Quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh trường tiểu học an tường, thành phố tuyên quang trong giai đoạn hiện nay

Đó là cái gốc rất quan trọng.”Dù bất cứ ở giai đoạn nào của lịch sử thì mục tiêu chung của đạo đức vẫn là giáo dục học sinh yêu Tổ quốc, yêu đồng bào, hướng tới cái thiện chống lại cái á

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC NGUYỄN THÚY MINH HẰNG

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH TRƯỜNG TIỂU HỌC AN TƯỜNG, THÀNH PHỐ TUYÊN

QUANGTRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY LUẬN VĂN THẠC SĨQUẢN LÝ GIÁO DỤC CHUYÊN NGÀNH: Quản lý giáo dục

Mã số:60 14 01 14 Ngươihươngdânkhoahoc:TS.TRẦN THỊ BÍCH LIỄU

HÀ NỘI -2017

iiMỤC LỤC

TrangLời cảm ơn Error! Bookmark not defined Danh mục kí hiệu, các chữ viết tắt Error! Bookmark not defined

Danh mục các bảng vi

Danh mục các biểu đồ vii

MỞ ĐẦU iii

CHƯƠNG 1: CƠSỞLÍLUẬNVÀPHÁPLÝCUAQUANLIHOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH TIỂU HỌC TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY xi

1.1 Tổng quan vấn đề nghiên cứu xi

1.1.1 Ngoài nước xi

1.1.2 Trong nước xii

1.2 Một số khái niệm cơ bản xiv

1.2.1 Hoạt động giáo dục đạo đức xiv

1.2.2 Quản lý hoạt động giáo dục đạo đức xvii

1.2.3 Quản lý hoạt động giáo dục đạo đức xxi

1.2.4 Học sinh tiểu học và trường tiểu học xxi

1.3 Đặc điểm tâm sinh lí của học sinh tiểu học xxiv

1.4 Mục tiêu, nội dung, phương pháp, điều kiện giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học xxvi

1.4.1.Mục tiêu, nội dung xxvi

1.4.2 Phương pháp giáo dục đạo đức xxviii

1.4.3 Điều kiện và phương tiện giáo dục đạo đức xxix

1.5 Yêu cầu về giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học trong giai đoạn hiện nay xxx

1.5.1 Mục tiêu của giáo dục đạo đức xxxii

1.5.2 Nội dung giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học xxxii

iii1.5.3 Nhiệm vụ của hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu

học xxxiii

1.6 Quản lí hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh xxxv1.6.1 Mục tiêu, nội dung quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học xxxv

1.6.2 Phương pháp quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu

học xxxvii

1.7 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lí hoạt động giáo dục đạođức cho học

sinh xxxviii

1.7.1 Các yếu tố ảnh hưởng đến giáo dục đạo đức xxxviii

1.7.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lí giáo dục đạo đức xxxix

Kết luận chương 1 xliCHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHOHỌC SINH TRƯỜNG TIỂU HỌC AN TƯỜNG-THÀNH PHỐ TUYÊN QUANG TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN

NAY Error! Bookmark not defined

2.1 Giới thiệu về Trường Tiểu học An Tường, thành phố Tuyên QuangError! Bookmark not defined

2.1.1 Vị trí địa lí và môi trường giáo dục Error! Bookmark not defined

2.1.2 Quy mô trường lớp, điều kiện cơ sở vật chất, phương tiện giáo

dục Error! Bookmark not defined

2.1.3.Đội ngũ giáo viên, đội ngũ cán bộ quản lýError! Bookmark not defined.2.1.4.Chất lượng giáo dục học sinh Error! Bookmark not defined

2.2 Mục tiêu, nội dung, phương pháp đánh giá thực trạngError! Bookmark not defined

2.2.1 Mục tiêu Error! Bookmark not defined

2.2.2 Nội dung Error! Bookmark not defined

2.2.3 Phương pháp đánh giá Error! Bookmark not defined

2.3 Kết quả Error! Bookmark not defined

2.3.1 Nhận thức về hoạt động giáo dục đạo đức ở Trường Tiểuhọc An Tường, thành phố Tuyên Quang Error! Bookmark not defined.

iv2.3.2 Thực trạng hoạt động giáo dục đạo đức ở Trường Tiểu học An Tường, thành phố Tuyên Quang Error! Bookmark not defined

2.3.3 Thực trạng quản lí hoạt động giáo dục đạo đứcError! Bookmark not defined.2.3.4.Các yếu tố ảnh hưởng đến giáo dục đạo đứcvàquản lí hoạt động giáo dục đạo đức Error! Bookmark not defined

2.4 Ưu điểm và hạn chế của giáo dục đạo đức và quản lí hoạt động giáo dục đạo đức ở trường tiểu học An Tường, thành phố Tuyên QuangError! Bookmark not defined

2.4.1 Ưu điểm Error! Bookmark not defined

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa Error! Bookmark not defined

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi và thực tiễnError! Bookmark not defined.3.2 Các biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh trường tiểu học An Tường, Thànhphố Tuyên Quang trong giai đoạn hiện nay Error! Bookmark not defined

3.2.1 Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức năng lực quản lý và thực hiện các hoạt động giáo dục đạo đức cho cán bộ quản lý và giáo

viên Error! Bookmark not defined

3.2.2 Biện pháp 2: Nâng cao năng lực xây dựng các loại kế hoạch giáo dục đạo đức Error! Bookmark not defined

3.2.3 Biện pháp 3: Tổ chức hội thảo tư vấn học đường về giáo dục đạo đức trong nhà trường Error! Bookmark not defined.

3.2.4 Biện pháp 4: Triển khai đổi mới kiểm tra đánh giá giáo dục đạo đức cho học sinh Error! Bookmark not defined

3.2.5 Biện pháp 5: Phối kết hợp các lực lượng bên trong và bên ngoài nhà

trường Error! Bookmark not defined

v3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục đạo

đức Error! Bookmark not defined.3.4 Khảo nghiệmvề tính cần thiết, khả thi của các biện phápError! Bookmark not defined

3.4.1 Mục đích Error! Bookmark not defined

3.4.2 Đối tượng Error! Bookmark not defined

3.4.3 Các bước tiến hành Error! Bookmark not defined

3.4.4 Kết quả Error! Bookmark not defined

3.4.5 Mốitương quan giữa tính cần thiết và tính khả thiError! Bookmark not defined

Kết luận chương 3 Error! Bookmark not defined.KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ Error! Bookmark not defined.DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO xliiPHỤ LỤC Error! Bookmark not defined

MỞ ĐẦU

1. Lý do chọn đề tài

Đạo đức là phẩm chất quan trọng nhất của nhân cách con người, là nềntảng để xây dựngthế giới của mỗi tâm hồn.Đạo đức chi phối quan hệ giữa con người với con người; con người với xã hội và thiên nhiên; việchình thành và phát triển nhân cách gắn liền với việc hình thành và rèn luyện phẩm chất đạo đức.Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu đã từng dạy chúng ta:Nếu thiếu đạo đức, con người sẽ không phải là con người bình thường và cuộc sống xãhội sẽ không phải cuộc sống xã hội hình

thường, ổn định.Lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh nói lên rằng, giáo dục đạo đức hết sức quan trọng để tạo nên những con người có đạo đức tốt, đảm bảo sự ổnđịnh của xã hội.Giáo dục đạo đức là trách nhiệm của toàn xã hội mà nhà trường giữ vaitròquantrọng, vì nhiệm vụ của trường học không chỉ truyền đạt kiến thức văn hóa xã hội mà còn giáo dục nhân cách, đức tính con người cho học sinh.Ởbất kỳ thời đại nào, việc giáo dục đạo đức cho thế hệ trẻ cũng là nhiệm vụ trung tâm của các nhà lãnh đạo và các thành viên xã hội Trong nhà trường phải luôn chú trọng giáo dục cả đức lẫn tài cho học sinh Điều này đã được Chủ tịch Hồ ChíMinh nhắc nhở:“Dạy cũng như học phải chú trọng cả tài lẫn đức Đức là đạo đức cách mạng

Đó là cái gốc rất quan trọng.”Dù bất cứ ở giai đoạn nào của lịch sử thì mục tiêu chung của đạo đức vẫn là giáo dục học sinh yêu Tổ quốc, yêu đồng bào, hướng tới cái thiện chống lại cái ác,hướng về mối quan hệ đẹp đẽ giữa con người với con người, con người với tựnhiên và xã hội.Giáo dục đạo đức là một quá trình tác động có mục đích, có kế hoạch đến học sinh nhằm hình thành và bồi dưỡng cho các em thế giới quan, nhân sinh quan cộng sản chủ nghĩa, quan điểm, lập trường của giai cấpcôngnhân, bồi dưỡng cho các em hành vi và thói quen đạo đức, hình thành những nét tính cách của con người mới phù hợp với mục đích giáo dục

ivTrường tiểu học là nơi hình thành nhân cách đầu tiên cho trẻ, giáo dục đạo đức là một mặt quan trọng của hoạt động giáo dục nhằm hình thành những con người phát triển toàn diện các mặt: đức, trí, thể, mỹ Nhà trường không những dạy chữ

mà còn dạy về nhân cách, lẽ sống ở đời cho học sinh để các em trở thành người chủ tương lai của đất nước sau này Bác Hồ đã từng nói: "Vì lợi ích mười năm

trồng cây, vì lợi ích trăm năm trồng người" Vì thế việc giáo dục nói chung và giáo dục đạo đức cho trẻ nói riêng luôn đòi hỏi phải có sự quan tâm tác động rất lớn từ nhiều phía.Trong trường học tiểu học, giáo dục đạo đức các em luôn được người thầyquan tâm Bởi vì lứa tuổi ở bậc học này các em còn rất nhỏ, các em dễ dàng học điều tốt và rất nhạy cảm với những điều xấu do xã hội tác động.Trong bối cảnh toàn cầu hóa diễn ra trong mọi mặt của đời sống xã hội, đất nước đang phải đối mặt với những thách thức của thời đại: đó là sự sa sút về đạo đức, mờ nhạt lý

tưởng, chạy theo lối sống thực dụng trong một số thanh thiếu niên, học sinh làm ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục đạo đức của nhà trường Những tác động xấu này rất dễ ảnh hưởng đến các em học sinh tiểu học Ở trường tiểu học An Tường, thành phố Tuyên Quang học sinh đạt vềcác năng lực 994/996 đạt 99,8%;các phẩm chất 996/996 đạt 100%; 0,2% học sinh khối lớp 1 chưa đạt về các năng lực Đa số học sinh học xa trường, chỗ ở không ổn định, nhiều gia đình thì lại mải lo làm ăn nên phó mặc việc giáo dục con cái cho nhà trường Bên cạnh đó trình độ dân trí còn thấp nhiều phụ huynh lại quánuông chiều con cái, dễ thỏa hiệp với những đòi hỏi vô lý của trẻ Những em học sinh được sinh ra trong gia đình gặp nhiều bất hạnh trong cuộc sống như cha mẹ bỏ nhau, cuộc sống nghèo khó, cha mẹ đi làm ăn xa Thêm vào đó trong phương pháp giáo dục còn để lại nhiều lỗ hổng, sự kết hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội chưa nhịp nhàng, đồng bộ.Trong khi mục tiêu của nhà trường là 100% học sinh phải được xếp loại giáo dục đạt yêu cầu theo chuẩn mực của Bộ Giáo Dục và Đào tạo thì việc tổ chức hoạt động giáo dục đạo đức ở các trường tiểu học trên địa bàn

vthànhphố Tuyên Quang dù đã thu được nhiều kết quả góp phần quan trọng vào sự nghiệp trồng người nhưngchủ yếu vẫn là dựa trên kinh nghiệm quảnlý nên chưa đáp ứng, chưa phát huy hết tác dụng của hoạt động giáo dục đạo đức Những học sinh có hoàn cảnh đặc biệt, các học sinh cá biệt chưa thực sự được quan tâm và được giáo dục đúng hướng Trường tiểu học An Tường, thành phố Tuyên Quang cần thiết phải có những biện pháp quảnlý để tăng cường hơn nữa việc giáo dục đạo đức cho học sinh, đặc biệt đối với nhữngđối tượng có hoàn cảnh; thiết lập tốt hơn mối quan hệ gia đình và nhà trường cũng như tổ chức phong phú hơn các hoạt động giáo dục đạođức cho học sinh Việc giáo dục đúng hướng sẽ giúp các em trở thành những học sinh ngoan, lễ phép Nếu không có những giáo dục đúng,các em cũng dễ tiếp thu, học đòi và bắt chước những hành vi lời nói không tốt Mặtkhác những yêu cầu mới về giáo dục đạo đức cho học sinh cũng đặt ra những nhiệm vụ mới cho cán bộ quản lí nhà trường Sự phát triển kinh tế -xãhội đang đặt ra những yêu cầu ngày càng cao đối với hệ thống giáo dục, đòi hỏi nền giáo dục phải đào tạo

ra những con người"phát triển về trí tuệ, cường tráng về thể lực, phong phú về tinh

thần, trong sáng về đạo đức" Trong đó giáo dục đạo đức là một bộ phận hữu cơ của quá trình giáo dục, là một bộ phận có tính cốt lõi, nền tảng của công tác giáo dục thế hệ trẻ.Để khắc phục những khó khăn trong công tác giáo dục đạo đức hiện nay ở Trường tiểu học An Tường, thành phố Tuyên Quang đáp ứng yêu cầu giáo dục đạo đức trong giai đoạn hiện nay tác giả chọn đề tài“Quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh Trường Tiểu học AnTường, thành phố Tuyên Quang trong giai đoạn hiện nay” làm luận văn tốt nghiệp thạc sĩ quản lý giáo dục.2 Mục đích nghiên cứuTrên cơ sởnghiên cứu lý luận và thực tiễn hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh trường tiểu học An Tường, thành phố Tuyên Quang trong

giaiđoạn hiện nay Đề tài đề xuất các biện phápquản lý giáo dục đạo đức cho

vihọc sinh tiểu học của nhà trường.3 Đối tượng, khách thể nghiên cứu3.1 Đối tượng nghiên cứuQuản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh TrườngTiểu học An Tường, thành phố Tuyên Quang trong giai đoạn hiện nay.3.2 Khách thể nghiên cứuHoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh trường tiểu học trong giai đoạnhiện nay.4 Nhiệm vụ nghiên cứuĐể đạt được mục đích nghiên cứu đề ra như trên, đề tài sẽ tập trung vào các nhiệm vụ sau:4.1.Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lýhoạt động giáo dục đạo đức cho họcsinh trường tiểu học trong giai đoạn hiện nay;4.2.Khảo sát thực trạng quản lýhoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh

TrườngTiểu học An Tường, thành phố Tuyên Quangtrong giai đoạn hiện nay;4.3 Trên cơ sở phân tích thực trạng và nguyên nhân, đề xuất một số biệnpháp quản lý nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh trường tiểu học

An Tường, thành phố Tuyên Quang trong giai đoạn hiệnnay.5 Câuhỏi nghiên cứuGiáo dục đạo đức và quản lý hoạt động giáo dục đạo đứccho học sinh ở

TrườngTiểu học An Tường, thành phố Tuyên Quang trong giai đoạn hiệnnay được thực hiện như thế nào?Quản lý giáo dục đạo đức như thế nào để nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức cho học sinh Trường Tiểu học An Tường, thành phố

TuyênQuang trong giai đoạn hiện nay?6 Giả thuyết nghiên cứu

viiTrường Tiểu học An Tường đã đạt được một số kết quả trong quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh song vẫn còn chưa đáp ứng đượcsovới yêu cầu đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục hiện nay Nếu đề rađược những biện pháp quản

lý giáo dục đạo đức phù hợp với điều kiện và hoàn cảnh cụ thể hiện nay của nhà trường thì sẽ nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức nói chung và chất lượng giáo dục toàn diện nói riêng.7 Phạm vi nghiên cứuLuận văn tập trung nghiên cứu công tác quản lý hoạt động giáo dục đạođức cho học sinh Trường Tiểu học An Tường, thành phố Tuyên Quang trong giai đoạn hiện nay.8 Phương pháp nghiên cứu8.1 Phương pháp nghiên cứu lí luậnNghiên cứu các bài viết trong sách báo, tạp chí để

làm rõ các vấn đề líluậngiáodục đạo đức và quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học.Nghiên cứu các văn bản chỉ thị nghị quyết của Đảng, Nhà nước, BộGiáo dục và Đào tạo về giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học.8.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn8.2.1 Mục tiêuLàm rõ thực trạng quản lýhoạt động giáo dục đạo đức

ở học sinh TrườngTiểu học An Tường, thành phố Tuyên Quang.8.2.2 Nội

dungĐánh giá về nhận thức, đánh giá về hoạtđộng chất lượng giáo dục đạođức, trong đó chú trọng đánh giá các biện pháp quản lýmà lãnh đạoTrườngTiểu học An Tường, thành phố Tuyên Quang đã và đang thực hiện.8.2.3 Đối tượng khảo

sátCán bộ quản lý, giáo viên và cha mẹ học sinh Trường Tiểu học AnTường, thành phố Tuyên Quang.8.2.4 Phương pháp8.2.4.1 Khảo sát bằng phiếu hỏi

viiia.Đối tượngCán bộ quản lý: 2 người, Giáo viên: 20 người, Cha mẹ học sinh:

100 người.b.Nội dung hỏi-Nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên, cha mẹ học sinh và học sinh về vai trò, tầm quan trọng của giáo dục đạo đức cho học sinh và quản lí hoạtđộng giáo dục đạo đức cho các em.-Thực trạng hoạt động giáo dục đạo đức ở TrườngTiểu học An Tường, thành phố Tuyên Quang.-Thực trạng quản

lýhoạt động giáo dục đạo đức ởTrường Tiểu học AnTường, thành phố Tuyên

Quang.-Những yếu tố ảnh hưởng tới quản lýhoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học.-Đánh giá mức độ cần thiết của các hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh (rất tốt, tốt, khá tốt, chưa tốt, không rõ)-Đánh giá tầm quan trọng của các nội dung quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học hiện nay (tốt,trung bình, chưa tốt)8.2.4.2.Phỏng vấna Đối tượngCán bộ quản lí: 1 người, Giáo viên:5

người,Cha mẹ học sinh: 10 người.b Nội dung phỏng vấn-Vì sao phải giáo dục đạo đức cho học sinh?-Những khó khăn và thuận lợi trong việc giáo dục đạo đức cho họcsinh?-Đánh giá về những thuận lợi, khó khăn trong hoạt động giáo dục đạo đức học sinh tại trường tiểu học An Tường, Thành phố Tuyên Quang

Đánhgiá về hiệu quả của các biện pháp quản lí hoạt động giáo dục đạo đức học sinh tại trường tiểu học An Tường, Thành phố Tuyên Quang.-Biện pháp quản lý nào có hiệu quả cao đối với giáo dục đạo đức cho học sinh?8.2.4.3 Nghiên cứu thông tin thứ hạng: Kế hoạch giáo dục đạo đức, các báocáo tình hình thực hiện, các sáng kiến kinh nghiệm.8.2.4.4 Xử lí số liệuSử dụng toán thống kê để xử lý số liệu điều tra viết, phân tích, lập bảng, vẽ sơ đồ.Ghi chép lại ý kiến trả lời trong các cuộc phỏng vấn để phân tíchvà đưa ra minh chứng cho các nhận định về thực trạng quản lývà sự kết hợp giữa cha mẹ học sinh và cán bộ quản lýtrong hoạt động giáo dục đạo cho học sinh tiểu học.9 Đóng góp của đề tàiCung cấplý luận về công tác quản lý hoạt độnggiáo dục đạo đức cho học sinhvà thực tiễn đối với quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh Trường Tiểu học An Tường và những biện pháp nhằm nâng caohoạt động giáodục đạo đứccho học sinh của nhà trường.10 Cấu trúc của luận vănNgoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo và

phụlục, luận văn được trình bày theo 3 chương:Chương 1: Cơ sở lý luận và pháp

lý củaquảnlíhoạt động giáo dục đạo đức cho học sinhtiểu học trong giai đoạn hiện nay.Chương 2: Thực trạng công tác quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh Trường Tiểu học An Tường, thành phố Tuyên Quang trong giai đoạn hiện nay.Chương 3: Cácbiện pháp quản lýhoạt độnggiáo dục đạo đức cho học sinh TrườngTiểu học An Tường, thành phố Tuyên Quang trong giai đoạn

xhiện nay

xiCHƯƠNG 1CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ PHÁP LÝCỦAQUẢNLÍHOẠT

ĐỘNGGIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH TIỂU HỌCTRONG

GIAIĐOẠN HIỆN NAY1.1 Tổng quan vấn đề nghiên cứu1.1.1 Ngoài

nướcKhổng Tử(551-479 TCN)nhà giáo dục lớn của Trung Hoa phong kiến đề cao đường lối đức trị và lễ trị quốc dân an, phát triển đất nước Ông coi Nhân là gốc rễ của các đức khác, các đức tụ cả ở Nhân Khổng Tử cho rằng: "Điều mình không muốn thì đừng làm cho kẻ khác" Làm người phải biết sửamình "Không nhìn cái không hợp Lễ, không nghe cái không hợp Lễ, không nói điều không hợp Lễ, không làm việc không hợp Lễ" Với những cống hiến ấy, Khổng Tử được coi là giáo dục lớn của Trung Quốc, được tôn làm "Vạnthế sư biểu".Nhà triết học phương Tây Socrates (470-399 TCN)đã cho rằng đạo đức và sự hiểu biết quy định lẫn nhau Có được đạo đức là nhờ sự hiểubiết, do vậy chỉ sau khi có hiểu biết mới trở thành có

đạo đức Chú trọng đạo đức của Socrates là tri thức và đạo đức là một nghĩa, là muốn sống có trithức về nhận thức là sống nhân đức

(www/Triethoc.edu.vn).Komensky (1592 -1670) nhà giáo dục vĩ đại của Tiệp

Khắc, ông luôn nhấn mạnh việc tôn trọng con người phải bắt đầu từ ý thức tôn trọng trẻ em, bởi trẻ em cũng như câyăn no trong vườn ươm; "Để cây đó lớn một cách lành mạnh, nhất thiết phải được quan tâm, chăm sóc, tưới bón, tỉa tót " Ông kêu gọi các bậc cha mẹ, các nhà giáo và tất cả những ai là nghề nuôi dạytrẻ; "Hãy mãi mãi là một tấm gương trong đời sống, trong mọi sinh hoạt để trẻ em noi theo

và bắt chước mà vào đời một cách chân chính [22].Mac-Ănghen-Lênin đặt nền móng và xây dựng học thuyết về đạo đức

xiivà giáo dục Chủ nghĩa Mác-Lênin khẳng định nguồn gốc sâu xa của đạo đức chính là đời sống lao động và mỗi bản thân con người Hiện tượng chịu sự tác động củanguyên nhân kinh tế và xã hội,khẳng định nền kinh tế xãhội, xét đến cùng quyết định đặc trưng cơ bản của đạo đức và nội dung chủyếu của nó.Thực chất của mối quan hệ đạo đức là mối quan hệ giữa cá nhân và xã hội, sản xuất phát triển làm cho tồn tại xã hội phát triển dẫn tới mối quan hệ giữa cá nhân và xã hội cũng thay đổi theo, tức là nhu cầu đạo đức thay đổi Cho nên đạo đức có một quá trình lịch sử gắn liền với lịch sử sản xuất vật chất.1.1.2 Trong nướcỞ Việt Nam, Hồ Chủ tịch đã dạy: đạo đức là cái gốc của người cách mạng Đạo đức cũng phải là cái gốc của con người phát triển toàn diện mà nhà trường có trách nhiệm đào tạo Do đó, công tác giáo dục tư tưởng chính trị và đạo đức phải giữ vị trí then chốt trong nhà

trường Công tác đạo đức tốt sẽ là cơ sở để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, vì thế đạo đức có quan hệ mật thiết với các mặt giáo dục khác.Bác Hồ đã có cuộc nói chuyện tại lớp đào tạo hướng dẫn viên các trại hè cấp I ngày 12 tháng 6 năm 1956 Bác căn dặn: "Trong giáo dục không những phải có tri thức phổ thông

mà phải có đạo đứccách mạng Có tài phải có đức Có tài mà không có đức, tham ô

hủ hóa có hại cho nước Có đức mà không có tài như ông bụt ngồi trong chùa, không giúp ích gì được cho ai ".Nhiều giáo trình đạo đức trong những năm gần đây được biên soạn và quan tâm rất đặc biệt đến vấn đề giáo dục đạo đức Tiêu biểu như giáo trình của Trần Hậu Kiểm (1997); Phạm Khắc Chương -Hà Nhật Thăng (1997); Hà Thế Ngữ, Đặng Vũ Hoạt đã đề cập đến vai trò, vị trí và ý nghĩa của Giáo dục đạo đức cho học sinh với giáo trình: Giáo dục họctập 1 và tập2

(1999),Đạo đức học (2000),Giáo trình đạo đức học Các tác giả đã đề cập nhiều đến mục tiêu, nội dung, phương pháp và một số vấn đề về quản lý công tác giáo dục đạo đức

xiiiPhạm Minh Hạc đã nêu về mục tiêu như sau: "Trang bị cho mọi người những tri thức cần thiết về tư tưởng chính trị, đạo đức nhân văn, kiến thức pháp luật và văn hóa xã hội Hình thành ở mọi công dân thái độ đúng đắn, tình cảm, niềm tin đạo đức trong sáng đối với bản thân, với mọi người, sự nghiệp cách mạng của Đảng, dân tộc và với mọi sự vật -hiện tượng xung quanh Tổ chức tốt giáo dục giới trẻ, rèn luyệnđể mọi người tự giác thực hiện những chuẩn mực đạo đức xã hội, có thói quen chấp hành qui định của pháp luật, nỗ lực học tập và rèn luyện, tích cực cống hiến sức lực, trítuệ vào sự nghiệp công nghiệp hóa-hiện đại hóa đất

nước"[20, tr.168-170].Ngoài các công trình nghiên cứu nói trên thì có rất nhiều luận văn, luận án nghiên cứu các biện pháp quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh

ở các cấp học, đặc biệt ở cấp tiểu học.Luận văn của Phạm Ngọc Thảo: Quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học Mai Động, quận Hoàng Mai, thành phố Hà Nội.Luận văn của Châu Kim Thanh: Quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học ChíLinh,quận Phú Nhuận,thành phố Hồ Chí Minh.Trong các nghiên cứu và các luận văn này các tác giả đã bàn về giáo dục đạo đức và các biện pháp quản lí giáo dục đạo đức cho học sinh trong các trường học ở các cấp học khác nhau như các biện pháp về nâng cao nhận thức để giáo viên, cha mẹ, học sinh và cộng đồng hiểu rõ tầm quan trọng của giáo dục đạo đức Hầu hết các luận văn đều cho rằng, trong trường học các lãnh đạo nhà trường cần có kế hoạch giáo dục đạo đức như cần xác định rõ mục tiêu, các nội dung và các hoạt động giáo dục đạo đức, thời gian tiến hành trong một năm học Bên cạnh cần có các biện pháp triển khai và đánh giá kết quả hoạt động giáo dục đạo đức; triển khai đầy đủ các băn bản chỉ đạo về giáo dục đạo đức cho học sinh Tuy nhiên, các luận văn ít bàn đến các biện pháp sử dụng,cácphương pháp quản lí trong giáo dục đạo đức Các bài học này có thể áp

xivdụng trong luận văn của tác giả một cách phù hợp với điều kiện củaTrườngTiểu học An Tường, thành phố Tuyên Quang.1.2 Một số khái niệm cơ bản1.2.1 Hoạt động giáo dục đạo đức1.2.1.1 Giáo dục đạo đứca Đạo đức:Dưới góc độ triết học, đạo đức là một trong những hình thái sớm nhất của ý thức xã hội, bao gồm những nguyên lý, quy tắc, chuẩn mực điều tiết hành vi của con người trong quan hệ với người khác và với cộng đồng Căn cứ vào những nguyên tắc ấy, người ta đánh giá hành vi, phẩm giá của mỗi người bằng các quan niệm về thiện ác, chính nghĩa và phi nghĩa, danh dự [25, tr.145].Dưới góc độ đạo đức học, đạo đức là một hình thái

xã hội đặc biệt bao gồm một hệ thống các quan điểm, quan niệm, những quy tắc, nguyên tắc, chuẩn mực xã hội [25, tr.12]Dưới góc độ giáo dục học, đạo đức là một hình thái xã hội đặc biệt baogồm một hệ thống các quan điểm về cái thực, cái có trong mối quan hệ của con người với con người [17, tr.170-171].Theo nghĩa rộng,

khái niệm đạo đức liên quan chặt chẽ với phạm trù chính trị, pháp luật, lối sống Đạo đức là thành phần cơ bản của nhân cách, phản ánh bộ mặt nhân cách của một

cá nhân đã được xã hội hóa Đạo đức được biểu hiện ở cuộc sống tinh thần lành mạnh, trong sáng, ở hành động giảiquyết hợp lý, có hiệu quả những mâu thuẫn Khi thừa nhận đạo đức là một hình thái ý thức xã hội thì đạo đức của mỗi cá nhân, mỗi cộng đồng, mỗi tầng lớp giai cấp trong xã hội cũng phản ánh ý thức chính trị của họ đối với các vấn đề đang tồn tại [25, tr.153-154].Đạo đức còn là nhân tố quan trọng của nhân cách và được xem là khái niệmluân thường đạo lý của con người, nó thuộc về vấn đề đánh giá tốt/xấu, đúng/sai, lành/ác, dữ/hiền Trong phạm vi lương tâm con người,hệthống phép tắcđạo đức là trừng phạt mà đôi lúc còn gọi là giá trị đạo đức

xvNgày nay, đạo đức được định nghĩa như sau: "Đạo đức là một hình thái ý thức

xã hội đặc biệt bao gồm một hệ thống những quan điểm, quan niệm, những quy tắc, nguyên tắc, chuẩn mực xã hội Nó rađời, tồn tại và biến đổi từ nhu cầu của xã hội, nhờ đó con người tự giác điều chỉnh hành vi của mình cho phù hợp với lợi ích, hạnh phúc của con người và sự tiến bộ của xã hội trong mối quan hệ giữa con người với conngười, giữa cá nhân và xã hội"[25, tr.12].Tóm lại, đạo đức là tập hợp những nguyên tắc, quy tắc, chuẩn mực xã hội nhằm điều chỉnh và đánh giá cách ứng xử của con người trong quan hệ với nhau và quan hệ với xã hội, chúng được thực hiện bởi niềm tin các cánhân, bởi truyền thông và sức mạnh củadư luận xã hội.b Giáo dục đạo đức:Giáo dục đạo đức về bản chất theo giáo sư Hà Thế Ngữ

và Đặng Vũ Hoạt "là quá trình biến các chuẩn mực đạo đức, từ những đòi hỏi bên ngoài của xã hội đối với cá nhân thành những đòi hỏi bên trong bản thân, thành niềm tin, nhu cầu, thói quen của người được giáo dục".Giáo dục đạo đức là hình thành cho con người những quan điểm cơ bản nhất, những nguyên tắc chuẩn mực đạo đức cơ bản của xã hội Nhờ đó conngười có khả năng lựa chọn, đánh giá đúng đắn các hiện tượng đạo đức xã hội cũng như tự đánh giá suy nghĩ về hành vi của bản thân mình vì thế công tác giáo dục đạo đức góp phần vào việc hình thành, phát triển nhân cách con người mới phù hợp với từng giai đoạn phát triển.Giáo dục đạo đức là quá trình tác động hình thành chohọc sinh ý thức, tình cảm, niềm tin và thói quen hành vi đạo đức, thể hiện trong cuộc sống hàng ngày đối với gia đình, cộng đồng, làng xóm, với bạn bè, tập thể.Giáo dục đạo đức giúp cho mỗi cá nhân biết được giá trị xã hội, biết hành động theo lẽ phải, biết sống vì mọi người, vì sự tiến

bộ và phồn vinh của đất nước Sản phẩm của giáo dục đạo đức là hành vi, thói quen đạo đức thể hiện trong cuộc sống hằng ngày Đạo đức là phẩm chất quan trọng nhất của nhân cách là nền tảng để xây dựng thế giới tâm hồn của mỗi con người

xviGiáo dục đạo đức là quá trình tác động có mục đích, có kế hoạch đến học sinh nhằm giúp cho nhân cách mỗi học sinh được phát triển đúng đắn, giúp học sinh có hành vi ứng xử đúng mực trong các mối quan hệ: của cá nhân với xã hội, của cá nhân với lao động, của cá nhân với mọi người xung quanh và của cá nhân với chính mình Trong tất cả các mặt giáo dục,đạo đức giữ một vị trí hết sức quan trọng Vì thế Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nêu "dạy học cũng như học, phải biết chú trọng cả tài lẫn đức, đức làđạo đức cách mạng đó là cái gốc rất quan trọng nếu không có đạo đức cách mạng thì có tài cũng vô dụng" Giáo dục đạo đức còn có ý nghĩa lâu dài được thực hiện thường xuyên và trong mọi tình huống chứ không phải chỉ được thực hiện khi có tính phức tạphoặccó đòi hỏi cấp bách.Hiện nay, giáo dục đạo đức cho học sinh là giáo dục đạo đức xã hội chủ nghĩa, phát huy tinh thần yêu nước, thấm nhuần tư tưởng xã chủ nghĩa, yêu thích môn học, thực hiện những ước mơ, sáng tạo trong công việc cũng như hành động, biết tôn trọng pháp luật, yêu thương con người, bảo vệ môi trường và thế giới xung quanh Tóm lại, giáo dục đạo đức là yêu cầu khách quan của sự nghiệp "trồng người" nó giúp đào tạo ra thế hệ vừa "hồng" vừa "chuyên" nhằm phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa -hiện đại hóa đất nước "Đạo đức như gốc cây, ngọn nguồn của sông nước, sức mạnh của con người, sức có mạnh mới gánh được nặng và đi được xa" (Hồ Chí Minh) Chính vì vậy, giáo dục đạo đức cho thế hệ trẻ là việc làm quan trọng và rất cần thiết.1.2.1.2 Hoạt động giáo dục đạo đứcLà quá trình hình thành và phát triển các phẩm chất đạo đức của nhân cách học sinh dưới những tác động và ảnh hưởng

có mục đích được tổ chức có kế hoạch có sự chọn lựa về nội dung, phương pháp

và hình thức giáo dục với vai trò chủ đạo của giáo viên

xviiĐó là một quá trình giáo dục lâu dài được hình thành từ thấp đến cao từ những việc cụ thể trong cuộc sống đời thường đến những vấn đề to lớncủa xã hội Giáo dục nhân cách hành vi đạo đức con người là một quá trình giáo dục cần phải đặc biệtcoi trọng bởi vì quá trình đó làm cho con người nhận được những yếu tố sau: Làm chủ tập thể, yêu lao động, yêu chủ nghĩa xã hội, có lòng yêu nước, biết đoàn kết giúp đỡ nhau, biết coi trọng mọi người.1.2.2 Quản lýhoạt động giáo dục đạo đức1.2.2.1 Quản lý-quản lýgiáo dục (Khái niệm, chức năng và phương pháp)a Khái niệm:Theo cách tiếp cận hệ thống thì quản lý là sự tác động của chủ thể quản

lý đến khách thể quản lý (hay là đối tượng quản lý) nhằm tổ chức, phối hợp hoạt động của con người trong cácquá trình sản xuất, xã hội để đạt được mục đích đã định.Các Mác đã mô tả bản chất quản lý là: “Nhằm thiết lập sự phối hợp giữa

những công việc cá nhân và thực hiện những chức năng chung, nảy sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ thể sản xuất, khác với sự vận động riêng lẽ của nó Một người chơi vĩ cầm riêng lẽ tự điều khiển mình, còn dàn nhạc thì cần người chỉ

huy”[8,tr.342].Theo tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc và Nguyễn Quốc Chí thì: Quản lý

là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng) kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo (lãnh đạo) và kiểm tra.Các nhà giáo dục trong thực tiễn còn quan niệm: Quản lý giáo dục theo nghĩa tổng quan là hoạt động điều hành, phối hợp các lực lượng xã hội nhằm đẩy mạnh công tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu phát triển xã hội Ngay nay, với sứ mệnh phát triển giáo dục thường xuyên, công tác giáo dục không chỉ giới hạn ở thế hệ trẻ mà còn rộng ra cho mọi người; tuy nhiên trọng tâm vẫn là giáo dục thế hệ trẻ cho nên quản lý giáo dục được hiểu là sự điều hành hệ thống giáo dục quốc dân, các trường trong hệ thống giáo dục quốc dân.Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: "Quản lý giáo dục là hệ thống những

xviiitác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý nhằm làm cho hệ vận hành theo đường lốivà nguyên lý giáo dục của Đảng, thực hiện được các tính chất của nhà trường xã hội chủ nghĩa Việt Nam, mà tiêu điểm hội tụ

là quá trình dạy học -giáo dục học thế hệ trẻ, đưa hệ giáo dục tới mục tiêu dự kiến, tiến lên trạng thái mới về chất [31,tr.31].Vậy quản lý giáo dục là quá trình tác động

có kế hoạch, có tổ chức của các cơ quan quản lý giáo dục,các cấp tới các thành tố của quá trình dạy học -giáo dục nhằm làm cho hệ giáo dục vận hành có hiệu quả và đạt tới mục tiêu giáo dục nhà nước đề ra.Như vậy, quan niệm về quản lý giáo dục

có thể có những cách diễn đạt khác nhau, song trong mỗi cách định nghĩa đều đề cập tới các yếu tố cơ bản: Chủ thể quản lý giáo dục; khách thể quản lý giáo dục; mục tiêu quản lý giáodục, ngoài ra còn phải kể tới cách thức (phương pháp quản lý giáo dục) và công cụ (hệ thống văn bản pháp luật) quản lý giáo dục.Sơ đồ 1.1: Sơ

đồ về quản lýQuản lý giáo dục có những đặc trưng sau đây:-Các mục đích cụ thể, tường minh, lượng hóa của các thiết chế giáo dục rất khó xác định rõ ràng so với việc xác định mục đích của các cơ sở sản xuất, kinh doanh.-Trong giáo dục, rất khó

đo lường, đánh giá việc đạt được các mục đích.Công cụ quản lýChủ thểquản

lýKhách thểquản lýMụctiêuquản lýPhương pháp quản lý

xix-Những yếu tố “đầu vào” (trẻ em, thanh thiếu niên) và những yếu tố “đầu ra” của các cơ sở giáo dục -đào tạo khác biệt với những yếu tố “đầu vào” (nguyên liệu thô) và những yếu tố “đầu ra” (hàng hóa) của các cơ sở sản xuất, kinh doanh.-

Người quản lý và người giáo viên phổ thông (và ở mức độ nhẹ hơn, nếu xét đến các trường đại học) đều có chung một căn bản chuyên nghiệp, với những giá trị

được chia sẻ, được đào tạo và có những kinh nghiệm không khác nhau bao Mối quan hệ “khách hàng” giữa giáo viên với học sinh, giữa giảng viên với sinh viên có nhiều điểm khác biệt so với mối quan hệ nhà chuyên môn -khách hàng ở những lĩnh vực hoạt động khác.-Cấu trúc tổ chức của các cơ sở giáo dục thường bị

xa.-“chia cắt, phân đoạn” vì những nhân tố bên trong cũng như những tác động bên ngoài.-Các cán bộ quản lý ở các trường đại học có quá ít thời gian dành cho hoạt độngquản lý.b Chức năng:Chức năng quản lý là một loại hoạt động quản lý đặc biệt, là sản phẩm của quá trình phân công lao động và chuyên môn hóa trong quản lý.Kế hoạch hóa là phương pháp quản lí xác định mục tiêu và đề ra những biện pháp tốt nhất để thực hiện mục tiêu đó Có ba nội dung chủ yếu của chức năng kế hoạch hóa: xác định, hình thành mục tiêu (phương hướng) đốivới tổ chức; xác định và đảm bảo (có tính chắc chắn, có tính cam kết) về các nguồn lực của tổ chức

để đạt được các mục tiêu; quyết định xem những hoạt động nào là cần thiết để đạt được các mục tiêu đó.Tổ chức sắp xếp, sắp đặt một cách khoa học những yếu tố, những conngười, những hoạt động thành một hệ toàn vẹn nhằm đảm bảo cho chúng tương tác với nhau một cách hợp lý Thành tựu của một tổ chức phụ thuộc rấtnhiều vào năng lực của người quản lý

xxChỉ đạo là chỉ dẫn, động viên, điều chỉnh và phối hợp các lực lượng để thực hiện kế hoạch đề ra Tuy nhiên việc chỉ đạo không chỉ bắt đầu sau khi lập kế

hoạch, thiết kế bộ máy mà nó thấm vào và ảnh hưởng quyết định tới hai chức năng kia.Kiểm tra là chức năng dùng để kiểm tra: phát hiện sai sót để kịp thời uốn nắn, sửa chữa Một kết quả hoạt động đúng hướng phù hợp với những chiphí bỏ ra, thì phải tiến hành điều chỉnh không tương xứng.Thông tin đượccoi là sợi dây, là huyết mạch liên kết với cả 4 chức năng của quản lý Nếu thiếu một trong bốn chức năng này thì không thể quản lý nhà trường, quản lý giáo dục Bởi bốn chức năng này tạo nên một quy trình khép kín Khi thực hiện nhà quản lý cần vận dụng một cách linh hoạt phù hợp với điều kiện và tình hình thực tế Đặc biệt phải tuân theo các tiền đề nền tảng đã được thống nhất.c Các phương pháp quản lý:Phương pháp tâm lý giáo dục: Là cách tác động vào đối tượng quản lý thông qua tâm lý, tình cảm, tư tưởng con người Cơ sở của biện pháp này là dựa vào quy luật tâm lý và chức năng tâm lý con người Nội dung của biện pháp là kích thích tinh thần tự giác, sự say mê của con người Muốn quản lý thành công nhà quản lý cần hiểu rõ tâm lý của bản thân và đối tượng quản lý Phương pháp này sử dụng các tác động của chủ thể quản lý vào đối tượng quản lý bằng lý lẽ làm cho họ nhận thức đúng đắn và tự nguyện thừa nhận các yêu cầu của nhà quản lý, từ đó có thái độ và tinh thần phù hợp với yêu cầu này.Phương pháp hànhchính -tổ chức:Là cách tác động của chủ thể quản lý vào đối tượng quản lý trên cơ sở quyền lực tổ chức, quyền hạn