Đổi mới phương pháp dạy học tập đọc theo định hướng giao tiếp cho học sinh lớp 2

Đặc biệt dạy tập đọc theo định hớng giáo tiếp là rèn cho học sinh các kỹ năng đọc đọc thành tiếng, đọc thầm, đọc hiểu, đọc diễn cảm nghe và nói.. Các ví dụ rèn đọc cụ thể: * Đối với nhữn

lớp 2

Đổi mới phơng pháp dạy học môn tập đọc theo định hớng giao tiếp cho học sinh lớp 2

I Đặt vấn đề:

Để đáp ứng đợc yêu cầu đổi mới của thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc Giáo dục, nhất là bậc tiểu học, đóng vai trò rất quan trọng Để đạt đợc mục đích

đó việc dạy đủ các môn học là yêu cầu không thể thiếu đợc Nhằm góp phần giáo dục học sinh phát triển toàn diện Đọc là một kỹ năng quan trọng hàng đầu của học sinh, không biết đọc HS không thể tiếp thu đợc các môn học khác Nhờ biết đọc HS

có thể tự học, học nữa, học mãi, học suốt đời Chính vì vậy, dạy đọc ở trờng tiểu học, nhất là các lớp 1, 2 đầu cấp rất quan trọng

Bộ giáo dục và đào tạo có quan điểm chỉ đạo đổi mới, mới chơng trình và

ph-ơng pháp dạy tập đọc theo hớng giao tiếp Điều này phù hợp với xu thế chung của thời đại Đổi mới cả về cấu trúc và cách lựa chọn nội dung, việc lựa chọn nội dung

đ-ợc mềm hoá, linh hoạt và đa dạng hơn trớc

Cách thực hiện chơng trình cũng đợc mềm hoá, không cứng nhắc nh trớc đây Nhìn dới góc độ giao tiếp có thể thấy Tiếng Việt 2 lựa chọn khá "đắt" các bài đọc Những chủ đề, chủ điểm đợc đa vào sách rất gần gũi với học sinh dạy học những nghi thức lời nói đến các kỹ năng làm việc và giao tiếp cộng đồng nh lập danh sách lớp, tra mục lục sách, đọc thời khoá biểu, lập thời gian biểu, viết th, gọi điện làm

đơn, khai lý lịch Đặc biệt dạy tập đọc theo định hớng giáo tiếp là rèn cho học sinh các kỹ năng đọc (đọc thành tiếng, đọc thầm, đọc hiểu, đọc diễn cảm) nghe và nói Bên cạnh đó giáo viên cần hớng dẫn học sinh tìm hiểu nghĩa của từ bằng cách nêu ví

dụ cho học sinh hiểu, đặt câu với từ cần giải nghĩa, tìm từ đồng nghĩa, trái nghĩa với

từ cần giải nghĩa, miêu tả sự vật đặc điểm biểu thị ở từ ngữ cần giải nghĩa Ngoài ra học sinh cần hiểu nội dung, ý nghĩa của câu chuyện bài văn bài thơ

Vấn đề đặt ra tơng đối rộng, phức tạp, là ngời giáo viên trực tiếp dạy lớp 2 tôi xin xác định vấn đề trong phạm vi hẹp là: Nghiên cứu phần rèn luyện kỹ năng đọc theo hớng giao tiếp Mong rằng những biện pháp tôi đa ra sẽ giúp cho học sinh có

đ-lớp 2

ợc kỹ năng cần thiết để đọc các loại văn bản khác nhau để các em có kỹ năng làm việc với sách báo, có công cụ để học tốt các môn học khác và tự học sau này

II Thực trạng về luyện tập kỹ năng cho học sinh ở môn tập đọc hiện nay.

Những năm gần đây cùng với sự phát triển và đầu t của sự nghiệp giáo dục đòi hỏi chất lợng giáo dục phải đầu t và có hiệu quả Trờng chúng tôi đã qua những năm phấn đấu việc dạy đọc, bên cạnh những thành công còn nhiều hạn chế, kỹ năng đọc của các em cha đợc nh mong muốn Kết quả đọc của các em cha cao Các em cha nắm chắc đợc công cụ hữu hiệu để lĩnh hội tri thức, t tởng tình cảm của ngời khác chứa đựng trong văn bản đợc đọc Vì thế giáo viên cần đọc bài tập đọc với giọng thế nào? làm thế nào chữa lỗi phát âm cho học sinh để các em đọc nhanh hơn, hay hơn, diễn cảm hơn, hiểu nội dung văn bản đợc đọc Làm thế nào phối hợp đọc thành tiếng

và đọc hiểu để cho những gì đọc đợc tác động vào chính cuộc sống của các em Đó

là điều tôi luôn băn khoăn, trăn trở, đã thúc đẩy tôi suy nghĩ và đầu t chăm lo chất l-ợng dạy học của mình, thúc đẩy khả năng học của học trò để theo kịp thời kỳ giáo dục công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nớc

Qua khảo sát chất lợng đầu năm học 2012 – 2013 ở lớp 2C

Sĩ số lớp: 23 em

Trong đó học sinh nữ: 13 em,

Học sinh nam: 10 em

Khảo sát tháng 9 năm học : 2012 - 2013

Kết quả đọc nh sau:

- Đọc giỏi: 2 em chiếm 8.7%

- Đọc khá: 8 em chiếm 34,8%

- Đọc trung bình: 8 em chiếm 34,8%

- Đọc yếu: 5 em chiếm 21,7%

Trớc thực trạng trên tôi mạnh dạn sử dụng một số biện pháp rèn kỹ năng đọc theo định hớng giao tiếp cho học sinh nhằm nâng cao hiệu quả giờ dạy nâng cao chất lợng đọc cho học sinh

lớp 2 III Biện pháp cụ thể:

1 Phối hợp với cha mẹ học sinh để chăm lo chất lợng học tập cho các em.

- Đầu năm học nhà trờng đã tổ chức hội nghị phụ huynh tôi kết hợp họp phụ huynh lớp để trao đổi, bàn bạc tìm ra biện pháp tốt nhất để các em học tốt các môn học nói chung và môn tập độc nói riêng Yêu cầu phụ huynh giúp đỡ các em học tập tốt ở nhà

Trong lớp tôi sắp xếp những học sinh đọc yếu ngồi cạnh những học sinh đọc khá, giỏi để các em giúp đỡ lẫn nhau

- Thờng xuyên kiểm tra bài cũ để biết đợc mức tiến bộ của các em để có biện pháp hớng dẫn phù hợp

- Phải biết kết hợp giáo dục tay ba giữa nhà trờng gia đình và xã hội

- Trong các tiết tập đọc danh thời lợng nhiều hơn cho các em yếu đợc luyện

đọc

2 Đổi mới phơng pháp dạy học môn tập đọc theo định hớng giao tiếp.

Tôi nghĩ rằng việc đổi mới phơng pháp dạy học theo định hớng này rất khó nhng việc đổi mới dần dần từng bớc chắc chắn sẽ có hiệu quả, để cho các em làm quen cách học này sẽ thực hiện phơng pháp tích cực hoá hoạt động của ngời học Trong đó giáo viên đóng vai trò ngời tổ chức hoạt động của học sinh, mỗi học sinh

đều đợc hoạt động, mỗi học sinh đều đợc bộc lộ mình và đợc phát triển đó chính là hoạt động giao tiếp (đặc thù của môn Tiếng Việt)

Trớc hết tôi kiên trì tập cho các em có nề nếp trong học tập đọc, yêu thích học tập đọc Khi tôi đọc mẫu, tất cả các em phải chú ý nhìn vào bài đọc và đọc thầm theo

- Cứ một em đọc tất cả phải chú ý đọc thầm và sẵn sàng đọc tiếp Những em

đọc yếu tôi thờng cho các em đọc tiếp nhận văn bản nhiều lần để giúp các em luyện

đọc đúng tiếng từ khó Tôi cho các em luyện đọc từng câu đến đoạn ngắn và luôn có lời khích lệ, động viên các em để các em khỏi ngại ngùng, mạnh dạn hơn, vừa động viên đợc các em đọc yếu vơn lên tiến bộ mà còn làm cho các em tự tin ở mình hơn

lớp 2

Những em khá giỏi tôi thờng cho các em đọc đoạn hoặc cả bài và sau đó theo dõi các bạn trung bình yếu để nhận xét và nhắc nhở những tiếng bạn đọc sai

Việc các em tự luyện đọc là rất quan trọng Tôi có kế hoạch cho các em tập

đọc trớc bài ở những tiết tự học Những em đọc yếu phải đọc nhiều lợt cho quen mặt chữ Những em đọc khá giỏi đọc ít lợt rồi tìm hiểu nội dung, hiểu nghĩa từ

Ngoài việc đọc to các em cần luyện đọc thầm bằng mắt Những em đọc yếu về nhà luyện đọc thêm hôm sau đọc cho cô nghe vào 15 phút sinh hoạt đầu giờ Tôi khuyến khích các em đọc thêm sách báo đặc biệt những cuốn sách tranh truyện, báo nhi đồng Vì loại truyện này ngắn, chữ to có tranh nên rất thu hút các em hứng thú

đọc

3 Tổ chức thi đọc, học thuộc lòng.

Thời gian thi 2 tuần 1 lần vào tiết tự học, thi đọc bằng nhiều hình thức: Bắt thăm, đọc đồng thanh theo nhóm, cá nhân, tổ chức trò chơi "Thi đọc tiếp sức" hay trò chơi "Truyền điện" để gây hứng thú cho các em thi nhau đọc

Nhờ phong trào thi này các em trong nhóm đã khích lệ nhau vơn lên Những

em nào, nhóm nào đọc tốt đợc lớp tuyên dơng và ghi điểm tốt vào sổ theo dõi của tổ

để cuối tuần xếp loại Tổ chức hình thức này rất phù hợp với tâm lý các em nên các

em rất thích Sau những lần thi nh thế tôi ghi sổ liên lạc về báo tin cho cha mẹ học sinh để cha mẹ nắm đợc kết quả tiến bộ của con mình

4 Các ví dụ rèn đọc cụ thể:

* Đối với những em đọc khá, giỏi tôi đặt mức độ rèn luyện kỹ năng đọc cao hơn đó là: Đọc to, đọc đúng, biết làm chủ tia mắt khi đọc để đọc nhanh, đọc hiểu,

đọc diễn cảm, biết đọc ngắt hơi sau dấu phẩy dấu hai chấm và ngắt hơi giữa các cụm

từ có câu dài, nghỉ hơi sau dấu chấm, đọc cao giọng ở các câu có dấu chấm hỏi, dấu chấm than, biết đọc theo lối phân vai khi dạy bài ở thể loại truyện có nhân vật

Ví dụ: Khi luyện đọc câu dài trong bài "Phần thởng"

* Luyện đọc đúng: Giáo viên hớng dẫn học sinh cách đọc nhấn giọng (-), đọc ngắt hơi giữa cụm từ (/)

Mẹ của Na lặng lẽ/chấm khăn lên đôi mắt đỏ hoe//

lớp 2

* Khi luyện đọc bài "Bím tóc đuôi sam" giáo viên cần hớng dẫn kỹ càng đọc nghỉ hơi (//) và đọc đúng lời từng nhân vật ở dấu gạch ngang đầu dòng

* Luyện đọc hiểu (đọc có ý thức, giáo viên hớng dẫn các em đọc hiểu từ bằng cách đặt câu, tìm từ cùng nghĩa, trái nghĩa, hiểu nghĩa từ qua cử chỉ, ánh mắt, hành

động

Ví dụ: Khi giải nghĩa từ "tốt bụng" trong bài "Phần thởng" giáo viên cho các

em đặt câu rồi cho học sinh kể về việc làm của Na và giúp các em hiểu việc làm ấy

là tốt bụng Hoặc khi giảng từ "lặng lẽ" yêu cầu học sinh tìm từ cùng nghĩa là "yên lặng" từ đó học sinh hiểu nghĩa từ đó là: không nói gì

Khi dạy bài "Bạn của Nai nhỏ" cách tổ chức cho học sinh giải nghĩa từ "ngăn cản" "hích vai"

Ngăn cản: Một học sinh đọc chú giải sách giáo khoa sau đó giáo vien đặt câu hỏi

Trong câu "cha không ngăn cản con" ý của Nai bố là gì?

Hích vai: Một học sinh đọc chú giải rồi đa ra một vật tợng trng cho hòn đá và

đề nghị một học sinh lên làm động tác thể hiện hành động hích vai của bạn của Nai nhỏ

Ngoài hiểu nghĩa từ giáo viên cần cho học sinh làm quen tìm nội dung chính của từng đoạn trong bài

Ví dụ: Khi dạy bài tạp đọc theo thể loại truyện "Sáng kiến của bé Hà" Tiếng

Việt 2 trang 78 Sau phần tìm hiểu bài giáo viên tổ chức cho học sinh đặt tên cho mỗi

đoạn:

+ Chọn ngày lễ + Bí mật của hai bố con + Niềm vui của ông bà

* Luyện đọc nhanh:

Biện pháp luyện đọc nhanh: Giáo viên "cầm càng" giữ nhịp cho học sinh đọc theo mẫu, cho học sinh đọc nối tiếp theo câu

* Luyện đọc diễn cảm:

lớp 2

Qua nội dung chính của bài đọc giáo viên đọc mẫu giúp học sinh xác định giọng đọc chung của cả bài: nhẹ nhàng, tha thiết, vui tơi, ngợi ca, trầm lặng, buồn

th-ơng, nhịp điệu của bài nhanh, chậm, hơi chậm để các em đọc hay

* Luyện đọc cho những em hay đọc sót tiếng và lạc dòng Giáo viên luyện cho các em làm chủ tia mắt khi đọc Giáo viên phải quay lại với việc sử dụng que trỏ và thớc hoặc cho học sinh đặt thớc trớc từng dòng để đọc, khi học sinh làm quen và làm chủ đợc tia mắt rồi thì giáo viên không dùng que chỉ và học sinh không dùng ngón tay để chỉ khi đọc nữa tránh tình trạng đọc nh đếm từng tiếng một

* Luyện đọc chính âm cho những học sinh hay đọc sai d/nh/ ?/~/.)

Giáo viên cần uốn nắn ngay và cho các em đọc lại

Ví dụ: Khi các em phát âm sai "d" thành "nh" giáo viên cần hớng dẫn học sinh

"d" là đa hàm dới ra và cong lỡi vào Khi đọc sai các dấu thanh do ảnh hởng của địa phơng, một số em đọc thanh (ngã, thành thanh (nặng), thì giáo viên cần phải hớng dẫn cách đọc thanh (ngã) la đọc cao giọng và lấy hơi kéo dài hơn Sau đó giáo viên

đọc mẫu yêu cầu học sinh luyện đọc nhiều lần

Từ những giải pháp trên, điều cần chú ý trong khi dạy tập đọc theo định hớng giao tiếp, bản thân đã cụ thể hoá giải pháp qua bài tập đọc nh sau

Thiết kế:

Tập đọc Sông Hơng

I Mục tiêu:

Đọc: Đọc trơn đợc cả bài, đọc đúng các từ khó dễ lẫn Nghỉ hơi đúng sai dấu

chấm, dấu phẩy, giữa các cụm từ

Đọc bài với giọng chậm rãi, ngỡng mộ vẻ đẹp của Sông Hơng

Nhấn giọng ở các từ ngữ gợi tả gợi cảm

Hiểu: Hiểu ý nghĩa của các từ mới từ chốt sắc độ, đặc ân, lụa đào, bức tranh

phong cảnh, lung linh dát vàng, đặc ân

lớp 2

Hiểu nội dung bài: Tác giả miêu tả vẻ đẹp thơ mộng, luôn biến đổi của Sông Hơng, một đặc ân mà thiên nhiên dành cho xứ Huế Qua đó chúng ta thấy tình yêu thơng của tác giả dành cho xứ Huế

II Đồ dùng dạy học:

Tranh minh hoạ bài tập đọc trong sách giáo khoa phóng to một vài tranh (ảnh)

về cảnh đẹp ở Huế

Bảng phụ ghi sẵn câu cần luyện đọc

III Các hoạt động dạy học

A Kiểm tra bài cũ

Gọi 2 em đọc bài: Tôm càng và cả cón

? Qua bài đọc em thấy Tôm càng có đức tính

gì đáng quý?

-Nhận xét cho điểm học sinh

B Bài mới

1 Giới thiệu bài

Ghi tên bài lên bảng

2 Luyện đọc

a) Giáo viên đọc mẫu bài: giọng đọc nhẹ

nhàng, thán phục vẻ đẹp của Sông Hơng

b) Luyện phát âm

Gọi học sinh nối tiếp nhau đọc bài

- Giáo viên lu ý học sinh luyện đọc đúng các

từ khi mà học sinh phát âm sai

- Giáo viên đínhcâu dài lên bảng:

Bao trùm lên cả bức tranh/là một màu

Hai học sinh lên bảng nối tiếp nhau đọc bài (mỗi em đọc 2 đoạn)

- Tôm càng rất thông minh, nhanh nhẹn

Nó dũng cảm cứu bạn và luôn quan tâm

lo lắng cho bạn

Theo dõi và đọc thầm theo

Học sinh nối tiếp nhau đọc bài

Học sinh luyện đọc lại các từ khó phát

âm sai

Chẳng hạn: Bao trùm, những bãi ngô, phợng vĩ

lớp 2

xanh/Có nhiều sắc độ đậm khác nhau/màu

sanh thẳm của da trời/màu xanh biếc của cây

lá/màu xanh non của những bãi ngô, thảm cỏ

in trên mặt nớc//

c) Luyện đọc đoạn

* Đọc đoạn trớc lớp

Giáo viên chia bài làm 3 đoạn

Đoạn 1: Từ đầu đến mặt nớc

Đoạn 2: Mỗi mùa hè tới đến dát vàng

Đoạn 3: Phần còn lại

+ Luyện đọc đoạn trong nhóm

d) Thi đọc

Giáo viên tổ chức cho các nhóm thi đọc nối

tiếp, phân vai, tổ chức cho cá nhân thi đọc

đoạn 2

Nhận xét tuyên dơng các em đọc tốt

3 Tỉm hiểu bài

- Gọi 1 em đọc to đoạn 1 - cả lớp đọc thầm

- Tác giả ví sông Hơng với hình ảnh gì?

- Giáo viên treo tranh vẽ cảnh sông Hơng

- Yêu cầu học sinh quan sát tranh và đọc

thầm đoạn 1 Để trả lời câu hỏi

- Tìm những từ ngữ chỉ các màu xanh khác

nhau của Sông Hơng?

- Tìm từ chỉ mức độ khác nhau của màu

Học sinh luyện đọc đúng câu dài

Dùng bút chì đánh dấu đoạn

Nối tiếp nhau đọc đoạn Nhận xét bạn đọc

Đọc chú giải từ: Hơng Giang, Thiên nhiên

Luyện đọc trong nhóm mối em đọc mỗi

đoạn

Thi đọc theo hớng dẫn của giáo viên

-Một em đọc to đoạn 1 Cả lớp đọc thầm

để trả lời câu hỏi Bức tranh phong cảnh

-Học sinh quan sát tranh và đọc thầm

đoạn 1để trả lời câu hỏi

-Xanh thẳm của gia trời, xanh biếc của cây lá, xanh non của những bãi ngô

lớp 2

xanh?

- Ghi bảng: Sắc độ

Giáo viên: Cảnh Sông Hơng có rất nhiều màu

xanh, sắc độ dậm nhạt khác nhau đã tạo cho

Sông Hơng một nét đẹp quyến rủ, nên thơ,

thanh bình

- Về mựa hè Sông Hơng có sự thay đổi nh thế

nào?

Ghi bảng từ: Dải lụa đào

-Do dâu mà hè đến Sông Hơng lại chuyển

màu nh một giải lụa màu hồng?

Giáo viên: Hai bên bờ này đợc trồng nhiều

Phợng vĩ, mùa hè đến hoa Phợng nở đỏ rực in

bóng xuống mặt nớc tạo cho Sông Hơng có

vẻ đẹp tác giả ví nh giải lụa màu hồng

- Vào những đêm trăng sáng Sông Hơng có

vẻ đẹp ra sao?

GB: Lung linh dát vàng

- Vì sao tác giả lại ví Sông Hơng nh một

đ-ờng trắng lung linh dát vàng?

Chuyển: Phong cảnh Sông Hơng đã góp phần

tô thêm cảnh dệp cho Thành phố Huế nh thế

nào? Mời các em theo dõi phần còn lại

- Yêu cầu học sinh đọc thầm phần còn lại

- Sông Hơng đối với Huế nh thế nào?

- Yêu cầu đọc chú giải nghĩa của từ đặc ân

Tìm từ gần nghĩa với từ đặc ân?

thảm cỏ

-Từ chỉ mức độ khác nhau của màu xanh

đó là: “Sắc độ”

Học sinh đọc nghĩa của từ “Sắc độ”

1 em đọc to đoạn 2- cả lớp đọc thầm

- Sông Hơng thay chiếc áo xanh thành giải lụa đào

Đọc chú giải nghĩa của từ giải lụa đào -Do hoa Phợng nở đỏ rực hai bên bờ sông in bóng

-Vào những đêm trằng sáng dòng sông

là một đờng trăng lung linh dát vàng

- ánh trăng vàng chiếu xuống làm cho dòng sông ánh lên một màu vàng lóng lánh

Học sinh đọc thầm phần còn lại

lớp 2

- Vì sao tác giả nói Sông Hơng là một đặc ân

củ thiên nhiên dành cho Thành phố Huế?

4 Luyện đọc lại

-Qua tìm hiểu nội dung các em thấy Sông

H-ơng rất đẹp trong khi đọc các em cần lu ý:

Đoạn 1: Khi đọc cần nhấn giọng ở những từ

gợi tả màu xanh: xanh thẳm, xanh biếc, xanh

non

Đoạn 2: Nhấn giọng ở những từ ngữ gợi tả sự

thay đổi sắc màu của dòng sông nh dải lụa

đào, lung linh dát vàng

Đoạn 3: Nhấn giọng ở các từ: đặc ân, trong

lành, tan biến, êm đềm, ca ngợi Sông Hơng

- Gọi học sinh đọc bài

5 Củng cố dặn dò:

- Gọi 1 em đọc toàn bài

? Học qua bài này em cảm nhận đợc gì về

Sông Hơng?

6 Liên hệ

- Em nào đã đợc cùng bố mẹ đi tham quan

thành phố Huế?

- ở thành phố Huế ngoài cảnh đẹp của Sông

Hơng còn có những cảnh đẹp nào?

GV: Nếu có dịp các em sẽ vào Huế để đợc

tận mắt ngắm những phong cảnh đẹp ở Huế?

- Vậy ở Quảng Bình ta có những cảnh đẹp

nổi tiếng nào thu hút khách du lịch

GV: Chúng ta vinh dự tự hào những vẻ đẹp

- là một đăn ân -Học sinh đọc chú giải nghĩa của từ đặc

ân

Từ gần nghĩa với từ đặn ân là: ban tặng

- Vì Sông Hơng làm cho không khí thành phố trở nên trong lành, làm tan biến những tiếng ồn ào của chợ búa

-Một số học sinh đọc bài, nhận xét bạn

đọc

-1 em khá đọc

- Vẽ đẹp quyến rũ và sự thay đổi theo mùa của Sông Hơng

Động Phong Nha, Biển Nhật Lệ