GIÁO ÁN LỊCH SỬ 10 BÀI 17 QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA NHÀ NƯỚC PHONG KIẾN (Từ thế kỷ X đến thế kỷ XV)

BÀI 17 QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA NHÀ NƯỚC PHONG KIẾN (Từ thế kỷ X đến thế kỷ XV) I. MỤC TIÊU BÀI HỌC: 1. Về mặt Kiến thức: Sau khi học xong bài này học sinh cần phải nắm được: Quá trình xây dựng và hoàn chỉnh nhà nước phong kiến Việt Nam diễn ra trong một thời gian lâu dài trên một lãnh thổ thống nhất. Nhà nước phong kiến Việt Nam được tổ chức chặt chẽ theo chế độ quân chủ trung ương tập quyền, có luật pháp, quân đội và các chính sách đối nội đối ngoại tự chủ, độc lập. Trên bước đường phát triển, mặc dù tính giai cấp ngày càng gia tăng, nhà nước phong kiến Việt Nam vẫn giữ được mối quan hệ gần gũi với nhân dân. 2. Về mặt thái độ, tư tưởng, tình cảm: Bồi dưỡng ý thức độc lập và niềm tự hào dân tộc, bảo vệ sự thống nhất nước nhà. 3. Về mặt kỹ năng: Rèn luyện kĩ năng phân tích, so sánh, đánh giá sự kiện. Kỹ năng sử dụng và khai thác sơ đồ, tranh ảnh lịch sử. II. THIẾT BỊ DẠY HỌC:

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TỈNH PHÚ YÊN

TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRÃI

GIÁO ÁN THỰC TẬP GIẢNG DẠY

MÔN: LỊCH SỬ 10

Họ tên GV hướng dẫn: Mai Thị Thanh Tâm Tổ chuyên môn: Sử – CD

Họ tên sinh viên: Ksơr Y Lức Môn dạy: Lịch sử

SV của trường đại học: Đại học Quy Nhơn Năm học: 2016 – 2017

Ngày soạn:……… Thứ/ngày lên lớp:…/………… Tiết dạy:……… Lớp dạy:………

BÀI 17 QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA NHÀ NƯỚC PHONG KIẾN (Từ thế kỷ X đến thế kỷ XV)

I MỤC TIÊU BÀI HỌC:

1 Về mặt Kiến thức:

Sau khi học xong bài này học sinh cần phải nắm được:

- Quá trình xây dựng và hoàn chỉnh nhà nước phong kiến Việt Nam diễn ra trong một thời gian lâu dài trên một lãnh thổ thống nhất

- Nhà nước phong kiến Việt Nam được tổ chức chặt chẽ theo chế độ quân chủ trung ương tập quyền, có luật pháp, quân đội và các chính sách đối nội đối ngoại tự chủ, độc lập

- Trên bước đường phát triển, mặc dù tính giai cấp ngày càng gia tăng, nhà nước phong kiến Việt Nam vẫn giữ được mối quan hệ gần gũi với nhân dân

2 Về mặt thái độ, tư tưởng, tình cảm:

Bồi dưỡng ý thức độc lập và niềm tự hào dân tộc, bảo vệ sự thống nhất nước nhà

3 Về mặt kỹ năng:

- Rèn luyện kĩ năng phân tích, so sánh, đánh giá sự kiện

- Kỹ năng sử dụng và khai thác sơ đồ, tranh ảnh lịch sử

II THIẾT BỊ DẠY HỌC:

- Sách giáo khoa Lịch sử 10 cơ bản

- Sơ đồ và các tài liệu liên quan

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:

1 Ổn định lớp

Kiểm tra sĩ số, nề nếp, tác phong

2 Kiểm tra bài cũ:

Câu hỏi: Lập bảng thống kê các cuộc khởi nghĩa tiêu biểu trong thời kỳ Bắc

thuộc (Thời gian, tên khởi nghĩa, lãnh đạo, kẻ thù, tổ chức chính quyền)

3 Giới thiệu bài mới:

Thế kỷ X đã mở đầu thời đại phong kiến độc lập của dân tộc Việt Nam từ thế kỷ

X – XV trên cơ sở một lãnh thổ thống nhất nhà nước quân chủ chuyên chế phong kiến được thành lập và từng bước hoàn thiện, phát triển đến đỉnh cao Để hiểu được quá trình hình thành và phát triển của nhà nước phong kiến Việt Nam, chúng

ta cùng tìm hiểu bài 17

4 Giảng bài mới:

Hoạt động của GV và HS Kiến thức cơ bản

* Hoạt động 1:

- Gv giới thiệu về thời kì độc lập tự chủ

đầu tiên của đất nước ta gắn với Ngô

Quyền, Đinh Bộ Lĩnh

- GV minh hoạ bằng sơ đồ về bộ máy

nhà nước thời kì này

- Em có nhận xét gì về tổ chức nhà

nước thời Đinh, tiền Lê?

I Bước đầu xây dựng nhà nước độc lập ở thế kỉ X:

- Năm 939, sau khi đánh bại cuộc xâm lược của quân Nam Hán, Ngô Quyền đã xưng vương và xây dựng chính quyền mới ở Cổ Loa

- Năm 968, Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi Hoàng đế, đặt tên nước là Đại Cồ Việt

- Bộ máy nhà nước sơ khai:

+ Ở TƯ:Văn ban, Võ ban và Tăng ban + Hành chính: chia nước thành 10 đạo

- HS trả lời, GV nhận xét và kết luận.

- GV giải thích khái niệm quân chủ

chuyên chế: Vua đứng đầu nắm mọi

quyền hành Tuy nhiên, mức độ chuyên

chế ở mỗi triều đại, mỗi nước là khác

nhau

- Nhìn vào cách tổ chức bộ máy nhà

nước ta ở thế kỉ X, em có nhận xét gì?

 nhà nước độc lập tự chủ (còn sơ

khai) theo thiết chế quân chủ chuyên

chế

- GV chuyển ý: Qua thời gian bước đầu

xây dựng đất nước, đến thế kỷ XI nhà

nước phong kiến Việt Nam đã được

phát triển hơn và hoàn chỉnh vào thế kỷ

XV Để hiểu được quá trình đó, chúng

ta cùng tìm hiểu qua mục II

* Hoạt động 2:

- GV thuyết trình về sự sụp đổ của nhà

Lê và sự thành lập của nhà Lý cùng với

những sự kiện lịch sử trong thời kì này

- GV có thể đàm thoại với HS về Lý

Công Uẩn, trích Chiếu dời đô và việc

đổi quốc hiệu Đại Việt

- GV khái quát để HS thấy được sự thay

đổi các triều đại từ Lý sang Trần đến Hồ

để Hs thấy được thứ tự các triều đại

phong kiến Việt Nam

- GV dùng sơ đồ tổ chức bộ máy nhà

nước ở các triều Lý, Trần, Hồ để giảng

nội dung của mục này

- GV: Em có nhận xét về tổ chức bộ

máy nhà nước từ thời Lý đến Hồ ? So

II Phát triển và hoàn chỉnh nhà nước phong kiến ở các thế kỉ XI-XV:

1 Tổ chức bộ máy nhà nước:

- Năm 1009, nhà Lý được thành lập

- Năm 1010, Lý Thái Tổ dời đô về Đại

La (Thăng Long)

- Năm 1054, đổi tên nước là Đại Việt

=> Mở ra một thời kỳ phát triển mới của dân tộc

- Từ thế kỉ XI-XV, bộ máy nhà nước qua các triều Lý, Trần, Hồ, Lê ngày càng chặt chẽ

* Tổ chức bộ máy nhà nước thời Lý, Trần, Hồ:

sánh với thời Đinh, Tiền Lê ?

- HS trả lời, GV nhận xét và kết luận

- GV yêu cầu HS đọc SGK để thấy được

những chính sách cải cách của Lê Thánh

Tông ở cả Trung ương lẫn địa phương

- GV sử dụng sơ đồ để giải thích

- GV bổ sung thêm

- GV: Em có nhận xét gì về cuộc cải

cách hành chính của Lê Thánh Tông và

bộ máy nhà nước thời Lê sơ ?

- HS trả lời

- GV nhận xét, kết luận: Đây là cuộc cải

cách hành chính lớn toàn diện được tiến

hành từ trung ương đến địa phương Cải

cách để tăng quyền lực của nhà vua

Quyền lực tập trung vào tay vua, chứng

- Ở Trung ương:

- Ở Địa phương:

* Bộ máy nhà nước thời Lê sơ:

- Bộ máy nhà nước thời Lê Thái Tổ được tổ chức theo mô hình thời Trần Hồ

- Những năm 60 của thế kỷ XV, Lê Thánh Tông tiến hành một cuộc cải cách hành chính lớn

+ Chính quyền Trung ương:

+ Chính quyền địa phương:

Vua

Đại thần

Tể tướng

Đài Viện

Sảnh

L , trấn (An phủ sứ) ộ, trấn (An phủ sứ) Phủ, huyện, châu

Xã

Vua

6 bộ Ngự sử

đài

Hàn lâm viện

13 đạo Thừa tuyên Phủ, huyện, châu

tỏ bộ máy nhà nước quân chủ chuyên

chế thời Lê sơ đạt đến mức độ cao

- GV chuyển ý: Cùng với việc tiến hành

tổ chức bộ máy nhà nước, các triều đại

cũng đã chú trọng đến việc xây dựng

luật và quân đội Để hiểu rõ hơn, chúng

ta cùng tìm hiểu qua mục 2

* Hoạt động 3:

- GV trình bày về sự ra đời của các bộ

luật phong kiến thời Lý và thời Lê sơ

- GV yêu cầu HS đọc đoạn chữ in nhỏ

trong SGK và đặt câu hỏi: Các điều luật

nói lên điều gì ?

- HS trả lời

- GV kết luận về mục đích tác dụng của

các điều luật: bảo vệ quyền hành của

giai cấp thống trị và an ninh đất nước,

một số quyền lợi chân chính của nhân

dân

- GV trình cách thức tổ chức quân đội

thời kỳ này

- HS chú ý lắng nghe

- GV chuyển ý: Cùng với việc xây

dựng các thiết chế chính trị thì các triều

đại phong kiến Việt Nam thời kỳ này

cũng đã thực hiện các hoạt động đối nội,

đối ngoại để xây dựng và bảo vệ đất

nước Để hiểu rõ hơn, chúng ta sẽ cùng

tìm hiểu qua mục 3

* Hoạt động 4:

 Dưới thời Lê, bộ máy nhà nước quân chủ chuyên chế đạt mức độ cao, hoàn chỉnh

2 Luật pháp và quân đội:

a Luật pháp:

- Năm 1042, vua Lý Thái Tông ban hành bộ Hình thư

- Năm 1483, ban hành bộ Quốc triều hình luật (thờ Lê - Luật Hồng Đức)

 qui định những hoạt động xã hội, bảo

vệ quyền hành của giai cấp thống trị, một số quyền lợi chân chính của nhân dân và an ninh đất nước

b Quân đội:

- Quân đội được tổ chức quy củ gồm 2

bộ phận: cấm quân và ngoại binh hay lộ binh

- Tổ chức quân đội theo chế độ “Ngụ binh ư nông”

- Quân đội được trang bị đầy đủ vũ khí

3 Hoạt động đối nội, đối ngoại:

- GV yêu cầu HS đọc SGK và đặt câu

hỏi: Hoạt động đối nội của nước ta thời

kỳ này được thể hiện như thế nào ?

- HS trả lời

- GV nhận xét, kết luận

- GV cụ thể hóa các chính sách đối

ngoại thời kỳ này

- HS ghi chép

a Đối nội:

- Quan tâm đến đời sống nhân dân

- Chú ý đến đoàn kết các dân tộc ít người

b Đối ngoại:

- Đối với triều đại phương Bắc:

+ Quan hệ hòa hiếu

+ Sẵn sàng chiến đấu bảo vệ Tổ quốc

- Đối với các nước Lan Xang, Cham-pa, Chân Lạp: giữ quan hệ thân thiện, mặc

dù đôi lúc xảy ra chiến tranh

5 Củng cố:

Lập bảng thống kê các triều đại phong kiến Việt Nam từ thế kỷ X đến thế kỷ XV (Thời gian, tên triều đại, người sáng lập, quốc hiệu, kinh đô)

Thời gian Tên triều đại Người sáng lập Quốc hiệu Kinh đô

968 - 980 Đinh Đinh Bộ Lĩnh Đại Cồ Việt Hoa Lư

980 – 1009 Tiền Lê Lê Hoàn Đại Cồ Việt Hoa Lư

1009 - 1225 Lý Lý Công Uẩn Đại Cồ Việt,

Đại Việt

Hoa Lư, Thăng Long

1225 - 1400 Trần Trần Cảnh Đại Việt Thăng Long

6 Dặn dò:

- Học bài cũ

- Xem trước bài mới

IV RÚT KINH NGHIỆM, BỔ SUNG

………

………

V NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN ………

………

………

………

Ngày… tháng… năm 2017 Ngày… tháng… năm 2017

DUYỆT GIÁO ÁN CỦA GV HƯỚNG DẪN SINH VIÊN THỰC TẬP

(Ký, ghi rõ họ tên) (Ký, ghi rõ họ tên)

Ksơr Y Lức