Giải pháp quản lý nhà nước về phát triển nông thôn ở tình xiêng khoảng, nước cộng hòa dân chủ nhân dân lào (tt)

Trước thực trạng như vậy, để quản lý vấn đề phát triển nông thôn ở tỉnh Xiêng Khoảng tốt hơn, tác giả chọn đề tài “Giải pháp quản lý nhà nước về phát triển nông thôn ở tỉnh Xiêng Khoảng

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

KHAMLA KEODAVANH

GIẢI PHÁP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÁT TRIỂN

NÔNG THÔN Ở TỈNH XIÊNG KHOẢNG, NƯỚC CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

Luận văn được hoàn thành tại: HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Thị Phượng

Phản biện 1: TS Nguyễn Hoang Quy

Phản biện 2: TS Nguyễn Quang Hồng

Luận văn được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận văn,

Học viện Hành chính quốc gia

Địa điểm: Phòng họp 403 nhà A Hội đồng bảo vệ luận văn thạc sĩ,

Học viện Hành chính quốc gia

Số 77 Nguyễn Chí Thanh, Đống Đa, Hà Nội

Thời gian: vào hồ 14 giờ, ngày 26 tháng 12 năm 2016

Có thể tìm hiểu luận văn tại thư viện Học viện Hành chính quốc gia hoặc trên trang web của Khoa Sau đại học

Học viện Hành chính quốc gia

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài luận văn

Nông thôn là vấn đề quan trọng, không chỉ liên quan đến an ninh lương thực, mà còn liên quan đến nền tảng xã hội, truyền thống của đất nước Trong một xã hội mà dân cư nông thôn và lao động nông nghiệp chiếm đại bộ phận thì việc tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa phải diễn ra có những đặc điểm đặc thù Với các chính sách mới trong nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới, thi hành Luật Đất đai, phát triển kinh tế trang trại, … tạo ra nền tảng cho kinh tế nông nghiệp và nông thôn có nhiều chuyển biến lớn, góp phần làm cho kinh tế đất nước dần đi vào ổn định

Nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào là quốc gia với sản xuất nông nghiệp chủ yếu, diện tích Lào khoảng 26 nghìn km2, trong đó nông thôn chiếm phần lớn Do đó, Đảng nhân dân cách mạng Lào đã đặt vấn đề về công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp và nông thôn là một nhiệm vụ rất quan trọng, có ý nghĩa quyết định quá trình phát triển

Ở nước CHDCND Lào, Xiêng Khoảng là tỉnh có vị trí quan trọng, có tiềm lực phát triển về kinh tế, du lịch, dịch vụ là rất lớn Nơi đây có các địa danh nổi tiếng có tiềm năng về du lịch như cánh đồng Chum Xiêng Khoảng, các căn cứ địa cách mạng thời kháng chiến, Bên cạnh đó có hệ thống đường quốc lộ phát triển, dọc theo đường 13 nối liền với các tỉnh lân cận, rất thuận lợi cho phát triển, giao thương với các vùng trong cả nước Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay tỉnh cũng gặp rất nhiều khó khăn trong việc huy động và tổ chức nguồn lực trong phát triển kinh tế - xã hội của địa phương Ở Xiêng Khoảng do xuất phát điểm là tỉnh có đa phần người dân tham gia vào sản xuất nông nghiệp, đời sống còn nghèo, tập trung phần lớn ở khu vực nông thôn Không những vậy, trong thời gian qua khoảng cách giàu nghèo, sự phát triển không đồng đều giữa khu vực thành

phải có biện pháp, chính sách thúc đẩy phát triển nông thôn, đảm bảo cho các vùng nông thôn trong tỉnh có bước phát triển mới, đáp ứng yêu cầu của đổi mới, thu hẹp khoảng cách giữa các vùng trong tỉnh, đặc biệt là giữa thành thị và nông thôn Do đó việc quản lý nhà nước để thúc đẩy phát triển nông thôn ở tỉnh Xiêng Khoảng càng đặt ra bức thiết Trước thực trạng như vậy, để quản lý vấn đề phát triển nông thôn ở tỉnh Xiêng Khoảng tốt

hơn, tác giả chọn đề tài “Giải pháp quản lý nhà nước về phát triển nông

thôn ở tỉnh Xiêng Khoảng, nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào”, để

làm đề tài luận văn của mình

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn

- Phan Đại Đoàn: “Quản lý xã hội nông thôn nước ta hiện nay - một

số vấn đề và giải pháp”, NXB Chính trị quốc gia, xuất bản 1996 Đề cập vấn đề nông thôn nhưng tác giả tiếp cận theo góc độ quản lý xã hội ở nông thôn, trên cơ sở các vấn đề về xã hội ở nông thôn, tác giả luận văn cũng đã

đề xuất một số giải pháp để quản lý

- Phạm Kim Giao:“Quản lý nhà nước về nông thôn”, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, xuất bản năm 2008 Cũng đề cập vấn đề quản lý nông thôn nhưng tác giả đi theo hướng quản lý nhà nước

- Nguyễn Văn Thụ: “Biến đổi xã hội nông thôn dưới tác động đô thị

hóa và tích tụ ruộng đất”, Nhà xuất bản Đồng Nai, năm 2009 Tác giả đánh giá sự tác động của đô thị hóa đối với vấn đề xã hội ở nông thôn Như vậy cũng đề cập vấn đề nông thôn, tác giả tiếp cận theo hướng những thay đổi

về xã hội ở nông thôn do đô thị hóa

- Đỗ Đức Viên: “Quy hoạch xây dựng và phát triển điểm dân cư nông thôn”, Nxb Xây dựng, năm 1997 Nhằm xây dựng nông thôn mới, tác giả đề cập vấn đề quy hoạch việc xây dựng và phát triển các điểm dân cư

- Luận văn của Phôm Ma với đề tài “Nền kinh tế hàng hóa nông

pháp” bảo vệ năm 2001 tại Hà Nội Luận văn tiếp cận theo hướng phát triển kinh tế hàng hóa nông nghiệp của tỉnh Khăm Muộn

- Luận văn của Xổmchay Phếtxỉnuồn với đề tài “Vai trò của Nhà nước trong việc nâng cao mức sống và phát triển nông thôn đồng bằng Xêbăng Phay, Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào” bảo vệ năm 2003 tại Hà Nội Tác giả đề cập việc phát triển nông thôn đồng bằng Xêbăng Phay dưới tác động của nhà nước trong việc nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người dân vùng đồng bằng này

Như vậy, có rất nhiều công trình nghiên cứu về vấn đề nông nghiệp, nông thôn, nhưng mỗi công trình tiếp cận ở các các góc độ khác nhau Đến nay chưa có công trình nào nghiên cứu chuyên sâu về QLNN về phát triển nông thôn ở tỉnh Xiêng Khoảng, nhưng những công trình trên đều có giá trị tham khảo trong việc nghiên cứu và làm rõ hơn các vấn đề về quản lý nhà nước về phát triển nông thôn ở tỉnh Xiêng Khoảng cả về phương diện

lý luận, thực tiễn và đưa ra cách thức, biện pháp giải quyết các vấn đề của luận văn

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn

- Mục đích:

Trên cơ sở lý luận, nghiên cứu thực trạng quản lý nhà nước về phát triển nông thôn ở tỉnh Xiêng Khoảng, Luận văn đề xuất một số giải pháp tăng cường quản lý của nhà nước về vấn đề này, từng bước nâng cao mức sống cho người dân vùng nông thôn tỉnh Xiêng Khoảng

- Nhiệm vụ:

+ Làm rõ hệ thống lý luận về quản lý nhà nước về phát triển nông thôn + Đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về phát triển nông thôn ở tỉnh Xiêng Khoảng

+ Đề xuất một số giải pháp nhằm tăng cường sự quản lý của nhà

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

- Đối tượng nghiên cứu: Là toàn bộ nội dung quản lý nhà nước về

phát triển nông thôn

- Phạm vi nghiên cứu: Đề tài Luận văn tập trung nghiên cứu quản lý

nhà nước về phát triển nông thôn trên địa bàn tỉnh Xiêng Khoảng giai đoạn

- Phương pháp nghiên cứu:

Luận văn sử dụng phương pháp khảo sát, thống kê, phân tích đánh giá, phương pháp so sánh số liệu, phương pháp chuyên gia để làm rõ các vấn đề cần nghiên cứu

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

Kết quả nghiên cứu của Luận văn sẽ góp phần hoàn thiện lý luận về quản lý nhà nước trong công tác phát triển nông thôn

Kết quả nghiên cứu của luận văn còn có thể làm tài liệu tham khảo cho việc giảng dạy, nghiên cứu trong các cơ sở giảng dạy về quản lý nhà nước trong lĩnh vực phát triển nông thôn ở các cơ sở giảng dạy công chức Lào

Ngoài ra, kết quả nghiên cứu của luận văn còn cung cấp cho các nhà quản lý tại Lào những bài học kinh nghiệm quý giá trong việc vận dụng về

quản lý nhà nước về nông thôn nói chung, tỉnh Xiêng Khoảng nói riêng

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần Mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn được kết cấu thành 3 chương:

Chương 1 Cơ sở lý luận về quản lý nhà nước đối với phát triển nông thôn

Chương 2 Thực trạng quản lý nhà nước về phát triển nông thôn ở tỉnh Xiêng Khoảng, nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào

Chương 3 Phương hướng và giải pháp tăng cường quản lý nhà nước

về phát triển nông thôn ở tỉnh Xiêng Khoảng, nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN 1.1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN 1.1.1 Khái niệm, đặc điểm và vai trò của nông thôn

1.1.1.1 Khái niệm nông thôn

Nông thôn là bộ phận quan trọng cấu thành đời sống xã hội của đất nước Đây là môi trường hình thành, phát triển và thúc đẩy các hoạt động kinh tế - xã hội, đời sống sinh hoạt của cộng đồng dân cư nông thôn đáp ứng nhu cầu sản xuất, văn hóa tinh thần của người nông dân Nông thôn cũng là nơi phát huy và duy trì bản sắc văn hóa dân tộc bền vững nhất

1.1.1.2 Đặc điểm của nông thôn

- Toàn bộ những người trồng trọt và những gia đình của họ, trong cộng đồng thường có một số người làm nghề phi nông nghiệp; Môi trường

tự nhiên ưu trội hơn môi trường xã hội nhân văn, mối quan hệ trực tiếp với

tự nhiên; Những nông trại mở rộng hay những cộng đồng nhỏ, văn minh nông nghiệp tương phản với kích cỡ cộng đồng

- Trong cùng một đất nước và ở một giai đoạn phát triển như nhau mật độ thường thấp hơn so với cộng đồng đô thị; So với dân cư đô thị, những cộng đồng ở nông thôn thuần nhất hơn về các đặc điểm chủng tộc

và tâm lý; Sự khác biệt và phân tầng xã hội ở nông thôn ít hơn ở đô thị

- Mức độ tương tác đối với mỗi người thấp hơn, phạm vi tác động hẹp hơn, có sự ưu trội của những mối quan hệ bền chắc tương đối và tính

cá biệt Có mối quan hệ tương đối đơn giản và chân thành, tự nhiên

1.1.1.3 Vai trò của nông thôn trong sự phát triển kinh tế - xã hội

- Nông thôn sản xuất ra những sản phẩm thiết yếu cho dân cư, nguyên liệu cho công nghiệp và xuất khẩu

- Nông nghiệp là khu vực cung cấp lao động cho sự phát triển của công nghiệp và đô thị Quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa một mặt tạo ra nhu cầu rất lớn về lao động, mặt khác lực lượng lao động được giải phóng trong nông nghiệp ngày càng nhiều

- Những nước có lợi thế về đất đai, thời tiết, khí hậu thì nông nghiệp giữ vị trí khá quan trọng trong việc sản xuất và xuất khẩu để mang về ngoại tê

- Nông nghiệp, nông thôn là thị trường tiêu thụ rộng lớn của công nghiệp

- Nông nghiệp và nông thôn có vai trò to lớn đối với sự phát triển bền vững của môi trường Phát triển kinh tế nông thôn cho phép khai thác

và sử dụng hợp lý các nguồn tài nguyên thiên nhiên, đồng thời bảo vệ chúng trong quá trình sử dụng

Nông nghiệp, kinh tế nông thôn và phát triển đời sống của người dân nông thôn được đảm bảo sẽ góp phần ổn định chính trị - xã hội, giữ vững

an ninh trật tự, thúc đẩy xây dựng nông thôn mới và từng từng bước đô thị hóa nông thôn

- Các điểm dân cư nông thôn là bộ phận quan trọng cấu thành đời sống xã hội của đất nước

1.1.2 Khái niệm, đặc điểm, vai trò của phát triển nông thôn

1.1.2.1 Khái niệm phát triển nông thôn

Phát triển nông thôn là quá trình phát triển kinh tế nông nghiệp, công nghiệp và dịch vụ tại địa bàn nông thôn nhằm phát triển kinh tế, văn hóa,

xã hội, cải thiện đời sống, cân bằng việc quy hoạch và phát triển nông thôn một cách toàn diện Quá trình này được tiến hành từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, từ hẹp đến rộng, là quá trình chuyển đổi hết sức phức tạp, khó khăn và lâu dài

1.1.2.2 Đặc điểm của phát triển nông thôn

Thứ nhất, dân cư ở nông thôn cư trú tập trung trong nhiều hộ gia đình gắn kết với nhau trong sản xuất

Thứ hai, kinh tế nông thôn chủ yếu là kinh tế nông nghiệp mang nhiều yếu tố tự nhiên

Thứ ba, chính trị ở nông thôn: ngoài hệ thống chính quyền xã, ấp, thôn, bản do Nhà nước điều hành trên cơ sở pháp luật còn có hệ thống cương vị chức sắc trong dòng tộc, già làng,…

Thứ tư, văn hoá nông thôn chủ yếu là văn hoá dân gian, thông qua lễ, hội…

1.1.2.3 Vai trò của phát triển nông thôn

Một là, phát triển nông thôn đảm bảo cho quá trình sản xuất, cung cấp lương thực, thực phẩm và các nguyên liệu gia dụng khác cho đời sống con người

Hai là, sự phát triển của kinh tế nông thôn sẽ góp phần tạo ra những tiền đề quan trọng và thực hiện có hiệu quả tiến trình CNH-HĐH

Ba là, phát triển nông thôn là nhân tố kích thích các ngành phi nông nghiệp phát triển

Bốn là, phát triển bền vững nông thôn góp phần to lớn trong việc bảo

vệ và sử dụng tiết kiệm, hiệu quả tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ môi trường sinh thái

Năm là, góp phần ổn định chính trị xã hội, an ninh trật tự được giữ vững Sáu là, sự phát triển của kinh tế nông thôn sẽ tạo cơ sở vật chất cho

sự phát triển văn hoá ở nông thôn

1.1.3 Các tiêu chí đánh giá phát triển nông thôn

Một là, tiêu chí về hạ tầng kinh tế kỹ thuật, bao gồm giao thông, thủy lợi, điện

Hai là, tiêu chí về cơ sở vật chất, bao gồm trường học, nhà văn hóa,

Ba là, tiêu chí về kinh tế, bao gồm thu nhập bình quân, tỷ lệ hộ nghèo, tỷ lệ lao động

Bốn là, tiêu chí về văn hóa, giáo dục, y tế, bao gồm phổ cập giáo dục, tỷ

lệ tham gia bảo hiểm xã hội, y tế, tỷ lệ bản văn hóa, tỷ lệ hộ dùng nước sạch

Năm là, tiêu chí về môi trường, bao gồm các hoạt động không làm giảm môi trường, chất thải và nước thải được xử lý Nghĩa trang đúng quy hoạch

1.2 QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN 1.2.1 Khái niệm và đặc điểm quản lý nhà nước về phát triển nông thôn

Quản lý nhà nước là thuật ngữ có nhiều cách hiểu, nhưng có thể thống nhất rằng: Quản lý nhà nước là thuật ngữ chỉ hoạt động thực hiện quyền lực nhà nước của các cơ quan trong bộ máy nhà nước nhằm thực hiện các chức năng đối nội và đối ngoại của Nhà nước trên cơ sở các quy luật phát triển - xã hội, nhằm mục đích ổn định và phát triển đất nước

+ Chủ thể quản lý nhà nước là cơ quan nhà nước, bao gồm cơ quan lập pháp, cơ quan hành pháp và cơ quan tư pháp;

+ Khách thể của quản lý nhà nước là các quá trình xã hội (trật tự quản lý nhà nước, trật tự xã hội do pháp luật quy định) và hoạt động của con người;

+ Quản lý nhà nước là hoạt động chấp hành và điều hành

Quản lý nhà nước về phát triển nông thôn là sự tác động có tổ chức

và điều hành bằng quyền lực nhà nước thông qua một bộ máy quản lý của Nhà nước đối với các lĩnh vực, các hoạt động kinh tế - xã hội ở nông thôn nhằm phát triển nông thôn theo mục tiêu đã định trước

1.2.2 Nội dung quản lý nhà nước về phát triển nông thôn

- Ban hành văn bản quản lý nhà nước về phát triển nông thôn, gồm 2 loại văn bản cơ bản là văn bản quy phạm pháp luật và văn bản hành chính

- Xây dựng bộ máy quản lý nhà nước về phát triển nông thôn Chính phủ thành lập Ban chủ nhiệm Chương trình mục tiêu quốc gia xóa đói giảm nghèo và phát triển nông thôn giai đoạn 2006 - 2015, do phó Thủ tướng Chính phủ làm Trưởng Ban, chủ nhiệm Chương trình; Bộ kế hoạch

và Đầu tư, Bộ Lao động và phúc lợi xã hội là cơ quan thường trực Các cơ quan quản lý chương trình quốc gia và xóa đói giảm nghèo và phát triển nông thôn ở các tỉnh miền núi gồm một số bộ, ban ngành có liên quan

- Đổi mới hoạt động của các thành phần kinh tế ở nông thôn khuyến khích kinh tế hộ gia đình; Kinh tế tư nhân, doanh nghiệp phục vụ nông nghiệp, nông thôn; Kinh tế nhà nước ở nông thôn

- Quản lý quy hoạch, xây dựng các điểm dân cư nông thôn Nhà nước phải có chức năng định hướng, quy hoạch trên cơ sở khoa học, hợp lý, phù hợp với từng vùng, từng điều kiện tự nhiên, xã hội khác nhau để quản lý

và khai thác có hiệu quả các thế mạnh, tạo động lực, tiền đề cho phát triển kinh tế nông thôn

- Quản lý xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - kỹ thuật và hạ tầng xã hội nông thôn Nó đã trở thành động lực chính trong phát triển, nó làm thay đổi bộ mặt nông thôn của cư dân nông thôn

- Đầu tư nguồn lực cho phát triển nông thôn Đầu tư nguồn lực cho phát triển nông thôn đòi hỏi có sự vào cuộc của các cơ quan nhà nước, nguồn lực ở đây bao gồm cả về nhân lực, vật lực, tài chính, cơ chế, chính sách cho phát triển,… tất cả các nhân tố này phải được chú trọng và đồng

bộ trong từng thời kỳ và ở từng địa phương nhất định, từ đó cần có sự quản lý khoa học của nhà nước

1.2.3 Vai trò của quản lý nhà nước về phát triển nông thôn

Quản lý nhà nước đối với phát triển nông thôn đóng vai trò định hướng chiến lược cho sự phát triển nông thôn

Quản lý nhà nước đối với phát triển nông thôn đóng vai trò điều chỉnh các mối quan hệ trong nội bộ nông nghiệp, nông thôn và giữa nông nghiệp, nông thôn với các lĩnh vực khác của nền kinh tế

Quản lý nhà nước đối với phát triển nông thôn có vai trò hỗ trợ giúp

đỡ kinh tế hộ gia đình, kinh tế trang trại, hợp tác xã dịch vụ và các loại hình tổ chức sản xuất khác trong nông nghiệp, nông thôn

1.3 CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC

VỀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN

- Điều kiện tự nhiên, có ảnh hưởng lớn đến công tác quản lý nhà nước về phát triển nông thôn

- Điều kiện kinh tế - xã hội, thúc đẩy hoặc cản trở sự sự phát triển của địa phương, tác động trực tiếp đến quản lý nhà nước

- Điều kiện về nguồn nhân lực Lực lượng lao động dồi dào là yếu tố thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội nhưng điều kiện thu nhập còn thấp, việc làm còn thiếu, gây sức ép lớn cho xã hội

- Điều kiện về xu thế hội nhập Hội nhập bên cạnh những cơ hội là những thách thức cho việc quản lý nhà nước về phát triển nông thôn

Tiểu kết chương 1

Để đảm bảo cho sự phát triển bền vững ở các vùng nông thôn hiện nay, vấn đề quan trọng nhất là sự quản lý chặt chẽ của các cơ quan nhà nước Công tác quản lý nhà nước được chú trọng và quan tâm thì các vấn

đề khác của nông thôn được đầu tư và phát triển toàn diện, nâng cao được mức sống của người dân, phát huy mọi nguồn lực trong phát triển nông thôn Trên cơ sở các nội dung quản lý nhà nước chung nhất về nông nghiệp và phát triển nông thôn sẽ tìm hiểu thực trạng công tác quản lý nhà nước về phát triển nông thôn ở tỉnh Xiêng Khoảng, nước CHDCND Lào ở chương 2