Do đó, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp dành chohọc sinh lứa tuổi tiểu học là rất cần thiết nhằm bổ trợ thêm cho các bài học trên lớp.Tuy nhiên, hiện nay việc phân phối chương trình
Trang 1MỞ ĐẦU
1 Lí do ch n đ tài ọn đề tài ề tài
Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ X, phần nói về giáo dục đã chỉ rõ “Phát triểnnguồn nhân lực chất lượng cao; đổi mới toàn diện giáo dục và đào tạo; chấn hưngnền giáo dục Việt Nam làm cho giáo dục cùng với khoa học và công nghệ thực sự
là quốc sách hàng đầu” [1]
Giáo dục tiểu học nằm trong hệ thống giáo dục quốc dân là nền tảng đầu tiên rấtquan trọng trong việc hình thành và phát triển nhân cách cho người học Vì vậy,chất lượng giảng dạy ở cấp tiểu học là nền tảng cho chất lượng giảng dạy ở bậc phổthông và đại học Muốn đạt được những mục tiêu giáo dục đã đề ra trong văn kiệnĐại hội Đảng lần thứ X thì việc đảm bảo chất lượng giảng dạy ở cấp tiểu học là yếu tốgóp phần quan trọng Chúng ta đã biết quá trình giáo dục hiểu theo nghĩa hẹp và quátrình dạy học là những bộ phận của quá trình sư phạm tổng thể (giáo dục hiểutheo nghĩa rộng) Trong quá trình dạy học, ngoài việc truyền thụ cho học sinhnhững tri thức khoa học một cách có hệ thống, còn phải hướng tới việc giáo dụctoàn diện, góp phần hình thành nhân cách cho các em Chính vì vậy, trong quá trìnhgiáo dục hiểu theo nghĩa rộng, ngoài hoạt động trí dục, học sinh còn được giáo dục
về tư tưởng chính trị, đạo đức, thể chất, lao động Ngoài các giờ học chính khóa trênlớp, học sinh còn được giáo dục thông qua các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp(HĐGDNGLL) nhằm góp phần hình thành và phát triển nhân cách toàn diện cho các em,đáp ứng nhu cầu đào tạo nguồn nhân lực vừa hồng, vừa chuyên để xây dựng và bảo vệ Tổquốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa
Việt Nam đang trong giai đoạn đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đấtnước và hội nhập quốc tế Trong bối cảnh đó, giáo dục ngày càng có vai trò vànhiệm vụ quan trọng trong việc xây dựng một thế hệ người Việt Nam đáp ứng yêucầu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước Chính vì vậy mà mục tiêu, nội dung,
Trang 2phương pháp… của giáo dục Việt Nam cũng phải được xem xét lại một cách nghiêmtúc để đáp ứng các yêu cầu và nhiệm vụ mới
Theo quan điểm đổi mới giáo dục ở nước ta hiện nay, hoạt động giáo dụcngoài giờ lên lớp được chú trọng một cách đặc biệt nhằm phát huy tối đa năng lựccủa người học Không ai có thể phủ nhận vai trò quan trọng không thể thiếucủa hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp Thông qua hoạt động này, học sinh đượcrèn luyện những kỹ năng, kỹ xảo, củng cố và tăng cường những kiến thức đã họctrên lớp Điều này có ý nghĩa rất quan trọng, đặc biệt là đối với học sinh tiểu học vìđặc điểm tâm sinh lý của học sinh tiểu học là khả năng tập trung trong thời giandài kém, khả năng tư duy trừu tượng còn hạn chế, các em thích vận động, thích cáchoạt động vui chơi, giải trí Do đó, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp dành chohọc sinh lứa tuổi tiểu học là rất cần thiết nhằm bổ trợ thêm cho các bài học trên lớp.Tuy nhiên, hiện nay việc phân phối chương trình ở cấp tiểu học chưa bố trí tiếtdành riêng cho hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, nội dung hoạt động này chưađược xây dựng chặt chẽ, giáo viên chưa được tập huấn, rèn luyện về kỹ năng,phương pháp tổ chức hoạt động gây nhiều khó khăn trong việc thực hiện của giáoviên và công tác quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp đáp ứng yêu cầuhọc 2 buổi/ngày
Công tác quản lý có ý nghĩa quyết định, góp phần quan trọng vào chất lượngmọi hoạt động của nhà trường trong đó có hoạt động giáo dục ngoài giờ lênlớp Do đó, để đạt được mục tiêu của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, cầntập trung nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động này đáp ứng yêu cầu học 2buổi/ngày Tuy nhiên, thực trạng công tác quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờlên lớp cấp tiểu học tại huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương hiện nay ra sao chưađược nghiên cứu, điều đó đã thúc đẩy tôi nghiên cứu đề tài: “Quản lý hoạt độnggiáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường Tiểu học huyện Ninh Giang,
Trang 3tỉnh Hải Dương đáp ứng yêu cầu học 2 buổi/ ngày”
2 M c đích nghiên c u ục đích nghiên cứu ứu
Đề xuất các biện pháp khả thi về quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lênlớp ở các trường tiểu học huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương đáp ứng yêu cầu học 2buổi/ngày và góp phần nâng cao chất lượng dạy học của nhà trường
3 Khách th và đ i t ể và đối tượng nghiên cứu ối tượng nghiên cứu ượng nghiên cứu ng nghiên c u ứu
3.1 Khách th nghiên c u ể nghiên cứu ứu
Công tác quản lý dạy học và giáo dục tại trường tiểu học học 2 buổi/ngày
3.2 Đ i t ối tượng nghiên cứu ượng nghiên cứu ng nghiên c u ứu
Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp tại các trường tiểuhọc huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương
4 Gi thuy t khoa h c ả thuyết khoa học ết khoa học ọn đề tài
Việc quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cấp tiểu học tại cáctrường tiểu học huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương có những thành tựu trên cácmặt như công tác xây dựng kế hoạch quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lênlớp; công tác tổ chức, phân công, phân nhiệm hợp lí Tuy nhiên vẫn còn tồn tại ởcác mặt như công tác chỉ đạo thực hiện chưa sâu sát, thường xuyên; thiếu sự kiểmtra, đánh giá của ban giám hiệu Nếu nghiên cứu đề xuất được các biện pháp quản lýhoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp phù hợp và có tính khả thi phù hợp với yêu cầucủa hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp thì sẽ góp phần nâng cao kết quả hoạtđộng giáo dục ngoài giờ lên lớp trong các trường tiểu học của địa phương
5 Nhi m v nghiên c u ệm vụ nghiên cứu ục đích nghiên cứu ứu
5.1 Nghiên cứu lý luận về hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp và quản lý hoạtđộng này ở nhà trường tiểu học
Trang 45.2 Khảo sát thực trạng công tác quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp tạicác trường tiểu học huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương đáp ứng yêu cầu học 2 buổi/ngày
5.3 Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở cáctrường tiểu học của địa phương đáp ứng yêu cầu học 2 buổi/ngày
6 Gi i h n ph m vi nghiên c u ới hạn phạm vi nghiên cứu ạn phạm vi nghiên cứu ạn phạm vi nghiên cứu ứu
6.1 Gi i h n n i dung ới hạn nội dung ạn nội dung ội dung
Nghiên cứu lý luận và thực trạng về hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
và quản lý hoạt động này ở trường tiểu học học 2 buổi/ngày
6.2 Gi i h n đ a bàn ới hạn nội dung ạn nội dung ịa bàn
Các trường Tiểu học huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương Bao gồm 9 trườngTiểu học: Tiểu học thị trấn Ninh Giang, Tiểu học Đồng Tâm, Tiểu học Hồng Dụ,Tiểu học Hưng Thái, Tiểu học Hồng Thái, Tiểu học Hồng Phong, Tiểu học Nghĩa
An, Tiểu học Hoàng Hanh và Tiểu học Kiến Quốc
6.3 Gi i h n khách th nghiên c u ới hạn nội dung ạn nội dung ể nghiên cứu ứu
Các cán bộ quản lý, các Tổng phụ trách Đội và học sinh các trường Tiểu họchọc 2 buổi/ngày
7 Ph ương pháp nghiên cứu ng pháp nghiên c u ứu
7.1 Nhóm các ph ương pháp nghiên cứu lý thuyết ng pháp nghiên c u lý thuy t ứu ết
- Nghiên cứu các văn bản, nghị quyết của Đảng, các văn bản của nhà nước,các chỉ thị của Bộ giáo dục và Đào tạo, Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Dương vềcông tác quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
- Nghiên cứu lý luận về về hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp và quản lýhoạt động này ở trường tiểu học học 2 buổi/ngày
- Các tài liệu có liên quan đến luận văn
7.2 Nhóm ph ương pháp nghiên cứu lý thuyết ng pháp nghiên c u th c ti n ứu ực tiễn ễn
- Phương pháp quan sát
Trang 5- Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi tìm hiểu thực trạng hoạt động giáodục ngoài giờ lên lớp và quản lý hoạt động này ở trường tiểu học học 2 buổi/ngày.
7.3 Nhóm ph ương pháp nghiên cứu lý thuyết ng pháp b tr ổ trợ ợng nghiên cứu
- Sử dụng toán thống kê để phân tích và xử lý các kết quả khảo sát, nghiên cứu
8 C u trúc lu n văn ấu trúc luận văn ận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo vàphụ lục, luận văn được trình bày trong 3 chương:
Ch ương pháp nghiên cứu lý thuyết ng 1 Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ởtrường Tiểu học đáp ứng yêu cầu học 2 buổi/ngày
Ch ương pháp nghiên cứu lý thuyết ng 2 Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp của bangiám hiệu các trường Tiểu học huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương
Ch ương pháp nghiên cứu lý thuyết ng 3. Một số biện pháp quản lý nhằm nâng cao hiệu quả quản lý hoạtđộng giáo dục ngoài giờ lên lớp tại các trường Tiểu học huyện Ninh Giang, tỉnhHải Dương đáp ứng yêu cầu học 2 buổi/ngày
Trang 6CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC
ĐÁP ỨNG YÊU CẦU HỌC 2 BUỔI/NGÀY
1.1 Vài nét v l ch s nghiên c u v n đ ề tài ịch sử nghiên cứu vấn đề ử nghiên cứu vấn đề ứu ấu trúc luận văn ề tài
1.1.1 Nghiên c u n ứu ở nước ngoài ưới hạn nội dung c ngoài
Lịch sử phát triển của giáo dục có thể được chia ra những giai đoạn chủ yếu như: giáo dục trong xã hội cộng sản nguyên thủy, giáo dục dưới chế độ chiếmhữu nô lệ, giáo dục trong xã hội phong kiến và thời kì văn hóa phục hưng, giáodục thời kì tích lũy tư bản chủ nghĩa, giáo dục dưới thời tư bản chủ nghĩa, giáo dụcthời kì cận hiện đại và giáo dục hiện đại trong vài thập kỉ gần đây Trong từng giaiđoạn đều xuất hiện những tư tưởng giáo dục tiêu biểu của các nhà giáo dục Kháiniệm HĐGDNGLL chỉ xuất hiện rõ rệt nhất trong giáo dục hiện đại, tuy nhiên trongnhững giai đoạn lịch sử trước đó, các nhà giáo dục vẫn có đề cập đến lĩnh vực nàytrong tư tưởng giáo dục của mình
Democrite (460 - 370 trước CN), một nhà giáo dục thời Hi Lạp cổ đại, rất coitrọng việc giáo dục lao động, là người đầu tiên trong lịch sử đưa ra nguyên tắc
“kết hợp giáo dục với lao động và cuộc sống sinh hoạt của trẻ em.” [31]
Khổng Tử (551 - 479 trước CN), một nhà giáo dục phong kiến tiêu biểu củaTrung Hoa cổ đại, luôn dạy học trò mình một điều là ‘‘Học gì phải thực hành ngayđiều ấy, phải củng cố ngay tri thức đã học không chỉ bằng cách ôn luyện trong sách
vở mà phải bằng việc làm.” [31]
Pétxtalôdi (1746 - 1827), đã bỏ tiền túi để dựng ra một trang trại có tên là
“Trại Mới” nhằm thu hút trẻ em con nhà nghèo vào để giáo dục Ở đây, giáo dụcđược thực hiện theo phương thức vừa giáo dục, vừa lao động Ông đánh giá rất cao
Trang 7vai trò của lao động trong việc hình thành và phát triển nhân cách của trẻ TheoPétxtalôdi thì ‘‘Việc rèn luyện thân thể cho trẻ em được tiến hành thường xuyênchẳng những làm phát triển thể chất cho trẻ mà còn phát triển nhân cách và là mộtbước quan trọng để chuẩn bị cho trẻ vào cuộc sống lao động, hình thành kỹ năng laođộng cần thiết sau này” Ông đánh giá cao ý nghĩa các bài tập quân sự, các trò chơitrong việc giáo dục thể chất cho trẻ em Theo ông, thể dục không được tách rời đứcdục và trí dục Do ảnh hưởng quan điểm này của ông mà các trường học đương thời
ở Thụy Sĩ rất coi trọng việc rèn luyện quân sự phối hợp với các hoạt động thể dục,thể thao và các chuyến hành quân du lịch, tham quan [31]
Giáo dục tư bản thời kì đế quốc chủ nghĩa ở Âu - Mỹ đã xuất hiện “Nhà trườngmới” Đây là loại trường ra đời vào cuối thế kỉ XIX ở Anh sau đó phát triển nhanhsang các nước khác như: Mỹ, Pháp, Bỉ, Thụy Sĩ… và trở thành một phong tràorộng rãi trong cái gọi là “Hội liên hiệp quốc tế các nhà trường mới” Đặc điểm nổi bậtcủa Nhà trường mới là trẻ em được tổ chức cho thực hành lao động ít nhất 1 giờ 30phút mỗi ngày, coi trọng hoạt động thể dục thể thao, trẻ được bơi lội, chạy nhảy, đi xeđạp, đi bộ, cắm trại… [31]
John Dewey (1859 - 1952) cho rằng ‘‘Cần phải cho trẻ lao động với các hìnhthức đa dạng của cuộc sống và được tiến hành ở mọi nơi như ở vườn trường,xưởng trường, dưới nhà bếp, ngoài công xưởng… qua đó trẻ phải học cách tự thiết
kế, học cách tính toán, tìm tỉ lệ, tính giá trị thành phẩm, vật liệu, sử dụng các ngôn từchuyên dùng, học cách trang trí nội thất.” Ý định của ông là xóa bỏ ranh giới giữa nhàtrường với đời sống [31]
Quan điểm giáo dục của Mác và Ăngghen cũng đã vạch ra những nguyêntắc cơ bản để đào tạo, giáo dục những con người phát triển toàn diện của xã hộitương lai Đó là sự kết hợp một cách hợp lí giữa giáo dục đạo đức, thể dục, trí dục
và lao động sản xuất, đó là việc kết hợp giữa lao động sản xuất và thực hiện giáo
Trang 8dục bách khoa (giáo dục kỹ thuật tổng hợp) trong việc tổ chức cho trẻ em tham giacác hoạt động thực tiễn, hoạt động xã hội [31]
Lênin cũng cho rằng ‘‘Trong giáo dục con người, muốn trở thành người có trithức, có khả năng xây dựng chủ nghĩa xã hội, không thể tin vào việc dạy dỗ, giáo dục
và đào tạo nếu như chỉ đóng khung trong bốn bức tường của nhà trường, sự học tậptách khỏi cuộc sống và công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội của dân tộc” [31]Theo A.S.Makarenkô (1888 - 1939) một nhà giáo dục Xô Viết lỗi lạc thì ‘‘Cáilogic của quá trình sư phạm còn là quá trình tổ chức hợp lí hoạt động của học sinhtham gia vào cách mạng xã hội, lao động sản xuất, các hoạt động tập thể như vuichơi, giải trí, thể dục thể thao, tham quan du lịch, văn hóa nghệ thuật” [31]
1.1.2 Nghiên c u trong n ứu ở nước ngoài ưới hạn nội dung c
Ở trong nước, từ trước cuộc cải cách giáo dục lần thứ ba (1979), hoạt độnggiáo dục ngoài giờ lên lớp chưa được cụ thể và có tên gọi như ngày nay Tuy nhiên,trong thư gửi học sinh nhân dịp khai trường năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh cóviết: “ Nhưng các em cũng nên ngoài giờ học ở trường tham gia vào các hội cứuquốc để tập luyện thêm cho quen với đời sống chiến sĩ và để giúp đỡ một vài việc nhẹnhàng trong cuộc phòng thủ đất nước” [21]
Cuộc cải cách giáo dục lần thứ nhất (1950) đã vạch rõ phương châm giáo dục là:Học đi đôi với hành, lý luận gắn liền với thực tiễn Về xây dựng chương trình
có đưa thêm một số môn học và một số hoạt động mới như: thời sự chính sách, giáodục công dân, tăng gia sản xuất ở tất cả các lớp (mỗi tuần 3 giờ) [13]
Cuộc cải cách giáo dục lần thứ hai (1956) đã nêu rõ mục tiêu của cuộc cải cách giáodục là “Đào tạo, bồi dưỡng thế hệ thanh niên và thiếu nhi trở thành những người pháttriển về mọi mặt, những công dân tốt, trung thành với Tổ quốc, những người lao động tốt,cán bộ tốt của nước nhà, có tài có đức để phát triển chế độ dân chủ nhân dân, tiến lên xâydựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta…” Phương châm của giáo dục là lý luận liên hệ với
Trang 9thực tiễn, gắn chặt nhà trường với đời sống xã hội Cuộc vận động xây dựng nhà trường
xã hội chủ nghĩa năm 1958 có yếu tố đặc trưng là lao động sản xuất phải trở thành yếu tố
cơ bản trong mục đích, phương châm, phương pháp giáo dục của nhà trường.[13] Trong dịp hè, các trường tổ chức cho học sinh tham gia lao động sản xuất, học sinhsôi nổi tỏa về các nhà máy, xí nghiệp, hợp tác xã, đi về các bản làng, thôn xóm, thamgia lao động trong các công trường, các công trình thủy lợi, cầu đường…
Cuộc cải cách giáo dục lần thứ ba (1979) có nêu mục tiêu cơ bản của giáo dục làthực hiện tốt hơn nữa nguyên lý giáo dục: Học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp vớilao động sản xuất, với đào tạo nghề và nghiên cứu, thực nghiệm khoa học [13]
Sau cuộc cải cách giáo dục lần thứ ba thì tên gọi hoạt động giáo dục ngoàigiờ lên lớp mới chính thức xuất hiện và có nhiều nghiên cứu về vấn đề này như: Năm 1979, Viện Khoa học giáo dục thực hiện đề tài dài hạn nghiên cứu về “Cáchoạt động ngoài giờ học trên lớp và sự hình thành nhân cách của học sinh” Sau năm
1979, các cán bộ nghiên cứu của Viện Khoa học giáo dục gồm Đặng Thúy Anh,Nguyễn Dục Quang, Nguyễn Thị Kỉ, Nguyễn Thanh Bình đã nghiên cứu thựcnghiệm cải tiến nội dung, phương pháp tổ chức nhằm nâng cao chất lượngGDNGLL Sau đó, các tác giả như: Nguyễn Lê Đắc, Hoàng Mạnh Phú, Lê TrungTrấn, Nguyễn Dục Quang, Hà Nhật Thăng,… đã thực hiện một số nghiên cứu
lý luận nhằm xây dựng cơ sở lý luận về HĐGDNGLL
Ngoài ra, HĐGDNGLL còn được các tác giả chọn làm đề tài nghiên cứu như: Huỳnh Thị Thu Hằng với luận án tiến sỹ “Giáo dục môi trường cho học sinhTiểu học qua hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp” đã cho thấy giáo dục môi trườngqua các HĐGDNGLL có ý nghĩa quan trọng Bởi việc tổ chức HĐGDNGLL có hiệuquả sẽ phát huy vai trò chủ thể trong quá trình hình thành nhân cách của mỗi họcsinh, đáp ứng nhu cầu xã hội trong xu thế hội nhập, góp phần nâng cao chất lượnggiáo dục toàn diện Và việc tổ chức HĐGDNGLL để giáo dục môi trường là con
Trang 10đường quan trọng để thực hiện giáo dục về môi trường, giáo dục trong môi trường vàgiáo dục vì môi trường.
Hoàng Thị Minh Hương với nghiên cứu “Các biện pháp quản lý hoạt động giáo dụcngoài giờ lên lớp của hiệu trưởng trường Tiểu học quận Hồng Bàng – Hải Phòng” đãkhẳng định HĐGDNGLL với nội dung, hình thức phong phú sẽ là phương thức đểthực hiện nguyên lý giáo dục “học đi đôi với hành” Nghiên cứu đã chỉ ra một số biệnpháp như: thành lập ban chỉ đạo, kế hoạch hóa HĐGDNGLL, tăng cường kiểm trađánh giá … sẽ góp phần làm cho công tác quản lý chỉ đạo HĐGDNGLL của Hiệutrưởng được hoàn thiện hơn
Hiện nay, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp tại trường tiểu học đã được quyđịnh cụ thể tại Điều lệ trường tiểu học ban hành kèm theo Quyết định số 51/2007/QĐ -BGDĐT ngày 31 tháng 8 năm 2007 của Bộ GD - ĐT Điều 26 của Điều lệ trường tiểuhọc đã chỉ rõ: “Hoạt động giáo dục bao gồm hoạt động trên lớp và hoạt động ngoài giờlên lớp nhằm rèn luyện đạo đức, phát triển năng lực, bồi dưỡng năng khiếu, giúp đỡ họcsinh yếu kém phù hợp đặc điểm tâm lý, sinh lý lứa tuổi học sinh tiểu học Hoạt động giáodục trên lớp được tiến hành thông qua việc dạy học các môn học bắt buộc và tự chọn.Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp bao gồm hoạt động ngoại khoá, hoạt động vui chơi, thể dục thể thao, tham quan du lịch, giao lưu văn hoá; hoạt động bảo vệmôi trường; lao động công ích và các hoạt động xã hội khác”
Các công trình và luận văn trên chỉ nghiên cứu tập trung giải quyết những vấn
đề thực tiễn cụ thể ở một số địa bàn nghiên cứu khác nhau, đối tượng và khu vực cũngkhác nhau về HĐGDNGLL Hiện nay, qua tìm hiểu, tôi nhận thấy chưa có tác giả nàonghiên cứu về thực trạng quản lý, tổng kết kinh nghiệm thực tiễn về hoạt động giáo dụcngoài giờ lên lớp ở các trường tiểu học huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương Chính vì vậy
việc lựa chọn đề tài “Quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường tiểu
và phù hợp với công tác quản lý giáo dục trong tình hình thực tế hiện nay của huyện NinhGiang, tỉnh Hải Dương
Trang 111.2 M t s khái ni m c b n ột số khái niệm cơ bản ối tượng nghiên cứu ệm vụ nghiên cứu ơng pháp nghiên cứu ả thuyết khoa học
1.2.1 Qu n lý ản lý
Theo Từ điển Tiếng Việt thông dụng thì: ‘‘Quản lý là tổ chức, điều khiển hoạtđộng của một đơn vị, cơ quan” [35]
Tác giả H.Koontz, người sáng lập lý luận quản lý hiện đại, đã khẳng định:
“Quản lý là một hoạt động thiết yếu, nó đảm bảo phối hợp những nỗ lực hoạt động cánhân nhằm đạt được các mục đích của nhóm (tổ chức) Mục tiêu của quản lý là hìnhthành một môi trường mà trong đó con người có thể đạt được các mục đích củanhóm với thời gian, tiền bạc, vật chất và sự bất mãn cá nhân ít nhất” [9]
Theo tác giả F.W.Taylor (1856-1915), người sáng lập thuyết quản lý theokhoa học, thì: “Quản lý là biết chính xác điều bạn muốn người khác làm và sau đóthấy rằng họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất” [9]
Tác giả Henry Fayol (1845-1925), cha đẻ của thuyết quản lý hành chính, đã viết:
“Quản lý hành chính là dự đoán và lập kế hoạch, tổ chức điều khiển, phối hợp và kiểm tra”.[9]
C.Mác đã từng khẳng định rằng: “Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay laođộng chung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn, thì ít nhiều cũng cần đến một
sự chỉ đạo để điều hòa những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năngchung phát sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ thể sản xuất khác với sự vận độngcủa những khí quan độc lập của nó Một người độc tấu vĩ cầm tự mình điều khiểnlấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng” [9]
Ngày nay thuật ngữ quản lý đã trở nên phổ biến nhưng chưa có một định nghĩathống nhất, có người cho quản lý là hoạt động nhằm đảm bảo sự hoàn thành công việcthông qua sự nỗ lực của người khác, cũng có người cho quản lý là một hoạt động thiếtyếu nhằm đảm bảo phối hợp những nỗ lực cá nhân để đạt được mục đích của nhóm Tuynhiên, nếu hiểu theo nghĩa rộng quản lý là hoạt động có mục đích của con người thì nhiềungười cho rằng: ‘‘Quản lý chính là các hoạt động do một hoặc nhiều người điều phối
Trang 12hành động của những người khác nhằm thu được kết quả mong muốn” [9]
Từ những ý chung của các định nghĩa và xét quản lý với tư cách là một hànhđộng, có thể hiểu: Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích củachủ thể quản lý tới đối tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu đề ra
1.2.2 Qu n lý giáo d c ản lý ục
Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang thì: “Quản lý giáo dục theo nghĩa tổng quát làhoạt động điều hành, phối hợp các lực lượng xã hội nhằm đẩy mạnh công tác đàotạo thế hệ trẻ theo yêu cầu phát triển xã hội” [23]
Theo tác giả Trần Kiểm thì: “Quản lý giáo dục được hiểu là hệ thống nhữngtác động tự giác (có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có hệ thống) của chủ thể quản
lý đến tập thể giáo viên, công nhân viên, tập thể học sinh, cha mẹ học sinh và cáclực lượng xã hội trong và ngoài nhà trường nhằm thực hiện có chất lượng và hiệuquả mục tiêu giáo dục của nhà trường” [19]
Quản lý giáo dục là việc đảm bảo sự hoạt động của tổ chức trong điều kiện
có sự biến đổi liên tục của hệ thống giáo dục và môi trường, là chuyển hệ thống đếntrạng thái mới thích ứng với hoàn cảnh mới [11]
Quản lý giáo dục là sự tác động liên tục có tổ chức, có định hướng của chủthể quản lý (người quản lý hay tổ chức quản lý) lên đối tượng giáo dục và khách thểquản lý giáo dục về các mặt chính trị, văn hóa, xã hội, kinh tế,…bằng một hệthống các luật lệ, các chính sách, các nguyên tắc, các phương pháp, các biện pháp
cụ thể nhằm tạo ra môi trường và điều kiện cho sự phát triển của đối tượng [12]
Quản lý giáo dục bao giờ cũng phải được định hướng tới những mục đích,mục tiêu nhất định Người quản lý phải trả lời được câu hỏi: Quản lý để làm gì? Quản
lý để đạt đến đích nào? Đích đến của từng chặng đường là mục tiêu Đích ở xa hoặccuối cùng gọi là mục đích Mục đích tổng quát của sự nghiệp giáo dục chính là mụcđích tổng quát nhất của quản lý giáo dục Quản lý giáo dục trong xã hội ta hiện nay
Trang 13là hướng tới việc nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhântài Ở cấp độ nhân cách, quản lý giáo dục là quản lý sự hình thành và phát triểnnhân cách [12]
Tóm lại, quản lý giáo dục có thể hiểu là sự tác động có ý thứccủa chủ thể quản lý lên đối tượng và khách thể quản lý nhằm đưahoạt động sư phạm của hệ thống giáo dục đạt được kết quả mongmuốn (mục tiêu) một cách có hiệu quả nhất
1.2.3 Qu n lý nhà tr ản lý ường ng
Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang thì ‘‘Quản lý nhà trường là tập hợp nhữngtác động tối ưu của chủ thể quản lý đến tập thể giáo viên, học sinh và cán bộ khác,nhằm tận dụng các nguồn dự trữ do Nhà nước đầu tư, lực lượng xã hội đóng góp vàlao động xây dựng vốn tự có Hướng vào việc đẩy mạnh mọi hoạt động của nhàtrường, mà điểm hội tụ là quá trình đào tạo thế hệ trẻ thực hiện có chất lượng mụctiêu và kế hoạch đào tạo đưa nhà trường tiến lên trạng thái mới” [23]
Tác giả Phạm Minh Hạc cho rằng: “Quản lý nhà trường là thực hiện đườnglối giáo dục của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình đưa nhà trường vậnhành theo nguyên lý giáo dục để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo đốivới ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và với từng học sinh” [11]
Quản lý nhà trường là những tác động quản lý của các cơ quan quản lý giáo dục cấptrên nhằm hướng dẫn và tạo điều kiện cho hoạt động giảng dạy, học tập của nhà trường [28]Quản lý nhà trường là một hoạt động được thực hiện trên cơ sở những quy luậtchung của quản lý, đồng thời cũng có những nét đặc thù riêng Quản lý nhà trườngkhác với các loại quản lý xã hội được quy định bởi bản chất hoạt động sư phạmcủa người giáo viên, bản chất của quá trình dạy học, giáo dục trong đó mọi thànhviên của nhà trường vừa là đối tượng quản lý vừa là chủ thể hoạt động của bản thânmình Sản phẩm tạo ra của nhà trường là nhân cách của người học được hình thành
Trang 14trong quá trình học tập, tu dưỡng và rèn luyện theo yêu cầu của xã hội và được xãhội thừa nhận [28]
Từ các định nghĩa trên, ta có thể hiểu: Quản lý, lãnh đạo nhà trường làquản lý, lãnh đạo hoạt động của giáo viên, cán bộ, nhân viên vàhọc sinh trong trường nhằm đạt được mục tiêu giáo dục đã đề ra
Từ quan điểm của các nhà nghiên cứu hoạt động QLGD cho thấy, QL nhà
trường là HĐ của các cơ quan QL nhằm tập hợp và tổ chức các HĐ của GV, HS và các LLGD khác, cũng như huy động tối đa các nguồn lực GD để nâng cao chất lượng GD và đào tạo trong nhà trường
Có nhiều cấp QL trường học, cấp cao nhất là Bộ GD&ĐT (QL nhà trường ở
tầm vĩ mô) và 2 cấp trung gian QL trường học là Sở GD&ĐT (trụ sở tại các tỉnh) và
phòng Giáo dục (trụ sở tại các huyện), cấp quản lý quan trọng, trực tiếp của hoạt
động QLGD là cơ quan QL trong các nhà trường
XH đang yêu cầu Muốn đạt được hiệu quả công tác GD, người QL phải xem xét đếnnhững điều kiện đặc thù của nhà trường, chú trọng đến cải tiến công tác QLGD
Trang 151.2.4 Ho t đ ng giáo d c ngoài gi lên l p ạn nội dung ội dung ục ờng ới hạn nội dung
Tài liệu đào tạo thuộc Dự án Phát triển giáo viên tiểu học nêu rõ:
"HĐGDNGLL là hoạt động được tổ chức ngoài giờ học các môn học.HĐGDNGLL là hoạt động nối tiếp và thống nhất hữu cơ với hoạt động giáo dụctrong giờ học trên lớp Nó là cầu nối giữa công tác giảng dạy trên lớp với công tácgiáo dục học sinh ngoài lớp” [7]
Tài liệu Bồi dưỡng giáo viên cốt cán trường trung học phổ thông xác định:
‘‘HĐGDNGLL là những hoạt động có mục đích giáo dục, tổ chức có kế hoạch, cóchương trình, nội dung, phương pháp và phương tiện phù hợp, được thực hiện với vaitrò chủ đạo của giáo viên Đó là sự tiếp nối hoạt động dạy học trên lớp, là con đườnggắn lý luận với thực tiễn, tạo nên sự thống nhất giữa nhận thức với hành động, gópphần hình thành tình cảm, niềm tin đúng đắn ở học sinh HĐGDNGLL là con đườngphát triển toàn diện nhân cách, là điều kiện tốt nhất để học sinh phát huy vai trò chủ thể,tính tích cực, chủ động trong quá trình học tập, rèn luyện Nó vừa củng cố, bổ sung,
mở rộng kiến thức đã học, vừa phát triển các kỹ năng cơ bản, phù hợp với yêu cầu, mụctiêu giáo dục của nhà trường như: kỹ năng giao tiếp, kỹ năng thích ứng, kỹ năng sốngchung, kỹ năng tổ chức cuộc sống và các kỹ năng khác…”.[24]
Tác giả T.A.Ilina cho rằng: “Công tác giáo dục học sinh ngoài giờ học thườngđược gọi là công tác giáo dục ngoại khóa Công tác này bổ sung và làm sâu hơn côngtác giáo dục nội khóa, trước tiên là phương tiện để phát hiện đầy đủ tài năng và nănglực của trẻ em, làm thức tỉnh hứng thú và thiên hướng của học sinh đối với một hoạtđộng nào đó, đó là một hình thức tổ chức giải trí của học sinh và là cơ sở để tổ chứcviệc thực tập về hành vi đạo đức để xây dựng kinh nghiệm của hành vi này” [18]
Tác giả Đặng Vũ Hoạt viết: “HĐGDNGLL là việc tổ chức giáo dục thôngqua hoạt động thực tiễn của học sinh về khoa học-kỹ thuật, lao động công ích, hoạtđộng xã hội, hoạt động nhân đạo, văn hóa, văn nghệ, thẩm mỹ, thể dục thể thao, vui
Trang 16chơi, giải trí… để giúp các em hình thành và phát triển nhân cách (đạo đức, nănglực, sở trường,…) [14]
Từ các định nghĩa nêu trên có thể đưa ra một điểm chung:
HĐGDNGLL là hoạt động giáo dục được tổ chức ngoài thời gian học trên lớp.Đây là một trong hai hoạt động giáo dục cơ bản được thực hiện một cách có tổ chức cómục đích theo kế hoạch của nhà trường, hoạt động tiếp nối và thống nhất hữu cơ vớihoạt động học tập trên lớp, nhằm góp phần hình thành và phát triển nhân cách học sinhtheo mục tiêu đào tạo, đáp ứng những yêu cầu đa dạng của xã hội đối với thế hệ trẻ HĐGDNGLL do nhà trường tổ chức và quản lý với sự tham gia của các lựclượng xã hội HĐGDNGLL được tiến hành tiếp nối hoặc xen kẽ hoạt động dạy - họctrong phạm vi nhà trường hoặc trong cộng đồng Hoạt động này diễn ra trong suốtnăm học và cả thời gian nghỉ hè để khép kín quá trình giáo dục, làm cho quá trìnhgiáo dục được thực hiện ở mọi nơi, mọi lúc
1.2.5 Qu n lý ho t đ ng giáo d c ngoài gi lên l p ản lý ạn nội dung ội dung ục ờng ới hạn nội dung
Quản lý HĐGDNGLL bao gồm các công việc: lập kế hoạch chi tiết cho hoạtđộng, chuẩn bị cho hoạt động của giáo viên và học sinh; tổ chức hoạt động theo kếhoạch đã vạch ra; tổ chức rút kinh nghiệm, đánh giá quá trình và kết quả hoạt động Như vậy, quản lý HĐGDNGLL là tiến trình hoạch định kế hoạch,
tổ chức, điều khiển và kiểm tra việc thực hiện kế hoạch HĐGDNGLLnhằm đạt được mục tiêu đề ra
Theo quan điểm của tôi, quản lý HĐGDNGLL là hoạt động mà nhà quản lývừa phải kiểm soát được mục tiêu, vừa có các biện pháp quản lý kế hoạch tổ chức cáchoạt động, vừa nắm chắc các điều kiện cần thiết trong quá trình tổ chức, lại vừahướng dẫn cán bộ, giáo viên, học sinh và các lực lượng giáo dục thực hiện sao cho cóhiệu quả hoạt động này
Trang 171.2.6 H c 2 bu i/ngày tr ọc 2 buổi/ngày ở trường tiểu học ổ trợ ở nước ngoài ường ng ti u h c ể nghiên cứu ọc 2 buổi/ngày ở trường tiểu học
1.2.6.1 Khái niệm:
Dạy học 2 buổi/ngày là dạy học 10 buổi/tuần (mỗi ngày dạy hai buổi:
sáng-chiều) từ thứ hai đến thứ sáu hằng tuần, cũng có thể dạy học 9 buổi/tuần (một buổidành cho sinh hoạt chuyên môn và các hoạt động khác), nội dung dạy học gồm toàn
bộ nội dung của dạy học 1 buổi/ngày và thêm một số nội dung: thực hành kiến thức
đã học; phụ đạo học sinh yếu, bồi dưỡng học sinh năng khiếu; dạy học các môn tựchọn; tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp;…
1.2.6.2 Mục tiêu:
Việc dạy học 2 buổi/ngày ở trường tiểu học nhằm thực hiện mục tiêu giáodục toàn diện, đảm bảo chất lượng giáo dục Tiểu học, đáp ứng nhu cầu chăm sócgiáo dục trẻ của gia đình và xã hội, góp phần giải quyết vấn đề quá tải về nội dungchương trình và việc dạy thêm, học thêm tràn lan ở tiểu học hiện nay
Việc tổ chức dạy học 2 buổi/ngày nhằm hiện thực hoá Kế hoạch Giáo dục cho mọi người đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, theo đó đến năm 2015,
học sinh tiểu học được học cả ngày đạt tỉ lệ 100%
1.2.6.3 Yêu cầu:
Việc dạy học 2 buổi/ngày được tổ chức ở những nơi có đủ các điều kiện sau: 1) Học sinh có nhu cầu và có sự tự nguyện của cha mẹ học sinh, được sự đồng ý củacác cấp quản lí có thẩm quyền (UBND xã, phường, thị trấn và Phòng GD&ĐT)
2) Đảm bảo đủ phòng học (tỉ lệ tối thiểu 0,9 phòng/lớp), có sân chơi, bãi tập,các công trình vệ sinh, đảm bảo môi trường xanh, sạch, đẹp, an toàn, hấp dẫn họcsinh học tập ở trường cả ngày
3) Có đội ngũ giáo viên đủ về số lượng và đồng bộ về cơ cấu Nơi nàokhông có giáo viên dạy các môn Âm nhạc, Mĩ thuật, Thể dục và các môn tựchọn, có thể hợp đồng giáo viên
Trang 18Các trường tham gia Chương trình Đảm bảo chất lượng giáo dục trường học (SEQAP) và các trường tham gia Dự án Mô hình trường học mới Việt Nam (VNEN)
tiếp tục thực hiện việc dạy - học cả ngày theo hướng dẫn của Chương trình và Dự án
Các trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia Mức độ 1, Mức độ 2 và các trường đạtchuẩn Phổ cập giáo dục tiểu học đúng độ tuổi Mức độ 2 phải đảm bảo có số họcsinh được học 2 buổi/ngày tối thiểu theo quy định
1.2.6.3 Kế hoạch dạy học:
Kế hoạch dạy học cả ngày mỗi tuần quy định cho từng vùng như sau:
1) Đối với trường tiểu học ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội thuận lợi:
Số tiết dạy
học 5b/tuần
(QĐ 16)
Số tiết tăng thêm
Phân bổ các tiết tăng thêm T.Việ
t Toán T.Anh Tin học N.khiếu
GDNGL L
Trang 192) Đối với trường tiểu học ở vùng khó khăn (học sinh yếu về tiếng Việt):
Số tiết dạy
học 5b/tuần
(QĐ 16)
Số tiết tăng thêm
Phân bổ các tiết tăng thêm T.Việ
t Toán T.Anh Tin học N.khiếu
GDNGL L
1.3 Tr ường tiểu học trong hệ thống giáo dục quốc dân ng ti u h c trong h th ng giáo d c qu c dân ể và đối tượng nghiên cứu ọn đề tài ệm vụ nghiên cứu ối tượng nghiên cứu ục đích nghiên cứu ối tượng nghiên cứu
1.3.1 C p ti u h c trong h th ng giáo d c qu c dân ấp tiểu học trong hệ thống giáo dục quốc dân ể nghiên cứu ọc 2 buổi/ngày ở trường tiểu học ệ thống giáo dục quốc dân ối tượng nghiên cứu ục ối tượng nghiên cứu
Trường tiểu học do nhà nước đặt ra và xây dựng nhằm thực hiện mục tiêugiáo dục tiểu học Do đó, trường tiểu học có vị trí, chức năng và nhiệm vụ đặc biệtquan trọng trong sự nghiệp "trồng người"
Trong Điều 2 của Điều lệ trường tiểu học xác định rõ: "Trường tiểu học là cơ sởgiáo dục của bậc tiểu học, bậc học nền tảng của hệ thống giáo dục quốc dân Trườngtiểu học có tư cách pháp nhân và con dấu riêng"
Trong cuốn chuyên khảo "Công tác quản lí hành chính và sư phạm củatrường tiểu học" Jean Valerien có ghi ý kiến của UNESCO như sau: "Tiểu họckhông cần phải bàn cãi gì nữa, là cấp đào tạo chính để cung cấp nền giáo dục cơbản mà mọi trẻ em có quyền được hưởng"
Giáo sư Phạm Tất Dong đã từng khẳng định: "Giáo dục tiểu học là một bộphận nền tảng để trên đó chúng ta xây dựng toà nhà học vấn cho toàn dân"
Trang 20Đây là bậc học bắt buộc đối với mọi trẻ em từ 6 đến 14 tuổi, thực hiện trong 5năm học từ lớp 1 đến lớp 5 Bậc học này nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sởban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ vàcác kĩ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học Trung học cơ sở.
Đối với mỗi con người trong quá trình trưởng thành, trường tiểu học là nơi conngười chính thức được tổ chức học tập, rèn luyện một cách "chính quy" nghiêm túcnhất Trường tiểu học lần đầu tiên tác động đến trẻ em bằng phương pháp nhà trường(bao gồm cả nội dung, phương pháp và tổ chức giáo dục) nơi đầu tiên tổ chức mộtcách tự giác hoạt động học tập với tư cách là một hoạt động chủ đạo cho trẻ em, nơidiễn ra cuộc sống thực của trẻ em và là nơi tạo cho trẻ em có hạnh phúc đi học
Như vậy, với tư cách là bậc học nền tảng trong hệ thống giáo dục quốc dân,giáo dục tiểu học có vững chắc thì mới đảm bảo được nhiệm vụ xây dựng toàn bộnền móng không những chỉ đạo cho giáo dục phổ thông mà còn cho cả sự hìnhthành và phát triển nhân cách con người
Điều 3 - Luật phổ cập giáo dục tiểu học quy định mục tiêu của giáo dục tiểuhọc là: "Giáo dục tiểu học phải đảm bảo cho học sinh nắm vững các kĩ năng nói,đọc, viết, tính toán, có những hiểu biết cần thiết về thiên nhiên, xã hội, con người,
có lòng nhân ái, hiếu thảo với ông bà, cha mẹ, yêu quí anh chị em, kính trọng thầy
cô giáo, lễ phép với người lớn tuổi, giúp đỡ bạn bè, em nhỏ; yêu lao động, có kỉluật, có nếp sống văn hoá; cú thói quen rèn luyện thân thể và giữ vệ sinh; yêu quêhương đất nước, yêu hoà bình"
Trong Điều 27 Khoản (2) của Luật giáo dục 2005, cũng đã ghi rõ: "Giáo dụctiểu học nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúngđắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kĩ năng cơ bản để họcsinh tiếp tục học Trung học Cơ sở"
Trang 211.3.2 M c tiêu c a giáo d c ti u h c ục ủa giáo dục tiểu học ục ể nghiên cứu ọc 2 buổi/ngày ở trường tiểu học
Mục tiêu chung của giáo dục tiểu học trong giai đoạn mới là: "Xây dựng cấptiểu học lành mạnh, đậm đà bản sắc dân tộc, phát triển bền vững và về cơ bản đạttrình độ tiên tiến"
Như vậy, mục tiêu của giáo dục tiểu học đã khẳng định rằng:
+ Phát triển toàn diện con người là mục tiêu chung và lâu dài của giáo dụcphát triển Giáo dục tiểu học chỉ hình thành cơ sở ban đầu cho sự phát triển đó.+ Con người phát triển toàn diện phải có đầy đủ các phẩm chất và năng lực vềđạo đức trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và phải có những khái niệm cơ bản để tiếp tụchọc lên, sẵn sàng tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ Quốc
+ Học xong bậc tiểu học, học sinh phải tiếp tục học Trung học cơ sở
1.3.3 N i dung giáo d c ti u h c ội dung ục ể nghiên cứu ọc 2 buổi/ngày ở trường tiểu học
Từ mục tiêu của giáo dục tiểu học như trên mà trong chương III của Điều lệtrường Tiểu học (TT41/2010/TTBGD&ĐT Ban hành ngày 30/12/2010) về chươngtrình và hoạt động giáo dục trong trường tiểu học như sau:
+ Hoạt động giáo dục bao gồm hoạt động trên lớp và hoạt động ngoài giờ lênlớp nhằm rèn luyện đạo đức, phát triển năng lực, bồi dưỡng năng khiếu, giúp đỡhọc sinh yếu kém phù hợp đặc điểm tâm lý, sinh lý lứa tuổi học sinh tiểu học
+ Hoạt động giáo dục trên lớp được tiến hành thông qua việc dạy học các mônhọc bắt buộc và tự chọn
+ Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp bao gồm hoạt động ngoại khoá, hoạtđộng vui chơi, thể dục thể thao, tham quan du lịch, giao lưu văn hoá; hoạt động bảo vệmôi trường; lao động công ích và các hoạt động xã hội khác (Điều 29 - Trang 15)Như vậy, hoạt động giáo dục trong trường tiểu học bao gồm các nội dung giáodục cụ thể như: trí dục, đức dục, thể dục, giáo dục thẩm mĩ, giáo dục giá trị, giáodục môi trường và nhiều nội dung giáo dục khác, nhằm hình thành và phát triểntoàn diện nhân cách ban đầu cho học sinh trong trường tiểu học
Trang 221.3.4 Nh ng quy đ nh chung v tr ững quy định chung về trường tiểu học ịa bàn ề trường tiểu học ường ng ti u h c ể nghiên cứu ọc 2 buổi/ngày ở trường tiểu học
Trường tiểu học là cơ sở giáo dục của bậc tiểu học, bậc học nền tảng của hệthống giáo dục quốc dân, có tư cách pháp nhân và con dấu riêng Trường tiểu học
có nhiệm vụ tổ chức giảng dạy, học tập và các hoạt động giáo dục khác theochương trình giáo dục của Bộ Giáo dục và Đào tạo; huy động hết trẻ em vào lớpmột và vận động học sinh bỏ học đến trường; thực hiện kế hoạch phổ cập giáo dụctiểu học và tham gia xóa mù chữ trong cộng đồng
1.3.5 T ch c và qu n lý tr ổ trợ ứu ản lý ường ng ti u h c ể nghiên cứu ọc 2 buổi/ngày ở trường tiểu học
Trường tiểu học được xác định trong mạng lưới trường học và đáp ứng yêucầu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương Ủy ban nhân dân cấp phường/xãlập hồ sơ theo quy định, Phòng Giáo dục và Đào tạo chấp nhận hồ sơ và cùng với Ủyban nhân dân phường/xã khảo sát tính khả thi và trình lên Chủ tịch Ủy ban nhân dâncấp quận/huyện xem xét quyết định Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp quận/huyện kíquyết định thành lập trường tiểu học khi có đủ hồ sơ quy định thành lập trường
- Hiệu trưởng: Hiệu trưởng trường công lập do Chủ tịch Ủy ban nhân dânquận/huyện bổ nhiệm theo nhiệm kì 5 năm và không quá 2 nhiệm kì liên tục cùng mộttrường Hiệu trưởng phải là giáo viên tiểu học đã có thời gian dạy học ít nhất 5 năm,được sự tín nhiệm về chuyên môn, đạo đức, có năng lực quản lý trường Hiệu trưởngquản lý toàn bộ công việc giáo dục đào tạo của nhà trường theo chế độ thủ trưởng
- Phó hiệu trưởng: Phó hiệu trưởng là người giúp việc cho hiệu trưởng Mỗitrường tiểu học có từ một đến hai phó hiệu trưởng do Chủ tịch Ủy ban nhân dânquận/huyện bổ nhiệm Phó hiệu trưởng phải là người có thời gian làm giáo viêntiểu học ít nhất 3 năm, không kể thời gian tập sự và được đào tạo từ trình độ Caođẳng sư phạm
- Lớp học: Học sinh được tổ chức theo lớp, mỗi lớp có không quá 35 học sinh, cólớp trưởng và lớp phó do học sinh bầu hoặc giáo viên chủ nhiệm chỉ định, mỗi lớp
có giáo viên vừa làm chủ nhiệm vừa giảng dạy các môn học Trong trường, số lớp
Trang 23không quá 30 lớp
- Tổ chuyên môn: Trong trường tiểu học, tổ chuyên môn được tổ chức theokhối lớp Tổ chuyên môn có nhiệm vụ xây dựng kế hoạch hoạt động chung, bồidưỡng chuyên môn nghiệp vụ
- Hội đồng giáo dục: Hội đồng giáo dục được thành lập vào đầu năm học cónhiệm vụ tư vấn cho hiệu trưởng Thành phần Hội đồng giáo dục gồm: hiệutrưởng, phó hiệu trưởng, bí thư Đảng, bí thư Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ ChíMinh, chủ tịch Công đoàn, tổng phụ trách Đội và các tổ trưởng
Ngoài ra trong trường còn có một tổng phụ trách Đội Thiếu niên Tiền phong
Hồ Chí Minh, giáo viên phụ trách Đội có thể là chuyên trách hoặc kiêm nhiệm tùythuộc vào quy mô trường
- Tổ chức Đảng và Đoàn thể khác:
Tổ chức Đảng trong trường tiểu học hoạt động theo khuôn khổ pháp luật.Công đoàn giáo dục, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Đội Thiếuniên Tiền phong Hồ Chí Minh hoạt động nhằm giúp nhà trường thực hiện mụctiêu, nguyên lý giáo dục
- Hoạt động giáo dục trong trường tiểu học: Hoạt động giáo dục trên lớp đượctiến hành thông qua các môn học bắt buộc Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp donhà trường phối hợp với các lực lượng giáo dục khác ngoài nhà trường tổ chức như:hoạt động vui chơi, tham quan du lịch,…
1.3.6 Giáo viên và h c sinh ọc 2 buổi/ngày ở trường tiểu học
Giáo viên:
Giáo viên tiểu học có nhiệm vụ dạy học và giáo dục trong nhà trườngtheo chương trình, kế hoạch của Bộ Giáo dục và Đào tạo Giáo viên phải thamgia công tác phổ cập giáo dục; rèn luyện học sinh về các mặt văn hóa, đạođức; rèn luyện nghĩa vụ công dân được quy định trong Hiến pháp Giáo viên
Trang 24tiểu học phải có trình độ chuẩn trung học sư phạm; nếu có trình độ trên chuẩnđược tạo điều kiện để phát huy năng lực
Người có trình độ trung học chuyên nghiệp hay cao đẳng khác muốn trở thànhgiáo viên tiểu học phải thông qua lớp bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm
Ngôn ngữ người thầy phải đạt chuẩn phổ thông, có âm thanh trong sáng và thuyết phục Giáo viên tiểu học phải giữ gìn sự trong sáng về đạo đức, tác phong và lời nói đẹp, tránh xúc phạm đến học sinh và thô tục đến người khác
Học sinh:
Học sinh tiểu học có độ tuổi từ 6 đến 11 tuổi Nếu trẻ em có sức khỏe và trí lực tốt
có thể học trước tuổi hay vượt lớp
Học sinh phải biết kính trọng thầy giáo và mọi người, chăm chỉ học hành vàhoàn thành nhiệm vụ học tập, rèn luyện thân thể và giữ gìn vệ sinh môi trường Học sinh được bình đẳng trong việc hưởng thụ giáo dục toàn diện, được thamgia các hoạt động phát triển năng khiếu, được nhận học bổng hoặc các khoản trợcấp khác theo quy định
Học sinh phải sử dụng ngôn ngữ trong sáng trong nhà trường và cấmmọi hành vi phi đạo đức Nếu học tập tốt, giữ gìn vệ sinh tốt, rèn luyện đạođức tốt thì học sinh được nhà trường xét khen thưởng và nếu ngược lại thì bị
kỉ luật tùy theo mức độ vi phạm
1.3.7 C s v t ch t và quan h xã h i ơng pháp nghiên cứu lý thuyết ở nước ngoài ật chất và quan hệ xã hội ấp tiểu học trong hệ thống giáo dục quốc dân ệ thống giáo dục quốc dân ội dung
Cơ sở vật chất:
Trường học phải được xây dựng ở một địa điểm thích hợp, học sinh đếntrường không phải đi quá 2 km, vùng núi có thể 3 km Môi trường xung quanhkhông có tác động xấu đến nhà trường
Khuôn viên trường phải đẹp và thoáng mát Lớp học và nơi làm việc phải được bố trí hợp lí, đảm bảo thuận lợi cho giảng dạy và học tập
Trang 25 Mối quan hệ giữa nhà trường với gia đình và xã hội:
Nhà trường phải chủ động kết hợp thường xuyên và chặt chẽ với gia đình
để xây dựng môi trường giáo dục thống nhất, thực hiện mục tiêu giáo dục toàndiện; thường xuyên kết hợp với ban đại diện cha mẹ học sinh và hội đồng giáo dụcphường/xã để thống nhất quan điểm, nội dung, phương pháp giáo dục giữa nhàtrường, gia đình và xã hội
1.4 Ho t đ ng giáo d c ngoài gi lên l p và qu n lý ho t đ ng giáo d c ạn phạm vi nghiên cứu ột số khái niệm cơ bản ục đích nghiên cứu ờng tiểu học trong hệ thống giáo dục quốc dân ới hạn phạm vi nghiên cứu ả thuyết khoa học ạn phạm vi nghiên cứu ột số khái niệm cơ bản ục đích nghiên cứu ngoài gi lên l p tr ờng tiểu học trong hệ thống giáo dục quốc dân ới hạn phạm vi nghiên cứu ở trường tiểu học đáp ứng yêu cầu học 2 buổi/ ngày ường tiểu học trong hệ thống giáo dục quốc dân ng ti u h c đáp ng yêu c u h c 2 bu i/ ngày ể và đối tượng nghiên cứu ọn đề tài ứu ầu học 2 buổi/ ngày ọn đề tài ổi/ ngày
1.4.1 Ho t đ ng giáo d c ngoài gi lên l p ạn nội dung ội dung ục ờng ới hạn nội dung
1.4.1.1 Vị trí, vai trò, mục tiêu, nhiệm vụ của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
1.4.1.1.1 Vị trí của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
* Nhà trường có nhiệm vụ dạy chữ và dạy người Nếu nhà trường chỉ thựchiện hoạt động dạy - học các bộ môn văn hóa trên lớp thì nhiệm vụ dạy người sẽkhông hoàn thành, vì học sinh sẽ thiếu môi trường hoạt động và giao tiếp, hạn chế
về tình huống thực tế, hạn chế về thời gian…các em hầu như không có điều kiện đểtrải nghiệm những kiến thức đã học vào hoạt động thực tế Vì vậy, việc nhà trường
tổ chức các hoạt động, các mối quan hệ khác nhau vào thời gian ngoài giờ lên lớp
là điều kiện quan trọng để hình thành thái độ, rèn luyện hành vi, kĩ năng xã hội chohọc sinh Nói cách khác, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp có vị trí rất quantrọng trong việc thực hiện nhiệm vụ dạy người trong các nhà trường hiện nay
Dưới góc độ chỉ đạo chung, vị trí của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớpđược khẳng định tại điều 27 Điều lệ trường tiểu học và điều 24 Điều lệ trườngtrung học (ban hành ngày 11 tháng 7 năm 2000), là một trong hai hoạt động giáodục trong nhà trường:
- Hoạt động giáo dục trên lớp được tiến hành thông qua các môn bắt buộc và tự chọn…
Trang 26- Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp do nhà trường phối hợp với các lựclượng giáo dục ngoài nhà trường tổ chức,…
Như vậy, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp không phải là hoạt động
“phụ”, hoạt động “bề nổi” mà giữ một vị trí rất quan trọng trong các hoạt động giáodục của các nhà trường
* Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là cầu nối tạo ra mối liên hệ hai chiềugiữa nhà trường và xã hội
- Thông qua hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp nhà trường có điều kiệnphát huy vai trò tích cực của mình đối với xã hội , mở ra khả năng thuận lợi để gắnhọc với hành, nhà trường với xã hội thông qua việc đưa Thầy và Trò tham gia cáchoạt động cộng đồng
- Bằng việc đóng góp sức người, sức của của cộng đồng để tổ chức các hoạtđộng giáo dục, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là điều kiện và phương tiện đểhuy động sức mạnh cộng đồng tham gia vào quá trình đào tạo thế hệ trẻ, vào sựphát triển nhà trường
1.4.1.1.2 Vai trò của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
Từ vị trí quan trọng nêu trên, theo các tác giả Nguyễn Dục Quang và NgôNgọc Quế thì hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp có những vai trò thể hiện ởnhững điểm sau:
- “Đây là dịp để học sinh củng cố tri thức đã học ở trên lớp, biến tri thứcthành niềm tin Thông qua các hình thức hoạt động cụ thể, học sinh có dịp để đốichiếu, để kiểm nghiệm tri thức đã học, làm cho những tri thức đó trở thành củachính các em
- Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là sự tiếp nối hoạt động dạy học, do
đó tạo nên sự hài hòa, cân đối của quá trình sư phạm tổng thể nhằm hiện thực hóamục tiêu giáo dục của cấp học
Trang 27- Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp vừa củng cố, vừa phát triển quan hệgiao tiếp giữa các lớp trong trường và với cộng đồng xã hội.
- Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp thu hút và phát huy được tiềm năng của cáclực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường để nâng cao hiệu quả giáo dục học sinh
- Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp phát huy cao độ tính chủ thể, tính chủđộng, tích cực của học sinh Dưới sự cố vấn, giúp đỡ của giáo viên, học sinh cùngnhau tổ chức các hoạt động tập thể khác nhau trong đời sống hàng ngày ở nhàtrường, ngoài xã hội Từ đó giúp hình thành những kinh nghiệm giao tiếp, ứng xử
có văn hóa, giúp cho việc hình thành và phát triển nhân cách ở các em
1.4.1.1.3 Mục tiêu của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường Tiểu học
Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường Tiểu học nhằm:
1 Củng cố và khắc sâu kiến thức của các môn học trên lớp; mở rộng hiểubiết cho học sinh về các lĩnh vực của đời sống cộng đồng, bước đầu hình thànhkinh nghiệm hoạt động tập thể của học sinh
2 Bước đầu rèn luyện và hình thành cho học sinh các kĩ năng cơ bản phùhợp với lứa tuổi học sinh tiểu học như: kĩ năng giao tiếp ứng xử có văn hóa; kĩnăng tổ chức và tham gia các hoạt động tập thể với tư cách là chủ thể của hoạtđộng; kĩ năng tự kiểm tra đánh giá kết quả học tập, rèn luyện; hình thành các hành
vi, thói quen tốt trong học tập, lao động tự phục vụ và hoạt động tập thể
3 Bồi dưỡng thái độ tự giác tham gia các hoạt động tập thể; hình thành tìnhcảm chân thành, niềm tin trong sáng với cuộc sống, với quê hương đất nước; cóthái độ đúng đắn đối với các hiện tượng tự nhiên và xã hội
1.4.1.1.4 Nhiệm vụ của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
* Nhiệm vụ giáo dục về nhận thức
Trang 28- Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp giúp học sinh bổ sung, củng cố vàhoàn thiện những tri thức đã được học trên lớp; giúp cho các em có những hiểu biếtmới, mở rộng nhãn quan với thế giới xung quanh, cộng đồng xã hội.
- Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp giúp học sinh biết vận dụng những trithức đã học để giải quyết các vấn đề do thực tiễn đời sống (tự nhiên, xã hội) đặt ra,giúp các em định hướng nghề nghiệp trong tương lai
- Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp giúp học sinh biết tự điều chỉnh hành
vi, lối sống cho phù hợp chuẩn mực đạo đức Qua đó cũng từng bước làm giàuthêm những kinh nghiệm thực tế, xã hội cho các em
- Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp giúp học sinh định hướng chính trị,
xã hội, có những hiểu biết nhất định về truyền thống đấu tranh cách mạng, truyềnthống xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, truyền thống văn hóa tốt đẹp của đất nước…qua đó cũng tăng thêm sự hiểu biết của các em về Bác Hồ, về Đảng, về Đoàn, vềĐội…mà thực hiện tốt nghĩa vụ của học sinh, của đội viên, của đoàn viên
- Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp giúp học sinh có những hiểu biết tốithiểu về các vấn đề có tính thời đại như vấn đề quốc tế, hợp tác, hòa bình và hữunghị, vấn đề bảo vệ môi sinh, môi trường, vấn đề dân số và kế hoạch hóa gia đình,vấn đề pháp luật…
* Nhiệm vụ giáo dục về thái độ
- Trước hết, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp phải tạo cho học sinhnhững hứng thú và lòng ham muốn hoạt động Vì vậy, đòi hỏi nội dung, hình thức
và qui mô hoạt động phải phù hợp với đặc điểm tâm sinh lí, lứa tuổi và nhu cầu củahọc sinh, lôi cuốn các em tự giác tham gia để đạt được hiệu quả giáo dục
- Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp từng bước hình thành cho học sinhniềm tin vào những giá trị mà các em phải vươn tới, đó là niềm tin vào chế độ xãhội chủ nghĩa đang đổi mới mà Bác Hồ và Đảng ta đã chọn, tin vào tiền đồ, tươnglai của đất nước Từ đó các em có lòng tự hào dân tộc, mong muốn làm đẹp thêm
Trang 29truyền thống của trường, của lớp, của quê hương mình, mong muốn vươn lên trởthành con ngoan, trò giỏi để trở thành công dân có ích cho xã hội mai sau.
- Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp bồi dưỡng cho học sinh những tìnhcảm đạo đức trong sáng, qua đó giúp các em biết kính yêu và trân trọng cái tốt, cáiđẹp, biết ghét và đấu tranh với cái xấu, cái lỗi thời không phù hợp
- Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp bồi dưỡng cho học sinh tính tích cực,tính năng động, sẵn sàng tham gia hoạt động xã hội hoạt động tập thể của trường,của lớp vì lợi ích chung, vì sự trưởng thành và tiến bộ của bản thân
- Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp còn góp phần giáo dục cho học sinh tìnhđoàn kết hữu nghị với thanh thiếu niên, nhi đồng quốc tế, với các dân tộc trên thế giới
* Nhiệm vụ rèn luyện kĩ năng
- Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp rèn luyện cho học sinh những kĩ nănggiao tiếp, ứng xử có văn hóa, những thói quen tốt trong học tập, lao động công ích
và trong các hoạt động khác
- Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp rèn luyện cho học sinh các kĩ năng tựquản, trong đó có kĩ năng tổ chức, kĩ năng điều khiển và thực hiện một hoạt độngtập thể có hiệu quả, kĩ năng nhận xét, đánh giá kết quả hoạt động
- Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp rèn luyện cho học sinh các kĩ nănggiáo dục, tự điều chỉnh, kĩ năng hòa nhập để thực hiện tốt các nhiệm vụ do thầy côhoặc tập thể giao cho
1.4.2 N i dung và hình th c ch y u c a ho t đ ng giáo d c ngoài gi ội dung ứu ủa giáo dục tiểu học ết ủa giáo dục tiểu học ạn nội dung ội dung ục ờng lên l p tr ới hạn nội dung ở nước ngoài ường ng ti u h c ể nghiên cứu ọc 2 buổi/ngày ở trường tiểu học
* Nguyên tắc lựa chọn nội dung và hình thức
Việc lựa chọn nội dung HĐGDNGLL ở bậc tiểu học phải theo nhữngnguyên tắc sau:
- Phù hợp với tình hình phát triển của xã hội, đất nước
Trang 30- Phù hợp với nhu cầu, hứng thú, xu hướng phát triển của trẻ
- Đảm bảo tính tích cực, độc lập, sáng tạo của trẻ
Từ những nguyên tắc trên, khi xây dựng nội dung và hình thức tổ chức hoạt động cho học sinh tiểu học, chúng ta cần tuân theo những yêu cầu sau:
+ Về nội dung
- Nội dung phải gắn liền với nhiệm vụ, yêu cầu giáo dục đã đề ra
- Nội dung phải phù hợp với đặc điểm của học sinh: lứa tuổi (khối lớp), trình
độ nhận thức, giới tính, sức khỏe
- Nội dung phải phù hợp với điều kiện kinh tế, thời gian (kỉ niệm các ngày lễlớn trong năm), trường, lớp (sân bãi, dụng cụ, phòng ốc…), địa bàn dân cư (miềnnúi, đồng bằng, thành thị, nông thôn), kinh phí (từ nguồn quỹ của trường, học sinhđóng góp, phụ huynh hỗ trợ,…) tác động từ phía ngoài (các ban ngành, ban đại diệncha mẹ học sinh,…)
+ Về hình thức
- Hình thức phải thu hút, hấp dẫn học sinh, phải phù hợp với nội dung
- Nên thay đổi, sáng tạo hình thức một cách thường xuyên, tránh lập lại nhiềulần một hình thức
* Phân loại nội dung và hình thức HĐGDNGLL ở tiểu học
HĐGDNGLL ở tiểu học rất phong phú, đa dạng và phức tạp Nếu chúng tatiếp cận theo những cách khác nhau thì sẽ có những cách phân loại cũng khác nhau
+ Phân loại nội dung và hình thức HĐGDNGLL theo các mặt cấu trúc nhâncách gồm có: hoạt động chính trị xã hội; hoạt động phục vụ học tập tìm hiểu khoahọc; hoạt động lao động công ích, lao động sản xuất; hoạt động văn hóa nghệ thuật;hoạt động thể thao, tham quan du lịch…
Trang 31+ Phõn loại theo tiến độ thời gian
Hàng ngày: trực nhật, vui chơi, ca hỏt, thể dục giữa giờ, lao động giỳp đỡ giađỡnh, tự học ở nhà, học nhúm, tham gia cõu lạc bộ…
Hàng tuần: chào cờ đầu tuần, sinh hoạt văn húa, văn nghệ, sinh hoạt tập thể…Hàng thỏng: sinh hoạt chủ đề, phỏt động thi đua, thảo luận chuyờn đề, sơ kếtthi đua, lao động cụng ớch,…
Hoạt động hố: tham gia sinh hoạt hoạt động hố tại địa phương, tham gia cụngtỏc xó hội, sinh hoạt nhúm, cõu lạc bộ, lao động giỳp đỡ gia đỡnh, ụn tập,…
Sau đõy, là kế hoạch hoạt động giỏo dục ngoài giờ lờn lớp trong năm học
9
- Chủ điểm: "Truyền thống nhà trờng"
- Xây dựng tổ chức các liên đội
- Củng cố bài múa, bài thể dục giữa giờ
- Tổ chức đại hội liên đội, đại hội chi đội
- Thành lập đội cờ đỏ chấm thi đua
- Thành lập Đội phụ trách Sao
l Thành lập các đội tuyên truyền măng non ở các chi đội
- Duy trì hoạt động Sao ở các lớp 1,2,3
- Kỷ niệm ngày 15/10 - Bác Hồ gửi thư cho ngànhGiáo dục
- Thi đua lập thành tích chào mừng ngày 20/10
- Tập huấn cán bộ phụ trách Sao, cách tổ chứchoạt động
- Chủ điểm: "Nhớ ơn thầy cô"
- Duy trì hoạt động của liên đội
- Đẩy mạnh nâng cao chất lợng học ngoài giờ
Trang 3211 Thi "Đọc hay, viết đẹp" cấp trờng.
- Duy trì hoạt động của Đội cờ đỏ
- Tổ chức mít tinh kỉ niệm ngày nhà giáo Việt Nam 20/11
- Thi đua học tốt dành nhiều chùm hoa điểm mờikính dâng lên các thầy cô, làm báo tờng
- Tổ chức luyện tập Bóng đá mini và Cờ vua, chọn
đội tuyển đi thi cấp huyện
12
- Chủ điểm: "Uống nước nhớ nguồn"
- Hởng ứng phong trào tiếp bớc cha anh thi đualập thành tích chào mừng ngày 22/12
- Mít tinh kỷ niệm, dâng hoa viếng nghĩa trang liệt
sĩ nhân ngày 22/12
- Nghe chuyện về truyền thống quân đội nhân dânViệt Nam
- Thăm hỏi gia đình thương binh liệt sĩ
- Tổ chức sinh hoạt Đội, Sao đều đặn
- Thi đua lập thành tích chào mừng ngàythành lập Đảng 3/2
- Tổ chức trồng cây đầu xuân
- Duy trì mọi nề nếp trớc và sau Tết Nguyên Đán
- Đội cờ đỏ thực hiện tốt chấm thi đua, đánh giáchung thực hiện các tiêu chí
- Tổ chức sinh hoạt Sao đúng quy định và có chất lợng
Trang 33- Củng cố bài múa và bài Thể dục giữa giờ.
- Thực hiện việc chăm sóc vờn hoa, cây cảnh
3
- Chủ điểm: "Tiến bớc lên Đoàn"
- Sơ kết thi đua đợt III, phát động thi đua đợt IV
- Thi đua lập thành tích kính dâng cô và mẹ nhân ngày 8/3
- Tổ chức mít tinh kỷ niệm ngày 26/3, tổ chức
và Ngày Quốc tế lao động 1/5
- Duy trì tốt các nề nếp của Đội
- Tiếp tục thực hiện "Nói lời hay, làm việc tốt" đểthực hiện 5 điều Bác Hồ dạy
- Củng cố múa hát sân trường,
- Chuẩn bị cho thi cuối năm
5 - Chủ điểm: "Đội ta lớn lên cùng đất nớc"
- Lập thành tích chào mừng ngày sinh nhật Bác Hồ
- Tìm hiểu về Bác kính yêu, Đội thiếu niên tiềnphong Hồ Chí Minh
- Ôn tập tốt để thi cuối năm đạt kết quả cao
- Tổng kết thi đua, bình bầu
- Bàn giao đội viên, nhi đồng về địa phương
1.4.3 Tổ chức cỏc hoạt động giỏo dục ngoài giờ lờn lớp ở trường tiểuhọc
Để tổ chức HĐGDNGLL cú hiệu quả, người tổ chức phải thực hiện theo mộtquy trỡnh đảm bảo tớnh khoa học và chặt chẽ Chớnh vỡ vậy, quy trỡnh tổ chứcHĐGDNGLL phải bao gồm cỏc bước nhằm bảo đảm tớnh lụgic trong tư duy và đảmbảo tớnh thực tiễn trong việc phỏt triển hoạt động Quy trỡnh tổ chức HĐGDNGLL
Trang 34gồm các bước (khâu) liên hoàn với nhau:
* Bước 1 Đặt tên cho hoạt động và xác định yêu cầu giáo dục
* Bước 2 Xây dựng nội dung và xác định hình thức tổ chức hoạt động
* Bước 3 Chuẩn bị cho hoạt động
* Bước 4 Tiến hành và kết thúc hoạt động
* Bước 5 Đánh giá, rút kinh nghiệm sau khi tiến hành hoạt động
1.4.4 Quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường tiểu họcđáp ứng yêu cầu học 2 buổi/ ngày
Trong nhà trường tiểu học, người hiệu trưởng chịu trách nhiệm quản lý tất cả mọihoạt động của nhà trường trong đó có HĐGDNGLL Để quản lý tốt HĐGDNGLL ởtrường tiểu học, người hiệu trưởng cần tiến hành những chức năng quản lý sau:
* Chức năng xây dựng kế hoạch và chương trình hoạt động
* Chức năng tổ chức, chỉ đạo việc thực hiện kế hoạch hoạt động
* Chức năng kiểm tra, đánh giá HĐGDNGLL
1.5 Các y u t nh h ết khoa học ối tượng nghiên cứu ả thuyết khoa học ưở trường tiểu học đáp ứng yêu cầu học 2 buổi/ ngày ng đ n vi c qu n lý HĐGDNGLL tr ết khoa học ệm vụ nghiên cứu ả thuyết khoa học ở trường tiểu học đáp ứng yêu cầu học 2 buổi/ ngày ường tiểu học trong hệ thống giáo dục quốc dân ng Ti u ể và đối tượng nghiên cứu
h c ọn đề tài
1.5.1 Y u t khách quan ết ối tượng nghiên cứu
Hiện nay, một bộ phận CBQL, GV, HS, PHHS và các cơ quan đoàn thể khácngoài nhà trường vẫn còn mơ hồ chưa hiểu rõ vai trò, mục tiêu và tác dụng củaHĐGDNGLL trong việc GDHS nên ảnh hưởng không nhỏ đến công tác QL củahiệu trưởng Vì vậy, trong quá trình QL, người hiệu trưởng phải giúp các LL nàyhiểu rõ tầm quan trọng của HĐGDNGLL đối với việc phát triển nhân cách của HS
Trong nhà trường, GV là lực lượng chính trong tuyên truyền, QL và hướngdẫn HS thực hiện nội dung HĐGDNGLL Thực tế, đa phần GV ở trường Tiểu học
Trang 35chỉ tập trung DH, chú ý kiểm soát chất lượng môn học mà người GV đó đảm nhận.
Vì vậy, người hiệu trưởng phải có biện pháp để giúp GV nhận thức đúng đắn, thấuđáo vai trò của HĐGDNGLL Bởi chỉ khi người GV nhận rõ tầm quan trọng củaHĐGDNGLL họ mới say mê tham gia, say mê thực hiện và tạo hứng thú cho HS
Với học sinh Tiểu học, ở lứa tuổi của các em là trẻ con Nếu để các em tựnhận thức tầm quan trọng của HĐGDNGLL và tự giác tham gia hoạt động thì đó làđiều không tưởng Vì vậy, các em cần được GV chỉ dẫn, định hướng Niềm say mêcủa GV khi thực hiện HĐGDNGLL sẽ kích thích và lôi cuốn HS tham gia Và thực
sự, khi HS được trải nghiệm trong HĐGDNGLL các em sẽ yêu thích, sẽ tự chủđộng giác tham gia và có những sáng tạo cống hiến cho chính HĐGDNGLL củalớp và của nhà trường
LLGD ngoài nhà trường có thể kể đến gia đình và xã hội Thực tế cho thấy,
môi trường gia đình và xã hội có những tác động (hoặc tiêu cực, hoặc tích cực) đến quá trình hình thành nhân cách của HS Vì vậy, việc kết hợp khăng khít tay ba (gia
đình – nhà trường – xã hội) trong GD là việc làm mà người hiệu trưởng phải đảm
nhận trong công tác QL Điều chúng ta dễ thấy là: Ở những gia đình, những địaphương có điều kiện kinh tế, văn hóa phát triển, giao thông thuận lợi, các côngtrình phúc lợi đầy đủ… các HS ở đó có điều kiện phát triển tốt hơn, kỹ năng sốngtốt hơn, kỹ năng giao tiếp phát triển hơn và HĐGDNGLL được thực hiện thuận lợihơn Và ngược lại, những gia đình có kinh tế khó khăn, những địa phương nghèoviệc thực hiện HĐGDNGLL khó khăn hơn Nhưng dù ở điều kiện nào, vì sự pháttriển của thế hệ trẻ, vì tương lai của đất nước, người hiệu trưởng phải tìm ra cáchlàm phù hợp nhất, thực hiện HĐGD NGLL tốt nhất trong điều kiện có thể Muốnvậy, người hiệu trưởng cần thiết lập hoạt động nhịp nhàng tay ba trong GD học sinh,
hướng gia đình và xã hội cùng với nhà trường thực hiện mục tiêu chung là “Vì sự phát triển và trưởng thành của thế hệ trẻ, vì tương lai trường tồn của đất nước”
Trang 36Trong công tác kiểm tra đánh giá của phòng GD đối với HĐ của nhà trườngchưa chú trọng nhiều đến việc chỉ đạo đôn đốc thực hiện đánh giá công tác quản lýHĐGDNGLL của hiệu trưởng các trường Tiểu học mà chỉ chú trọng nhiều đến kếtquả dạy và học đặc biệt là kết quả hai mặt GD, điều này cũng có ảnh hưởng khôngnhỏ đến HĐGDNGLL của các trường Tiểu học.
1.5.2 Y u t ch quan ết ối tượng nghiên cứu ủa giáo dục tiểu học
Năng lực QL tổ chức HĐGDNGLL của Hiệu trưởng Tiểu học: Trong nhàtrường Tiểu học, năng lực tổ chức, chỉ đạo hoạt động của Hiệu trưởng nói chung vànăng lực tổ chức chỉ đạo HĐGDNGLL của Hiệu trưởng nói riêng có ý nghĩa quyếtđịnh đến sự thành công của HĐGDNGLL Nhận thức được vai trò này, người hiệutrưởng trong quá trình QL phải thường xuyên tự bồi dưỡng, tự nâng cao kiến thứccho mình kỹ năng và tổ chức bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng tổ chức vềHĐGDNGLL cho đội ngũ trong nhà trường
Trang 37Tiểu kết chương 1
Nói tóm lại HĐGDNGLL là một bộ phận quan trọng không thể thiếu được trong toàn bộ quá trình giáo dục của nhà trường tiểu học Thực hiện các chức năng quản lý và tổ chức hiệu quả các HĐGDNGLL trong trường tiểu học là một nhiệm vụ quan trọng của cán bộ quản lý, giáo viên chủ nhiệm, bí thư chi Đoàn, tổng phụ trách Đội… Học sinh đến trường không chỉ học tập các môn học trên lớp mà còn được tham gia vào các hoạt động tập thể nói chung Hoạt động học tập và HĐGDNGLL là hai loại hình hoạt động có quan
hệ chặt chẽ, hữu cơ với nhau, thúc đẩy lẫn nhau cùng phát triển trong toàn bộ quá trình phát triển chung của trẻ Tổ chức hiệu quả hoạt động dạy học và HĐGDNGLL là điều kiện cần và đủ để nhà trường tiểu học hoàn thành tốt mục tiêu giáo dục của mình trong giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa hiện nay
Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng, con người sinh ra vốn chưa có nhân cách Conngười tự hình thành và phát triển nhân cách của bản thân trong quá trình sống, họctập, lao động, giao lưu và các hoạt động xã hội khác
Nhân cách của học sinh trong quá trình hình thành và phát triển chịu sự chi phốicủa nhiều yếu tố Đối với học sinh tiểu học, HĐGDNGLL có ý nghĩa đặc biệt quantrọng Trước hết bởi nó rất phù hợp với đặc điểm tâm lý ham thích hoạt động ở lứatuổi này Nó còn giúp các em có cơ hội rèn luyện các kĩ năng sống cần thiết, giúp các
em hòa mình vào đời sống xã hội, có thêm nhiều khinh nghiệm sống phing phú…
Thực tế hiện nay, tổ chức HĐGDNGLL ở tiểu học là hoạt động mới mẻ chưa
có nhiều nghiên cứu và tài liệu tới các trường Vì thế, nhiều trường học còn bỡ ngỡ,lúng túng trong công tác quản lý hoạt động Vì thế, để nâng cao hiệu quả quản lýHĐGDNGLL đòi hỏi phải nghiên cứu các biện pháp hữu hiệu nhằm phát huy tối đamặt thuận lợi, hạn chế thấp nhất khó khăn để tiến hành thành công hoạt động
Trên cơ sở nghiên cứu những lý thuyết trên đây tác giả tiến hành điều tra khảosát đánh giá thực trạng HĐGDNGLL, thực trạng quản lý HĐGDNGLL và đề xuất một
số biện pháp quản lý HĐGDNGLL đáp ứng yêu cầu học 2 buổi/ngày
Trang 38CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP CỦA BAN GIÁM HIỆU CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC HUYỆN NINH GIANG
TỈNH HẢI DƯƠNG
2.1 Đ c đi m v đi u ki n t nhiên, tình hình kinh t - xã h i huy n ể và đối tượng nghiên cứu ề tài ề tài ệm vụ nghiên cứu ự nhiên, tình hình kinh tế - xã hội huyện ết khoa học ột số khái niệm cơ bản ệm vụ nghiên cứu Ninh Giang, t nh H i D ỉnh Hải Dương ả thuyết khoa học ương pháp nghiên cứu ng
2.1.1 V đi u ki n t nhiên ề trường tiểu học ề trường tiểu học ệ thống giáo dục quốc dân ực tiễn
Ninh Giang là huyện đang phát triển của tỉnh Hải Dương Trung tâm huyện lỵcách thành phố Hải Dương 20km; phía Bắc giáp huyện Gia Lộc; phía Đông giáphuyện Tứ Kỳ; phía Nam giáp huyện Vĩnh Bảo, Thành phố Hải Phòng, huyện QuỳnhPhụ, tỉnh Thái Bình; phía Tây giáp huyện Thanh Miện
Ninh Giang có nhiều tuyến đường quốc lộ, tỉnh lộ chạy qua Quốc lộ 37 điquy huyện Gia Lộc đến thành phố Hải Dương, đi Hải Phòng Tỉnh lộ 396 đi ThanhMiện; tỉnh lộ 391 đi Tứ Kỳ, qua An Thổ giao cắt đường quốc lộ 10 đi Thành phốHải Phòng, đi Quảng Ninh, thành phố Thái Bình… và nhiều con đường giao thôngliên xã, liên thôn nay được mở rộng nâng cấp, đường nhựa, bê tông thuận tiện chogiao lưu hàng hoá và đi lại
Về đường sông: Ninh Giang có nhiều sông chảy qua Phía Bắc huyện cósông Thái Bình đi qua huyện Tứ Kỳ, huyện Thanh Miện; phía Nam có sông Luộc
đi ra An Thổ và đi Hải Phòng Các con sông nói trên, tàu thuyền hàng trăm tấn cóthể đi lại dễ dàng Tuy nhiên, do đặc điểm của các dòng sông, trước đây về mùamưa lũ, thường xảy ra lụt lội làm thiệt hại nhiều tài sản, hoa màu, ảnh hưởng đếnsản xuất và đời sống của nhân dân
Trang 39Diện tích tự nhiên toàn huyện là 135 km2, dân số tính đến năm 2013 là 141178người Đất đai Ninh Giang có gốc tích sa bồi, do sông Luộc và sông Thái Bình bồi tụtạo nên Ninh Giang nằm ở đồng bằng châu thổ sông Hồng, khí hậu mang tính chấtnhiệt đới, gió mùa, có 2 mùa tương đối rõ rệt: mùa nóng và mùa lạnh Mùa nóng bắt đầu
từ tháng 5 đến tháng 10, mùa lạnh từ tháng 11 đến tháng 4 Nhiệt độ trung bình năm
2.1.2 V phát tri n kinh t - xã h i ề trường tiểu học ể nghiên cứu ết ội dung
Nhân dân Ninh Giang chủ yếu sống bằng nghề nông, đặc biệt là trồng trọt đãtrở thành nghề chính của nhân dân địa phương Từ xa xưa, nhân dân đã trồng đượcnhiều loại cây lương thực có giá trị như: lúa dự lùn, nếp cái hoa vàng, tám thơm,nếp thành tân… những giống lúa này nay trở thành giống lúa đặc sản có khả năngxuất khẩu, có giá trị kinh tế cao Cùng với cây lúa là các cây màu như ngô, khoailang, đỗ, lạc,… Ngày nay trên địa bàn huyện Ninh Giang đã trồng được rất nhiềuloại cây rau, quả cho giá trị kinh tế cao như: Dưa hấu các loại, dưa chuột, bí xanh,hành, tỏi, ớt, xu hào, bắp cải, súp lơ, cải các loại, cà rốt, khoai tây… Ngoài ra còntrồng được hoa đào, cây cảnh Cùng với nghề trồng trọt, người dân Ninh Giang rấtchú trọng đến phát triển chăn nuôi gia súc, gia cầm Nuôi lợn nái phát triển ở HiệpLực, Hồng Thái, Hoàng Hanh, Tân Quang, Hưng Thái, Văn Giang, Văn Hội ….,nuôi trâu bò phát triển ở các xã trong huyện chủ yếu làm sức kéo cho làm ruộng
Về thuỷ sản, tuy trước đây không được nhân dân chú ý đến, chủ yếu nhờ vàophát triển tự nhiên Nay nghề nuôi thuỷ sản đã phát triển ở khắp các địa phương,ngoài nuôi các loại cá, nhân dân còn nuôi các loại con thuỷ đặc sản như ba ba, ếch,lươn, tôm… đem lại hiệu quả kinh tế cao
Về nghề thủ công truyền thống ở Ninh Giang cũng phát triển từ rất sớm, cónhững nghề nổi tiếng trong cả nước như: nghề mộc ở thôn Quốc Bồ, xã Kiến Quốc,nghề dệt, may mặc ở xã Vĩnh Hòa, Hồng Thái, Hiệp Lực, Thị trấn Ninh Giang.Nghề làm đồ da sơn nổi tiếng và rất phồn thịnh và phát triển ở các làng Thọ Đa,
Trang 40làng Mai Xã Hiệp Lực; ở xã Hiệp Lực, Đồng Tâm, thị trấn Ninh Giang có hàngtrăm thợ đóng giầy da mở xưởng ở khắp mọi nơi, góp phần tạo việc làm, tăng thunhập cho nhân dân Ngoài ra còn nghề rèn ở xã Hồng Phong, Hồng Dụ, nghề gốm
sứ ở xã Hồng Phong, Hiệp Lực, nghề làm bún ở Thôn An Rặc xã Hồng Thái…
Đời sống văn hoá tinh thần của người dân Ninh Giang khá phong phú Cácgia đình sống đầm ấm trong cộng đồng làng xã Ninh Giang là nơi có nhiều đình,chùa, đến, miếu, nhà thờ có cảnh quan đẹp, nhiều công trình kiến trúc độc đáo lànơi để nhân dân thờ cúng, đình đám, hội hè Cho đến nay, Ninh Giang đã có cáccông trình được Bộ Văn hoá - Thông tin và UBND tỉnh xếp hạng di tích lịch sử -văn hoá và lịch sử cách mạng như Đền thờ Khúc Thừa Dụ, Đền Tranh,…
2.2 Th c tr ng giáo d c ti u h c huy n Ninh Giang, t nh H i D ự nhiên, tình hình kinh tế - xã hội huyện ạn phạm vi nghiên cứu ục đích nghiên cứu ể và đối tượng nghiên cứu ọn đề tài ệm vụ nghiên cứu ỉnh Hải Dương ả thuyết khoa học ương pháp nghiên cứu ng
2.2.1 Th c tr ng v s l ực tiễn ạn nội dung ề trường tiểu học ối tượng nghiên cứu ượng nghiên cứu ng, ch t l ấp tiểu học trong hệ thống giáo dục quốc dân ượng nghiên cứu ng HS Ti u h c ể nghiên cứu ọc 2 buổi/ngày ở trường tiểu học
Trong những năm học qua cấp tiểu học luôn giữ vững quy mô trường lớp,đáp ứng nhu cầu học tập của con em nhân dân trong toàn huyện, duy trì tốt sĩ