Năng lực công chức văn phòng – thống kê các xã miền núi tỉnh vĩnh phúc (tt)

Tính cấp thiết của đề tài Cùng với quá trình công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước, mở rộng giao lưu với các nước trên thế giới thì vấn đề năng lực của công chức nói chung và công chức

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

Luận văn được hoàn thành tại: HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

Số: 77, Nguyễn Chí Thanh, Đống Đa, Hà Nội

Thời gian: vào hồi 15 giờ 00 phút ngày 18 tháng 01 năm 2017

Có thể tìm hiểu luận văn tại thư viện Học viện Hành chính Quốc gia

hoặc trên trang Web của Khoa Sau đại học, Học viện Hành chính Quốc gia

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Cùng với quá trình công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước, mở rộng giao lưu với các nước trên thế giới thì vấn đề năng lực của công chức nói chung và công chức cấp xã nói riêng, đặc biệt là công chức ở các xã miền núi đang rất được Đảng và Nhà nước ta quan tâm

Cải cách hành chính đang diễn ra rất mạnh mẽ hiện nay ở tất cả các cấp, các ngành, công chức Văn phòng - thống kê là một mắt xích quan trọng trong cải cách hành chính ở cấp xã Song trong những năm gần đây qua thực tiễn công việc, năng lực của công chức Văn phòng – thống kê ở các xã miền núi vẫn bộc lộ nhiều hạn chế

Từ những lý do đó tôi đã chọn đề tài “Năng lực công chức Văn phòng – thống kê các xã miền núi trên địa bàn tỉnh Vĩnh phúc”

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Cho đến nay, đã có nhiều công trình, đề tài nghiên cứu, luận án, luận văn đề cập đến vấn đề về xây dựng đội ngũ CB, CC và nâng cao năng lực, chất lượng đội ngũ CB, CC ở nước ta như:

Tác giả Vũ Thúy Hiền: “Xác định năng lực của công chức cấp xã trong thực thi công vụ”, Tạp chí tổ chức Nhà nước (2016)

Luận văn Thạc sĩ Lý Thị Kim Bình: “ Nâng cao năng lực thực thi công vụ của cán bộ, công chức cấp xã tỉnh Tuyên Quang”, 2011

Nhìn chung các công trình nghiên cứu trên đây đã mở ra nhiều hướng nghiên cứu khá phong phú về cải cách hành chính và yêu cầu nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã nhưng đến nay chưa có đề tài nào nghiên cứu về năng lực công chức Văn phòng – thống kê các xã miền núi trên địa bàn tỉnh Vĩnh phúc

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu lý luận năng lực công chức nói chung, năng lực công chức Văn phòng – thống kê nói riêng

- Phân tích thực trạng vấn đề năng lực công chức Văn phòng – thống kê ở các xã miền núi tỉnh Vĩnh Phúc

- Đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao năng lực công chức Văn phòng – thống kê các xã miền núi tỉnh Vĩnh phúc

4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

4.1 Đối tượng nghiên cứu, khách thể nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Năng lực của công chức Văn phòng - thống kê các xã miền núi tỉnh Vĩnh Phúc

- Khách thể nghiên cứu: công chức Văn phòng – thống kê các xã miền núi tỉnh Vĩnh phúc

4.2 Phạm vi nghiên cứu của luận văn

- Về thời gian: nghiên cứu thực trạng công chức Văn phòng – thống kê các xã miền núi tỉnh Vĩnh phúc giai đoạn 2013 – 2015 Do giai đoạn này Quyết định 447/QĐ-UBDT ngày 19/9/2013 của Bộ trưởng, chủ nhiệm Ủy ban dân tộc được ban hành và có hiệu lực, đã xác định tỉnh Vĩnh Phúc có 37/137 xã là xã miền núi

- Về không gian: Luận văn nghiên cứu công chức Văn phòng – thống kê 37 xã miền núi tỉnh Vĩnh Phúc

5.2 Phương pháp nghiên cứu của luận văn

Đề tài sử dụng các phương pháp phân tích, tổng hợp; phương pháp quan sát, mạn đàm; thu thập số liệu, thông tin thông qua hệ thống các văn bản, báo cáo tổng kết và phương pháp chuyên gia; phương pháp điều tra xã hội học

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

- Ý nghĩa lý luận: Luận văn góp phần làm rõ những vấn đề về lý luận năng lực công chức Văn phòng – thống kê cấp xã

- Ý nghĩa thực tiễn: Luận văn góp phần làm rõ thực trạng năng lực công chức Văn phòng – thống kê các xã miền núi Trên cơ sở đó

đề xuất những biện pháp xây dựng công chức Văn phòng – thống kê cấp xã

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 03 chương:

4

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NĂNG LỰC CÔNG CHỨC VĂN

PHÒNG – THỐNG KÊ CẤP XÃ

1.1 Công chức cấp xã và công chức Văn phòng – thống kê cấp xã

1.1.1 Khái niệm công chức, công chức cấp xã và công chức Văn phòng – thống kê cấp xã

“Công chức” là một cụm từ thường được nhắc tới trong bộ máy hành chính ở các cấp từ trung ương đến cơ sở, đó là mắt khâu không thể thiếu được trong bộ máy của nền hành chính quốc gia, nó gắn liền với sự hình thành phát triển của Nhà nước và không ngừng được hoàn thiện, bổ sung qua các thời kỳ khác nhau

Tại điều 4, Luật Cán bộ, công chức năm 2008 qui định: “Công chức là công dân Việt Nam, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện; trong cơ quan, đơn vị thuộc quân đội nhân dân mà không phải là sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng; trong cơ quan, đơn vị thuộc công an nhân dân mà không phải là sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên nghiệp và trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội (sau đây gọi chung là đơn vị sự nghiệp công lập), trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước; đối với công chức trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập thì lương được bảo đảm từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật”

Tương tự như vậy có thể rút ra khái niệm “công chức cấp xã là công dân Việt Nam được tuyển dụng giữ một chức danh chuyên môn,

Như vậy công chức Văn phòng – thống kê là những người nằm trong bộ máy quản lý hành chính đó và là một trong các chức danh chuyên môn, nghiệp vụ thuộc UBND cấp xã trực tiếp quản lý

1.1.2 Tiêu chuẩn công chức Văn phòng – thống kê cấp xã

Tiêu chuẩn công chức bao gồm tiêu chuẩn chung và tiêu chuẩn riêng

* Tiêu chuẩn chung đối với công chức cấp xã

Theo Nghị định số 112/2011/NĐ-CP ngày 05/12/2011 của Chính Phủ, thuộc Chương II ( tại khoản 1, điều 3 quy định tiêu chuẩn chung của công chức xã phường, thị trấn )

* Tiêu chuẩn cụ thể đối với công chức cấp xã, công chức Văn phòng – thống kê cấp xã

Tại khoản 1, điều 2, mục 1 Chương 1; Thông tư số: BNV ngày 30/10/2012 của Bộ Nội vụ quy định về tiêu chuẩn cụ thể của công chức xã, phường, thị trấn

06/2012/TT-Quy định cụ thể với công chức Văn phòng-thống kê như sau:

+ Độ tuổi không quá 35 khi tuyển dụng lần đầu

+ Học vấn tốt nghiệp trung học phổ thông với khu vực đồng bằng

và đô thị, tốt nghiệp Trung học cơ sở trở lên với khu vực miền núi

1.1.3 Nhiệm vụ, quyền hạn của công chức Văn phòng – thống kê cấp xã

Theo quy định của pháp luật hiện hành và thực tiễn công tác Văn phòng – thống kê ở các xã hiện nay, công chức Văn phòng – thống kê cấp xã có các nhiệm vụ, quyền hạn chủ yếu sau:

+ Giúp UBND cấp xã xây dựng chương trình công tác, lịch làm việc

+ Giúp UBND xã dự thảo và trình cấp có thẩm quyền; làm báo cáo gửi lên cấp trên

+ Giúp HĐND tổ chức kỳ họp, giúp UBND tổ chức tiếp dân, tiếp khách, nhận đơn khiếu nại của nhân dân chuyển đến HĐND và UBND hoặc lên cấp trên có thẩm quyền giải quyết

+ Quản lý công văn, sổ sách, giấy tờ, quản lý việc lập hồ sơ lưu trữ, biểu báo cáo thống kê; theo dõi biến động số lượng, chất lượng cán bộ, công chức cấp xã

+ Giúp UBND về công tác thi đua khen thưởng ở cấp xã

+ Giúp HĐND và UBND thực hiện nghiệp vụ công tác bầu cử đại biểu HĐND và UBND theo quy định của pháp luật và công tác được giao

1.1.4 Đặc trưng của công chức Văn phòng – thống kê các xã ở miền núi

Công chức Văn phòng – thông kê là lực lượng hoạt động chuyên

7

môn tương đối độc lập

Việc thực thi công vụ của công chức nói chung, công chức Văn phòng – thống kê nói riêng đòi hỏi phải tuân thủ nghiêm các quy định của pháp luật

Đặc thù hoạt động của công chức Văn phòng – thống kê ở địa bàn các xã miền núi thường gặp phải khó khăn trong việc đi cơ sở nắm tình hình, việc tiếp xúc với dân không thuần nhất và thuận lợi như các

xã đồng bằng

Hầu hết công chức Văn phòng – thống kê các xã miền núi đều là người địa phương nên có sự am hiểu, gắn bó mật thiết với người dân Trình độ chuyên môn, năng lực của công chức Văn phòng – thống

kê các xã miền núi chưa đồng đều, mặt bằng chung còn thấp, chủ yếu vẫn là trình độ trung cấp, một số ít là sơ cấp và chưa qua đào tạo

1.2 Năng lực công chức Văn phòng – thống kê cấp xã

1.2.1 Khái niệm năng lực

Có nhiều quan điểm và các tiếp cận năng lực, nhưng về cơ bản:

Năng lực là sự kết hợp đồng thời kiến thức; kỹ năng, kỹ xảo và thái độ, hành vi cần thiết của cá nhân hoặc tổ chức để đáp ứng yêu cầu của công việc và đảm bảo cho công việc đạt kết quả cao

1.2.2 Năng lực công chức

Năng lực công chức là sự kết hợp đồng thời giữa kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo, thái độ nghề nghiệp của người công chức được sử dụng trong thực thi chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình theo quy định của pháp luật nhằm thực hiện tốt chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, đáp ứng yêu cầu xây dựng và phát triển đất nước, phục vụ nhân dân

1.2.3 Năng lực công chức Văn phòng – thống kê

1.2.3.1 Khái niệm năng lực công chức Văn phòng – thống kê

8

Năng lực công chức Văn phòng – thống kê là sự kết hợp đồng thời giữa kiến thức; kỹ năng, kỹ xảo; thái độ nghề nghiệp của người công chức Văn phòng – thống kê được sử dụng trong thực thi chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình theo quy định của pháp luật nhằm đảm bảo cho hoạt động thực thi công vụ được diễn ra nhanh chóng, kịp thời, chính xác, đúng quy định, đáp ứng tốt yêu cầu quản lý nhà nước của chính quyền xã

1.2.3.2 Yêu cầu về năng lực công chức Văn phòng – thống kê

Công chức Văn phòng – thống kê tập trung ở hai nhóm công việc chính đó là nhóm các hoạt động về công tác Văn phòng và nhóm các hoạt động về công tác thống kê

Đối với các hoạt động thuộc nhóm văn phòng:

Đòi hỏi ngoài năng lực chung, công chức Văn phòng – thống kê phải có năng lực chuyên sâu như:

Năng lực xây dựng kế hoạch, chương trình làm việc giúp UBND theo dõi, triển khai thực hiện nhiệm vụ

Năng lực theo dõi tổng hợp tình hình, nắm kết quả, tham mưu kịp thời cho công tác chỉ đạo, điều hành và dự thảo báo cáo văn bản trình cấp có thẩm quyền

Năng lực giúp UBND, HĐND về công tác nghiệp vụ thi đua – khen thưởng, bầu cử và tổ chức đảm bảo cơ sở vật chất tiến hành các hội nghị theo định kỳ

Năng lực giải quyết giấy tờ, đơn thư theo cơ chế một cửa và công tác quản lý lưu trữ, giấy tờ công văn

Đối với hoạt động thống kê:

Đòi hỏi ở công chức Văn phòng – thống kê năng lực thu thập, tổng hợp, phân tích, xử lý số liệu, hệ thống bảng biểu chính xác, tỉ mỉ, khoa học Hệ thống bảng biểu, mẫu biểu trình bày phải khoa học, diễn

1.2.4 Những dấu hiệu biểu hiện của năng lực

- Sự nhanh chậm trong việc tiếp thu, lĩnh hội các kiến thức và thông tin

- Khả năng chọn lọc thông tin

- Khả năng vận dụng vào thực tiễn các thông tin đã chọn lọc

- Kỹ năng kỹ xảo trong thao tác nghề nghiệp

- So sánh hiệu quả tương quan về thời gian, số, chất lượng sản phẩm được làm ra

- Khả năng thích nghi với sự thay đổi

Những dấu hiệu trên có quan hệ biện chứng với nhau và được bộc

lộ thông qua kết quả hoạt động của cá nhân trong các hoàn cảnh, điều kiện, tính chất công việc khác nhau

1.3 Yếu tố chủ quan quyết định năng lực công chức Văn phòng – thống kê

1.3.1 Kiến thức

Là toàn bộ những thông tin, những biểu tượng, kinh nghiệm về các đối tượng sự vật hiện tượng của hiện thực khách quan được con người lĩnh hội

Kiến thức là tiền đề hết sức quan trọng giúp con người nhận thức thế giới khách quan để tự cải tạo mình, cải tạo xã hội

13.2 Kỹ xảo, kỹ năng

* Kỹ xảo

Là hoạt động đã được tự động hóa thực hiện một cách nhanh chóng, chính xác dễ dàng và đạt chất lượng cao

1.4 Các yếu tố khách quan ảnh hưởng tới năng lực công chức Văn phòng – thống kê cấp xã

1.4.1 Công tác đào tạo, bồi dưỡng

Khâu đào tạo bồi dưỡng rất quan trọng vì kiến thức và năng lực không phải là những thành tố bất biến mà nó luôn vận động phát triển

theo sự phát triển của xã hội của ngành nghề

1.4.2 Chế độ chính sách đối với công chức Văn phòng – thống kê cấp xã

Bất kỳ một công dân nào trong biên chế tổ chức của Nhà nước đều phải nghĩ đến chế độ đảm bảo lương và các chính sách bảo đảm khác, đây chính là điều kiện vật chất đảm bảo cho họ yên tâm công tác, gắn bó với nghề nghiệp Đối với công chức cấp xã điều này càng

trở nên quan trọng

1.4.3 Yếu tố sử dụng, quản lý công chức

Hơn lúc nào hết công tác sử dụng, quản lý con người luôn được coi là vấn đề thời sự, đặt lên hàng đầu; Bởi lẽ có hiểu được con người, nắm bắt được con người mới sử dụng đúng việc và phát huy được năng lực của họ,

xã hội càng phát triển thì khoa học quản lý về con người càng cao

1.4.4.Yếu tố điều kiện và môi trường hoạt động

Điều kiện môi trường tốt có tác dụng hấp dẫn gắn bó người lao

11

động với cơ quan công sở, ngược lại nơi làm việc xuống cấp mất cảm

tình, tạo ra tâm lý tạm bợ, hời hợt không nghiêm túc đối với công việc

1.4.5 Sự tác động qua lại của các cơ quan chuyên môn ngành dọc

Để có những dữ liệu đủ độ tin cậy và bài học rút ra ngay từ lĩnh vực chuyên môn của mình lại phải thông qua đội ngũ chuyên môn ngành dọc mới thực sự bù đắp cho số công chức Văn phòng – thống

kê các xã miền núi có cơ hội tích lũy và chuyển hóa nhanh về chất đáp ứng kịp thời cho công việc ở cơ sở

TIỂU KẾT CHƯƠNG 1

Trọng tâm của chương I tập trung làm rõ vấn đề năng lực, năng lực công chức nói chung, công chức Văn phòng – thống kê nói riêng Giải quyết tốt hơn nội dung, lý luận của chương 1 cũng chính là tiền

đề để giải quyết các chương tiếp sau

Chương 2 THỰC TRẠNG NĂNG LỰC CÔNG CHỨC VĂN PHÕNG – THỐNG KÊ CÁC XÃ MIỀN NÖI THUỘC TỈNH VĨNH PHÖC

2.1 Tổng quan một số nét căn bản về đặc điểm tình hình kinh tế -

xã hội các xã miền núi và ảnh hưởng đến năng lực công chức Văn phòng – thống kê các xã miền núi tỉnh Vĩnh Phúc

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên, dân cư, kinh tế - xã hội

2.1.2 Ảnh hưởng của đặc điểm tự nhiên, dân cư, kinh tế - xã hội đến năng lực công chức Văn phòng – thống kê các xã miền núi tỉnh Vĩnh Phúc

12

2.2 Tình hình công chức Văn phòng – thống kê các xã miền núi tỉnh Vĩnh Phúc

- Số lượng xã miền núi của Vĩnh Phúc

Căn cứ vào Quyết định số 447/QĐ-UBDT ngày 19/9/2013 của Bộ trưởng, Chủ nhiệm ủy ban dân tộc Vĩnh Phúc có 37/137 xã được xác định là xã miền núi thuộc 06/9 đơn vị hành chính trong tỉnh

- Theo số liệu báo cáo tổng hợp được từ sở Nội vụ tỉnh Vĩnh phúc thì số lượng công chức Văn phòng – thống kê các xã miền núi tính đến tháng 06/2015 hiện có là 69 người trong đó tỷ lệ Đảng viên chiếm 2/3

2.2.1 Trình độ chung

2.2.2 Nhận xét chung về số, chất lượng công chức Văn phòng – thống kê các xã miền núi tỉnh Vĩnh phúc

2.3.1 Nhóm năng lực thuộc hoạt động Văn phòng

2.3.1.1 Năng lực xây dựng kế hoạch, chương trình làm việc giúp UBND theo dõi, triển khai thực hiện nhiệm vụ

Căn cứ vào phiếu điều tra và trao đổi trực tiếp với cán bộ UBND, HĐND đều có chung nhận định khoảng 57% đạt ở mức tốt; 31% chấp nhận được; 12% còn hạn chế Thông qua các câu hỏi kiểm tra về năng lực

và các thao tác tư duy nắm thông tin, chọn lọc thông tin vận dụng vào công việc cụ thể như xây dựng kế hoạch, văn bản các thông số thu được gần sát với nhận định đánh giá của lãnh đạo UBND và HĐND Phiếu đánh giá này cho thấy khoảng 47% nhận thức, tổng hợp nhanh; 39% ở mức trung bình và 14% mức bình thường Qua các số liệu điều tra trên đây thấy rằng

số công chức nắm vấn đề nhanh hoàn thành tốt công việc đều là những công chức được chọn lọc, có thời gian làm quen với công việc nhiều năm;

số đạt mức trung bình còn lệ thuộc nhiều vào văn bản, ít tính sáng tạo trong vận dụng; số công chức hạn chế trong công việc chủ yếu do nhận thức chậm, năng lực khái quát và cụ thể hóa vấn đề còn nhiều hạn chế, cá biệt