Một số phương pháp rèn kỹ năng vẽ tranh cho học sinh lớp 3

PHÒNG GIÁO DỤC - ĐÀO TẠO GIAO THUỶ TRƯỜNG TIỂU HỌC GIAO XUÂN BÁO CÁO SÁNG KIẾN MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP RÈN KỸ NĂNG VẼ TRANH CHO HỌC SINH LỚP 3 Trong dạy và học môn Mĩ thuật ở trường Tiểu học

PHÒNG GIÁO DỤC - ĐÀO TẠO GIAO THUỶ

TRƯỜNG TIỂU HỌC GIAO XUÂN

BÁO CÁO SÁNG KIẾN

MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP RÈN KỸ NĂNG VẼ TRANH

CHO HỌC SINH LỚP 3 Trong dạy và học môn Mĩ thuật ở trường Tiểu học

Tác giả : Nguyễn Thị Trang

Trình độ chuyên môn : Trung cấp sư phạm

Chức vụ : Giáo viên

Nơi công tác : Trường Tiểu học Giao Xuân

Giao Xuân , tháng 3 năm 2016

THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN

*****

1 Tên sáng kiến: Sáng kiến kinh nghiệm Một số phương pháp rèn

kỹ năng vẽ tranh cho học sinh lớp 3

2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Trong dạy và học môn Mĩ thuật ở

trường Tiểu học

3 Thời gian áp dụng sáng kiền: Từ tháng 10 năm 2015 đến

tháng 3 năm 2016

4 Tác giả:

Họ và tên: Nguyễn Thị Trang

Năm sinh: 06/09/1990

Nơi thường trú: Ngô Đồng – Giao Thuỷ – Nam Định

Trình độ chuyên môn: Trung cấp sư phạm

Chức vụ công tác: Giáo viên dạy môn Mĩ thuật

Nơi làm việc: Trường tiểu học Giao Xuân

Địa chỉ liên hệ: Khu 5A – TT Ngô Đồng – Giao Thuỷ – NĐ Điện thoại: 0987 080 696

Tỷ lệ đóng góp tạo ra sáng kiến: 100%

5 Đơn vị áp dụng sáng kiến:

Tên đơn vị: Trường Tiểu học Giao Xuân

Địa chỉ: Giao Xuân – Giao Thuỷ – Nam Định

Điện thoại: 0350 3895 710

I ĐIỀU KIỆN HOÀN CẢNH TẠO RA SÁNG KIẾN:

Mỗi người mỗi nghề đều mang những đặc thù, đặc trưng riêng của từng ngành nghề sao cho phù hợp với từng năng lực sở trường của mình Nghề dạy học được coi là một nghề cao quý bởi sản phẩm chủ yếu là nhân cách con người Muốn trở thành con người hữu ích,đều phải dựa vào sự giáo dục của nhà trường

Trong xã hội ngày nay mĩ thuật là môn nghệ thuật ngày càng được quan tâm, không chỉ riêng giới chuyên môn mà còn cả các bậc phụ huynh học sinh, các em học sinh và đông đảo các đơn vị ngoài ngành giáo dục chú trong, phát huy Trong đó môn mĩ thuật nói riêng đã và đang được phát triển mạnh mẽ, sâu rộng Cụ thể là các nhà văn hóa đã quan tâm mở nhiều lớp học về hội họa Các lớp học nghệ thuật mĩ thuật dành cho thiếu nhi phát triển không chỉ trên thế giới

mà còn phát triển rộng khắp các tỉnh thành của đất nước Việt Nam đang trong

đà hội nhập Các trung tâm triển lãm không chỉ dành cho các họa sĩ nổi tiếng mà còn có cả tranh vẽ của thiếu nhi Bởi mĩ thuật là một môn nghệ thuật hội tụ đầy

đủ các yếu tố: Sáng tạo, tưởng tượng, logic, quan sát (thị giác), vận động (thực hành), liên kết (làm việc nhóm), thể hiện nội tâm

Các nhà quản lý giáo dục thì luôn luôn phát triển môn mĩ thuật không ngừng nghỉ, từ việc học tập kinh nghiệm học mĩ thuật theo phương pháp mĩ thuật Đan Mạch, đến việc tổ chức các cuộc thi lớn dành cho học sinh lứa tuổi

tiểu học như: “Chiếc ô tô mơ ước”, “Ý tưởng trẻ thơ”… - tập chung và sức

tưởng tượng của các em thể hiện bằng hình ảnh và màu sắc qua tranh vẽ Chính

vì thế là giáo viên trực tiếp giảng dạy môn Mĩ thuật và giảng dạy mĩ thuật chủ yếu ở khối lớp 3 đã nhiều năm tôi nhận thấy học sinh có những ước mơ, sự sáng tạo phong phú, tuy nhiên các em còn rụt rè trong cách thể hiện mình, thể hiện nét vẽ và còn nhiều khiếm khuyết trong kiến thức và kĩ năng vẽ tranh Nhất là hiện nay môn mĩ thuật được áp dụng phương pháp học mĩ thuật mới – phương pháp mĩ thuật Đan Mạch Nên tôi đã không ngừng phấn đấu, học hỏi trau dồi kiến thức để giúp học sinh của mình thêm yêu mến môn mĩ thuật và thể hiện tốt nhất khả năng tư duy, trí tưởng tượng của mình tốt nhất thông qua tranh vẽ và sáng kiến “Một số phương pháp rèn kỹ năng vẽ tranh cho học sinh lớp 3” đã ra

đời để tìm hiểu và giúp các em học sinh làm việc hiệu quả, có được những ý tưởng hay độc đáo qua qua cách vẽ tranh, vẽ cùng nhau để xây dựng những cốt truyện hay, tạo nên những sản phẩm 3D độc đáo

II MÔ TẢ GIẢI PHÁP:

1 Mô tả giải pháp trước khi tạo ra sang kiến :

Cuộc sống, xã hội ngày càng vận động đổi mới từng ngày, phát triển theo

xu thế đi lên, hướng đến cái đẹp, cái toàn diện, nhu cầu thẩm mĩ sáng tạo đòi hỏi ngày càng cao Cho dù đi bất cứ nơi đâu, đến bất kỳ một địa danh nào thì tầm mắt của ta bao giờ cũng hướng đến cái đẹp – nghệ thuật của hình ảnh và màu sắc, dù trong bất cứ hoàn cảnh nào, trong lĩnh vực nào, từ khoa học đến đời sống nói chung Và nghệ thuật mĩ thuật nói riêng được ứng dụng vô cùng rộng rãi ở khắp mọi nơi: Trên tường, trên khăn vải, trên gốm sứ, cốc chén Tranh vẽ là vô cùng cần thiết trong mĩ thuật Học vẽ tranh và sáng tạo ý tưởng thành tranh vẽ đối với con người là vô cùng thiết yếu đối với cuộc sống, nó cũng giống như cơm để ăn, nước để uống trong đời con người ta vậy

Ý tưởng xây một ngôi nhà cần sự sáng tạo của một anh kiến trúc sư tài năng thể hiện hình vẽ trên giấy trước tiên Ý tưởng tạo ra một chiếc ô tô đời mới thay thế cho chiếc xe máy không thể che nắng tránh mưa, cũng cần một trí tưởng tượng phong phú phác thảo ra giấy trước tiên Sản phẩm thời trang chúng

ta sử dụng hàng ngày, hay thời trang trình diễn trên sân khấu cũng được bắt nguồn từ sự tưởng tượng sáng tạo không ngừng nghỉ của nhà thiết kế thời trang,

và sản phẩm đầu tiên có được trước tiên cũng dựa vào tranh vẽ trên giấy

“Một số phương pháp rèn kỹ năng vẽ tranh cho học sinh lớp 3” nhằm khơi gợi niềm đam mê sáng tạo, phát huy khả năng quan sát, nhìn nhận dành cho các em học sinh tiểu học dựa trên những ý tưởng độc đáo không có giới hạn của các em

vẽ ra tranh Là một giáo viên mĩ thuật, tôi không chỉ hướng cho học sinh của mình đến với cái đẹp, tôi còn có nhiệm vụ giúp các em thỏa sức thể hiện trí tưởng tượng và ước mơ đẹp đẽ của các em bay cao, tiến xa hơn nữa Nhất là mĩ thuật đang chuyển sang phương pháp mới – phương pháp mĩ thuật Đan Mạch,

thì việc vẽ tranh lấy ngân hàng hình ảnh là vô cùng cần thiết Phải nói là vẽ tranh là vô cùng cần thiết đối với học mĩ thuật

Năm học 2014 - 2015 một số trường đã áp dụng đưa phương pháp mĩ thuật Đan Mạch vào giảng dạy, và năm học 2015 – 2016 là năm học học theo phương pháp mĩ thuật mới – phương pháp mĩ thuật Đan Mạch đại trà, và thực hiện thông tư 30 về đánh giá học sinh Chính vì thế tôi đã nhận thấy việc rèn kĩ năng vẽ tranh cho học sinh là rất cần thiết, bởi năm học này giáo viên cần giảng dạy theo chuẩn kiến thức kĩ năng Đồng thời qua quá trình giáo dục tôi nhận thấy được những khiếm khuyết mà các em hay mắc phải như: Một số em vẽ màu

ẩu, vẽ hình chưa đúng mẫu, vẽ hình còn sao chép, chưa tự tin Do đó tôi muốn đưa ra sáng kiến này để giúp học sinh học phân môn vẽ tranh được tốt hơn, có khả năng tạo ra một ngân hàng hình ảnh tốt nhât Đồng thời giáo viên cũng khẳng định được những giải pháp bản thân đưa ra có giải quyết được những khiếm khuyết, tồn tại của học sinh không để tìm cách khắc phục khác Qua khảo sát học sinh và hỏi ý kiến đồng nghiệp tôi nhận thấy những nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên là do:

- Học sinh chưa hiểu rõ về vẽ tranh, bài vẽ tranh cơ bản đẹp là bài như thế nào?

- Các em học thuộc các bước vẽ tranh, nhưng lại không áp dụng và chưa hiểu rõ các bước vẽ ấy

- Còn học sinh còn nhầm lẫn, khi nhìn mẫu vẽ nhưng lại sợ bài của mình chưa đẹp, nên chép bài của bạn ngồi bên cạnh

- Học sinh chưa biết kết hợp giữa mảng to và mảng nhỏ, bài vẽ tranh cách sắp xếp hình ảnh trên giấy chưa hợp lý

- Bản thân tôi chưa nắm chắc và hiểu hết về phương pháp mĩ thuật mới

- Một số em còn nhút nhát, sợ vẽ sai, vẽ không đúng, không giống sách giáo khoa, vở tập vẽ thường ngày các em vẫn thấy Một số em vẽ màu còn mờ nhạt, chưa đậm, chưa rõ

Nhờ sự giúp đỡ nhiệt tình từ BGH nhà trường cùng với sự quan tâm của các bậc phụ huynh, các em học sinh thì vô cùng hứng thú khi tham gia thể hiện

ý tưởng của mình trên tranh mà tôi đã thành công khi áp dụng “Một số phương pháp rèn kỹ năng vẽ tranh cho học sinh lớp 3” cho sáng kiến của mình

2 Mô tả giải pháp sau khi có sáng kiến:

Ngay từ đầu năm học sau khi nhận chương trình giảng dạy và lớp dạy đồng thời qua khảo sát học sinh tôi đã xây dựng nội dung sáng kiến “Một số phương pháp rèn kỹ năng vẽ tranh cho học sinh lớp 3” Qua thực nghiệm giảng dạy và khảo sát khối lớp 3 về phân môn vẽ tranh của học sinh hai lớp 3A và 3B Bằng việc quan sát thực tế và việc kiểm tra cá nhân qua các giờ học tôi nhận thấy việc tiếp thu các kiến thức vẽ tranh và sự yêu thích môn mĩ thuật chỉ rơi vào một số em gọi là có năng khiếu Còn lại đa số các em khác chỉ học theo bản năng phải học nên ít có sự sáng tạo trong vận dụng kiến thức

Trên cơ sở điều tra trắc nghiệm học sinh yêu thích môn mĩ thuật và chất lượng học vẽ ban đầu:

Lớp Sĩ

số

Yêu thích phân môn

vẽ tranh

Không thích môn mĩ

thuật Vẽ sáng tạo

Số lượng % Số lượng % Số lượng %

Được sự giúp đỡ của ban giám hiệu nhà trường và sự giúp đỡ của tổ chuyên môn cũng như các đồng nghiệp, thông qua tìm hiểu sách vở về phân môn này và qua đó tôi đã đưa ra những biện pháp cụ thể như sau:

2.1 Biện pháp tiếp cận tâm lý lứa tuổi học sinh.

Ở mỗi khối lớp, mỗi bậc học, học sinh lại có những suy nghĩ, cách nhìn nhận vấn đề khác nhau Học sinh lớp 1 chủ yếu vẽ đơn giản, suy nghĩ cũng đơn giản nên các em chủ yếu tập chung vào vẽ các nét thẳng, nét cong Học sinh lớp

3 các em đã đi sâu hơn trong những bài vẽ tranh của mình, được rèn dũa, tiếp cận nhiều hơn trong môn mĩ thuật Chính vì thế sức tưởng tưởng của các em là

vô tận, cách diễn tả trên giấy cũng vững hơn và có chiều sâu hơn Học sinh lớp 4

và lớp 5 thì dạy dặn kinh nghiệm, hoạt bát, tinh nhanh, ý tưởng không chỉ sáng tạo mà còn biết vận dụng linh hoạt

VD: Cùng là vẽ tranh về đề tài trường em, thì học sinh lớp 3 đã biết vận

dụng linh hoạt các hình ảnh con người, các hoạt động diễn ra trong nhà trường, biết sắp xếp hình ảnh chính phụ rõ ràng hợp lý trên giấy, còn học sinh lớp 1, 2 chủ yếu là vẽ nhà và vẽ cây

2.2 Khám phá nội dung đề tài vẽ tranh thông qua hình thức khơi, gợi

mở trí tưởng tượng của học sinh.

Đối với các bài vẽ tranh thông thường trong vở tập vẽ, các em thường có sẵn các chủ đề, chỉ cần tập chung vào chủ đề ấy Nhất là các nội dung vẽ đều được thuật lại thông qua trí nhớ

VD: “Vẽ con vật quen thuộc”; “Vẽ tranh đề tài ngày nhà giáo Việt Nam”.

Nhưng để để vẽ được một tranh đề tài đẹp thì các em cần hiểu được:

- Vẽ tranh là gì?

- Đề tài khai thác nội dung gì?

- Có gần gũi với cuộc sống của em không?

Ở lớp 1 và lớp 2 các em đã được học một số bài vẽ tranh đơn giản nhất như bài “vẽ nét cong”, hay “vẽ nhà” ở lớp 3 các em mới đi sâu hơn trong các bài vẽ tranh Vì còn nhỏ nên các em hay quên, do đó khi nên lớp 3 giáo viên cần nhắc lại và khắc sâu cho học sinh hiểu vẽ tranh là gì? Vẽ tranh được hiểu theo cách thông thường là “Vẽ tranh là một môn nghệ thuật và người vẽ tranh là người nghệ sĩ trình bày những quan điểm của mình về xã hội, về cuộc sống thông qua chất liệu của nghệ thuật tạo hình”, còn vẽ tranh đề tài có nghĩa là:

“thể hiện một chủ đề cho trước bằng đường nét, bố cục, mầu sắc… Trong đó, sẽ

có rất nhiều đề tài để vẽ tranh Ta chọn một đề tài nào đó, lấy nó làm chủ đề sáng tác (Còn gọi là chủ đề của bức tranh ) Tóm lại một đề tài có thể có nhiều nội dung khác nhau và thể hiện dưới nhiều hình thức khác nhau qua hình vẽ và màu sắc” nó giúp cho cuộc sống cong người, xã hội thêm phong phú và hoàn thiện hơn Bài vẽ tranh đẹp là bài trang trí có bố cục hợp lí, hình ảnh chính phụ hợp lý rõ ràng, màu sắc phù hợp

VD: Vẽ tranh đề tài trường em thì học sinh được ra ngoài trời quan sát

các hoạt động của nhà trường: Từ lúc học sinh sinh bắt đầu đi đến trường học, các hoạt động ngoài trời như học thể dục, thể dục giữa giờ, chào cờ, hay vui chơi, hoặc lao động dọn vệ sinh bảo vệ cảnh quan của nhà trường

2.3 Biện pháp trực quan, vấn đáp bằng ví dụ minh họa sinh động, liên

hệ thực tiễn bằng những trải nghiệm.

Để khơi gợi sự sáng tạo trong học sinh, người giáo viên phải giúp học sinh phát huy hết khả năng của mình Giáo viên phải là người tìm hiểu kỹ thực

tế cuộc sống, những hiện tượng tự nhiên, cũng như nhu cầu thiết yếu của con người trong xã hội mới thông qua đó lấy ví dụ và cho học sinh trải nghiệm Khi học vẽ ở lớp 1và 2 các em được làm quen với hình vẽ ví dụ: Bài “vẽ tranh

đề tài trường em”, đến bài “vẽ tranh đề tài ngày nhà giáo Việt Nam” Bất kì một bài vẽ tranh đề tài nào cũng phải dựa vào nguyên tắc chung, đó chính là vẽ theo các bước:

- Vẽ phác mảng chính, phụ

- Vẽ hình vào mảng

- Chỉnh sửa hình cho đẹp

- Vẽ màu

Tuy nhiên trong quá trình học tôi còn có thể cho cho học đơn giản hóa cách vẽ, đó là các em vẽ hình ảnh chính trước, vẽ hình ảnh phụ sau, tiếp đó là hoàn thành bài bằng màu Không chỉ dừng lại ở đó, hiện tôi đang kết hợp với phương pháp mĩ thuật Đan Mạch để ứng dụng cho các bài vẽ, lấy ngân hàng hình ảnh cho các đề tài khác nhau, để học sinh đẽ hiểu và nhớ lâu

VD: Thời tiết mùa hè thì như thế nào? Thời tiết về mùa đông thì như thế

nào? Vậy màu của mùa hè chủ yếu là màu nóng như đỏ, vàng, cam

Ngoài gợi ý bằng lời cho học sinh suy nghĩ, quan sát trải nghiệm thì tôi còn dùng các hình ảnh trực quan sinh động, những hình ảnh chụp lại các hiện tượng

tự nhiên, hình ảnh hoạt động của con người, loài vật trong cuộc sống hàng ngày Thậm chí học sinh của tôi còn được ra ngoài trời, những chuyến trải nghiệm

thực tế để thấy cận cảnh những gì đang diễn ra, đang tồn tại xung quanh cuộc sông hàng ngày của các em

VD: Vẽ tranh đề tài con vật thì quan sát cụ thể các con vật, hoạt động

diễn ra của con vật đó, để các em có bằng chứng đưa vào tranh vẽ hình ảnh con vật một cách sinh động nhất

2.4 Luyện tập, thực hành thể hiện ý tưởng trên giấy.

Một trong những yếu tố quan trọng tạo nên bài vẽ đẹp đó là: Hình vẽ phải

rõ ràng, vẽ cân đối trên giấy, màu sắc phải rõ đậm nhạt Học sinh lớp 2 và 3 thì hay bỏ qua các bước vẽ tranh, hình ảnh chính phụ đôi khi chưa rõ ràng, nhất là việc kết hợp mảng nét, mảng màu chưa hài hòa Nhiều em còn sử dụng com pa, thước kẻ, nên bài thường đơn điệu, nét vẽ cứng Học sinh lớp 4 và 5 thì hay xem bài bạn, có sao chép, chính vì thế trong suốt quá trình giúp học sinh thể hiện ý tưởng ra giấy tôi đã giúp học sinh của mình cần kết hợp giữa nét và màu sao cho hợp lý Vẽ kết hợp với quan sát thực tế, liên tưởng với ý tưởng để diễn đạt thành tranh, và khi vẽ tranh phải xác định rõ hình ảnh chính là gì vẽ ở trung tâm tờ giấy, vẽ to rõ ràng Sau đó mới vẽ chi tiết, hình ảnh phụ cho bức tranh thêm phần sinh động, cuốn hút Nhất là phần vẽ màu, thường thì các em vẽ được hình, nhưng vẽ màu lại mờ nhạt, thiếu tập chung vào hình ảnh chính hoặc vẽ xong rồi tẩy đi Giáo viên còn giới thiệu thêm về các gam màu nóng, lạnh để trong quá trình vẽ màu học sinh vẽ màu có hòa sắc dễ dàng hơn Ở lứa tuổi của học sinh tiểu học nhất là các em học sinh lớp 3 các em rất yêu thích màu sắc và

có thói quen dùng nhiều màu nên bài vẽ không rõ trọng tâm Nên khi hướng dẫn giáo viên nên chú trọng cho học sinh nắm rõ hình ảnh chính vẽ màu trước, vẽ đậm, màu sáng rõ, hình ảnh phụ vẽ màu sau Khi vẽ màu học sinh nên vẽ kết hợp sáp màu, với bút dạ

Một phần nữa cũng do giáo viên nhận thức còn hạn chế nên bản thân giáo viên cần tích cực học hỏi về kiến thức về kĩ năng sư phạm, kĩ năng giao tiếp đặc biệt là khả năng ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học vào trong quá trình giảng dạy Ngoài ra bản thân giáo viên phải luôn tích cực học tập trên

sách báo, đài, đồng nghiệp Đối với những học sinh khả năng ghi nhớ chưa thật tốt, giáo viên có thể tổ chức cho các em chơi một số trò chơi: “Đố tên”

VD: Tên của vật mẫu hôm nay là gì? – cây (người) , Cây có gì? – Lá, Lá

ở đâu? – Lá trên cành cây? Cành cây có gì? Như vậy sẽ giúp học sinh quan sát kỹ hơn vật cần vẽ và ghi nhớ được đặc điểm của sự vật, hiện tượng

KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC

Sau khi áp dụng sáng kiến trên vào thực nghiệm tại lớp 3B một thời gian tôi tiến hành điều tra, khảo sát thực tế tại lớp tôi giảng dạy và thu được kết quả như sau:

Lớp Sĩ số

Yêu thích môn

mĩ thuật

Không thích môn mĩ thuật Vẽ sáng tạo

3A

3B

Dựa vào bảng thống kê trên có thể đưa ra kết luận rằng những biện pháp tôi đưa ra mang tính khả thi, chất lượng các bài vẽ tranh của các em có tiến bộ vượt bậc so với đầu năm và so với các em trong cùng khối Nhất là việc ra ngoài trời không chỉ giúp các em thấy cận cảnh hơn, mà các em còn thân thiện hơn với môi trường thiên nhiên, ngoài vẽ tranh thì các em còn biết dọn sạch sân trường trong giờ học, ý thức tự giác nâng cao

III HIỆU QUẢ DO SÁNG KIẾN ĐEM LẠI:

Với sáng kiến này tôi mong muốn học sinh yêu thích môn mĩ thuật, tạo cho các em khả năng quan sát cao cũng như khả năng nhận thức rõ ràng giá trị thẩm

mĩ trong cuộc sống Chính vì vậy tôi đã áp dụng sáng kiến “Một số phương pháp rèn kỹ năng vẽ tranh cho học sinh lớp 3” để học sinh được trải nghiệm cuộc sống hoàn toàn mới Không còn ngồi trong 4 bức tường của lớp học để vẽ tranh theo trí nhớ, mà thực chất các em toàn chép tranh Tôi đã mạnh dạn cho các em

vẽ ngoài trời quan sát gần gũi hơn với thiên nhiên để cảm nhận về cuộc sống