Cách giải quyết khiếu nại về đất đai của ủy ban nhân dân tỉnh gia lai (tt)

Khái niệm và đặc điểm khiếu nại về đất đai a Khái niệm khiếu nại về đất đai được hiểu: Việc công dân, cơ quan, tổ chức hoặc cán bộ, công chức đề nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ …………/………… ……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

PHẠM MINH TRUNG

GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI VỀ ĐẤT ĐAI

CỦA ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH GIA LAI

Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luâ ̣t Hành chính

Mã số: 60 38 01 02

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HIẾN PHÁP VÀ

LUẬT HÀNH CHÍNH

ĐẮK LĂK - NĂM 2016

Công trình được hoàn thành tại:

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Lê Thị Hương

Thời gian: vào hồi …… giờ …… tháng …… năm 2016

Có thể tìm hiểu luận văn tại Thư viện Học viện Hành chính Quốc gia hoặc trên trang Web Khoa Sau đại học, Học viện Hành chính Quốc gia

Khiếu nại đất đai là một hiện tượng xảy ra phổ biến trong

xã hội; đặc biệt khi chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường, nhà nước thực hiện cơ chế quản lý mới bằng việc trả lại đất đai - những giá trị vốn có thì tranh chấp, khiếu nại đất đai phát sinh có xu hướng ngày càng tăng cả về số lượng cũng như tính chất phức tạp

về mặt nội dung Tuy nhiên, khiếu nại đất đai kéo dài với số lượng ngày càng đông người dân tham gia thì lại là vấn đề rất đáng quan tâm, tìm hiểu nguyên nhân nảy sinh để đề ra các biện pháp giải

quyết phù hợp, nhằm “tháo ngòi nổ” xung đột không để phát sinh trở thành “điểm nóng” gây mất ổn định chính trị, tình hình trật tự

an toàn xã hội

Gia Lai là một tỉnh miền núi biên giới nằm ở khu vực phía bắc Tây Nguyên, được đánh giá là địa bàn có vị trí chiến lược quan trọng về chính trị, kinh tế, quốc phòng, an ninh, với diện tích tự nhiên là 15.495,7 km2; có 90 km đường biên giới giáp với Campuchia; dân số hơn 1,3 triệu người, trong đó có hơn 44% dân

số là người đồng bào dân tộc thiểu số Với đặc thù đó, việc tìm hiểu thực trạng và tìm giải pháp để giải quyết tốt công tác khiếu nại

trong lĩnh vực đất đai ở tỉnh Gia Lai là một chuyên đề hay và cấp thiết, nó giúp cho chúng ta có được cái nhìn tổng quát về thực tiễn giải quyết khiếu nại ở địa phương; những bất cập giữa pháp luật hiện hành với thực tiễn; những vấn đề bức xúc, tồn đọng trong việc giải quyết khiếu nại về đất đai ở địa phương và tìm ra những giải pháp khắc phục

Nhận thức những vướng mắc cần phải được chấn chỉnh, tháo gỡ cũng như tầm quan trọng của việc giải quyết khiếu nại về đất đai nói chung và của Ủy ban nhân dân (UBND) tỉnh Gia Lai nói riêng Đồng thời đó cũng là những trăn trở của tác giả được đúc kết

từ thực tiễn và quá trình học tập, vì thế tôi chọn đề tài “Giải quyết

khiếu nại về đất đai của Ủy ban nhân dân tỉnh Gia Lai” làm luận

văn của mình

2 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn được kết cấu thành 3 chương, bao gồm:

Chương 1: Cơ sở lý luận và pháp lý giải quyết khiếu nại về

đất đai của Ủy ban nhân dân tỉnh

Chương 2: Tình hình khiếu nại và thực trạng giải quyết

khiếu nại về đất đai của Ủy ban nhân dân tỉnh Gia Lai

Chương 3: Quan điểm và giải pháp bảo đảm giải quyết

khiếu nại về đất đai của Ủy ban nhân dân tỉnh Gia Lai

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ GIẢI QUYẾT

KHIẾU NẠIVỀ ĐẤT ĐAI CỦA ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH 1.1 Khiếu nại về đất đai và giải quyết khiếu nại về đất đai

1.1.1 Quan niệm về khiếu nại và khiếu nại về đất đai

1.1.1.1 Khiếu nại và quyền khiếu nại của công dân

Quyền khiếu nại là một trong những quyền cơ bản của công dân được ghi nhận trong Hiến pháp; là một trong những phương tiện để công dân, tổ chức sử dụng để bảo vệ quyền và lợi ích hợp

pháp của mình; là “quyền để bảo vệ quyền”, là phương tiện đấu

tranh để đảm bảo các quyền khác của công dân Mặt khác, khiếu nại còn được coi là công cụ để công dân, tổ chức giám sát việc thực thi quyền lực nhà nước của các cơ quan nhà nước Thông qua khiếu nại

và giải quyết khiếu nại, nhà nước kiểm tra, giám sát hoạt động của

bộ máy nhà nước và hoàn thiện hoạt động quản lý của mình Có thể nói, khiếu nại và giải quyết khiếu nại là chính là cầu nối giữa công dân với Đảng, Nhà nước

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng dặn: “Đồng bào có oan ức mới khiếu nại hoặc vì chưa hiểu rõ chính sách của Đảng và Chính phủ mà khiếu nại Ta phải giải quyết nhanh, tốt thì đồng bào thấy

rõ Đảng và Chính phủ quan tâm đến quyền và lợi ích của họ, do đó mối quan hệ giữa Nhân dân với Đảng và Chính phủ càng được tốt hơn”

Hiến pháp năm 2013 đã mở rộng phạm vi quyền khiếu nại của công dân, đó là công dân có quyền khiếu nại và tố cáo những

việc làm trái pháp luật của “cơ quan, tổ chức, cá nhân” Ngoài ra, cũng quy định rõ về vấn đề khiếu nại, theo đó: “Mọi người có quyền khiếu nại, tố cáo với cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền”

1.1.1.2 Khái niệm và đặc điểm khiếu nại về đất đai

a) Khái niệm khiếu nại về đất đai được hiểu: Việc công

dân, cơ quan, tổ chức hoặc cán bộ, công chức đề nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xem xét lại quyết định hành chính, hành vi hành chính của cơ quan hành chính nhà nước, của người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước trong quản lý đất đai khi có căn cứ cho rằng quyết định hoặc hành vi đó là trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình

b) Đặc điểm khiếu nại về đất đai

- Chủ thể khiếu nại về đất đai chỉ có thể là chủ thể của

quyền quản lý và quyền sử dụng đất, mà không phải là chủ thể của quyền sở hữu đất đai

- Khách thể của khiếu nại về đất đai là sự bảo đảm của nhà

nước đối với quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan, tổchức

- Đối tượng của khiếu nại về đất đai là các quyết định hành

chính hoặc hành vi hành chính về quản lý đất đai của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong thực hiện quyền hạn và trách nhiệm đại diện chủ sở hữu toàn dân về đất đai

- Cơ quan có thẩm quyền hoặc người có thẩm quyền trong

cơ quan hành chính là các cơ quan nhà nước thực hiện quyền hạn

và trách nhiệm đại diện chủ sở hữu toàn dân về đất đai theo quy định

1.1.1.3 Các loại khiếu nại về đất đai

- Khiếu nại về thu hồi đất, bồi thường giải phóng mặt bằng,

- Khiếu nại việc giải quyết các tranh chấp về đất đai của các

cơ quan nhà nước

- Khiếu nại đòi lại đất trước đây đưa vào hợp tác xã nông nghiệp hay tập đoàn sản xuất nông nghiệp

1.1.2 Giải quyết khiếu nại về đất đai

1.1.2.1 Khái niệm và đặc điểm giải quyết khiếu nại về đất đai

a) Khái niệm: Giải quyết khiếu nại về đất đai là việc cơ

quan hành chính nhà nước, người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước xem xét, đánh giá tính hợp pháp và tính hợp lý của quyết định hành chính, hành vi hành chính trong quản lý đất đai bị khiếu nại thuộc thẩm quyền của mình, nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người khiếu nại

b) Đặc điểm giải quyết khiếu nại về đất đai

- Giải quyết khiếu nại về đất đai là hoạt động mang tính

quyền lực nhà nước

- Giải quyết khiếu nại về đất đai của cơ quan hành chính nhà nước là hoạt động phải tuân theo những hình thức và thủ tục chặt chẽ do pháp luật quy định

- Giải quyết khiếu nại về đất đai là hoạt động áp dụng pháp luật trong giải quyết khiếu nại về đất đai của cơ quan hành chính nhà nước, là hoạt động mang tính cá biệt, cụ thể

- Giải quyết khiếu nại về đất đai của cơ quan hành chính nhà nước đòi hỏi tính sáng tạo

1.1.2.2 Vai trò của giải quyết khiếu nại về đất đai

- Đảm bảo tính thống nhất của hệ thống các quy phạm pháp luật khiếu nại, là cơ sở để thiết lập trật tự pháp luật, củng cố và tăng cường pháp chế XHCN trong hoạt động giải quyết khiếu nại của các cơ quan hành chính nhà nước

- Việc thực hiện tốt công tác giải quyết khiếu nại không những bảo đảm quyền khiếu nại của công dân, phát huy dân chủ XHCN và sức mạnh, trí tuệ của nhân dân trong việc tham gia quản

lý hành chính nhà nước mà còn đảm bảo kỷ cương, kỷ luật, tăng cường pháp chế XHCN trong quản lý hành chính nhà nước

- Hoạt động giải quyết khiếu nại là cơ sở đảm bảo các cơ quan hành hành chính nhà nước và những người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại phải tự giác nghiêm chỉnh thực hiện đầy đủ, đúng đắn các quy định của pháp luật khiếu nại

- Việc giải quyết khiếu nại của các cơ quan có thẩm quyền còn tạo cơ sở cho việc phát hiện những kẽ hở của luật qua thực tiễn giải quyết, sự mâu thuẫn, chồng chéo giữa các văn bản luật

- Hoạt động kiểm tra hoạt động giải quyết khiếu nại, nhằm phát hiện những mặt tích cực để biểu dương, đồng thời cũng phát hiện những sai phạm, yếu kém để có biện pháp chấn chỉnh, xử lý kịp thời, bảo đảm trật tự, kỷ cương, tăng cường pháp chế XHCN và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước

- Xử lý nghiêm minh mọi vi phạm pháp luật khiếu nại của những người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại, không kể người vi phạm là ai, giữ cương vị công tác như thế nào

1.2 Giải quyết khiếu nại đất đai của Ủy ban nhân dân tỉnh

1.2.1 Khái niệm và đặc điểm giải quyết khiếu nại về đất đai của Ủy ban nhân dân tỉnh

Giải quyết khiếu nại về đất đai được hiểu là quá trình cơ quan nhà nước có thẩm quyền xem xét, đánh giá đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính trong lĩnh vực đất đai về tính hợp pháp và tính hợp lý, từ đó đưa ra các giải pháp xử lý Với quan niệm đó, có thể đưa ra khái niệm giải quyết khiếu nại về đất đai của

UBND tỉnh như sau: Giải quyết khiếu nại về đất đai của UBND tỉnh

là việc Chủ tịch UBND tỉnh theo quy định của pháp luật thụ lý, xác minh, kết luận và ra quyết định giải quyết lần đầu đối với quyết định (văn bản) hành chính, hành vi hành chính của mình và giải quyết khiếu nại lần hai đối với quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu của Thủ trưởng cơ quan chuyên môn của UBND tỉnh, Chủ tịch UBND huyện, thị xã, thành phố hoặc đã hết thời hạn giải quyết lần đầu nhưng không được giải quyết

Với cách hiểu này, giải quyết khiếu nại về đất đai của

UBND tỉnh có những đặc điểm như sau:

Thứ nhất, cơ sở giải quyết khiếu nại về đất đai của UBND

tỉnh là khiếu nại về đất đai theo quy định của pháp luật

Thứ hai, đối tượng xem xét khi giải quyết khiếu nại về đất

đai của UBND tỉnh là quyết định hành chính, hành vi hành chính về đất đai bị khiếu nại

Thứ ba, giải quyết khiếu nại về đất đai của UBND tỉnh

được giải quyết theo thủ tục hành chính - thủ tục giải quyết khiếu nại

Thứ tư, kết quả của giải quyết khiếu nại về đất đai của

UBND tỉnh là việc xem xét lại tính hợp pháp của quyết định hành chính, hành vi hành chính trong lĩnh vực đất đai

1.2.2 Thẩm quyền giải quyết khiếu nại về đất đai của Ủy ban nhân dân tỉnh

Thẩm quyền giải quyết khiếu nại về đất đai của UBND tỉnh

được quy định tại Điều 21, Luật Khiếu nại năm 2011 như sau: Giải quyết khiếu nại lần đầu đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính của mình; giải quyết khiếu nại lần hai đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính của Chủ tịch UBND cấp huyện, Giám đốc sở và cấp tương đương đã giải quyết lần đầu nhưng còn khiếu nại hoặc khiếu nại lần đầu đã hết thời hạn nhưng chưa được giải quyết; giải quyết tranh chấp về thẩm quyền giải quyết khiếu nại giữa các cơ quan, đơn vị thuộc phạm vi quản lý của mình

Theo quy định tại Khoản 2, Điều 204, Luật Đất đai năm

2013 thì: Trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại quyết định hành

chính, hành vi hành chính về đất đai thực hiện theo quy định của pháp luật về khiếu nại

1.2.3 Các điều kiện bảo đảm giải quyết khiếu nại về đất đai của Ủy ban nhân dân tỉnh

Tăng cường công tác quản lý nhà nước trên các lĩnh vực, đặc biệt là các lĩnh vực dễ phát sinh khiếu nại như đất đai, đền bù, giải quyết chế độ, chính sách

1.3.1.2 Tỉnh Đắk Nông

Xác định đúng quyền lợi, lợi ích của người dân thì tình hình khiếu nại có nhiều chuyển biến tích cực, nhất là người dân chấp hành không tụ tập đông người gửi đơn vượt cấp; các cơ quan cũng

thấy được những tồn tại, hạn chế và sai sót của chính mình trong công tác thẩm tra, thẩm định lập phương án đền bù còn nhiều bất cập cần được rút ra bài học kinh nghiệm trong công tác đền bù

1.3.1.3 Tỉnh Bình Định

Đẩy mạnh công tác tuyên truyền; nâng cao hiệu quả tiếp công dân, gắn việc tiếp công dân của Thủ trưởng các cơ quan hành chính nhà nước với giải quyết ngay các vụ việc khiếu nại đơn giản, chứng cứ rõ ràng; tiếp tục kiểm tra, rà soát, chỉ đạo xem xét, giải quyết dứt điểm những vụ việc bức xúc, tồn đọng kéo dài

1.3.2 Bài học kinh nhiệm

- Khi giải quyết vụ việc phải với tinh thần “xong việc chứ không phải chỉ hết thẩm quyền”, xem xét đầy đủ các yếu tố pháp lý

và tình hình thực tế để có biện pháp giải quyết; vận dụng đúng chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước

- Khi có khiếu nại đông người thì Chủ tịch UBND các địa phương phải trực tiếp chỉ đạo

- Các địa phương phải công khai, nhất quán các quy hoạch, tránh mâu thuẫn giữa các quy hoạch tổng thể, quy hoạch xây dựng, quy hoạch sử dụng

- Định kỳ 5 năm, các địa phương cần ban hành kịp thời quyết định quy định giá đất tại địa phương sát đúng với giá thị trường để người dân thực hiện đúng nghĩa vụ đóng thuế sử dụng đất

Chương 2 TÌNH HÌNH KHIẾU NẠI VỀ ĐẤT ĐAI VÀ THỰC TRẠNG GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI VỀ ĐẤT ĐAI CỦA

ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH GIA LAI 2.1 Tình hình khiếu nại về đất đai trên địa bàn tỉnh Gia Lai

2.1.1 Khái quát về tỉnh Gia Lai

Tây Nguyên gồm 5 tỉnh, xếp theo thứ tự vị trí địa lý từ Bắc xuống Nam gồm Kon Tum, Gia Lai, Đắk Lắk, Đắk Nông và Lâm Đồng Gia Lai là một tỉnh miền núi biên giới nằm ở khu vực phía bắc Tây Nguyên, có vị trí quốc tế quan trọng trong khu vực tam giác phát triển Việt Nam - Lào - Campuchia, với diện tích tự nhiên

là 15.495,7 km2 Toàn tỉnh Gia Lai hiện có 17 đơn vị hành chính cấp huyện (gồm 01 thành phố, 02 thị xã và 14 huyện)

Tổ chức Hộ gia đình, cá nhân 582.366,80 ha

(62,47%)

349.864,30 ha (37,53%)

Nguồn: Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Gia Lai

2.1.2 Tình hình khiếu nại về đất đai trên địa bàn tỉnh

Do nhiều nguyên nhân, tình hình khiếu nại, tố cáo của công dân trên địa bàn tỉnh diễn ra không bình thường, gia tăng cả

về quy mô, số lượng và tính chất phức tạp, trong đó khiếu nại về đất đai chiếm số lượng rất lớn so với các khiếu nại khác Đặc biệt

là trong thời gian gần đây, tình hình khiếu nại đông người, vượt cấp lên Trung ương có chiều hướng diễn biến phức tạp, nhất là ở các nơi có tốc độ đô thị hóa cao, đã và đang triển khai thực hiện nhiều dự án về phát triển kinh tế xã hội, xây dựng các khu đô thị, khu công nghiệp, thủy điện… Các đoàn khiếu nại với đông người tham gia tập trung chủ yếu ở một số địa phương như các huyện: Kbang, Chư Prông, Ia Grai, Đức Cơ, Chư Sê, Đăk Đoa, thành phố Pleiku có đoàn lên đến cả trăm người; một số cá nhân khiếu nại

về lĩnh vực tư pháp đeo băng rôn, khẩu hiệu, lợi dụng, lôi kéo những người khác tập trung trước trụ sở cơ quan Tỉnh ủy, UBND tỉnh, đeo bám tại các cơ quan Trung ương hoặc đến nhà riêng các đồng chí lãnh đạo tỉnh để đưa đơn, đòi được tiếp nhằm gây áp lực đòi được giải quyết quyền lợi theo yêu cầu hay yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền xem xét lại một số chủ trương, chính sách

mà người dân cho rằng việc thực hiện chủ trương, chính sách này

đã làm ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của họ, trong đó có một

số cá nhân có thái độ rất gay gắt, cực đoan, có hành vi quá khích làm ảnh hưởng đến trật tự xã hội, mặc dù cán bộ tiếp dân hướng

dẫn, giải thích nhưng công dân không nghe Cụ thể:

- Giai đoạn từ khi Luật Đất đai năm 2003 có hiệu lực đến năm 2011, toàn tỉnh đã nhận 2.766 đơn khiếu nại, tố cáo, kiến nghị

của công dân đối với các quyết định hành chính về đất đai