoa học có rất nhiều các nhà khoa học đãđưa ra khái niệm về phương pháp dạy học như:

Tác giả I.Ia.Lerner cho rằng phương pháp dạy học là một hệ thốngnhững hành động có mục đích của giáo viên nhằm tổ chức hoạt động nhậnthức và thực hành của học sinh, đảm bảo học sinh lĩnh hội nội dung học vấn.[31; 46]

Còn tác giả Iu.Babanxki thì cho rằng phương pháp dạy học là cách thứctương tác giữa thầy và trò nhằm giải quyết các nhiệm vụ giáo dưỡng, giáo dục

và phát triển trong quá trình dạy học.[31;46]

Tác giả Đặng Vũ Hoạt thì quan niệm phương pháp dạy học là tổ hợp cáccách thức hoạt động của cả thầy và trò trong quá trình dạy học, được tiến hànhdưới vai trò chủ đạo của thầy nhằm thực hiện tốt các nhiệm vụ dạy học [29; 231]

Theo chúng tôi thì, quan điểm của tác giả Đặng Vũ Hoạt về phươngpháp dạy học nói trên là phù hợp với đặc điểm tình hình giáo dục hiện naycủa nước ta

Như vậy phương pháp dạy học có những dấu hiệu đặc trưng, cơ bản như:

- Phản ánh sự vận động quá trình nhận thức của học sinh nhằm đạt được mụcđích đề ra;

- Phản ánh sự vận động của nội dung đã được nhà trường quy định;

- Phản ánh cách thức trao đổi thông tin giữa thầy và trò;

- Phản ánh cách thức điều khiển hoạt động nhận thức và kiểm tra đánh giá kếtquả hoạt động;

- Phương pháp dạy học phản ánh vai trò của người thầy là người tổ chức,hướng dẫn học sinh khám phá, chiếm lĩnh tri thức;

- Phản ánh vai trò của học sinh là người chủ động tham gia các hoạt động đểhình thành tri thức, kỹ năng, kỹ xảo, hình thành các nét phẩm chất nhân cách

và phát triển cá nhân; phát triển khả năng quan sát, xử lý và biết tự đánh giá,nhận xét, tự học

1.2.2.2 Phương pháp dạy học môn Đạo đức

Phương pháp dạy học ở Tiểu học sẽ phụ thuộc vào đặc trưng nội dung ởtừng bộ môn Môn Đạo đức cũng có những phương pháp dạy học riêng phùhợp với nội dung giáo dục đạo đức

Theo tác giả Nguyễn Hữu Hợp thì " phương pháp dạy học môn Đạo đức

ở Tiểu học là cách thức, là con đường hoạt động thống nhất giữa giáo viên vàhọc sinh dưới tác động chủ đạo của giáo viên, cùng với vai trò tích cực, chủđộng, tự giác của học sinh, nhằm đạt được mục đích, các nhiệm vụ của mônhọc này.[18; 80]

Phương pháp dạy học môn Đạo đức ở Tiểu học có vai trò chức năngnhằm hình thành những cơ sở ban đầu của phẩm chất đạo đức xã hội ở từng

cá nhân học sinh

Chức năng cơ bản của phương pháp dạy học môn Đạo đức là đưa líluận vào ý thức của học sinh và khái quát hóa thành những kinh nghiệm,những hành vi, những ứng xử của bản thân học sinh phù hợp với những chuẩnmực, những tiến bộ của xã hội

Phương pháp dạy học môn Đạo đức giúp cho học sinh thực hiện nhữnghành vi ứng xử trong cuộc sống sinh hoạt hàng ngày, tiến hành các hoạt độngkhác nhau của mình sao cho có hiệu quả

Phương pháp dạy học môn Đạo đức nhằm kích thích, thúc đẩy, điềuchỉnh, ức chế các hành vi ứng xử của học sinh, nhằm giúp học sinh hình thànhthái độ, tình cảm đạo đức, biết lựa chọn, phân tích, tổng kết kinh nghiệm ứng

xử của bản thân mình cũng như bạn bè nhằm hình thành những quan điểm,niềm tin đúng đắn mà mình đã xây dựng để tạo ra hành động trong cuộc sống

Như vậy, tác dụng của phương pháp dạy học môn Đạo đức là hìnhthành những cơ sở ban đầu của các phẩm chất đạo đức xã hội, ở từng cá nhânhọc sinh Để đạt được mục đích trên, chúng phải giải quyết ba nhiệm vụ củamôn học này là:

- Giáo dục ý thức đạo đức;

- Giáo dục tình cảm, thái độ đạo đức;

- Giáo dục hành vi và thói quen đạo đức

1.2.2.3 Các phương pháp dạy học môn Đạo đức

Khi giải quyết một nhiệm vụ nào đó, cần có một loạt các phương pháp

cụ thể Trong cuốn sách " Giáo trình đạo đức và phương pháp dạy học mônĐạo đức ở Tiểu học", tác giả Nguyễn Hữu Hợp đã xây dựng một hệ thống cácphương pháp dạy học môn Đạo đức như sau:

- Phương pháp kể chuyện;

- Phương pháp đàm thoại;

- Phương pháp giảng giải;

- Phương pháp thảo luận nhóm;

- Phương pháp tổ chức làm việc cá nhân;

- Phương pháp tập luyện theo mẫu hành vi;

- Phương pháp tổ chức trò chơi;

- Phương pháp tổ chức điều tra;

- Phương pháp rèn luyện;

- Phương pháp báo cáo

Trong hệ thống các phương pháp nêu trên thì phương pháp điều tra vàphương pháp báo cáo là một trong những phương pháp dạy học phát huy caotính tự giác, tự chủ, tích cực học tập của học sinh, có tác dụng to lớn trongviệc hình thành ở học sinh hành vi, thói quen đạo đức như là mục tiêu chủyếu của quá trình dạy học môn Đạo đức Đây cũng là hai phương pháp mà đềtài nghiên cứu nhằm vận dụng phối hợp trong dạy học môn Đạo đức ở lớp 4

và lớp 5

1.3 Phương pháp điều tra

1.3.1 Khái niệm, ý nghĩa phương pháp điều tra

Trong dạy học môn Đạo đức, " tổ chức điều tra được hiểu là phươngpháp tổ chức hướng dẫn học sinh tìm hiểu về thực trạng của một vấn đề thực

tế có liên quan đến bài đạo đức Khi điều tra, học sinh phải thâm nhập thực tế,

quan sát hiện trạng để có được những thông tin, số liệu cần thiết, xác địnhnguyên nhân, đề ra phương pháp giải quyết " [18 ;93].

Điều tra là một cầu nối quan trọng giúp học sinh vận dụng những kiếnthức đạo đức vào cuộc sống, mở rộng hiểu biết về thực tiễn cuộc sống xungquanh, hòa nhập cộng đồng xã hội, gắn việc học tập ở nhà trường với thực tế

xã hội phong phú Qua đó, các em có thái độ, trách nhiệm đối với những vấn

đề mà xã hội đang quan tâm, giải quyết, định hướng cho việc thực hiện hành

vi đạo đức của mình một cách thích hợp, mang tính tự giác cao

Vận dụng phương pháp tổ chức điều tra trong dạy học môn Đạo đứcnhằm góp phần giải quyết tốt mục tiêu dạy học môn học này, cụ thể:

Thông qua điều tra thực tế, học sinh sẽ được củng cố, mở rộng đượcvốn kinh nghiệm sống thông qua việc tiếp xúc với hoàn cảnh thực tế chứkhông phải chỉ gò bó trong sách vở

Thông qua điều tra, góp phần giáo dục thái độ, tình cảm đạo đức chohọc sinh, làm thức tỉnh những rung động, những cảm xúc đối với việc thựchiện xung quanh, làm cho các em biết yêu, ghét rõ ràng, có thái độ đúng đắnđối với các hiện tượng phức tạp trong đời sống xã hội; hay nói cách khác làthông qua điều tra sẽ hình thành và phát triển những xúc cảm và tình cảm đạođức tích cực đối với các chuẩn mực hành vi đạo đức và đặc biệt là các đốitượng trong mối quan hệ hàng ngày

Mặt khác, điều tra giúp cho các em học sinh định hướng được việc thựchiện các thao tác hành động đạo đức trong học tập, trong sinh hoạt cuộc sốnghàng ngày nhằm có được hành vi đạo đức đúng đắn và từ đó có thói quen đạođức bền vững;

Đích cuối cùng của việc giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học là hìnhthành và rèn luyện hành vi đạo đức cho học sinh mà hành vi đạo đức chỉ thểhiện trong cuộc sống hàng ngày ( hành vi bao giờ cũng đứng trước một tình

huống có thật ) Muốn hình thành và rèn luyện hành vi đạo đức cho các em thìđiều tất yếu là phải giúp các em đưa những kiến thức đã học vào thâm nhậpthực tế cuộc sống hàng ngày thông qua việc tổ chức cho các em thực hiệnđiều tra để từ đó định hướng cho các em thực hiện các hoạt động phù hợp vớichuẩn mực hành vi đạo đức

1.3.2 Các bước tiến hành

Phương pháp tổ chức điều tra có thể tiến hành theo các bước như sau:

a) Bước 1: Chuẩn bị

Trong quá trình chuẩn bị giáo viên cần:

- Xác định nội dung điều tra: giáo viên cần căn cứ vào tính chất, nội dung củabài học đạo đức, đặc điểm tâm sinh lý, khả năng và kinh nghiệm của một họcsinh, các điều kiện thực tế xung quanh để từ đó xác định công việc điều tracho phù hợp.Ví dụ, khi điều tra bài " Bảo vệ môi trường ", giáo viên có thể tổchức cho học sinh điều tra thực trạng việc bảo vệ môi trường ở địa phươngnhư môi trường đất, môi trường nước

- Dự kiến kết quả điều tra của học sinh như: những thông tin cụ thể, phiếuđiều tra cần hoàn thành

- Chuẩn bị phiếu điều tra: Phiếu điều tra cần được thiết kế thích hợp để giúphọc sinh ghi lại kết quả cho thuận lợi và sau này nộp lại nó cho giáo viên haytrình bày trước lớp.Ví dụ, phiếu điều tra việc bảo vệ môi trường tại địaphương có thể được thiết kế như sau:

Lớp:

Nhóm:

PHIẾU ĐIỀU TRA

Bài: Bảo vệ môi trường

Các em hãy điều tra, tìm hiểu thực trạng việc bảo vệ môi trường nước

tại địa phương rồi sau đó ghi rõ kết quả vào phiếu này

Địa điểm Thực trạng môi

trường nước

Những ảnh hưởng tới môi trường

Nhận xét của thầy (cô) giáo:

- Ngoài ra, giáo viên còn phải dự kiến thời điểm, thời gian, cách tiến hànhđiều tra của học sinh, địa điểm, phối hợp các lực lượng giáo dục để hỗ trợ họcsinh đánh giá kết quả

b)Bước 2: Giao nhiệm vụ điều tra

Bước này thường được thực hiện ở phần hướng dẫn thực hành bài học(cuối tiết 1- có thể coi điều tra như một nội dung thực hành) Khi giao nhiệm

vụ điều tra trước khi phát phiếu giáo viên cần giúp học sinh nắm vững:

- Nội dung điều tra;

- Cách tiến hành điều tra, cách ghi chép;

- Địa điểm điều tra;

- Yêu cầu về kết quả, sản phẩm điều tra;

- Thời gian và thời hạn hoàn thành

Sau đó, giáo viên phát phiếu điều tra cho học sinh

c)Bước 3: Bước điều tra của học sinh

Theo nhiệm vụ được giao, học sinh thực hiện việc điều tra vào thời gianngoài giờ lên lớp, hoàn thành các phiếu yêu cầu như phiếu điều tra, phiếu báocáo (nếu cần) để nộp lại cho giáo viên hoặc báo cáo, trình bày trước lớp

1.3.3 Phương tiện, hình thức tổ chức điều tra và thời gian điều tra

a) Phương tiện

- Khi vận dụng phương pháp điều tra trong dạy học đạo đức thì phương tiệndạy học chủ yếu là phiếu điều tra

Ví dụ khi học bài " Bảo vệ tài nguyên thiên nhiên", phiếu điều tra về cácnguồn tài nguyên thiên nhiên được thiết kế như sau:

- Ngoài ra trong quá trình điều tra học sinh có thể sử dụng các phương tiện hỗtrợ khác như máy ghi âm, máy ảnh, máy quay Tùy thuộc vào từng bài màgiáo viên chọn và hướng dẫn học sinh sử dụng các phương tiện phù hợp

Các em hãy điều tra, tìm hiểu về các nguồn tài nguyên thiên nhiên

tại địa phương rồi sau đó ghi rõ kết quả vào phiếu này

Nguyên nhân

Biện pháp bảo

vệ

Nhận xét của thầy (cô) giáo:

- Căn cứ vào từng nội dung điều tra mà có thể tổ chức các hình thức điều tratheo lớp, theo nhóm, theo cá nhân.

Cần chú ý cho dù tổ chức điều tra theo hình thức nào đi nữa thì cũng cần giaonhiệm vụ một cách rõ ràng đến học sinh, dù hoạt động theo hình thức nào thìhọc sinh đều phải có thời gian làm việc cá nhân

- Ví dụ: Khi học bài " Bảo vệ môi trường" (lớp 4), giáo viên có thể tổ chứccho học sinh điều tra theo nhóm, nhóm này có thể là tập hợp những học sinh ởcùng một xóm để thuận tiện trong việc phối hợp điều tra thực trạng môitrường tại địa phương

c) Thời gian điều tra

- Giáo viên căn cứ vào nội dung điều tra, tình hình thực tế của học sinh, điềukiện của nhà trường và của địa phương để lựa chọn thời gian điều tra cho phùhợp Có thể tiến hành điều tra trước khi học bài đạo đức, điều tra trong khihọc bài đạo đức hoặc sau khi học bài đạo đức đó

- Ví dụ: Khi học bài " Bảo vệ môi trường" ( lớp 4 ), giáo viên có thể giaonhiệm vụ điều tra cho học sinh sau khi học xong tiết 1, sau đó học sinh sẽ tiếnhành điều tra và báo cáo kết quả vào tiết 2

1.3.4 Đánh giá kết quả điều tra

- Ở phương pháp điều tra sau khi học sinh tiến hành điều tra, giáo viên cần tổchức cho các em báo cáo các kết quả mà học sinh đã điều tra được Sau đó,giáo viên tiến hành đánh giá bằng các hình thức:

+ Kiểm tra, đánh giá qua lời nói: giáo viên căn cứ vào kết quả báo cáo củahọc sinh, thông qua việc trả lời các câu hỏi có liên quan trong việc điều tra,giáo viên nhận xét kết quả của học sinh

+ Kiểm tra, đánh giá thông qua quan sát của giáo viên: Giáo viên đánh giádựa trên sự quan sát quá trình học sinh tiến hành điều tra, nhận xét sự tíchcực, hiệu quả của học sinh khi điều tra

+ Kiểm tra, đánh giá thông qua sự phối hợp với các lực lượng giáo dục khác:Giáo viên có thể kết hợp với các lực lượng giáo dục khác cùng đánh giá họcsinh bằng cách gửi các phiếu điều tra để xác nhận kết quả hoặc hỏi ý kiến các

cơ quan, đoàn thể hay gia đình học sinh

- Kiểm tra, đánh giá kết quả điều tra của học sinh là một việc rất quan trọng.Qua đó, có thể rút ra những kinh nghiệm hay những thiếu sót của học sinh,động viên khích lệ kịp thời các em Từ đó, tích lũy được vốn kinh nghiệmsống cho các em

1.3.5 Yêu cầu sư phạm

Để phương pháp tổ chức điều tra mang lại hiệu quả giáo dục cao, khidạy học giáo viên cần chú ý những yêu cầu sư phạm cơ bản sau:

- Nội dung điều tra phải phù hợp với bài học đạo đức, phù hợp với đặc điểmtâm sinh lý, khả năng, kinh nghiệm của học sinh Tiểu học, điều kiện thực tếxung quanh, mang tính hiện thực; tránh những công việc điều tra vượt quákhả năng của học sinh

- Công việc điều tra phải mang ý nghĩa xã hội nhất định, khi đó nó mới có tácdụng giáo dục thiết thực

- Cần có phiếu điều tra, báo cáo (nếu cần) phát cho các em để ghi lại kết quảcho thuận lợi và dựa vào đó để trình bày trước lớp

- Việc giao nhiệm vụ cần rõ ràng, cụ thể và giúp học sinh hiểu được ý nghĩacủa công việc mình làm

- Giáo viên cần phải có biện pháp để kiểm tra việc học sinh thực hiện công tácđiều tra để đảm bảo tính xác thực công việc điều tra của học sinh như giáoviên trực tiếp, phối hợp với gia đình, đội ngũ tự quản và có biện pháp đánhgiá, động viên kịp thời và khách quan trước kết quả điều tra của các em nhưghi lại nhận xét vào phiếu điều tra, yêu cầu của học sinh trình bày kết quảtrước lớp Ngược lại, nếu không kiểm soát, không đánh giá, giáo viên sẽ tạođiều kiện cho học sinh nói dối

(trình bày những việc mà các em không thực hiện ), hay các em sẽ tham giamột cách thiếu tích cực

- Tránh những hiện tượng như ngại khó, thiếu tin tưởng vào khả năngcủa học sinh

1.4 Phương pháp báo cáo

1.4.1 Khái niệm, ý nghĩa phương pháp báo cáo

Theo tác giả Nguyễn Hữu Hợp," phương pháp báo cáo trong môn Đạođức được hiểu là phương pháp giáo viên tổ chức cho học sinh trình bày quátrình, kết quả thực hiện công việc được giao".[18, 90]

Báo cáo là một trong những phương pháp quan trọng giúp học sinhngoài kỹ năng vận dụng bài học đạo đức vào thực tế, hành vi thực hiện cáccông việc khác nhau theo chuẩn mực hành vi quy định Học sinh còn hìnhthành cho mình kỹ năng viết báo cáo, kỹ năng trình bày một vấn đề, biết bảo

vệ ý kiến bản thân, tinh thần tự phê, biết lắng nghe ý kiến của người khác

Phương pháp này thường được vận dụng ở tiết 2 nếu sau tiết 1, học sinh

đã thực hiện các nhiệm vụ điều tra Bởi vì, nhờ có điều tra mà các em có được

số liệu, kết quả để trình bày, báo cáo

Ví dụ: Sau khi thực hiện việc điều tra một số công trình công cộng tại địaphương ( bài 11 " Giữ gìn các công trình công cộng" – lớp 4 ), ở tiết 2, họcsinh báo cáo những kết quả cụ thể, như tên, địa điểm của các công trình côngcộng, những công việc cần làm để giữ gìn các công trình công cộng

Báo cáo có tác dụng to lớn trong việc hình thành ở học sinh hành vi,thói quen đạo đức như mục tiêu quan trọng nhất trong quá trình dạy học mônĐạo đức Macaraco từng nói: " Dù anh có xây dựng bao nhiêu những quanniệm đứng đắn về điều phải làm, nhưng tôi có quyền nói với các anh rằng,anh chẳng giáo dục được gì nếu anh không có giáo dục thói quen cho các em"[1;9] Trong đời sống con người, thói quen tồn tại như một nếp sống bềnvững, mà học sinh Tiểu học, thói quen càng có ý nghĩa quan trọng vì hành vicủa học sinh Tiểu học chưa có tính bền vững cao Việc rèn luyện thói quentích cực cho các em ngay từ nhỏ sẽ là cơ sở thuận lợi để hình thành những néttính cách tốt phù hợp với đạo đức xã hội

Theo triết học Mác – Lênin, đạo đức có chức năng điều chỉnh hành vigiúp con người vươn tới chân, thiện, mỹ Thông qua việc báo cáo se giúp các

em điều chỉnh hành vi một cách phù hợp, khiến cho việc thực hiện hành viđạo đức mang tính mềm dẻo, phù hợp với cuộc sống luôn thay đổi Qua kinhnghiệm thực tế đạt được, các em có thái độ, trách nhiệm với những vấn đề mà

xã hội quan tâm giải quyết, định hướng cho hành vi của các em thêm phù hợpmang tính tự giác cao

Vận dụng phương pháp báo cáo trong dạy học môn Đạo đức còn gópphần giải quyết tốt mục tiêu dạy học của môn học này, cụ thể:

Thông qua báo cáo, học sinh sẽ được củng cố, mở rộng những tri thứcđạo đức cơ bản, sơ đẳng và các chuẩn mực hành vi đạo đức, tích lũy được vốnkinh nghiệm sống thông qua việc tiếp xúc với hoàn cảnh thực tế, khiến trithức đạo đức không chỉ còn là trên sách vở

Thông qua báo cáo góp phần giáo dục thái độ tình cảm đạo đức cho họcsinh ( đó là những rung động, xúc cảm đối với hiện thực xung quanh), làmcho các em biết yêu, biết ghét, có thái độ đúng đắn và có thể lớn hơn là biếtđấu tranh với các hiện tượng phức tạp trong đời sống xã hội Nói cách khác,thông qua báo cáo, học sinh sẽ có kỹ năng trình bày một vấn đề, biết bảo vệ ýkiến bản thân Qua đó hình thành và phát triển những xúc cảm và tình cảmđạo đức tích cực với các chuẩn mực hành vi đạo đức và đặc biệt là các đốitượng trong mối quan hệ hàng ngày.

Việc báo cáo giúp các em định hướng được việc thực hiện các thao táchoạt động đạo đức trong học tập, trong sinh hoạt cuộc sống hàng ngày cóđược thói quen đạo đức bền vững

Vì vậy, muốn hình thành và rèn luyện hành vi đạo đức cho các em thìđiều tất yếu phải giúp các em đưa ra những kiến thức đã học thâm nhập vàothực tế cuộc sống hàng ngày thông qua việc tổ chức cho các em thực hiệnnhững hành vi trong thực tế cuộc sống

1.4.2 Các bước tiến hành

Phương pháp báo cáo có thể tiến hành theo các bước sau:

a)Bước 1: Chuẩn bị

Sự chuẩn bị này bao gồm những công việc của giáo viên và của học sinh

 Chuẩn bị của giáo viên:

- Xác định nội dung báo cáo: giáo viên cần căn cứ vào nhiệm vụ mà học sinhthực hiện (điều tra), xác định nội dung báo cáo của học sinh Giáo viên cầnthiết kế phiếu báo cáo và hướng dẫn các em cách viết, trình bày báo cáo, quyđịnh thời gian dành cho mỗi báo cáo

- Xác định hình thức báo cáo: giáo viên có thể dự kiến trước những học sinh

sẽ báo cáo ( nếu nhiệm vụ trước đó được giao cho từng cá nhân học sinh),thời gian dành cho báo cáo của học sinh

 Chuẩn bị của học sinh:

Dựa vào nhiệm vụ được giao, yêu cầu của giáo viên về nội dung, hình thứctrình bày bản báo cáo, thời gian cho phép , học sinh chuẩn bị báo cáo củamình ở nhà một cách chi tiết

Báo cáo của học sinh càng có sức thuyết phục nếu có những bức ảnh, bức

vẽ, hiện vật minh họa

b) Bước 2: Bước tiến hành

- Giáo viên nhắc lại nhiệm vụ của học sinh ( thường đã được giao ở tiết 1) vàyêu cầu học sinh trình bày kết quả trước lớp

- Đại diện các tổ, các nhóm ( nếu công việc được thực hiện theo tổ, theonhóm) hoặc theo cá nhân học sinh lần lượt báo cáo trước lớp ( theo mẫu đã dựkiến) Sau mỗi báo cáo, những học sinh khác có thể bổ sung hoặc nêu nhậnxét, góp ý có tính chất rút kinh nghiệm

- Giáo viên tổ chức cho lớp thảo luận những vấn đề rút ra được từ báo cáo

Ví dụ, sau khi học sinh báo cáo kết quả điều tra về thực trạng ô nhiễm môitrường; giáo viên tổ chức cho các em thảo luận về việc giải pháp góp phần làgiảm ô nhiễm môi trường

c)Bước 3: Bước tổng kết

Giáo viên nhận xét, tổng kết ngắn gọn, đặc biệt nhấn mạnh đến chương trìnhhành động sau báo cáo

1.4.3 Phương tiện

Ở phương pháp báo cáo, phương tiện dạy học đó là phiếu báo cáo Ngoài

ra, khi cho học sinh thực hành các hoạt động khác thì giáo viên cần tính đếncác vật liệu cần thiết cho việc thực hiện báo cáo như tranh ảnh, mô hình Phiếu báo cáo được thiết kế thích hợp để giúp học sinh ghi lại kết quả chothuận lợi, sau đó trình bày trước lớp và nộp lại cho giáo viên

Ví dụ: Sau khi học sinh học xong bài đạo đức " Bảo vệ tài nguyên thiênnhiên" ( lớp 5), giáo viên tổ chức cho học sinh báo cáo kết quả điều tra vềthực trạng rừng tại địa phương em

Phiếu báo cáo bài đạo đức " Bảo vệ tài nguyên thiên nhiên" (lớp 5), có thểđược thiết kế như sau:

Căn cứ vào số lượng học sinh tham gia báo cáo có thể báo cáo theo lớp,theo nhóm, theo tổ hoặc theo cá nhân học sinh

1.4.4 Kiểm tra, đánh giá kết quả báo cáo

Ở phương pháp báo cáo, học sinh trình bày vấn đề, bảo vệ ý kiến bảnthân và lắng nghe ý kiến của người khác liên quan đến chuẩn mực hành vi

Vì vậy, việc tổ chức cho học sinh báo cáo kết quả điều tra góp phần đánh giá

1 Địa bàn điều tra:

2 Thời gian thực hiện:

3 Kết quả điều tra:

a) Thực trạng rừng tại địa phương:

b) Những ảnh hưởng tới môi trường:

c) Những biện pháp để bảo vệ rừng:

4 Một số đề nghị:

Nhóm trưởng kí tên

chính xác hơn về chuẩn mực hành vi của các em Để kiểm tra, đánh giá kếtquả báo cáo, giáo viên có thể có các biện pháp sau:

- Kiểm tra, đánh giá qua lời nói: Giáo viên kiểm tra, đánh giá kết quả báo cáoqua việc học sinh báo cáo kết quả điều tra

- Kiểm tra, đánh giá thông qua quan sát của giáo viên: Giáo viên cần có sựquan sát hành vi, lời nói, cử chỉ, việc làm của học sinh hay nghiên cứu kết quảhoạt động do học sinh thực hiện trong thực tiễn cuộc sống của mình

- Kiểm tra, đánh giá thông qua lực lượng giáo dục: Để đánh giá chính xác hơn

về hành vi của học sinh tại gia đình, giáo viên có thể gửi " Phiếu thăm dò ýkiến gia đình" theo bài học đạo đức cho gia đình học sinh Hoặc theo xácnhận của các lực lượng giáo dục khác như tổ trưởng tổ dân phố, các cơ quanđoàn thể có liên quan

Kiểm tra, đánh giá có ý nghĩa rất quan trọng trong việc giáo dục họcsinh Vì vậy cần kiểm tra, đánh giá một cách kịp thời, đúng đối tượng, đúngmức độ để động viên kịp thời những hành vi, việc làm tốt của học sinh và sửachữa những sai lầm mắc phải

1.4.5.Yêu cầu sư phạm

Để phương pháp báo cáo mang lại hiệu quả giáo dục cao, trong khi dạyhọc giáo viên cần chú ý những yêu cầu cơ bản sau:

- Nội dung báo cáo phải bám sát nhiệm vụ được giao, phải phản ánh một cáchtrung thực kết quả đạt được

- Cần tạo điều kiện cho học sinh tham gia góp ý, thảo luận để rút kinh nghiệm

và làm sâu sắc thêm ý nghĩa giáo dục của báo cáo

- Giáo viên cần có các biện pháp kiểm tra tính thực tế của các báo cáo và đánhgiá kịp thời, khách quan, công bằng

1.5 Mối quan hệ giữa phương pháp điều tra và phương pháp báo cáo

Phương pháp điều tra và phương pháp báo cáo là hai phương pháp tồntại độc lập, có thể điều tra không báo cáo hoặc báo cáo không điều tra Tuynhiên chúng lại có mối quan hệ mật thiết với nhau, hỗ trợ cho nhau trong quátrình dạy học môn đạo đức Điều tra là cơ sở, là tiền đề hỗ trợ cho việc báocáo Ngược lại, báo cáo sẽ là kết luận, đánh giá quá trình thực hiện công việcđiều tra Và nếu không có điều tra thì cũng không thể có báo cáo Ví dụ trongbài " Bảo vệ môi trường", sau khi thực hiện việc điều tra để nắm được thựctrạng môi trường tại địa phương, ở tiết 2, học sinh tiến hành báo cáo nhữngkết quả cụ thể, như thực trạng môi trường nước, không khí, vấn đề về rác thải

Theo lí luận chung, các hình thức tổ chức dạy học môn đạo đức được

phân biệt với nhau bởi số lượng học sinh tham gia (dạy học cá nhân, theo nhóm, cả lớp), không gian (dạy học trên lớp, tại hiện trường, học ở nhà ), thời

gian tiến hành (dạy học nội khoá, ngoại khoá), mục đích chính của bài học (bài

hình thành tri thức mới – tiết 1, bài thực hành kỹ năng, hành vi – tiết 2)

Cũng như các môn học khác, bài trên lớp được coi là hình thức tổ chứcdạy học cơ bản môn đạo đức Bên cạnh đó, các hình thức tổ chức dạy học

khác như dạy học tại hiện trường, tham quan, hoạt động ngoại khoá cũngđược vận dụng vào quá trình dạy học môn đạo đức.

Sự vận động bên trong của quá trình dạy học môn đạo đức từ mục tiêumôn học đến kết quả dạy học được thực hiện qua các bài lên lớp, qua việc họcsinh tự giác thực hiện hành vi ở mọi nơi, tổ chức cho các em tham quan, thamgia các hoạt động ngoại khoá Còn các hình thức tổ chức dạy học môn đạođức là sự vận động bên ngoài của quá trình này

1.6.2 Một số hình thức tổ chức dạy học môn Đạo đức

1.6.2.1 Bài lên lớp

Như đã nêu ở trên, mỗi bài đạo đức ở tiểu học được thực hiện trong 2 tiết,cho nên, ở đây, cần làm rõ 2 tiết này

1.6.2.1.1 Bài lên lớp tiết 1

* Một số đặc điểm riêng của bài lên lớp tiết 1

a) Mục tiêu chủ yếu của bài lên lớp tiết 1 là học sinh nắm vững những tri

thức cơ bản về chuẩn mực hành vi đạo đức, tức là học sinh nêu lên được yêu

cầu của chuẩn mực hành vi, sự cần thiết và cách thực hiện nó

b) Để đạt được mục đích này, bài lên lớp tiết 1 được tổ chức theo logic:

trước hết, hình thành ở học sinh một biểu tượng cụ thể về chuẩn mực hành viđạo đức, từ đó giúp các em đi đến khái quát về chuẩn mực cần thực hiện (yêucầu của chuẩn mực); tiếp theo, tổ chức cho học sinh phát hiện bản chất củachuẩn mực hành vi (sự cần thiết và cách thực hiện chuẩn mực đó); cuối cùng,cho các em tập vận dụng bài học như liên hệ thực tế, hay làm một số bài tậpkhác nhau, thực hiện hành vi

Như vậy, ngoài việc hình thành tri thức đạo đức, bài lên lớp tiết 1 còn cókhả năng giáo dục ở học sinh thái độ, kỹ năng, hành vi đạo đức

c) Nhằm giải quyết nhiệm vụ hình thành ý thức đạo đức, chủ yếu vận dụng

những phương pháp dạy học tác động lên lí trí, tình cảm của học sinh, như kể

chuyện, đàm thoại, thảo luận nhóm, nêu gương Tuy nhiên, bên cạnh nhữngphương pháp này, còn vận dụng những phương pháp khác như trò chơi, tổchức cho học sinh làm việc cá nhân

d) Bài lên lớp tiết 1 giúp học sinh lĩnh hội những tri thức liên quan đến bàiđạo đức mới và, có thể nói, giữa bài đạo đức trước và bài mới hầu như không

có mối liên hệ, do chúng thuộc các chủ đề khác nhau (tuy vậy, cũng tồn tạimột số ít bài đạo đức liền nhau cùng chủ đề) Do đó, điểm khác biệt trong

kiểm tra bài cũ ở bài lên lớp tiết 1 ở đây là: những tri thức, thái độ, kỹ năng,

hành vi được kiểm tra, nói chung, không mang tính chất chuẩn bị cho bài mới

Để chuẩn bị cho bài mới, cần kiểm tra tri thức, thái độ, hành vi của những bàihọc trước cùng chủ đề (theo tính đồng tâm)

* Quy trình tổ chức bài lên lớp tiết 1

Bài lên lớp tiết 1 được tiến hành theo các bước khác nhau, cụ thể như sau

a) Kích thích học sinh tập trung chú ý, chuẩn bị cho bài học

- Duy trì trật tự

- Chuẩn bị sách, vở đạo đức (nếu cần)

b) Kiểm tra bài cũ và huy động vốn kinh nghiệm cũ của học sinh

- Tổ chức kiểm tra bài cũ:

+ Kiểm tra tri thức, thái độ, kỹ năng, hành vi;

+ Yêu cầu học sinh nộp các bản báo cáo về kết quả điều tra, rèn luyện, sưutầm (nếu có);

- Đàm thoại ngắn gọn về nội dung nào đó đã học liên quan tới việc nắm bắtbài mới

c) Nêu vấn đề và các nhiệm vụ của bài mới

- Từ nội dung đã học dẫn dắt học sinh đến bài mới sắp học một cách tự nhiên;

- Nêu rõ những mục tiêu cần đạt một cách ngắn gọn.

d) Giúp học sinh lĩnh hội những tri thức cần thiết về chuẩn mực hành vi

- Hình thành ở các em một biểu tượng cụ thể về chuẩn mực hành vi (thôngqua truyện kể, tình huống, thông tin, tư liệu );

- Giúp học sinh hiểu rõ bản chất của chuẩn mực hành vi - sự cần thiết và cáchthực hiện chuẩn mực hành vi

e) Củng cố bài học

- Liên hệ thực tế: Giúp học sinh đối chiếu bài học đạo đức với thực tiễn,trong đó có hành vi, việc làm của bản thân, và rút ra kết luận cần thiết từ việcliên hệ này

- Làm bài tập đạo đức: Tổ chức cho học sinh vận dụng tri thức về bài học đạođức vừa học để nhận xét hành vi, hay xử lý các tình huống đạo đức, bày tỏthái độ đối với những ý kiến liên quan, thực hiện hành vi

- Các bước nêu trên chỉ là một phương án gợi ý, nó được coi là phổ biến hơn

cả, nhưng không nhất thiết phải vận dụng máy móc ở mọi bài đạo đức Tức là,trên thực tế, không bắt buộc phải tuân thủ chặt chẽ như vậy Giáo viên cầnvận dụng sáng tạo để thiết kế bài lên lớp sao cho phù hợp, điều này phù thuộcvào chủ đề bài đạo đức, hình thức giới thiệu mẫu hành vi, khả năng nhận thứccủa học sinh, khả năng sư phạm của giáo viên, điều kiện thực tế ở địaphương Tuy vậy, cấu trúc của bất kì bài lên lớp nào cũng phải hợp lý, phùhợp logic của nó

- Các bước cơ bản của bài tiết 1 có mối liên quan mật thiết với nhau, hỗ trợcho nhau, cho nên cần bảo đảm sự thống nhất giữa chúng

* Việc chuẩn bị, tiến hành và đánh giá, rút kinh nghiệm bài lên lớp tiết 1

a) Việc chuẩn bị

Để tiến hành bài tiết 1, trước hết cần chuẩn bị chu đáo những công việc cơbản sau đây

a.1 Ý thức rõ về mục tiêu chính của bài lên lớp tiết 1

Mục tiêu của bài đạo đức được xác định chung khi soạn giáo án nhưng giáoviên cần ý thức được rằng, mục tiêu chính của tiết 1 là học sinh tiểu học nắmvững những tri thức cần thiết về chuẩn mực hành vi (mục tiêu này có tác dụngđịnh hướng cho các hoạt động được giáo viên tổ chức cho học sinh trong quátrình dạy học tiết 1)

Mục tiêu chủ yếu của bài lên lớp tiết 1 là học sinh nêu được những tri thức vềchuẩn mực hành vi, như:

- Yêu cầu của chuẩn mực hành vi;

- Sự cần thiết thực hiện chuẩn mực hành vi: ý nghĩa, tác dụng của việc thựchiện chuẩn mực và tác hại của việc làm trái;

- Cách thực hiện chuẩn mực hành vi: những việc cần làm và những việc cầntránh

a.2 Xác định nội dung của bài lên lớp

Nội dung của bài lên lớp tiết 1được quy định bởi những mục tiêu đã xác định,phù hợp với tính chất của bài đạo đức, đặc điểm tâm sinh lý, khả năng, kinhnghiệm của học sinh, những điều kiện thực tế xung quanh Vì vậy việc xácđịnh nội dung đúng đắn là có tầm quan trọng đặc biệt

Nội dung của bài lên lớp tiết 1 có thể bao gồm:

- Nội dung của mẫu hành vi: Giáo viên cần quyết định, sẽ giới thiệu mẫu hành

vi tích cực hay tiêu cực, thông qua hình thức gì - truyện kể hay tình huống

đạo đức, tranh, ảnh (từ mẫu hành vi này, giáo viên tổ chức cho học sinhkhái quát thành bài học đạo đức)

- Nội dung bản chất của chuẩn mực hành vi: Ở đây, giáo viên cần xác định được những nội dung liên quan đến các câu hỏi là, tại sao các em thực hiện chuẩn mực hành vi đạo đức đó và cần thực hiện nó như thế nào.

- Nội dung củng cố, luyện tập: Giáo viên cần dự kiến cụ thể về những tấm

gương, hành vi của học sinh hay của người khác, những sự vật, hiện tượng cóthực xung quanh liên quan đến bài đạo đức sẽ được nêu ra khi liên hệ thực tếcùng những kết luận cần rút ra từ đó; xây dựng nội dung bài tập thực hành,như: hành vi đạo đức để học sinh nhận xét, hay tình huống đạo đức để các em

xử lý, ý kiến để học sinh bày tỏ thái độ, một số công việc cụ thể để chúngthực hiện

- Ngoài ra, giáo viên cần xác định nội dung của các phương tiện trực quan,các loại phiếu học tập (nếu cần)

a.3 Lựa chọn các phương pháp, hình thức tổ chức, chuẩn bị các phương tiện

dạy học

Phương pháp, phương tiện, hình thức tổ chức dạy học giúp cho nội dung bàihọc được chuyển tải vào ý thức và thành hành động của học sinh và nhờ đó,mục tiêu bài lên lớp sẽ đạt được Việc thực hiện bài lên lớp có hiệu quả vàchất lượng hay không phụ thuộc rất nhiều vào phương pháp, phương tiện,hình thức tổ chức dạy học được lựa chọn

Khi lựa chọn phương pháp, cần xác định rõ:

- Những phương pháp nào thích hợp có thể sử dụng cho dạy học bài lên lớptiết 1;

- Cần lựa chọn những phương pháp nào sẽ có hiệu quả hơn cho bài cụ thể;

- Mỗi phương pháp cần được thực hiện cụ thể như thế nào, tương ứng vớiphần nào của bài lên lớp;