Chương II MUA bán HÀNG HOÁ TRONG THƯƠNG mạí

Hàng hoá không phù hợp với hợp đồng ia Không phù hợp với mục đích sử dụng thông thường của các hàng hoá cùng chủng loại; b Không phù hợp với bất kỳ mục đích cụ thể nào mà bên mua đã ch

Chương II MUA BÁN HÀNG HOÁ TRONG THƯƠNG MẠI

TS PHẠM TRÍ HÙNG

ĐẠI HỌC LUẬT THÀNH PHỐ HCM

Lưu ý

 Phần trình bày này chỉ để tham khảo và đang cần được góp ý để bổ sung, hoàn thiện!

1 Khái niệm mua bán hàng hóa

 Mua bán hàng hóa là hoạt động thương mại,

theo đó bên bán có nghĩa vụ giao hàng, chuyển quyền sở hữu hàng hóa cho bên mua và nhận thanh toán; bên mua có nghĩa vụ thanh toán cho bên bán, nhận hàng và quyền sở hữu hàng hóa theo thỏa thuận

 Phân biệt với: cung ứng dịch vụ, cho thuê,

nhượng quyền thương mại…

Cách tiếp cận

 Giao dịch mua bán hàng hóa diễn ra trong thực tế

 Quy định của Luật Thương mại là “luật chơi”

 Các bên thường chỉ sử dụng luật khi có tranh chấp

 Tập trung vào các vấn đề: Hiệu lực của hợp đồng, quyền và nghĩa vụ của các bên

 Tham khảo cuốn: Tài ba của luật sư của tác giả

Nguyễn Ngọc Bích

Đặc điểm của hoạt động mua bán hàng hoá

 Chủ thể: thương nhân và các chủ thể khác chọn Luật Thương mại để áp dụng

 Đối tượng: hàng hoá theo quy định tại Khoản 2 Điều 3 Luật Thương mại

 Quá trình thực hiện: gắn liền với quá trình

chuyển giao quyền sở hữu hàng hoá từ bên bán sang bên mua

Hàng hoá

 Theo nghĩa rộng: sản phẩm lao động của con

người, được tạo ra nhằm mục đích trao đổi để

thoả mãn những nhu cầu xã hội

 Theo nghĩa hẹp: máy móc, thiết bị, nguyên liệu, nhiên liệu, vật liệu, hàng tiêu dùng, các động sản khác lưu thông được trên thị trường, nhà ở dùng

để kinh doanh dưới hình thức cho thuê, mua

bán (Khoản 3 Điều 5 LTM 1997)

Theo Khoản 2 Điều 3 LTM 2005: Hàng hóa bao gồm:

a) Tất cả các loại động sản, kể cả động sản hình

thành trong tương lai;

b) Những vật gắn liền với đất đai

Hàng hoá cấm kinh doanh, hàng hoá hạn chế kinh doanh, hàng hóa kinh doanh có điều kiện: Quy

định chi tiết tại Nghị định 59/2006/NĐ-CP ngày

12/6/2006

Mua bán hàng hoá trong nước

 Không có sự dịch chuyển hàng hoá qua biên

giới quốc gia hoặc vào khu vực hải quan riêng biệt có quy chế riêng như khu chế xuất hoặc khu ngoại quan

Mua bán hàng hoá quốc tế

 Xuất khẩu

 Nhập khẩu

 Tạm nhập, tái xuất; tạm xuất, tái nhập

 Chuyển khẩu

2 Khái niệm hợp đồng mua bán hàng hoá

 Hợp đồng mua bán hàng hoá là sự thoả thuận của các chủ thể của quan hệ mua bán hàng hoá theo quy định của Luật Thương mại để thực

hiện hoạt động mua bán hàng hoá

 Tham khảo: Hợp đồng Mega Invest và Techcom Vietnam

G p g , ặ ỡ đà m phán, ký k t ế

Ch o h ng v ch p nh n à à à ấ ậ

ch o h ng à à

Chào hàng

 Chào hàng là đề nghị giao kết hợp đồng mua

bán hàng hoá trong một thời hạn nhất định được chuyển cho một hay nhiều người đã xác định có nội dung chủ yếu: tên hàng, số lượng, quy cách, chất lượng, giá cả, phương thức thanh toán, địa điểm và thời hạn giao nhận hàng

Ðề nghị giao kết hợp đồng (Ðiều 390 BLDS)

1 Ðề nghị giao kết hợp đồng là việc thể hiện rõ ý định giao

kết hợp đồng và chịu sự ràng buộc về đề nghị này của bên đề nghị đối với bên đã được xác định cụ thể.

2 Trong trường hợp đề nghị giao kết hợp đồng có nêu rõ

thời hạn trả lời, nếu bên đề nghị lại giao kết hợp đồng với người thứ ba trong thời hạn chờ bên được đề nghị trả lời thì phải bồi thường thiệt hại cho bên được đề

nghị mà không được giao kết hợp đồng nếu có thiệt hại phát sinh.

 Công ty A chào bán máy với giá 100 triệu

 Công ty B gửi thư thông báo chấp nhận mua với giá 90 triệu Sau đó đồng ý mua với giá 100 triệu

 Công ty A không bán

Công ty B có thể kiện công ty A được không?

Có thể thay đổi, rút lại chào hàng?

Chấm dứt đề nghị giao kết hợp đồng (Ðiều 394 BLDS)

Ðề nghị giao kết hợp đồng chấm dứt trong các trường hợp sau đây:

1 Bên nhận được đề nghị trả lời không chấp nhận;

2 Hết thời hạn trả lời chấp nhận;

3 Khi thông báo về việc thay đổi hoặc rút lại đề nghị có hiệu lực;

4 Khi thông báo về việc hủy bỏ đề nghị có hiệu lực;

5 Theo thỏa thuận của bên đề nghị và bên nhận được đề nghị trong thời hạn chờ bên được đề nghị trả lời.

Chấp nhận chào hàng

 Chấp nhận chào hàng là hành vi pháp lý có thể làm phát sinh quyền và nghĩa vụ cho các bên

liên quan

 Hợp đồng mua bán hàng hoá được giao kết vào thời điểm bên chào hàng nhận được trả lời chấp nhận chào hàng trong thời hạn trách nhiệm của bên chào hàng nếu các bên không có thoả thuận khác

Thời điểm giao kết hợp đồng dân sự (Ðiều 404 BLDS)

1 Hợp đồng dân sự được giao kết vào thời điểm bên đề nghị nhận được trả lời chấp nhận giao kết.

2 Hợp đồng dân sự cũng xem như được giao kết khi hết thời hạn trả lời mà bên nhận được đề nghị vẫn im lặng, nếu có

thỏa thuận im lặng là sự trả lời chấp nhận giao kết.

3 Thời điểm giao kết hợp đồng bằng lời nói là thời điểm các bên đã thỏa thuận về nội dung của hợp đồng.

4 Thời điểm giao kết hợp đồng bằng văn bản là thời điểm bên sau cùng ký vào văn bản.

Đặc điểm hợp đồng mua bán hàng hoá

 Chủ thể: Thương nhân với thương nhân,

Thương nhân với chủ thể khác không nhằm mục đích sinh lợi nếu chủ thể này chọn luật áp dụng

là Luật Thương mại

 Hình thức: Điều 24 Luật Thương mại quy định: Hợp đồng mua bán hàng hóa được thể hiện

bằng lời nói, bằng văn bản hoặc được xác lập

bằng hành vi cụ thể

Điều kiện để hợp đồng có hiệu lực

 Các bên tham gia vào quan hệ hợp đồng phải có năng lực chủ thể để ký kết hợp đồng

 Mục đích và nội dung của hợp đồng không được

vi phạm điều cấm của pháp luật, không trái đạo đức xã hội

Điều kiện để hợp đồng có hiệu lực

Nội dung của hợp đồng

 Luật Thương mại không qui định những nội

dung bắt buộc của hợp đồng mua bán hàng hóa

 Do các bên tự nguyện thỏa thuận

 Theo Điều 402 Bộ luật Dân sự

Điều 402 BLDS: Nội dung của hợp

đồng dân sự

Tùy theo từng loại hợp đồng, các bên có thể thỏa

thuận về những nội dung sau đây: 1 Ðối tượng của hợp đồng là tài sản phải giao, công việc phải làm

hoặc không được làm; 2 Số lượng, chất lượng; 3 Giá, phương thức thanh toán;

4 Thời hạn, địa điểm, phương thức thực hiện hợp đồng; 5 Quyền, nghĩa vụ của các bên;

6 Trách nhiệm do vi phạm hợp đồng; 7 Phạt vi

phạm hợp đồng; 8 Các nội dung khác.

Nghĩa vụ của bên bán

 Giao hàng và các chứng từ liên quan đến hàng hoá: Giao hàng đúng chất lượng, số lượng, thời gian, địa điểm, phương thức;Giao chứng từ liên quan đến hàng hoá

 Chuyển quyền sở hữu hàng hoá: Đảm bảo

quyền sở hữu với hàng hoá bán ra, Chuyển

quyền sở hữu, Chuyển rủi ro

 Bảo hành hàng hoá

Điều 34 LTM

 Bên bán phải giao hàng, chứng từ theo thỏa

thuận trong hợp đồng về số lượng, chất lượng, cách thức đóng gói, bảo quản và các quy định khác trong hợp đồng

Điều 39 Hàng hoá không phù hợp với hợp đồng (i)

a) Không phù hợp với mục đích sử dụng thông thường của các hàng hoá cùng chủng loại;

b) Không phù hợp với bất kỳ mục đích cụ thể nào mà bên mua

đã cho bên bán biết hoặc bên bán phải biết vào thời điểm giao kết hợp đồng;

c) Không bảo đảm chất lượng như chất lượng của mẫu hàng hoá

mà bên bán đã giao cho bên mua;

d) Không được bảo quản, đóng gói theo cách thức thông thường đối với loại hàng hoá đó hoặc không theo cách thức thích hợp để bảo quản hàng hoá trong trường hợp không có cách thức bảo

quản thông thường.

Điều 39 Hàng hoá không phù hợp với hợp đồng (ii)

 Bên mua có quyền từ chối nhận hàng nếu hàng hoá không phù hợp với hợp đồng

 Case: Cty TNHH Cơ Khí Sói Đất

Trách nhiệm đối với hàng hoá không

phù hợp với hợp đồng (Điều 40 LTM)

1 Bên bán không chịu trách nhiệm về bất kỳ khiếm khuyết nào của hàng hoá nếu vào thời điểm giao kết hợp đồng bên mua đã biết hoặc phải biết về những khiếm khuyết đó;

2 Trong thời hạn khiếu nại theo quy định của Luật này, bên bán phải chịu trách nhiệm về bất kỳ khiếm khuyết nào của hàng hoá đã có trước thời điểm chuyển rủi ro cho bên mua;

3 Bên bán phải chịu trách nhiệm về khiếm khuyết của hàng hóa phát sinh sau thời điểm chuyển rủi ro nếu khiếm khuyết

đó do bên bán vi phạm hợp đồng.

Điều 35 LTM: Địa điểm giao hàng (i)

a) Trường hợp hàng hoá là vật gắn liền với đất đai thì bên bán phải giao hàng tại nơi có hàng hoá đó;

b) Trường hợp trong hợp đồng có quy định về vận chuyển hàng hoá thì bên bán có nghĩa vụ giao hàng cho người vận chuyển đầu tiên;

c) Trường hợp trong hợp đồng không có quy định về vận chuyển hàng hoá, nếu vào thời điểm giao kết hợp đồng, các bên biết được địa điểm kho chứa hàng, địa điểm xếp hàng hoặc nơi sản xuất, chế tạo hàng hoá thì bên bán phải giao hàng tại địa điểm đó;

Điều 35 LTM: Địa điểm giao hàng (ii)

d) Trong các trường hợp khác, bên bán phải giao hàng tại địa điểm kinh doanh của bên bán, nếu không có địa điểm kinh doanh thì phải giao hàng tại nơi cư trú của bên bán được xác định tại thời điểm giao kết hợp đồng mua bán

Case: Hợp đồng mua bán phân đạm

Hàng hoá đang được giao lên sà lan do Bên Mua thuê thì sà lan chìm

Thời điểm chuyển rủi ro là khi nào? (i)

 Trừ trường hợp có thoả thuận khác, nếu bên bán

có nghĩa vụ giao hàng cho bên mua tại một địa

điểm nhất định thì rủi ro về mất mát hoặc hư

hỏng hàng hoá được chuyển cho bên mua khi

hàng hoá đã được giao cho bên mua hoặc người được bên mua uỷ quyền đã nhận hàng tại địa

điểm đó, kể cả trong trường hợp bên bán được uỷ quyền giữ lại các chứng từ xác lập quyền sở hữu đối với hàng hoá (Điều 57 LTM)

Thời điểm chuyển rủi ro là khi nào? (ii)

 Trừ trường hợp có thoả thuận khác, nếu hợp

đồng có quy định về việc vận chuyển hàng hoá

và bên bán không có nghĩa vụ giao hàng tại một địa điểm nhất định thì rủi ro về mất mát hoặc hư hỏng hàng hoá được chuyển cho bên mua khi

hàng hoá đã được giao cho người vận chuyển

đầu tiên (Điều 58 LTM)

Thời điểm chuyển rủi ro là khi nào?

(iii)

 Trừ trường hợp có thỏa thuận khác, nếu đối

tượng của hợp đồng là hàng hoá đang trên

đường vận chuyển thì rủi ro về mất mát hoặc hư hỏng hàng hoá được chuyển cho bên mua kể từ thời điểm giao kết hợp đồng (Điều 60 LTM)

Điều 61 LTM

Rủi ro về mất mát hoặc hư hỏng hàng hoá được chuyển cho bên mua, kể từ thời điểm hàng hóa thuộc quyền định đoạt của bên mua và bên mua vi phạm hợp đồng do

 Hàng để trong kho của Bên Bán bị cháy

Câu hỏi:

Sự thể hiện của nguyên tắc bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong các quy định về mua bán hàng hoá của LTM?

Nghĩa vụ của bên mua

 Tiếp nhận hàng hoá

 Thanh toán tiền hàng

 Xe chở đường của Bên Bán đã đến kho của Bên Mua

Thời điểm chuyển quyền sở hữu hàng hoá

 Trừ trường hợp pháp luật có quy định khác hoặc các bên có thỏa thuận khác, quyền sở hữu được chuyển từ bên bán sang bên mua kể từ thời điểm hàng hóa được chuyển giao (Điều 62 LTM)

3 Mua bán hàng hoá qua Sở giao dịch hàng hoá

 Mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa là hoạt động thương mại, theo đó các bên thỏa

thuận thực hiện việc mua bán một lượng nhất

định của một loại hàng hóa nhất định qua Sở

giao dịch hàng hoá theo những tiêu chuẩn của

Sở giao dịch hàng hoá với giá được thỏa thuận tại thời điểm giao kết hợp đồng và thời gian giao hàng được xác định tại một thời điểm trong

tương lai (Điều 63 LTM)

Sở Giao dịch hàng hóa Việt Nam đầu tiên (i)

 Ngày 11/1/2011, Sở Giao dịch hàng hóa Việt

Nam (VNX) đầu tiên đã chính thức đi vào hoạt động tại 18-20 Phước Hưng, Quận 5 – TPHCM

và sàn giao dịch đặt tại số 52 Nguyễn Công Trứ, Quận 1- TPHCM

Sở Giao dịch hàng hóa Việt Nam đầu

tiên (ii)

 VNX có vốn điều lệ 150 tỉ đồng, giao dịch 3 mặt hàng

chủ yếu, gồm: cà phê, cao su và thép Mô hình hoạt

động gồm 3 phần chính là (i) Sàn giao dịch, (ii) Trung

tâm thanh toán bù trừ, (iii) Trung tâm kiểm định và giao dịch hàng hóa.

 VNX sẽ là nơi tập trung tất cả các đầu mối buôn bán với khối lượng lớn 3 mặt hàng trên thông qua một bộ phận môi giới Giá cả giao dịch dựa theo nguyên tắc đấu giá công khai, hàng hóa giao dịch đều được kiểm định chặt chẽ

Hợp đồng giao sau (Futures contrac)

 Người mua muốn đảm bảo nguồn cung cấp

hàng hoá vào một thời điểm nào đó trong tương lai để đảm bảo kế hoạch và kiểm soát giá cả

 Người bán muốn chắc chắn khả năng tiêu thụ với giá cả dự liệu được

 Case: Ký hợp đồng và giao hàng sau 1 tháng có phải là hợp đồng giao sau?

Cà phê giao dịch tại London (15/9/2010)

Giá cà phê trong nước 1450 USD/tấn

Hợp đồng mua bán hàng hoá qua Sở giao dịch mua bán hàng hoá (i)

 Hợp đồng kỳ hạn là thoả thuận theo đó bên bán cam kết giao và bên mua cam kết nhận hàng

hoá tại một thời điểm tương lai theo hợp đồng

Hợp đồng mua bán hàng hoá qua Sở giao dịch mua bán hàng hoá (ii)

 Hợp đồng về quyền chọn mua hoặc quyền chọn bán là thỏa thuận, theo đó bên mua quyền có

quyền được mua hoặc được bán một hàng hóa xác định với mức giá định trước (gọi là giá giao kết) và phải trả một khoản tiền nhất định để mua quyền này (gọi là tiền mua quyền) Bên mua

quyền có quyền chọn thực hiện hoặc không

thực hiện việc mua hoặc bán hàng hóa đó

Quyền và nghĩa vụ của các bên trong

hợp đồng kỳ hạn (Điều 65 LTM) (i)

1 Trường hợp người bán thực hiện việc giao hàng theo hợp đồng thì bên mua có nghĩa vụ nhận hàng và thanh toán.

2 Trường hợp các bên có thoả thuận về việc bên mua có thể

thanh toán bằng tiền và không nhận hàng thì bên mua phải

thanh toán cho bên bán một khoản tiền bằng mức chênh lệch

giữa giá thoả thuận trong hợp đồng và giá thị trường do Sở giao dịch hàng hoá công bố tại thời điểm hợp đồng được thực hiện

Quyền và nghĩa vụ của các bên trong

hợp đồng kỳ hạn (Điều 65 LTM) (ii)

3 Trường hợp các bên có thoả thuận về việc bên

bán có thể thanh toán bằng tiền và không giao

hàng thì bên bán phải thanh toán cho bên mua một khoản tiền bằng mức chênh lệch giữa giá thị

trường do Sở giao dịch hàng hoá công bố tại thời điểm hợp đồng được thực hiện và giá thoả thuận trong hợp đồng

Các đặc điểm (i)

 Đối tượng: hàng hóa được phép giao dịch

 Thời điểm giao hàng: một thời điểm trong tương lai

 Giá cả: có dự tính những biến động (khi bên bán

lo ngại giá sẽ giảm, bên mua lo ngại giá sẽ tăng)

 Phương thức giao kết: thông qua Sở giao dịch

 Nội dung: chủ yếu về thời gian và giá cả, các

điều kiện khác đã được tiêu chuẩn hoá

Các đặc điểm (ii)

 Phương thức thanh toán: bù trừ

 Địa điểm giao hàng: Trung tâm giao nhận hàng hóa

Quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng quyền chọn (i)

 Bên mua quyền chọn mua hoặc quyền chọn bán phải trả tiền mua quyền chọn để được trở thành bên giữ quyền chọn mua hoặc giữ quyền chọn bán Số tiền phải trả cho việc mua quyền chọn (quyền phí) do các bên thoả thuận

Quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng quyền chọn (ii)

Bên giữ quyền chọn mua có quyền mua nhưng không có nghĩa vụ phải mua hàng hoá đã giao kết trong hợp đồng Trường hợp bên giữ quyền chọn mua quyết định thực hiện hợp đồng thì bên bán có nghĩa vụ phải bán hàng hoá cho bên giữ quyền chọn mua Trường hợp bên bán không có hàng hoá để giao thì phải thanh toán cho bên giữ quyền chọn mua một khoản tiền bằng mức chênh lệch giữa giá thoả thuận trong hợp đồng và giá thị trường do Sở giao

dịch hàng hoá công bố tại thời điểm hợp đồng được thực hiện.

Quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng quyền chọn (iii)

Bên giữ quyền chọn bán có quyền bán nhưng không có

nghĩa vụ phải bán hàng hoá đã giao kết trong hợp đồng Trường hợp bên giữ quyền chọn bán quyết định thực hiện hợp đồng thì bên mua có nghĩa vụ phải mua hàng hoá của bên giữ quyền chọn bán Trường hợp bên mua không mua hàng thì phải thanh toán cho bên giữ quyền chọn bán một khoản tiền bằng mức chênh lệch giữa giá thị trường do Sở giao dịch hàng hoá công bố tại thời điểm hợp đồng được thực hiện và giá thoả thuận trong hợp đồng.