Đề tài bài dạy máy chiếu Bài 55màu sắc vật

Chương I: LỜI NÓI ĐẦU Tôi nhận thức rằng một trong những mục đích của việc dạy học là làm cho học sinh nắm vững cơ sở khoa học một cách tự giác,tích cực,sáng tạo.Học sinh càng được tham

SỞ GIÁO DỤC-ĐÀO TẠO TỈNH QUẢNG NINH PHÒNG GIÁO DỤC-ĐÀO TẠO T.P HẠ LONG

DẠY MỘT GIỜ LÝ THUYẾT VẬT LÝ ĐẠT HIỆU QUẢ CAO

NHỜ ỨNG DỤNG CỦA TIN HỌC (TIẾT 61-BÀI 55- VẬT LÝ LỚP 9)

Tiểu luận của: PHẠM THỊ MINH HẰNG

Trường THCS LÊ VĂN TÁM THÀNH PHỐ HẠ LONG Năm học 2007-2008

MỤC LỤC CỦA BÀI VIẾT

Chương 1 : Lời nói đầu

Chương II : Kế hoạch nghiên cứu

Chương III: Nội dung

I-Giáo án minh họa

II-Kết quả đạt được

D- Rút ra bài học kinh nghiệm

Chương I: LỜI NÓI ĐẦU

Tôi nhận thức rằng một trong những mục đích của việc dạy học là làm cho học sinh nắm vững cơ sở khoa học một cách tự giác,tích cực,sáng tạo.Học sinh càng được tham gia tích cực,chủ động vào các hoạt động thì các phẩm chất và năng lực càng sớm được hình thành và phát triển hoàn thiện.Tính năng động và sáng tạo là những phẩm chất rất cần thiết trong cuộc sống hiện đại,phải được hình thành ngay từ khi ngồi trên ghế nhà trường

Mỗi môn học đều có đặc trưng riêng,mỗi loại tiết học: tiếp nhận kiến thức mới,bài tập,thực hành,ôn tập tổng kết đều có đặc thù riêng nhưng cuối cùng đều phải đạt được mục đích như đã nói ở trên.Môn vật lí là môn khoa học thực nghiệm,các tri thức vật lí là sự khái quát các kết quả nghiên cứu thựcnghiệm và các hiện tượng diễn ra trong đời sống.Việc có thí nghiệm và việc khai thác vốn sống của học sinh,kiến thức thực tế trong đời sống sẽ giúp học sinh có cơ sở để thực hiện các thao tác tư duy để tiếp nhận tri thức mới,hiểu kiến thức mới một cách năng động sâu sắc,

Để có một giờ dạy lí thuyết vật lí tạo được hứng thú,hiểu bài sâu sắc,hình thành được tư duy tích cực,độc lập sáng tạo cho học sinh –người giáo viên vật lí phải hết sức nỗ lực.Từ việc chuẩn bị dụng cụ thí nghiệm chu đáo,coi trọng tính thực tế gắn với đời sống của kiến thức cần truyền đạt,soạn bài tỉ mỉ với hệ thống câu hỏi kiểm tra bài cũ,câu hỏi dẫn dắt,gợi mở một cách logic từ kiến thức cũ sang kiến thức mới,từ bài này sang bài sau - đến việc đặc biệt quan tâm đến phương tiện dạy học.Trong điều kiện từng trường,từng bài người gv có thể lựa chọn sự hỗ trợ của bảng phụ bằng tranh phóng to,bằng máy chiếu H,bằng trình chiếu trên Power Point và đặc biệt có sự hỗ trợ của các phần mềm vật lí để có được phần động của động cơ,máy phát hết sức sinh động

Tháng 4 năm 2007 tôi dạy bài “Màu sắc vật dưới ánh sáng trắng và dưới ánh sáng màu”với sự hỗ trợ của máy chiếu H.Tiết dạy của tôi đã đạt giải nhất của Hội thi Giáo viên giỏi củaThành phố.Sau khi nghiên cứu về Power

Point,học hỏi đồng nghiệp tôi đã soạn và dạy trên Power Point và thấy quá rõ

sự tuyệt vời của công nghệ thông tin.Tuy vẫn trên nền giáo án cũ sử dụng máy chiếu H nhưng tôi đã phải suy nghĩ rất nhiều cho ý tưởng mới,tôi đã dạy cho cả trường dự và được đồng nghiệp đánh giá cao về hiệu quả do công nghệ thông tin mang lại

Với tình hình hiện nay việc áp dụng công nghệ thông tin vào dạy học rất cấpthiết nhưng còn chưa được phổ biến.Tôi xin mạnh dạn trình bày ở đây để mong được trao đổi với các đồng nghiệp,mong được sự đánh giá,góp ý của các đồng chí để tôi ngày càng tiến bộ,có nhiều giờ dạy áp dụng công nghệ thông tin thành công hơn

Tôi xin trân trọng cảm ơn các đồng chí!

Chương II- Kế hoạch nghiên cứu

I-Xác định rõ nhiệm vụ nghiên cứu:

- Nghiên cứu những biện pháp cơ bản để dạy một tiết lí thuyết vật lí đạt hiệu quả cao

-Học vi tính,nghiên cứu Power Point,cố gắng học hỏi để hiểu và sử dụng được một số phần mềm vật lí hỗ trợ cho vẽ ,vào mạng để tìm thêm tư liệu

II-Xác định đối tượng:

-Học sinh lớp 9C(lớp thường),lớp 9D(nhiều học sinh khá hơn) của trường LêVăn Tám

III- Phương pháp tiến hành:

1-Điều tra học sinh

2-Tìm hiểu thực tế dạy lí thuyết vật lí

3-Nghiên cứu những biện pháp cơ bản để dạy lí thuyết vật lí đạt hiệu quả 4-Thể nghiệm trên lớp

5-Kiểm tra,nhận định kết quả

IV-Kế hoạch thời gian:

-Tháng 9,10: Điều tra trên học sinh và sách giáo khoa

-Từ tháng 10 đến tháng 3 : Nghiên cứu tài liệu,trao đổi với đồng nghiệp,thể nghiệm trên lớp,thường xuyên kiểm tra đánh giá

-Tháng 3,4,5 tiếp tục thể nghiệm và hoàn thành

Chương III : NỘI DUNG

2- Về thực tế dạy một tiết lí thuyết vật lí và việc ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy vật lí:

Ở trường tôi sự chỉ đạo,giám sát của ban giám hiệu,tổ chuyên môn,bộ phận quản lí thí nghiệm rất chặt chẽ và Bộ giáo dục đã trang bịmới rất nhiều dụng cụ thí nghiệm nên các giờ dạy,giáo viên đều sử dụng tốt các thí nghiệm.Tuy nhiên chỉ những giờ dạy được chuẩn bị kĩ

hệ thống câu hỏi nhằm giúp học sinh tự lực phát hiện, lĩnh hội kiến thức,những giờ dạy gắn với nhiều kiến thức thực tế phù hợp với các

em và đặc biệt là những giờ dạy có sử dụng công nghệ thông tin mới thực sự mang lại hiệu quả cao

Thực tế,do điều kiện cơ sở vật chất của nhà trường về phòng học chức năng,về phương tiện máy chiếu qua đầu,về trình độ tin học của giáo viên,về ý thức quyết tâm vươn tới lĩnh hội công nghệ mới của giáo viên còn chưa đồng đều nên việc dạy học có áp dụng công nghệ thông tin còn chưa phát triển mạnh mẽ,rộng khắp.Trong khi môn vật lí bao gồm phần điện,quang,điện từ,năng lượng có khá nhiều thí

nghiệm,nhiều nội dung kiến thức gắn với thực tế,đời sống của học

sinh mà nhờ áp dụng công nghệ thông tin sẽ giúp ích vô cùng lớn cho hiệu quả của giờ dạy.

B- Những biện pháp cơ bản để dạy một giờ lí thuyết vật lí đạt hiệu quả cao:

1-Phấn đấu làm đầy đủ,có chất lượng các thí nghiệm trên lớp.

Vật lí phổ thông là môn khoa học thực nghiệm,các tri thức vật lí là sự

khái quát hóa các kết quả nghiên cứu thực nghiệm và các hiện tượng diễn ra trong đời sống.Không có thí nghiệm,học sinh rất khó có cơ sở

để thực hiện các thao tác tư duy để tiếp nhận tri thức mới.Có thí

nghiệm,học sinh tiếp thu hứng thú hơn,dễ dàng,hiệuquả hơn

Xác định rõ như vậy nên BGH và tổ chuyên môn trường tôi chỉ

đạo,kiểm tra sát sao,đôn đốc tận dụng tối đa điều kiện đã có để không dạy chay.Thậm chí có những giờ dạy tôi phải đi đến mấy trường mới đủdụng cụ thí nghiệm.Thí dụ,khi dạy bài “Sự truyền âm,phản xạ âm”trước đây,tôi đã phải đến trường Chuyên Hạ long nhờ bạn mượn được cái chuông điện,sang Cấp III Hòn gai mượn đế và cái chụp thủy tinh,về lại nhờ bạn là thợ điện lạnh lấy lốc của tủ lạnh làm bơm hút khí.Mua bộ nguồn hạ thế có nắn dòng 220V-6V(tháo bỏ điôt) thành máy hạ thế xoaychiều(để chuông kêu liên tục-đỡ phải đóng ngắt).Tìm keo dán,thay ống để đảm bảo có được môi trường chân không.Hay để dạy bài”Màu sắc vật dưới ánh sáng trắng và dưới ánh sáng màu”phải có đèn phát ánh sáng màu,đèn màu quay-tôi phải đi nhiều cửa hàng mới tìm được đèn phù hợp.Nhưng bù đắp lại,nhìn vẻ hứng thú,háo hức của học

sinh,thấy kết quả giờ dạy- tôi lại thấy mình có thể quyết tâm đi

tìm,mượn được lần khác nữa

2-Chuẩn bị kĩ lưỡng hệ thống câu hỏi giúp tổ chức tốt cho học sinh làm việc.

Chuẩn bị thí nghiệm đôi khi là một kì công.Nhưng cái hồn của giờ dạy,để đạt kết quả cao-tôi cho rằng còn là hệ thống câu hỏi.Nếu không khéo léo dẫn dắt,để học sinh nhập vai”người nghiên cứu”- tiết học vẫn có thể mang tính áp đặt,học sinh ít hứng thú.Từ nội dung kiểm tra bài cũ sao

cho gắn kết bài cũ-mới,gắn được với đời sống-mang tính sâu sắc đến nội dung kiến thức cần truyền đạt,rồi phần củng cố hướng dẫn về nhà,đặtcâu hỏi liên kết cho bài sau-đều cần một hệ thống câu hỏi mang tính hệ thống,đảm bảo tính logic.Đặc biệt là phần thí nghiệm,học sinh phải được hiểu rõ mục đích để hiểu rõ từng dụng cụ,được dự đoán trước hiện tượngxảy ra(dựa trên kiến thức cũ),rồi mới quan sát hoặc làm-phân tích kết quảthí nghiệm,vận dụng các kiến thức có liên quan để đi đến tri thức mới.Cónhững câu hỏi chung,khái quát cho học sinh khá giỏi.Học sinh trung bình,yếu phải được trả lời các câu hỏi cụ thể chi tiết hơn.Hệ thống câu hỏiphải phát huy được năng lực của mọi đối tượng.Giáo viên cũng phải chuẩn bị các câu hỏi gợi ý chi tiết-các câu hỏi phải diễn đạt rõ ràng ngắn gọn.Các câu hỏi củng cố phải bám sát mục đích yêu cầu,trọng tâm của bài-cố gắng liên kết kiến thức cũ,mới để học sinh nắm kiến thức theo mạch một cách logic-về nhà học và làm bài sẽ dễ dàng.

Qua hệ thống câu hỏi của giáo viên,câu trả lời của học sinh – giáo viêncòn tiếp nhận thông tin ngược từ học sinh để tiếp nhận những tri thức cònthiếu,uốn nắn những sai lầm thường mắc phải

Nói chung một hệ thống câu hỏi có tính hệ thống,logic,thực tế,gắn với đời sống sẽ tạo điều kiện để học sinh làm việc độc lập,giúp học sinh hoànthiện tri thức cũ,mới và biết vận dụng các tri thức đó để giải quyết các nhiệm vụ thực tiễn,giờ học sẽ đạt hiệu quả cao

3 – Coi trọng tính thực tế gắn với đời sống của kiến thức cần truyền đạt :

Trong phần kiểm tra bài cũ,khi dạy kiến thức mới và đặc biệt là phần củng cố luyện tập – Phần hấp dẫn mà quan trọng – đó là câu hỏi,bài tập có nội dung thực tế gắn với đời sống.Mỗi học sinh dù ở trình

độ,năng lực nào đều có ít nhiều kinh nghiệm sống – về những hiện tượng vật lý đã học.Nếu người giáo viên chịu khó khai thác,khéo léo đưa vào bài học thì những bài giảng mới thật sự đạt hiệu quả cao Mới đạt được một mục đích của môn học : học sinh hoàn thiện tri thức mới và biết vận dụng tri thức đó để giải quyết các nhiệm vụ thực tiễn Kinh nghiệm cho thấy phần này,học sinh tham gia hào hứng,thích thú

không kém phần học có thí nghiệm.Và học sinh phải cảm thấy ở đâu trong cuộc sống cũng có thể thấy kiến thức liên quan đến vật lý

Vậy người giáo viên khai thác tính thực tế gắn với đời sống của kiến thức vật lý như thế nào ? tôi nghĩ rằng nếu đã có mục đích thì bất

cứ lúc nào,ở đâu ta cũng thu lượm được những gì ta cần.Nghe bản tinqua đài,đọc từ báo( nhất là báo Thiếu niên ),xem qua vô tuyến ( Đặc biệt là các cuộc thi của học sinh các cấp trên truyền hình ),qua các câuchuyện hàng ngày,qua các câu thành ngữ từ xưa để lại,thậm chí đến bóc một tờ lịch cũng thấy điều ta cần – thật là thú vị.Trong tháng 5 vừarồi,tôi nghe được thông tin về năng lượng sinh học,về êtanon sản xuất

từ mía thay được xăng dầu,về nhà máy sản xuất điện từ gió bắt đầu xây dựng ở Miền Trung nước ta,về vấn đề hạt nhân ở Bắc Triều tiên vừa may lúc tôi chuẩn bị dạy bài “ Năng lượng và sự chuyển hóa nănglượng “ và bài “ Điện gió Điện mặt trời Điện hạt nhân “.Rồi một lượng thông tin lớn ở tài liệu chuyên môn , sách tham khảo,ở trên mạng theo địa chỉ”thư viện tư liệu vật lí”mà người giáo viên phải tự chủđộng tìm kiếm và gìn giữ

Những kiến thức cần khai thác tôi chia làm các dạng : vốn sống của học sinh về những hiện tượng vật lý đã gặp ; tìm hiểu từ những kiến thức đã học ; những câu chuyện về các nhà bác học liên quan đến lịch sử vật lý (khi tôi kể các em nghe về nhà vật lí người Anh J.P.Jun,là chủ một hãng sản xuất rượu bia vì say mê vật lí mà trở thành nhà bác học-các em đã rất hứng thú).; những trò chơi vật lý ; những tư liệu có tính giáo dục tư tưởng ; những câu hỏi để học sinh vận dụng tri thức giải quyết bài toán thực tiễn,những câu thành

ngữ,tục ngữ dân gian Tôi nghĩ rằng,dù mình đã quan tâm tìm

kiếm,cũng chưa khai thác được nhiều Tuy nhiên những gì tôi đã tìm được cũng khó có thể ghi hết lại ở đây Tôi xin phép chỉ đơn cử lại một trong các tư liệu tôi đã sử dụng để dạy học

Một số câu thành ngữ dân gian để lại như :

“ Nặng bồng , nhẹ tếch “ ( cho bài đòn bẩy )

“ Nước chảy chỗ trũng “ ( Trọng lực )

“ Rát hầu , bỏng cổ “ ; “Gang họng ra” (Nguồn gốc âm , biên độ dao động )

“Lạnh như tiền “ ( Dẫn nhiệt )

“Nắng quái chiều hôm” ( Bức xạ nhiệt )

“Tức nước vỡ bờ “ ( Bài lực )

“Ở bầu thì tròn , ở ống thì dài” ( bài cấu tạo phân tử ) ;

“Tranh tối tranh sáng” ( bài ánh sáng )

Câu tục ngữ :

“Thường quấn ba vòng mới chặt “ ( dạy bài lực )

Và năm 1999 khi bóc lịch , tình cờ tôi bắt gặp đoạn thơ của nhà thơ Phạm Hổ :

“Áo trắng hỡi thủa tìm em không thấy

Nắng mênh mang mấy nhịp Tràng tiền

Nóng rất Huế nhưng đời không phải thế

Mặt trời lên từ phía nón em nghiêng “

Khi kiểm tra bài cũ – câu hỏi thêm , tôi yêu cầu học sinh dùng “ con mắt “ của nhà vật lý để phân tích khổ thơ Các em rất thích thú và phát hiện ra do tia nắng mặt trời là tia bức xạ nhiệt đi thẳng – nên nhà thơ phát hiện ra hình ảnh “ mặt trời lên ”

Rồi một câu hát thôi – trong một bài hát của các em : “Hương lúa chín thoang thoảng bay làm lung lay hàng cột điện “ ( Bài “Em đi giữa biển vàng “ – nhạc sỹ Bùi Đình Thảo ) cũng cho các em dẫn chứng điện đã về đến nông thôn ( Dạy bài điện khí hóa đất nước ) Qua báo Thiếu niên và các báo khác tôi sưu tầm được khá nhiều tư liệu Đọc báo của nghành kiến trúc tôi biết thêm về bộ môn “ Âm học kiến trúc “ Hiểu tại sao kiến trúc Châu âu có nhiều tòa nhà hình vòm ; cắt đượcnhiều tranh ảnh về nhật thực , nguyệt thực ( nhất là hiện tượng nhật thực toàn phần ở nước ta 24/10/95 ) Một số bài của tạp chí Thế Giới Mới cho tôi tư liệu về “ Mối duyên giữa thể thao và vật lý “ Cung cấp cho các em thông tin thú vị về các vận động viên quyền anh , đẩy tạ , nhảy xa , nhảy cao , chạy , bóng đá , trượt băng , trượt tuyết , muốnđạt được thành tích cao , hiệu quả phải vân dụng các định luật quan

trọng của vật lý như thế nào ? ; Mục “ Kính lúp trả lời “ , “ Em yêu khoahọc “ của báo Thiếu Niên – thật quý báu cho những em thích tìm hiểu

và hiểu sâu kiến thức vật lý Báo cũng cho khá nhiều câu chuyện giúp giáo dục tư tưởng chẳng hạn bài “Khi học trò sử dụng điện thoại “.Tôi

đã nêu sau khi dạy bài ứng dụng của nam châm ) ; ảnh hai học trò nông thôn trèo cột điện(khidạy bài điện khí hóa toàn quốc),tôi hỏi:quan sát bức ảnh em thấy được gì?-hình ảnh đồng lúa,cột điện là hình ảnh điện về nông thôn,nhưng trèo lên cột điện thì không nên vì nguy hiểm ;Bài “Khi gặp cơn giông” giúp các em hiểu hơn và biết cách phòng tránh;”Bệnh truyền hình”,”Nói vỡ giọng” tăng thêm hiểu biết cho cac em.Từ báo Nhân dân”Năng lượng thế kỉ 21:Gió,quà tặng vô tận”-tôi đọc cho các em khi dạy bài “Đối lưu” và “Điện gió”.Liên hệ với môn địa lí để hiểu thêm về dòng đối lưu,hải lưu,khí hậu,hiểu về

Enino ;Xem phim”Của để dành”,rồi môn văn có “Truyền kì mạn lục” cũng có hình ảnh để nói thêm về “vùng bóng đen” Có một số báo Thiếu Niên cũng có hẳn một trang in màu giúp học sinh chơi trò “bắt bóng nhại hình” bằng hai tay của mình Những trò chơi như “dùng tĩnh điện câu ếch” “lên bổng xuống trầm”;”nấu nước sôi bằng cốc

nhựa”;”làm máy điện thoại đơn giản”;”làm kinh khí cầu” “Nước chảy ngược”;”tuy hai mà một” ( về nam châm điện ) ; “xem mặt từ

trường”;”máy bay lên thẳng”;”Nổi hay chìm”;”Chiếc kim biết tìm

hướng”;”tự dự báo thời tiết” ( áp kế);”quả trứng biết làm trò” tôi sưu tầm ở báo và quyển “hội vui vật lý”-Các em sẽ được “chơi mà học” rất hiệu quả cho củng cố kiến thức Khi đi miền Nam bằng tàu hỏa , lúc

về tôi có thể kể thêm về hình ảnh đoàn tàu khi “leo” đèo Hải Vân cần một đầu máy kéo,một đầu máy đẩy;tiếng bánh xe nghiến trên đường ray khi qua cầu sắt và trong đường hầm như thế nào ;đọc lại bộ sách giáo khoa vật lý cấp 3,bộ “Vật lý phổ thông” trình bày theo lỗi mới”,”lịch

sử vật lý” giúp tôi nắm vững hơn về kiến thức vật lý;về vị trí 2cực từ của Trái đất và những câu chuyện thú vị về những nhà bác học vật lý

có khi nguyên chỉ là một nhà sản xuất rượu bia,một kế toán,một nhà buôn,một bác sĩ - tôi kể cho các em , các em rất ngạc nhiên , thích

thú Và biết đâu có em đã nghĩ – dù sau này làm gì – mình cũng nghiên cứu vật lý ! Từ báo , lịch tường cũng có thể khai thác được tranh ảnh – để dạy Vật lý Một bức ảnh to : núi cây in bóng xuống mặt

hồ ( gương phẳng ) ; cảnh điện thành phố về đêm , ảnh các quạt gió làm ra “than xanh” thác nước làm ra “than trắng”,các cột điện cao thế của đường dây tải điện Bắc – Nam;ảnh ánh điện làm huyền ảo hang động ( Điện phục vụ cho công nghiệp du lịch , dạy về màu sắc vật dưới ánh sáng màu),một bức tranh của lịch tường có gam màu chủ đạo là màu xanh da trời sẽ như được chụp lúc bình minh khi chiếu đến

nó ánh sáng màu xanh lam , hoặc như chụp lúc chiều tà nếu chiếu đến

nó ánh sáng màu đỏ

Sưu tầm hệ thống câu hỏi để học sinh vận dụng tri thức giải quyết

các bài toán thực tiễn là việc làm rất cần thiết giúp học sinh củng cố kiến thức, phát huy năng lực độc lập sáng tạo biết vận dụng kiến thức vào đời sống

1 Vì sao dùng đòn gánh đồ vật lại đỡ tốn

sức,và vì sao người gánh thường dùng

hai tay kéo vật nặng về phía trong ?

7 Vì sao vận động viên bóng chuyền khi

cứu bóng phải nhào lăn ? (chứng tỏ

ngay cả sự ngã cũng phải có khoa học!)

9 Vì sao khi trèo lên cột điện chân thợ

điện phải đeo móc sắt ? Áp lực , lực ma sát ,trọng lượng

10 Vì sao động tác lăn mình trên không của

mèo được các nhà khoa học chú ý ? Trọng lực

11 Vì sao nói trong cơ thể người có đòn

bẩy ?

Đòn bẩy

12 Vì sao khi kéo vật nặng thường phải

quấn dây thừng mấy vòng vào cột?(Ví

dụ như em bé chăn trâu buộc chiếc

thừng buộc mũi trâu mấy vòng vào thân

cây là có thể chạy đi nơi khác chơi đùa

mà không sợ con trâu có thể thoát nổi

chiếc thừng mà đi;rồi kéo thuyền;múc

nước ở giếng;giữ chặt một con ngựa

chưa thuần )

Lực kéo,lực ma sát

13 Vì sao cú sút bóng “lá vàng rơi” lại bay

theo đường vòng cung ? hay đánh bóng

chuyền , bóng bàn đánh được xoáy lên

trên hay xoáy xuống dưới ?

Áp suất dòng khí

14 Vì sao phần cuối xe ôtô lại xóc hơn cả ? Quán tính

15 Vì sao càng đung đưa,cây đu càng lên

cao

Thế năng trọng trường

16 Vào lúc nào vận động viên nhảy cầu

17 Vì sao bơm xe , ống bơm lại nóng lên ? Nội năng

18 Vì sao hình cầu làm các nhà kiến trúc

thích thú ? Cân bằng , áp lực ,phản xạ âm thanh

20 Vì sao nồi áp suất có thể ninh thịt chóng

22 Âm thanh có thể phản xạ được không ? Phản xạ âm

23 Vì sao có lúc đường ống nước lại phát

ra tiếng kêu òng ọc ?

Vì sao con dơi có thể lợi dụng âm thanh

để bắt mồi ?

Sự truyền âm

24 Kỹ thuật sonar là gì ? (Máy dùng âm

thanh để định vị) Môi trường truyền âm

25 Vì sao người có thể nói được ? Nguồn gốc của âm

26 Một độ nhiệt được xác định như thế nào Nhiệt kế

27 Vì sao đồ vật ẩm ướt lại thẫm mầu hơn Phản xạ ánh sáng

28 Vì sao cửa kính chắn gió trước cửa ôtô

lại nắp nghiêng ?

Sự tạo ảnh bởigương phẳng

29 Vì sao kim cương lại có màu sắc sặc sỡ Phản xạ,khúc xạ

ánh sáng

30 Vì sao địa nhiệt là một loại năng lượng

31 Vì sao phải phát triển việc tải điện bằng

dòng điện một chiều cao thế ?

Tải điện năng đi xa

32 Vì sao nói tính siêu dẫn có ma lực đối

với con người ?

Như trên và điện khí

hóa

33 Vì sao bức xạ điện từ là 1 loại ô nhiễm Tổng kết chương từ

môi trường ?

Vì sao không nên để đồng hồ lên trên

mặt tivi hay máy biến thế?

trường

34 Vì sao khi chạm vào vỏ kim loại của đồ

điện lại có cảm giác tê tê ?

Vì sao phải có dây nối đát ở các thiết bị

36 Xung quanh trái đất có từ trường

vậy lực hút của trái đất có liên quan

đếntừ trường này không ?

Hiện nay hai cực từ của NC trái đất

đang ở vị trí nào ?

Từ trường của trái

đất

37 Vì sao vật thể lại có màu sắc? Màu sắc vật

38 Mái che màu xanh trong ở chợ Hạ long

1 có nhược điểm gì?

Màu sắc vật dưới ánhsáng trắng và dưới ánh sáng màu

39 -Hang động ở vịnh Hạ Long trang bị

thêm các đèn phát ánh sáng màu để

làm gì ?

Màu sắc vật dưới ánhsáng trắng và dưới ánh sáng màu

40 Ở các phòng tranh nên bố trí hệ thống

đèn như thế nào? có nên dùng đèn màu

rực rỡ không? Tại sao?

Màu sắc vật

41 Quang cảnh Vịnh Hạ Long vào các thời

điểm khác nhau trong ngày,trong năm

có khác nhau không? Tại sao?

Màu sắc vật

42 Tại sao đoàn người đi trên sa mạc hoặc

đồng cỏ hay nhìn thấy ảo ảnh là thành

phố người đi lại ở phía trước ?

nào,vậy ánh sáng đó đi đâu? Màu sắc vật

45 Vì sao bầu trời màu xanh ? Màu sắc vật

46 Tại sao tường , trần lớp học lại quét vôi

47 Tại sao đèn nêon có thể tỏa ra ánh sáng

nhiều màu sắc?

Ánh sáng trắng,ánh sáng màu,

48 Nước ta,tỉnh ta hiện nay có bao nhiêu

nhà máy điện?quay roto bằng cách

nào? Em có biết nước ta sắp xây dựng

những nhà máy điện nào không?những

nhà máy ấy phải được xây dựng ở địa

điểm có vị trí địa lí như thế nào?

Máy phát điện xoay chiều

49 Tại sao khi muốn tạo ra d đ xoay chiều Máy phát điện xoay

lại chỉ chọn cách quay NC hoặc cuộn

dây dẫn ?

chiều

50 Máy biến thế có biến đổi được hiệu điện

thế giữa 2 cực pin Con thỏ hay acqui

được không?Vì sao?

Máy biến thế

51 Trong lớp em có bao nhiêu bạn bị cận,vì

sao các bạn ấy cận và bị từ bao giờ?

Mắt cận,mắt lão

52 Vì sao ngắm súng lại phải nheo 1 mắt? Mắt

53 Hiện nay ở các quốc gia dùng những

cách gì để giảm hao phí điện năng trên

đường dây tải điện ? còn nước ta?

Truyền tải điện năng

54 Tại sao dùng bóng đèn huỳnh quang tiết

kiệm điện hơn bóng đèn dây tóc?

Tại sao phải tiết kiệm điện?

Tiết kiệm điện

55 Pin mặt trời có tác dụng như thế nào ?

Hiện nay ở nước ta vùng nào đang sử

hiểu.Những câu hỏi như vậy đã hỗ trợ cho những bài giảng của tôi thêm phong phú,sâu sắc Và những học sinh thường vẫn hay sợ vật

lý , cho rằng vật lý khô khan trừu tượng sẽ bớt căng thẳng hơn,yêu thích môn học hơn Tôi nghĩ rằng người giáo viên không nên bỏ lỡ cơ hội để giờ học nhẹ nhàng ,sinh động mà sâu sắc hơn

C – GIÁO ÁN MINH HỌA :

I – Giáo án minh họa :

Bài 55 Tiết 61 Vật lý lớp 9 :

Màu sắc các vật dưới ánh sáng trắng và dưới ánh sáng màu

(Tôi dạy ở Hội thi giáo viên giỏi TP Hạ Long ngày 2.4.07 với phương tiện là máy chiếu H và dạy chuyên đề tại trường THCS Lê Văn Tám với máy chiếu qua đầu ngày 19-11-07,Tháng 3-Chuyên đề cấp cụm) Tôi xin trình bày ở đây bài soạn cho cả 2 cách dạy bằng máy chiếu

H và bằng máy chiếu qua đầu sử dụng máy vi tính để thấy rõ sự tiện lợi khi sử dụng công nghệ thông tin

1 – Mục tiêu bài dạy :

a – Trả lời được câu hỏi: có ánh sáng màu nào vào mắt khi ta nhìn thấy một vật màu đỏ,màu xanh,vật màu đen

b – Giải thích được hiện tượng : khi đặt các vật dưới ánh sáng trắng

ta thấy có vật màu đỏ,vật màu xanh,vật màu đen

c – Giải thích được hiện tượng : khi đặt các vật dưới ánh sáng đỏ thì chỉ các vật màu đỏ mới giữ nguyên được màu,còn các vật màu khác thì màu sắc sẽ bị thay đổi

Cho các phương án dạy các máy:

+ Đèn phát nhiều màu cùng lúc – quay được

+ Đèn phát được lần lượt nhiều màu khác nhau

+ Búp bê có tóc bạch kim , váy chủ yếu là màu trắng hồng

+ Tranh (lịch treo tường) cảnh hồ gươm có màu chủ đạo là màu

xanh da trời

+ 4 bộ nam châm to , kích thước các bộ khác nhau (Cho phương án dùng máy chiếu H)

- Bộ 1 : Màu trắng,đỏ,xanhlục = 3 nam châm

- Bộ 2 : Màu đỏ,đỏ,tối = 3 nam châm

- Bộ 3 : Màu xanh lục,đen,xanhlục = 3 nam châm

- Bộ 4 : Màu đen,đen,đen = 3 nam châm + Giấy trong để dùng máy chiếu H in các nội dung :

- Câu hỏi kiểm tra bài cũ :

 2 hình vẽ: hiện tượng phản xạ ánh sáng ở gương phẳng, tán xạ ánh sáng ở bề mặt vật không phẳng:

Câu 1 :Khi nào mắt ta nhìn thấy một vật ?

Em hãy chọn câu trả lời đúng :

A.Khi vật được chiếu sáng

B.Khi vật được phát ra ánh sáng

C.Khi có ánh sáng từ vật truyền vào mắt ta

D.Khi có ánh sáng truyền từ mắt ta vào vật

Câu 2 : Em hãy chọn câu trả lời đúng nhất :

A Mắt ta nhận biết được ánh sáng khi có ánh sáng truyền vào mắt

ta B Ta nhìn thấy một vật khi có ánh sáng đi từ vật đó đến mắt ta,ánhsáng ấy có thể do vật tự nó phát ra hoặc hắt lại ánh sáng chiếu vào nó

C Vật đen là vật không tự phát ra ánh sáng và cũng không hắt lại ánhsáng chiếu vào nó.Ta nhận biết được vật vì có ánh sáng từ các vật bên cạnh đến mắt ta

D Các phát biểu A,B,C đều đúng

_ Câu hỏi củng cố :

Câu 1 : Khi nhìn thấy vật màu đen thì ánh sáng màu nào đã đi vào mắt ta ?

A Không có màu nào

B Màu đỏ và màu lục

C Màu xanh và màu tím

D Màu đen Câu 2 : Chọn câu đúng :

A Tờ bìa đỏ để dưới ánh sáng màu nào cũng có màu đỏ

B Tờ giấy trắng để dưới ánh sáng đỏ vẫn thấy trắng

C Mái tóc đen ở chỗ nào cũng là mái tóc đen

D Chiếc bút màu xanh để ở trong phòng tối cũng vẫn thấy màu xanh

Câu 3 : Phát biểu nào sau đây là sai khi nói về khả năng tán xạ ánh sáng màu của các vật ?

A Vật màu trắng tán xạ tốt ánh sáng màu đỏ

B Vật màu vàng tán xạ tốt ánh sáng màu vàng

C Vật màu đen tán xạ tốt mọi ánh sáng màu

D Vật màu đỏ tán xạ rất kém ánh sáng màu xanh

Câu 4 : Hãy chọn từ thích hợp để điền vào chỗ trống trong các câu sau :

A Khi nhìn thấy vật màu thì có ánh sáng màu đi từ vật đến mắt ta

B Vật màu có khả năng tán xạ tất cả các ánh sáng màu

C Vật màu thì tán xạ mạnh ánh sáng màu nhưng kém ánh sáng các màu

E Vật màu không có khả năng tán xạ ánh sáng màu nào

- Nhận xét sau phần I – SGK (144) + Phấn trắng,xanh lục,đỏ,bút dạ màu đỏ.(khi dạy máy chiếu H)

+ In Photo cho từng học sinh bẳng kẻ sẵn(dù dạy bằng máy nào) để học sinh dễ ghi bài

hoặc giáo viên và học sinh kẻ sắn trước khi vào lớp (do bài dài

và cách ghi bài có thể khác với ngày thường)

+ Chuẩn bị các ví dụ thực tế có liên quan đến các kiến thức trong bài

-Tại sao tường,trần lớp học lại quét vôi trắng ?

-Mái che màu xanh trong ở chợ Hạ Long I có nhược điểm gì ? -Hang động ở vịnh Hạ Long trang bị thêm các đèn phát ánh sáng màu để làm gì ?

-Quan sát phong cảnh vào thời điểm khác nhau trong ngày,trong năm có gì khác nhau ?

-Bố trí đèn trong các phòng triển lãm tranh có cần chú ý không ? -Trong rạp hát,vũ trường có hệ thống đèn màu,đèn lade để làm gì ? -Lỗ đen vũ trụ là gì ?

_ Khi dạy bằng máy chiếu H,ở trong bảng đã kẻ để ghi nội dung bài : thay vì phải viết “vật màu ” tôi thay bằng việc gắn lên bảng ( các lớp học đều

đã trang bị bảng hút được nam châm ) các vật màu đều là nam châm.Vừa nhanh,học sinh dễ thấy bằng trực quan – các em cũng bất ngờ và thấy thú vị.Còn khi dạy bằng vi tính tôi vẽ các vật màu hình tròn theo đúng màu của nó _ Dùng máy chiếu H hoặc máy chiếu qua đầu để kiểm tra bài cũ,củng

cố bằng câu hỏi trắc nghiệm,điền từ cũng tiết kiệm được rất nhiều thời gian

và được rất nhiều nội dung

_ Là bài khó dạy vì dài,chỉ qua thí nghiệm mà tự bản thân học sinh phải bật ra được màu sắc các vật dưới ánh sáng trắng.ánh sáng màu phụ thuộc vào gì để giải thích được các hiện tượng thường thấy về màu sắc vật Đòi hỏi giáo viên có một hệ thống câu hỏi dẫn dắt hợp lý,logic,trọng tâm,rõ ýCác học sinh phải được làm việc thực sự một cách hiệu quả để tự phát

hiện,nắm bắt kiến thức

 Giáo án cụ thể :

Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ : (Trên màn hình ) (3’)