Một số biện pháp tổ chức nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động vẽ cho trẻ 5 – 6 tuổi trường mầm non Phúc Thắng – Phúc Yên – Vĩnh Phúc (LV tốt nghiệp)

Một số biện pháp tổ chức nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động vẽ cho trẻ 5 – 6 tuổi trường mầm non Phúc Thắng – Phúc Yên – Vĩnh Phúc (LV tốt nghiệp)Một số biện pháp tổ chức nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động vẽ cho trẻ 5 – 6 tuổi trường mầm non Phúc Thắng – Phúc Yên – Vĩnh Phúc (LV tốt nghiệp)Một số biện pháp tổ chức nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động vẽ cho trẻ 5 – 6 tuổi trường mầm non Phúc Thắng – Phúc Yên – Vĩnh Phúc (LV tốt nghiệp)Một số biện pháp tổ chức nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động vẽ cho trẻ 5 – 6 tuổi trường mầm non Phúc Thắng – Phúc Yên – Vĩnh Phúc (LV tốt nghiệp)Một số biện pháp tổ chức nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động vẽ cho trẻ 5 – 6 tuổi trường mầm non Phúc Thắng – Phúc Yên – Vĩnh Phúc (LV tốt nghiệp)Một số biện pháp tổ chức nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động vẽ cho trẻ 5 – 6 tuổi trường mầm non Phúc Thắng – Phúc Yên – Vĩnh Phúc (LV tốt nghiệp)Một số biện pháp tổ chức nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động vẽ cho trẻ 5 – 6 tuổi trường mầm non Phúc Thắng – Phúc Yên – Vĩnh Phúc (LV tốt nghiệp)Một số biện pháp tổ chức nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động vẽ cho trẻ 5 – 6 tuổi trường mầm non Phúc Thắng – Phúc Yên – Vĩnh Phúc (LV tốt nghiệp)Một số biện pháp tổ chức nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động vẽ cho trẻ 5 – 6 tuổi trường mầm non Phúc Thắng – Phúc Yên – Vĩnh Phúc (LV tốt nghiệp)

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 KHOA GIAO DUC MAM NON

-59LUe===

NGUYEN THI NGQC HUYEN

MOT SO BIEN PHAP TO CHUC NHAM

NANG CAO HIEU QUA HOAT DONG VE

CHO TRE 5 - 6 TUOI TRUONG MAM NON

PHÚC THẮNG - PHÚC YÊN - VĨNH PHÚC

KHÓA LUẬN TÓT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Giáo dục Mầm non

Người hướng dẫn khoa học

ThS VŨ LONG GIANG

HÀ NỘI, 2016

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy giáo, cô giáo của trường Đại học Sư

phạm Hà Nội 2 đã tận tình truyền thụ cho tôi những kiến thức, những phương

pháp hình thức tô chức dạy học ở bậc học giáo dục mam non giúp cho việc học tập nghiên cứu , tiếp thu kiến thức, trau dồi nghiệp vụ sư phạm cho bản

thân đề đạt được kết quả mong muốn

Tôi xin chân thành cảm ơn thầy giáo Vũ Long Giang.Thây đã tận tình

giúp đỡ tôi, hướng dẫn, cung cấp cho tôi những trí thức, những kinh nghiệm

quý báu, động viên, khuyến khích tôi để tôi hoàn thành bài khóa luận tốt

nghiệp này

Tôi cũng xm chân thành cảm ơn các cán bộ, giáo viên, nhân viên của

trường mầm non Phúc Thắng đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi hoàn thành bài

khóa luận tốt nghiệp

Do thời gian có hạn nên đề tài không thể tránh được những sai sót Tôi

rất mong nhận được ý kiến đóng góp của các thầy giáo, cô giáo, bạn bè và bạn

doc dé cho dé tai này được hoàn thiện hơn

Hà Nội, tháng 5 năm 2016

Sinh viên

Nguyễn Thị Ngọc Huyền

LỜI CAM ĐOAN

Khóa luận tốt nghiệp là kết quả nỗ lực cố găng của tôi trong quá trình

học tập, nghiên cứu ở trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 Tôi xin cam đoan kết quả nghiên cứu đề tài “Một số biện pháp tổ chức nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động vẽ cho trẻ 5 — 6 tuổi trường mâm non Phúc Thắng — Phúc Yên —

Vĩnh Phúc ” không có sự trùng lặp của đề tài nào khác Nếu sai tôi xin hoàn

toàn chỊu trách nhiệm

Hà Nội, tháng 5 năm 2016

Sinh viên

Nguyễn Thị Ngọc Huyền

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU S22 2< Sn 21 1 TH 111101311011 01111211 1501111111111 crrrkd 1

1 Lý do chọn 46 tai .cccceccsesssssesssscsssecscsscsesrssvssecevsececeversacsesesassesecevesavanenes 1

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đỀ + + +k+Ex+ESExvxerkcxerkvkererrsrserxreerxred 2

3 Muc dich nghién CU 0 — 2

4 Đối tượng nghiên cứu và khách thể nghiên cứu . -22- s+sszscs<+ 2

5 NhiGM VU NGHIEN CUU 2 3

1.3.1 Hoạt động vẽ với sự phát triển nhận thức - - << << << << s+ 9 1.3.2 Hoạt động vẽ với việc giáo dục đạo đức, tình cảm, kỹ năng xã hội 10

1.3.3 Hoạt động vẽ bồi dưỡng thẩm rmĩ . 2 E+sẻ £k£EeE£Eerrerere 11

1.3.4 Hoạt động vẽ với sự phát triển thể chất . -sczceezrevree 11

1.3.5 Hoạt động vẽ với việc chuẩn bị cho trẻ đến trường phô thông 12

1.4 HINH THUC TÔ CHỨC HOẠT ĐỘNG VẼ 2-2 ©2s s+zsczzccee 13 1.4.1 Tổ chức hoạt động vẽ trên tiết học 2s + + +x£EeEx£Eersrereee 13 1.4.2 Tổ chức hoạt động vẽ ngoài tiết học - + sccsrxersreersrerrees 14

I SN n0: 800 15

1.4.3.1 Hoạt động về chung cho toàn lớp HỌC . -ccccs c3 s 15 1/2/15 nốe.e 15

1.4.4 Tổ chức vẽ ngoài lớp hỌC 2 - << s+Es+x+k#EvkcxeEerexerereerererered 16

1.4.5 Các hình thức tô chức hoạt động vẽ theo loại bài - -«- 16 1.7/56 nng 16 'N ¿2 , a.nn n6 ee 66 17 mmhh/¿1/, na e 17

CHƯƠNG 2 NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG VIỆC TÔ CHỨC

HOAT DONG VE CHO TRE 5 - 6 TUOI TAI TRUONG MAM

NON PHUC THANG - PHUC YEN - VINH PHÚC -2 E252 s22 18 2.1.THUC TRANG CO SO VAT CHAT TRUGNG MAM NON PHUC

2.2 KHẢO SÁT THỰC TRẠNG HÌNH THƯC TÔ CHỨC HOẠT

DONG VE CHO TRE 5 — 6 TUOI TRUONG MAM NON PHUC

0): 9e — 4+ Ô 19 2.2.1 NO1 dung Khao Sat 19

2.2.2 Dự giờ và phân tích các hoạt động và sản phẩm vẽ của trẻ 5 — 6

tuổi trường mầm non Phúc Thắng 2-2 - 2 + +E£E££E£E£Ez+E£e£z£Erzrxe 21

2.2.3 Kết quả nghiên cứu thực trạng . -:- 2 + se cecxecevxereresrserereered 22

2.2.3.1 Kết quả dự giờ về qua sốt - -c-c ke SE E11 E141 1151111111151 516 xe 22 2.2.3.2 Kết quả khảo sát lấy ý kiẾN 5S Set SE SE SE E11151111115151526 x6 24

2.2.3.3 Kết quả phân tích sản phẩm của trẻ - tt kzề‡Esxxtzkeesxee 29 CHƯƠNG 3: BIEN PHAP TO CHUC NANG CAO HIEU QUA

HOAT DONG VE CHO TRE 5 - 6 TUOI TRUONG MAM NON

PHÚC THẮNG . 2-22 SE HE TEETEEEEEEE11111E 1151511112111 rxe 31 3.1 ĐA DẠNG HÌNH THỨC TÔ CHỨC HOẠT ĐỘNG VẼ NÓI

3.2 THỰC NGHIỆM MỘT SỐ HÌNH THỨC TÔ CHỨC MỚI VỀ

HOAT DONG VE CHO TRE 5 — 6 TUOI TRUGNG MAM NON

PHÚC THẲNGG - 2225 S+2E+ESEEEESEEEEEEEEEEEEEEEEEEE E111 xe 32 3.2.1 Một số biện pháp thay đổi hình thức tô chức hoạt động vẽ cho trẻ

5—6 tuổi trường mâm non Phúc Thắng 2-2 sssx+x+£s+xzEvzxvxee 32 3.2.2 Mục đích và nội dung thực nghiệm . 5-5 555555 s + sss2 34

3.2.3 Giáo án tô chức thực nghiệm 2 2-5 sex rxrxeeerxrerrerxee 34 KÉT LUẬN VÀ KIÊN NGHỊ, 22s ExeEkeExerkerrrreerkered 51

1 KẾT LUẬN . 2-2 SE E21 E21 3211212515 1171112121151 1x 51

2 MỘT SỐ KIÊN NGHỊ SƯ PHẠM - 2 2 2 2 2 2 x+£z£sz£zzeered 52 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 2-2 ss+seczecrxerxered 53

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Hoạt động vẽ gắn liên với hoạt động của con người Ngay từ khi chưa có

ngôn ngữ loài người đã sử dụng hình vẽ như một phương tiện để giao tiếp,

truyền đạt lại kinh nghiệm sản xuất Điều đó chứng tỏ rằng hoạt động vẽ là một trong những nhu cầu rất cần thiết đối với cuộc sống

Trong chương trình giáo dục mầm non, hoạt động vẽ là một trong những

họat động góp phần giáo dục toàn diện cho trẻ Hoạt động vẽ được coI là một nội dung chính, thông qua hoạt động vẽ cung cấp cho trẻ những kiến thức sơ đăng về tạo hình qua đó phát triển khả năng quan sát, tri giác, phân biệt, phát triển được cảm xúc khả năng cảm thụ và sáng tạo nghệ thuật Đồng thời, vẽ

còn thê hiện thái độ, tình cảm của trẻ với môi trường xung quanh

Đề giúp cho những bài vẽ của trẻ được hoàn thiện hơn và để trẻ có hứng thú với việc học vẽ thì giáo viên đóng vai trò rất quan trọng Người giáo viên luôn luôn phải đổi mới hình thức tổ chức để cho trẻ say mê học tập, sáng tạo

mà không bị nhàm chán Việc sử dụng hình thức tô chức hoạt động vẽ cho trẻ mẫu giáo là một việc hết sức quan trọng Nó cần có sự phối hợp nhịp nhàng giữa các hình thức trong lớp và ngoài lớp Không nên dồn nén kiến thức sẽ làm cho trẻ nhàm chán, không phù hợp với đặc điểm tâm sinh lí của trẻ, bởi trẻ ở lứa tuôi này là “học mà chơi, chơi mà học”

Tuy nhiên, trên thực tế, ở các trường mâm non vẫn chưa tìm ra những biện pháp tối ưu để phát huy hết khả năng của trẻ trong hoạt động vẽ Trong quá trình tổ chức hoạt động các hình thức vẫn còn chưa phong phú đa dạng vì vậy mà kết quả đạt được còn chưa cao Đặc biệt với trường mầm non Phúc Thang — Phúc Yên là một ngôi trường mới đươc thành lập, cơ sở vật chất còn gap nhiều khó khăn, thiếu thốn nên các hoạt động tô chức vẫn còn gap nhiéu khó khăn trong đó có cả hoạt động tạo hình

Xuất phát từ những lí do trên mà tôi quyết định chọn đề tài “Một số biện

pháp tô chức nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động vẽ cho trẻ 5 - 6 tuổi trường mâm non Phúc Thăng —- Phúc Yên — Vĩnh Phúc”

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Việc tìm hiểu và nghiên cứu về hoạt động vẽ đã được rất nhiều các nhà khoa học trong vả ngoải nước tiến hành nghiên cứu: Có nhiều công trình khoa học đã được ứng dụng như ở nước ngoài có tác giả Kazakova, (1995), Hãy phát triển tính sáng tạo của trẻ mẫu giáo, NXB Sư phạm Hà Nội; VưgotxkI, (1985), Trí tưởng tượng và sáng tạo ở lứa tuổi thiếu nhỉ, NXB Phụ nữ

Ở Việt Nam có các công trình nghiên cứu: Nguyễn Quốc Toản, (2006),

Phương pháp tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ mâm non, NXB Giáo dục

Tác giả Lê Thanh Thủy, (2006), Phương pháp tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ mâm non, NXB Đại học sư phạm Nói chung đây là những công trình khoa học có nội dung bao hàm lớn về lĩnh vực hoạt động tạo hình, tuy nhiên chưa

có tác giả nào nghiên cứu cụ thể về đề tài “Một số biện pháp tổ chức nhằm

nâng cao hiệu quả hoạt động vẽ cho trẻ 5 — 6 tuổi trường mâm non Phúc

Thăng —- Phúc Yên —- Vĩnh Phúc”

3 Mục đích nghiên cứu

Thông qua đề tài “Một số biện pháp tô chức nhằm nâng cao hiệu quá hoạt động vẽ cho trẻ 5 — 6 tuổi trường mâm non Phúc Thắng — Phúc Yên — Vĩnh Phúc” đề tìm ra các hình thức tô chức mới nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động vẽ cho trẻ tại trường

4 Đối tượng nghiên cứu và khách thể nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: Nghiên cứu một số biện pháp tổ chức hoạt động

vẽ cho trẻ 5 — 6 tuôi

Khách thể nghiên cứu: Hoạt động vẽ của trẻ 5 — 6 tuôi trường Mầm non Phúc Thắng — Phúc Yên — Vĩnh Phúc

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

Đề thực hiện thành công đề tài này tôi giải quyết những nhiệm vụ sau:

- Nghiên cứu cơ sở lí luận và thực tiễn của các hình thức tổ chức hoạt động vẽ cho trẻ mẫu giáo lớn

-_ Để xuất các hình thức mới để nâng cao chất lượng hoạt động vẽ cho trẻ mẫu giáo lớn

- _ Thực nghiệm khoa học

6 Phạm vi nghiên cứu

Trong để tài này tôi tập trung nghiên cứu lứa tuôi 5 — 6 tuổi trường Mâm non Phúc Thăng — Phúc Yên — Vĩnh Phúc

7 Giả thuyết khoa học

Nếu đề tài này thành công thì sẽ có thêm nhiều hình thức tổ chức hoạt

động vẽ cho trẻ mâm non tại trường mâm non Phúc Thắng nói chung cũng như các trường khác, tạo điều kiện cho trẻ phát triển tư duy sự thích thú, say

mê sáng tạo

8 Phương pháp nghiên cứu

Đề thực hiền đề tài này tôi sử dụng những pháp sau:

- Phương pháp phân tích xử lí tài liệu

- Phương pháp quan sát

- Phương pháp phỏng vấn

- Phương pháp thực nghiệm

9 Câu trúc khóa luận

Ngoài phẫn mở đầu, phần kết luận, kiến nghị thì nội dung chính của

khóa luận bao gồm:

Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn

Chương 2: Thực trạng về việc tô chức hoạt động vẽ cho trẻ mẫu giáo lớn tại trường mâm non Phúc Thắng — Phúc Yên — Vĩnh Phúc

Chương 3: Biện pháp tô chức nâng cao hiệu quả hoạt động vẽ cho trẻ 5 —

6 tuôi tại trường mầm non Phúc Thắng

NỘI DUNG

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÍ LUẬN

1.1 ĐẶC DIEM PHAT TRIEN TAM SINH Li CUA TRE 5 - 6 TUOI

Trẻ 5 — 6 tuổi các bộ phận chức năng đã đều dân hoàn thiện và Ổn định

Chính vì thế mà đặc điểm về các mặt tâm sinh lí đã có sự biến đổi và phát

triển rõ rệt Trẻ có thể tập trung, chú ý vào các sự vật hiện tượng trong khoảng

thời gian lâu hơn, các đặc điểm về ngôn ngữ, tư duy, thé chat, tri giác thể hiện

sự thay đôi rõ rệt cụ thê là:

- Tri giác: Ở trẻ 5 — 6 tudi tri giác nhìn và nghe đã phát triển đáng kế Tùy hoàn cảnh mà trẻ tự phát biểu lên những điều đã tri giác theo nhiệm vụ

do cô giáo đặt ra Điểm mới trong tri giác của trẻ là xuất hiện các hình tượng nghệ thuật Phát triển trí giác nghệ thuật cho trẻ mẫu giáo lớn có ý nghĩa vô

cùng to lớn, đặc biệt với quá trình phát triển tâm lí, làm quen và tiếp nhận

hoạt động vẽ

- Tư duy: Trẻ 5 — 6 tuổi muốn khao khát biết tất cả Điều đó, phản ánh

quan niệm đơn sơ, thơ ngây của trẻ trong thế giới và trong tạo hình Trẻ thường vận dụng kinh nghiệm trực tiếp Vì vậy, cần giải thích nhất quán tạo

nên một khái niệm riêng cho trẻ thì khái niệm đó có sức sống lâu bền làm tăng khát vọng của trẻ tìm ra chân lý Trẻ 5 — 6 tuổi bắt đầu có khả năng phân

tích, tông hợp, trẻ bắt đầu biết tư duy và suy diễn trừu tượng, thích bắt chước

và mô phỏng hành vi, lời nói của các nhân vật mà trẻ được xem trên truyền hình hoặc do người khác kế cho nghe

- Tưởng tượng: Giàu sức tưởng tượng là thuộc tính của trí tuệ, gắn liên

với năng lực hiệu biết của trẻ Trẻ 5 — 6 tuôi là thời kì phát triển tưởng tượng

phong phú Khi trẻ làm quen với hoạt động vẽ trẻ tiếp nhận thực tại, cải biến

chúng và làm theo cách hiểu, cách cảm thụ riêng Từ đó, xuất hiện khát vọng

và khả năng sáng tạo của trẻ khi tiếp xúc với hoạt động vẽ theo mẫu

- Ngôn ngữ: Trẻ mẫu giáo lớn đã sử dụng được tiếng mẹ đẻ rõ ràng, mạch lạc và từng bước thể hiện các sắc thái cảm xúc hợp lí trong hành vi, lời nói Trẻ 5 — 6 tuổi không làm chủ được cảm xúc của mình trẻ dễ bị xúc động Điều này ai cũng thấy rõ bởi đây là phản ứng tự nhiên của trẻ.Vấn dé quan trọng của trẻ không phải tri thức mà là cảm xúc, đó là năng lực hóa thân của

trẻ, cái nhìn ngây thơ đối với các sự vật hiện tượng trong thiên nhiên, tự đồng

nhất mình với hình ảnh, cũng như hòa mình vào thiên nhiên, vào cuộc sông

Suy nghĩ của trẻ xuất phát từ bân thân mình là chính Việc tham gia vào hoạt

động vẽ còn mang đậm sắc thái cảm xúc.Nó biểu hiện một trạng thái chưa ồn định, dễ dao động trước những tác động bên ngoài

1.2 DAC DIEM VE CUA TRE 5 — 6 TUOI

Ở lứa tuổi 5 — 6 tuổi đã hình thành kiểu tư duy trực quan mới — trực quan

sơ đồ giup trẻ hiểu được những thuộc tính bản chất của sự vật hiện tượng Đây là một bước ngoặt về sự phát triển tư duy của trẻ chuyển từ tính hình tượng sang tính trừu tượng Ở độ tuổi này thể chất của trẻ đã phát triển, cơ bắp cũng phát triển hơn, trẻ đã có khả năng sáng tạo các đường nét riêng độc đáo Cùng với sự tăng lên phong phú của kinh nghiệm và sự ham hiểu biết mà trẻ đã những sản phẩm độc đáo, mới lạ Tính tích cực chủ động quan sát là điều kiện để trẻ sử dụng màu sắc một cách sinh động, thể hiện sang tao ndi dung vẽ qua đó bộc lô suy nghĩ, tình cảm của mình qua tác phẩm nghệ thuật Đặc điểm hoạt động vẽ của tré 5 — 6 tuôi như sau:

+ Tính sáng tạo trong tranh: Đã được bộc lộ khã ró nét và đây là lứa tuôi

tràn ngập cảm xúc, phát triển trí tò mò, trí tưởng tượng bay bồng, khả năng liên tưởng mạnh Vì vậy đây là giai đoạn tôi ưu để trẻ sáng tạo Mọi trẻ đều

tiềm ân khả năng sáng tạo, sự sáng tạo của trẻ không giống với người lớn, nó

là sự tái tạo, bắt chước mô phỏng, thường không có tính chủ đích Sự sáng tạo

của trẻ em phụ thuộc nhiều vào cảm xúc, và tình hướng và thường kém bền

vững Do đó, tranh vẽ của trẻ nhỏ chưa phải là một tác phẩm nghệ thuật thực

thụ Một đặc điểm rõ nét của tranh vẽ của trẻ là tính duy ký Tính duy kỉ làm

cho trẻ đến với tranh vẽ một cách dễ dàng: Trẻ sẵn sàng vẽ bất cứ cái gì,

không biết sợ, không biết tới khó khăn trong miêu tả Càng nhỏ tuổi càng dễ lựa chọn đối tượng miêu tả, bởi lẽ đó là cái trẻ thích, trẻ muốn chứ không phải

là cái dễ vẽ

+ Cảm xúc bộc lộ trong tranh vẽ: Mối quan tâm chính trong tranh vẽ của

trẻ là sự tập trung vào sự thể hiện, biểu cảm chứ chưa phải là hình tượng nghệ

thuật Trẻ càng nhỏ càng ít quan tâm tới sự đánh giá thâm mĩ của người xem

mà chỉ cỗ găng truyền đạt, giúp người xem hiểu được suy nghĩ, tình cảm, thái

độ của mình qua tranh vẽ

+ Về thể hiện đường nét, hình dạng: Đường nét hình dạng là những dẫu

hiệu đầu tiên của hình vẽ, giúp trẻ nhận ra và thể hiện được mối liên hệ giữa

sự vật thật với hình ảnh biểu đạt sự vật đó Tính chất của các dấu vết khác

nhau do vận động của tay với bút để lại giúp trẻ hiểu được khả năng thông báo và khả năng biểu cảm rất dồi dào của đường nét và hình dạng

Đối với trẻ mẫu giáo bé và nhỡ, đường nét, hình dạng được xem là phương tiện tạo hình cơ bản và được trẻ sử dụng triệt dé Tuy nhiện, trẻ nhỏ

sử dụng chúng không như người lớn Khi dựng hình, người họa sĩ sử dụng tích cực vốn biểu tượng, hình tượng mà mình có và lựa chọn cân thận từ đó các yếu tô cần thiết, thích hợp để sắp xếp, tạo nên hình tượng nghệ thuật.Trẻ nhỏ lại thường tạo nên hình tượng của mình từ những chi tiết ngẫu nhiên nào

đó mà chúng liên hệ từ những đường nét, hình thù méo mó, lộn xộn đã được

chúng tạo nên, hoặc đã ghi lại trong trí nhớ Tiếp đó trẻ tìm cách bố sung dân

dân và làm cho các hình tượng nghệ thuật của mình trở nên đầy đủ hơn, và có

nội dung rõ ràng băng các phương tiện phí tạo hình như âm thanh, lời nói, các

tên gọi, các cử chỉ, điệu bộ.,

+ Đường nét và hình dáng trong tranh vẽ của trẻ được phát triển cùng

chức năng kí hiệu trong một quá trình lâu dài, cụ thể là: Các hình vẽ ban đầu

thường gồm những đường nét rời rạc, các hình ảnh bao gồm các bộ phận dường như bị văng ra, không có sự liên kết Cùng với thời gian và sự phát triển nhận thức các hình vẽ rời rạc bát đầu được bao bọc lại bằng đường nét vòng hoặc được nối lại với nhau bằng một số nét vạch để tạo nên một chỉnh thể có tên gọi Cùng với thời gian và sự lớn lên của trẻ, câu trúc, sơ đồ với các

đường nét, hình thù và dính kết được xuất hiện là một bước tiến rất quan

trọng làm phát triển chức năng tạo hình của các đường nét, hình dạng Giai

đoạn miêu tả bằng các đường nét và hình thù khái quát mang tính sơ đồ sẽ

kéo dài rất lâu Nếu trẻ nhỏ không được sự trợ giúp của người lớn trong việc

tổ chức quá trình tri giác để mở rộng vốn biểu tượng, phát triển hình tượng

Do sự tăng lên của vốn hiểu biết hình vẽ của trẻ ngày càng trở nên phức tạp bởi sự bố sung các chỉ tiết, các đường nét mới Tuy nhiên, sự hoàn thiện về mắt thẩm mĩ của hình vẽ không chỉ căn cứ vào sự tăng lên của số lượng chí tiết trong một chỉnh thể tạo nên dáng vẻ sinh động thể hiện trạng thái vận động của sự vật, thể hiện suy nghĩ, thái độ của trẻ

Trẻ 5 — 6 tuôi, với sự phát triển nhanh về thể lực và độ khéo léo của vận động, trẻ 5 — 6 tuôi đã có khả năng tạo nên các đường nét với tính chất khác nhau khá phức tạp Cùng với sự tăng lên của các kinh nghiệm nhận thức, các

an, tượng xúc cảm, tình cảm, trẻ Š — 6 tuôi bát đầu nhận ra được sự hạn chế và

sự thiếu hấp dẫn của các hình vẽ khái quát với đường nét đơn điệu, sơ lược Ở lứa tuôi mẫu giáo lớn đã hình thành kiêu tư duy trực quan mới — trực quan sơ

đồ giúp trẻ hiểu được những thuộc tính bản chất của sự vật hiện tượng Đây là

một bước ngoặt về sự phát triển tư duy của trẻ chuyển từ tính hình tượng sang

tính trừu tượng Ở độ tuôi này thể chất của trẻ đã phát triển hơn cơ bắp cũng phát triển hơn trẻ đã có khả năng sáng tạo các đường nét riêng độc đáo Cùng

với sự tăng lên phong phú của kinh nghiệm và sự ham hiểu biết của trẻ mà trẻ

đã những sản phẩm độc đáo, mới lạ Tính tích cực chủ động quan sát là điều

kiện để trẻ sử dụng màu sắc một cách sinh động, thể hiện sáng tạo nội dung

vẽ qua đó bộc lộ suy nghĩ, tình cảm của mình qua tác phẩm nghệ thuật Với trình độ phát triển chung của năng lực nhận thức, thâm mĩ và kĩ năng vận

động, trẻ ở tuổi này đã có thể cảm nhận được tính nguyên thể các hình ảnh đối

tượng miêu tả và biết dùng các đường nét liền mạch, mềm mại, uyên chuyển

đề truyền đạt hình dáng trọn vẹn của mọi vật trong cẫu trúc hợp lý, đồng thời

thể hiện tư thế vận động, hành động phù hợp với nội dung sáng tạo Đặc biệt

trẻ 5 — 6 tuổi đã khá linh hoạt trong việc biến đổi, phối hợp tính chất của đường nét và thể hiện để thể hiện vẻ đẹp độc đáo, rất riêng của mỗi hình

tượng và sự vật cụ thé

+ Về thể hiện màu sắc: Trong tranh vẽ của trẻ em, hình ảnh là dấu hiệu

hàng đầu tạo nên hình ảnh của sự vật, nhưng màu sắc mới là yếu tô mang lại hiệu quả thâm mĩ cho hình ảnh và gây tác động thâm mĩ mạnh nhất tới trẻ cũng như mọi người xem tranh So với hình dạng thì dấu hiệu màu sắc trong

các sự vật được trẻ mẫu giáo nhận biết, phân biệt nhanh hơn, song khi vẽ

chúng lại thường ít quan tâm tới sự thể hiện màu sắc

Khả năng miêu tả, biểu cảm qua phương tiện màu sắc phát triển ở các độ

tuôi các mức độ khác nhau:

Trẻ 5 — 6 tuổi tiếp tục sử dụng đồng thời cả 2 cách vẽ màu: “màu không bắt chước” và “màu bắt chước” Tình trạng vẽ màu chưa suy nghĩ vẫn còn là khá phố biến Điều này có nghĩa là, trẻ có thể vẽ “màu bắt chước” kiểu thuộc lòng các mau quy định theo chuẩn mẫu hoặc theo “không bắt chước” kiểu tự

do, ngẫu nhiên, hoàn toàn không liên hệ với nội dung, ý đồ miêu tả Hiện

tượng này kéo dài sẽ ảnh hưởng tới chất lượng vẽ tranh, làm giảm sức truyền tải của hình tượng đã được trẻ tạo nên và làm giảm hứng thú và niềm say mê của trẻ

Ở độ tuổi 5 — 6 tuôi trẻ đã có vốn hiểu biết khá phong phú về cảm giác

màu sắc, đã có khả năng độc lập quan sát để thấy được vẻ linh hoạt trong sự

thay đôi màu sắc của các sự vật, hiện tượng trong hiện thực và làm qua quá

trình tri giác với một số cách phối hợp màu sắc Tính tích cực trong quan sát, nhận thức là điều kiện giúp trẻ thể hiện một cách sáng tạo nội dung vẽ tranh

vẽ, qua đó thê bộc lộ suy nghĩ, tình cảm, mơ ước của mình

+ Về khả năng xây dựng bỗ cục: Trẻ 5 — 6 tuổi tạo nên bố cục với tư thế

cân bằng qua các cách sắp xếp đối xứng và không đối xứng Để tạo nên môi liên hệ giữa nội dung và hình thức của tranh, nhiều trẻ đã biết dùng cách sắp xếp và thể hiện sự vận động, hành động và các mối liên hệ giữa các sự vật, hiện tượng để tạo ra một không gian có chiều sâu với nhiều tầng cảnh Tính nhịp điệu trong bố cục tranh được thể hiện ở nhiều vẻ: bằng sự sắp xếp lặp đi lặp lại các hình ảnh cùng loại, bằng sự sắp xếp đan xen các hình ảnh không

cùng loại, bằng sự phân biệt, thể hiện quan hệ chính phụ

1.3 VAITRO CUA HOAT DONG VE VOI SU PHAT TRIEN TOAN DIEN CUA TRE

1.3.1 Hoạt động vẽ với sự phát triển nhận thức

- Hoạt động vẽ là hoạt động nhận thức đặc biệt mang tính hình tượng

Khi tham gia vào hoạt động vẽ, trẻ có nhiều cơ hội tìm hiểu, nghiên cứu các

đối tượng miêu tả để có được hiểu biết, sự hình dung về các đối tượng đó, từ

đó xây dựng các biểu tượng, hình tượng Do vậy, có thể khắng định rằng hoạt động vẽ là một trong những phương tiện tích cực để phát triển các khả năng hoạt động trí tuệ như: óc quan sát, trí nhớ, tư duy, tưởng tượng

10

- Hoạt động vẽ còn giúp trẻ tiếp thu, mở rộng và hệ thống hóa các chuẩn

mực cảm giác về hình, màu sắc, tỉ lệ, kích thước, Thông qua quá trình quan

sát đối tượng miêu tả mà trẻ tích lũy được một SỐ lượng lớn các thông tin hình ảnh cùng những hiểu biết về các sự vật, hiện tượng trong cuộc sống xung quanh, từ đó trẻ năm được mỗi quan hệ có tính chất qui luat cua moi vat trong thế giới xung quanh

- Quá trình vẽ đòi hỏi trẻ phải luôn tìm hiểu khám phá, phát hiện ra tính chất của các sự vật hiện tượng Trong quá trình này trẻ lĩnh hội được các ki

năng sử dụng các loại dụng cụ như bút, sáp, màu, Đây chính là điều kiện

thuận lợi cho sự phát triển của trí tuệ và nhân cách Tham gia quan sát, phân tích và thể hiện trong bài vẽ trẻ sẽ dần dần học hỏi, nắm bắt được các kinh nghiệm hoạt động nhận thức, sẽ được rèn luyện khả năng độc lập tô chức, điều khiến, điều chỉnh quá trình nhận thức của mình

1.3.2 Hoạt động vẽ với việc giáo dục đạo đức, tình cảm, kỹ năng xã hội Hoạt động vẽ có một vai trò rất lớn trong việc giáo dục đạo đức cho trẻ nhỏ Hoạt động này không chỉ đơn thuần là sự phản ánh các ấn tượng kinh

nghiệm xã hội mà đây còn là sự biểu lộ thái độ, tình cảm của trẻ đối với

những gì mà chúng thể hiện Tham gia vào hoạt động vẽ, trẻ có nhiều điều kiện để tiếp xúc các chuẩn mực thấm mĩ — đạo đức trong xã hội, trải nghiệm những xúc cảm, tình cảm trong giao tiếp học hỏi kĩ năng xã hội và đánh giá

các hành vi văn hóa xã hội qua các hình tượng, các sự kiện được miêu tả

trong bài vẽ Hoạt động vẽ là một hoạt động có nguồn gốc xã hội và là hoạt động xuất hiện ở trẻ sớm nhất trong quá trình hình thành và phát triển hoạt

động tạo hình Từ đó, thể hiện sự định hướng xã hội cho sự phát triển nhân

cách cho trẻ em Đây là môi trường lí tưởng để hình thành ở trẻ ý thức lao động (lao động tạo ra sản phẩm không chỉ cho bản thân mình mà còn để phục

vụ người khác), hình thành hứng thú, lòng yêu lao động và thái độ trần trọng đôi với sản phầm lao động, người lao động

11

1.3.3 Hoạt động vẽ với bôi dưỡng thắm mi

Hoạt động tạo hình nói chung và hoạt động vẽ nói riêng là một hoạt động

nghệ thuật, tạo nên những điều kiện thuận lợi nhất cho năng lực cảm giac, tri giác thẩm mĩ: việc quan sát, tìm hiểu các sự vật hiện tượng giúp trẻ nhận ra đặc điểm thâm mi (hình dáng, màu sắc, cấu trúc, tỉ lệ, sự sắp xếp không gian, ) nhận ra nét độc đáo, tạo nên sức hấp dẫn của đối tượng miêu tả Các đặc điểm thắm mĩ phong phú và đa dạng của đối tượng miêu tả là những yếu

tô kích thích sự xuất hiện của những rung động, những xúc cảm thấm mĩ (cảm xúc vỀ vẻ đẹp của hình, màu, nhịp điệu, ) Từ các xúc cảm thẳm mĩ hình thành nên những tình cảm thấm mĩ, thái độ thâm mĩ, giúp trẻ biết thưởng thức

cái đẹp từ thiên nhiên và từ các tác phẩm nghệ thuật Qúa trình thể hiện các

sản phẩm vẽ là điều kiện thuận lợi cho trẻ tích cực vận dụng tích cực von biéu tượng hình tượng đã tích lũy để phối hợp, xây dựng hình tượng mới làm cho các sản phẩm vẽ của trẻ ngày cảng trở nên sinh động, đầy sức hấp dẫn và

mang mau sắc nghệ thuật

Khác với mọi hoạt động khác trong trường mâm non, tham gia hoạt động

vẽ trẻ không chỉ được làm quen với cái đẹp trong đời sống mả cả trong nghệ thuật (qua tranh ảnh, các sản phẩm vẽ, ) Các sản phẩm vẽ phủ hợp với lứa tuổi sẽ mở ra trước mắt trẻ sự phong phú sống động, vẻ rực rỡ của các màu sắc, hình dạng, Sự phản ánh hiện thực và biéu 16 tinh cam qua cac phuong

tiện truyền cảm đặc trưng cho loại hình nghệ thuật vật thể như đường nét,

hình dạng, bố cục, màu sắc, chính là con đường lĩnh hội các kinh nghiệm văn hóa thâm mĩ rất phù hợp với lứa tuổi của trẻ em, trên cơ sở đó mà hình

thành thị hiểu thâm mĩ sau nảy

1.3.4 Hoạt động vẽ với sự phát triển thể chất

Hoạt động tạo hình nói chung và hoạt động vẽ nói riêng, có ảnh hưởng to

lớn đến sức khỏe tỉnh thần và phát triển về thé chat cho trẻ nhỏ

12

Những phút hoạt động tự do trong môi trường thắm mĩ, trong bầu không khí thoải mái, sinh động sẽ tạo cho trẻ niềm vui sướng, phẫn khởi Chính sự phẫn khởi này đã tác động không ít đến hệ tim mạch, điều hòa hoạt động của

hệ thần kinh, điều chỉnh toàn bộ hoạt động của cơ thể

Khi tham gia vào hoạt động vẽ, việc cầm bút, màu, sáp, que, giúp trẻ vận động các cơ tay chắc hơn, các khớp ngón tay và ngón tay linh hoạt hơn

Như vậy, có thể nói hoạt động vẽ là một món ăn tinh thần, là một loại vitamin

đặc biệt cho sự phát triển tâm sinh lí của trẻ em

1.3.5 Hoạt động vẽ với việc chuẩn bị cho trẻ đến trường phố thông

Hoạt động vẽ là một trong những môi trường, một phương tiện đề hình thành ở trẻ những cơ sở ban đầu của hoạt động học tập trong trường phô thông Trong hoạt động vẽ, trẻ được bồi đưỡng khả năng độc lập tô chức một

quá trình hoạt động nhận thức, hoạt động thực tiễn để tạo nên các sản phẩm

vẽ Hoạt động vẽ giúp hình thành và rèn luyện ở trẻ khả năng đánh giá và tự đánh giá Hoạt động vẽ còn góp phần không nhỏ vảo việc chuẩn bị vốn kiến thức sơ đăng về tự nhiên xã hội, về khoa học kĩ thuật để giúp trẻ nhanh chóng làm quen với các môn học mới mẻ trong trường phô thông

Việc rèn luyện các kĩ năng đồ họa trong các giờ vẽ sẽ giúp phát triển ở

trẻ khả năng phối hợp, điều chỉnh hoạt động ở mắt và tay, rèn luyện sự khéo

léo linh hoạt trong vận động của tay, từ đó giúp cho việc học viết ở trường

phổ thông sẽ tốt hơn

Hoạt động vẽ góp phân vào việc chuẩn bị tâm lí cho trẻ bước vào học tập

ở trường phô thông, hoạt động này giáo dục trẻ lòng ham muốn nhận thức, ham muốn tiếp thu những điều mới lạ, những phương thức hoạt động mới, giúp trẻ hình thành thói quen học tập một cách có mục đích, có tô chức, biết

lắng nghe vả thực hiện lời chỉ bảo của thầy cô.

13

1.4 HÌNH THỨC TÔ CHỨC HOẠT ĐỘNG VẼ

1.4.1 Tổ chức hoạt động vẽ trên tiết học

Hoạt động vẽ trên tiết học có thể xem là hoạt động day — học chính khóa hoặc như trước đây gọi là nội khóa Ở hoạt động này dạy và học giữ vai trò chủ yếu, bao gồm:

Giáo viên cung cấp kiến thức mới và kỹ năng cơ bản

Trẻ tiếp nhận kiến thức và kỹ năng mới theo yêu cầu của bài, của chương trình Có thể nói hoạt động vẽ trên lớp là giáo viên “cung cấp vốn”, trẻ em là người “nhận vốn”, ở hoạt động này trẻ có thể hoàn thành sản phẩm ngay trong tiết học, song chủ yếu lĩnh hội kiến thức mới và kỹ năng thực hành chuẩn bị cho các bài tập cùng loại tiếp theo Hoạt động vẽ trên lớp được nêu ra trong chương trình chung cho các trường mầm non, tất cả đều phải thực hiện từ nội dung, chủ đề, loại bài, thời lượng quy định và ngay cả trong mỗi tiết học đó Hoạt động vẽ trên lớp thường tổ chức trong lớp học, ở đó tiết học được thực hiện theo những yêu cầu sau:

Về phía giáo viên:

- Chuẩn bị thiết kế bài giảng:

- Đồ dùng dạy — học theo nôi dung;

- Phương tiện thiết bị: Bàn ghế, bảng hoặc chỗ ngồi cho học sinh, giấy

vẽ, vở tập vẽ

- Lên lớp theo các hoạt động :

+ Giới thiệu bài;

+ Hướng dẫn, quan sát, nhận xét;

+ Hướng dẫn cách làm bài;

+ Hướng dẫn thực hành theo các nhân hoặc nhóm;

+ Tô chức nhận xét, hướng dẫn học sinh tự đánh giá xếp loai

14

Với trẻ em

- Chuẩn bị phương tiện học tập cá nhân;

- Nơi học tập: ngồi theo bàn hoặc nền lớp theo hướng dẫn của cô;

- Làm bài tập cá nhân hay nhóm;

- Hoàn thành sản phẩm theo quy định;

- Tham gia vào các hoạt động cùng giáo viên

Như vậy có thê hiểu hoạt động vẽ trên tiết học là hoạt động dạy — học cơ

bản, có ý nghĩa mở màn cho các hoạt động thực hành ở tất cả các bài cùng dạng tiếp theo

1.4.2 Tổ chức hoạt động vẽ ngoài tiết học

Hoạt động vẽ ngoài tiết học được xem như là hoạt động dạy và học mang

tính hỗ trợ, trước đây thường gọi là ngoại khóa

Nhưng ngoại không có nghĩa là không quan trọng, muốn làm gì cũng được không làm cũng không sao Hoạt động vẽ ngoài tiết học cũng được đề ra

ở chương trình chung có mục tiêu, nội dung, phương pháp và quy định thời gian cụ thể Ở hoạt động này dạy và học có vai trò bô sung, củng cô và làm phong phú kiến thức, kỹ năng cho hoạt động trên tiết học

+ Ngoài sân trường:

+ Trong công viên;

+Ở phòng tranh, triển lãm

15

Hoạt động vẽ ngoài tiết học có nhiều nội dung phong phú và đa dạng Ví

dụ:

- Thực hành: Theo cá nhân hoặc theo nhóm hay theo ý thích

- Mở rộng phát triển trí tuệ theo chủ đề, chuyên đề

+ Hoạt động này nhằm củng cô kiến thức, kỹ năng và làm cho nhận thức của trẻ phong phú hơn

+ Hoạt động vẽ được thực hiện nhiều ở ngoài lớp học không gian rộng,

đối tượng đa dạng về hình đáng, màu sắc

1.4.3 Hoạt động vẽ trong lớp học

1.4.3.1 Hoạt động vẽ chung cho toàn lớp học

Hình thức tổ chức trong lớp học có ưu điểm là: Trong lớp dễ dàng trang

bị các phương tiện tổ chức như bàn, ghế, bảng, giá vẽ, máy chiếu Trong lớp học tạo ra một không gian riêng rất phù hợp với rèn luyện các kỹ năng cá nhân, như ngồi đúng tư thế, luyện cách vẽ nét, hình, vẽ màu, Đây cũng là

hình thức phù hợp với các bài đầu tiên của các loại hoạt động vẽ nhằm cung

cấp, củng cỗ kiến thức và kỹ năng thực hành Với trẻ mới vảo trường mầm non chưa quen với hoạt động vẽ, cần tạo nề nếp học tập ngay từ bài học đầu

tiên, nhất là trẻ em ở lứa tuôi mẫu giáo bé

Tuy nhiên hình thức này cũng còn có những hạn chế sau: nếu tình trạng này nếu kéo dài hoặc thường xuyên thì sẽ đẫn đến: Trẻ em làm bài tập lặp đi lặp lại sẽ chán Không phát huy được sự suy nghĩ, sáng tạo của trẻ

1.4.3.2 Vẽ theo nhóm

Với hình thức tổ chức ở trong lớp học số lượng của từng nhóm là: Tổ

chức hoạt động vẽ theo nhóm là chia trẻ ra từng nhóm, số lượng mỗi trẻ ở mỗi nhóm là tùy thuộc vào không gian lớp học và loại bài học

Mỗi nhóm thường khoảng 2 — 5 trẻ là vừa Số lượng trẻ ở mỗi nhóm ít sẽ

tạo điều kiện cho mọi thành viên có thể tham gia thực hành một cách tích cực

16

hơn Chia nhóm để trẻ em hoạt động có hiệu quả hơn, vì thế giáo viên cần có

kế hoạch chuẩn bị trước Ví dụ:

Nghiên cứu từng loại bài để có cách chia nhóm cho phù hợp:

+ Số lượng trẻ mỗi nhóm để hoạt động có hiệu quả;

+ VỊ trí hoạt động của nhóm;

+ Nguyên vật liệu và các phương tiện cho các nhóm

Cách chia nhóm: Có nhiều cách chia nhóm tùy thuộc vào mục đích, yêu càu của giáoviên và yêu cầu chung của từng bài

+ Chia nhóm theo tổ hoc tap;

+ Đan xen trình độ của trẻ: Khá, trung bình, yếu.Cách chia nhóm tạo

điều kiện cho trẻ em giúp đỡ nhau học tập có hiệu quả hơn;

+ Theo nội dung bài học;

+ Theo ý thích của trẻ em tự tham gia vào nhóm hợp với khả năng của mình

1.4.4 Tổ chức vẽ ngoài lớp học

Cụ thể là giáo viên nghiên cứu nội dung chương trình, các loại bài đạy

để có các hình thức sao cho phù hợp, bô ích tránh chung chung Khi tô chức hoạt động vẽ giáo viên cần chú ý đến: Địa điểm, phương tiện vật liệu Học sinh tham gia làm việc nhóm hay cá nhân

1.4.5 Các hình thức tổ chức hoạt động vẽ theo loại bài

1.4.5.1 Vẽ theo mẫu

Đây là hoạt động mà trẻ tái hiện lại một cách tương đối hình ảnh của đối

tượng Giáo viên cần tổ chức vẽ sao cho phù hợp với từng bài Có thể hoạt động theo nhóm hay theo cá nhân

Để bài vẽ mẫu có hiệu quả giáo viên cần chú ý đến địa điểm: Ngồi bàn hay ngồi vẽ theo nhóm Về mẫu vẽ cần có hình dáng đẹp Nên chọn 2 — 3 vật mẫu cho trẻ so sánh đối chiếu nhận ra đặc điểm của mẫu Giáo viên bày mẫu vừa tầm nhìn, có sáng tôi rõ ràng