Quản lý hoạt động xúc tiến thương mại đối với ngành hàng Thủy sản xuất khẩu tại Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘITRƯỜNG ĐẠI HỌCKINH TẾ ---o0o--- CẤN THỊMINH LANQUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG XÚC TIẾN THƯƠNG MẠI ĐỐI VỚI NGÀNH HÀNG THỦY SẢN XUẤT KHẨU TẠI HIỆP HỘI CHẾBIẾN VÀ XUẤT KHẨUTHỦY SẢ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘITRƯỜNG ĐẠI HỌC

KINH TẾ -o0o -

CẤN THỊMINH LANQUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG XÚC TIẾN THƯƠNG MẠI ĐỐI VỚI NGÀNH HÀNG THỦY SẢN XUẤT KHẨU TẠI HIỆP HỘI CHẾBIẾN VÀ

XUẤT KHẨUTHỦY SẢN VIỆT NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾCHƯƠNG

TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀNH

Hà Nội –2016

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘITRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

-o0o -CẤN THỊMINH LANQUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG XÚC TIẾN THƯƠNG MẠI ĐỐI VỚI NGÀNH HÀNG THỦY SẢN XUẤT KHẨU TẠI HIỆP HỘI CHẾBIẾN VÀ XUẤT KHẨUTHỦY

SẢN VIỆT NAM Chuyên ngành: Quản lý kinh tế

Mã số: 60 34 04 10LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾCHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀNH

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS LÊ DANH

TỐN XÁC NHẬN CỦA CÁN BỘ HƯỚNG DẪN XÁC NHẬN CỦA CHỦ TỊCH HĐCHẤM LUẬN VĂN

Hà Nội –2016

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi dưới sự hướng dẫn củaPGS.TS Lê Danh Tốn Các số liệu và trích dẫn được sử dụng trong luận văn là trung thực, có nguồn gốc xuất sứ rõ ràng

(VASEP)đã cho tôi nhiều lời khuyên quý báu, đã cung cấp cho tôi những tài liệu, thông tin, tạo điều kiện cho tôi nghiên cứu, tham khảo các tài liệu phục vụ quá trình thực hiện luận văn này.

MỤC LỤC

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Error! Bookmark not defined.DANH MỤC BẢNG Error! Bookmark not defined.DANH MỤC HÌNH VẼ Error! Bookmark not defined.

MỞ

ĐẦU 7CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN

VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG XÚC TIẾN THƯƠNG MẠI ĐỐI VỚI NGÀNH HÀNGTHỦY SẢN XUẤT KHẨU 111.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề

TSXK 19

1.3.1 Khái niệm và vai trò quản lý hoạt động XTTM đối với ngành hàng TSXK.191.3.2 Nội dung của quản lý hoạt động XTTM đối với ngành hàng Thủy sản XK.201.3.4 Các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động XTTM đối với ngành hàng TSXK Error! Bookmark not defined.CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Error! Bookmark not defined.2.1 Phương pháp thu thập thông tin, dữ liệu, số liệuError! Bookmark not defined.2.2 Phương pháp xử lý thông tin, dữ liệu, số liệu Error! Bookmark not defined.2.2.1 Phương pháp thống kê mô tả Error! Bookmark not defined.2.2.2 Phương pháp phân tích, tổng hợp Error! Bookmark not defined.2.2.3 Phương pháp so sánh Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG XÚC TIẾN THƯƠNG MẠI ĐỐI VỚI NGÀNH HÀNG THỦY SẢN XUẤT KHẨU TẠI HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAMError! Bookmark not defined.3.1 Tổng quan về Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP)

và ngành hàng Thủy sản xuất khẩu Việt Nam Error! Bookmark not

defined

3.1.1 Giới thiệu về VASEP Error! Bookmark not defined.3.1.2 Tổng quan về ngành hàng thủy sản xuất khẩu Việt NamError! Bookmark not defined

3.2 Thực trạng quản lýhoạt động xúc tiến thương mại đối với ngành hàng TSXK tại Hiệp hội VASEP Error! Bookmark not

3.2.3 Tổ chức kiểm tra, giám sát và đánh giá hoạt động xúc tiến thương

mại Error! Bookmark not

defined

3.3 Đánh giá chung về quản lý hoạt động XTTM đối với ngành hàng thủy sản xuất khẩu tại VASEP Error! Bookmark not defined.3.3.1 Những kết quả chủ yếu Error! Bookmark not defined.3.3.2 Hạn chế và nguyên nhân Error! Bookmark not defined.CHƯƠNG 4: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ HOẠTĐỘNG XÚC TIẾN THƯƠNG MẠI ĐỐI VỚI NGÀNH HÀNG THỦY SẢNXUẤT KHẨU TẠI HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM Error! Bookmark not defined.4.1 Bối cảnh mới và tác động của nó đến quản lý hoạt động xúc tiến thương mại đối với ngành hàng Thủy sản xuất khẩu tại VASEP Error! Bookmark not defined

4.2 Định hướng hoàn thiện quản lý hoạt động XTTM đối với ngành hàng TSXK tại Hiệp hội VASEP Error! Bookmark not

defined

4.3 Các giải pháp chủ yếu nhằm hoàn thiện quản lý hoạt động XTTM đối với ngành hàng Thủy sản xuất khẩu tại VASEP Error! Bookmark not defined

4.3.1 Giải pháp về cơ chế chính sách Error! Bookmark not defined.4.3.2 Giải pháp về tổ chức quản lý các hoạt động XTTM tại VASEP Error! Bookmark not defined

4.3.3 Giải pháp về kiểm tra, giám sát và đánh giá hoạt động XTTM đối với ngành hàng TSXK Error! Bookmark not defined.4.3.4 Giải pháp về nguồn lực cho XTTM và quản lý hoạt động XTTM Error! Bookmark not defined

4.3.5 Giải pháp về phối hợp, hợp tác, liên kết giữa VASEP với các cơ quan nhà nước, tổ chức hiệp hội và các đối tác trong XTTM hàng TSXKError! Bookmark not defined

KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tàiNgành Thủy sản là một trong số ít các ngành hàng của Việt Nam tiên phong hội nhập kinh tế quốc tế sớm và mạnh mẽ từ những năm 1995-2000 và đã phát triển thành ngành hàng hóa xuất khẩu, đóng góp đáng kể vào

sự phát triển kinh tế -xã hội củađất nước Ngành Thủy sản gắn liền với lực lượng lao động đông đảo từ nông dân, ngư dân đến các nhà máy chế biến hiện đại và lực lượng kinh doanh tiếp thị quốc tế -với tổng số lao động gần 5 triệu người Là mộttrong rất ít ngành có hàm lượng giá trị gia tăng cao trong chuỗi sản xuất hàng hóa của Việt Nam, mang lại kim ngạch xuất khẩu lớn (8 tỷ USD/2014, tăng trưởngtrung bình 10-12%/năm), đứng thứ 5sau điện tử, dệt may, dầu thô và da giày -đónggóp đáng kể trong ổn định kinh tế vĩ mô vàhạn chế nhập siêu nên được Chính phủ xác định là ngành kinh tế mũi nhọn của đất nước.Những thành tựu mà ngành Thủysản Việt Nam đạt được trong thời gian qua có sự đóng góp đáng kể của Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP)-một Hiệp hội

ngành hàngđược thành lập vào tháng 6/1998, là tổ chức tự nguyện của các doanh nghiệp hoạt động chế biến và xuất khẩu thủy sản của Việt Nam mà trong đó kim ngạch xuất khẩu thủy sản của hội viên VASEP chiếm tới 80% tổng kim ngạch xuấtkhẩu thuỷ sản Việt Nam Để hỗ trợ doanh nghiệp trong bối cảnh hội nhập sâu rộng với nhiều Hiệp định thương mại tự do song vàđa phương (FTAs) đã và sẽ ký trongthời gian tới,Hiệp hội Chế biếnvà Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam đã không ngừng đổi mới các phương thức hoạt động trong đó hoạt động xúc tiến thương mại có vaitrò quan trọng trong xuất khẩu thủy sản Do đó, quản lý hoạt động xúc tiến thương mại đối với ngành hàng Thủy sản xuất khẩu là một nhiệm vụ trọng yếu được VASEP quan tâm đặc biệt nhằm mục tiêu giúp cho các doanh nghiệp thành viên

mở rộng thị trường, phát triển thương hiệu vàtạo ra những lợi thế cạnh tranhmới cho ngành Thủy sản xuất khẩu Việt Nam

9Xét cả về lý luậnvà thực tiễn đối với ngành hàng thủy sản xuất khẩu, các chủ thể quản lý hoạt động XTTMở Việt Namgồm nhà nước, doanh nghiệpvà các tổ chức

hỗ trợ XTTM (Trung tâm XTTM, Hội, Hiệp hội) Trong số các Hiệp hội có Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản ViệtNam Trong quản lý hoạt động XTTM đối với ngành hàng Thủy sản xuất khẩucác chủ thể này có các chức năng riêng nhưng các chủ thể đóđều có mối quan hệ mật thiết với nhau Trong luận văn này, chủ thể quản lý hoạt động XTTM đối với ngành hàng Thủy sản xuấtkhẩu ở Việt Nam được xác định làVASEP.Trongsuốt thời gian 18 năm qua kể từ khi thành lập,quản lý hoạt động xúc tiến thương mại đối với ngành hàng thủy sản xuất khẩu tại

VASEP đã đạt được những thành tựu đáng kể, được Chính phủ, các Bộ ngành và cộng đồng doanh nghiệp thủy sản ghi nhận Hoạt động có tổ chức và trọng tâm này của Hiệp hội đã góp phần định danh thương hiệu VASEP trên thị trường quốc

tế, góp phần quảng bá đưa sản phẩm thủy sản Việt Nam có mặt ở hơn 160 thị trường, tăng trưởng kim ngạch XK cao từ 1 tỷ USD năm 2000 lên mức gần 8 tỷ USD năm 2014, đưa Việt Nam trở thành Top 5 quốc gia (cùng Trung Quốc,

Indonesia, Ấn Độ, Mỹ) đứng đầu sản xuất và xuất khẩuthủy sản trên thế giới.Tuy nhiên, việc quản lý hoạt động này vẫn còn nhiều bất cập và hạn chế cần tiếp tục hoàn thiện,đặc biệt trướcnhững vận động và khó khănchung trong bối cảnhmới của

cả sản xuất vàxuất khẩuthủy sản, đã đặt ranhững yêu cầu và thách thứctrongquản

lý hoạt động XTTM củaVASEP.Trước thực tế đó, tôi chọn đề tài “Quản lý hoạt động xúc tiến thương mại đối với ngành hàng Thủy sản xuất khẩu tại Hiệp hội Chếbiến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam” để thực hiệnluận văn thạc sỹ, chuyên ngànhQuản lý kinh tế, chương trình định hướng thực hành.Đề tài được thực hiện nhằm tìm lời giải đáp cho câu hỏi nghiên cứu:Hiêp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam cần phải làm gì và làm như thế nào để hoàn thiệnquản lý hoạt động xúc tiến thương mại đối với ngành hàng thủy sản xuất khẩu?2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

10-Mục đích nghiêncứu: Đề xuất các giải phápchủ yếunhằm hoàn thiện quản lý hoạt động xúc tiếnthương mại đối với ngành hàng thủy sản xuất khẩu tạiHiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam.-Nhiệm vụ nghiên cứu:+Hệ thống hóa những vấn đề lý luận chung về quản lýhoạt động xúc tiến thương mại đối với ngành hàng Thủy sản xuất khẩu.+Phân tích, đánh giá thực trạng quản lý hoạt động xúc tiến thương mại đối với ngành hàng Thủy sản xuất khẩu tại VASEP.+Đề xuất các giải phápnhằm hoàn thiện quản lý hoạt động xúc tiến thương mại đối với ngành hàng Thủy sản xuất khẩu tại VASEP.3 Đối tượng và phạm vi nghiên

cứuĐối tượng nghiên cứu: Đề tài tập trung nghiên cứu quản lý hoạt động xúc tiến thương mại đối với ngành hàng Thủy sản xuất khẩu tại Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam.Phạm vi nghiên cứu:+Về không gian: Nghiên cứu quản lý hoạt động xúc tiến thương mại đối với ngành hàng Thủy sản xuất khẩu tạiVASEP.+Về thời gian: Thực trạng quản lý hoạt động xúc tiến thương mại đối với ngành hàng Thủy sản xuất khẩu tại VASEPđược phân tích, đánh giá trong giai đoạn 2010-2015; các giải pháp hoàn thiện quản lý hoạt động XTTMđối với ngành hàng Thủysản xuất khẩu tại VASEPđược xác địnhcho giai đoạn2016 -2020.+ Về nội dung: Luận văn nghiên cứu quản lý hoạt động xúc tiến thương mại đối với ngành hàng Thủy sản xuất khẩu tại VASEPở những nội dung sau: Xây dựng cơ chế chính sách

về XTTM đối với ngành hàng TSXK; tổ chức thực hiện cơ chế, chính sáchvề xúc XTTM đối với ngành hàng TSXK, kiểm tra, giám sát, đánh giá XTTM đối với ngành hàng TSXK.4.

Kết cấu của luận vănNgoài phần Mở đầu, Kết luận,Tài liệu tham khảo, luận văn gồm 04 chương:

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luậnvề quản lý hoạt động xúc tiến thương mại đối với ngành hàng Thủy sản xuất khẩu

11Chương 2: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3: Thực trạng quản lý hoạt động xúc tiến thương mại đối với ngành hàng Thủy sản xuất khẩu tại Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam

Chương 4: Định hướng và giải pháp hoàn thiện quản lý hoạt động xúc tiến thươngmại đối với ngành hàng Thủy sản xuất khẩu tại Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam

CHƯƠNG 1

TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN

LÝ HOẠT ĐỘNG XÚC TIẾN THƯƠNG MẠI ĐỐI VỚI NGÀNH HÀNGTHỦY SẢN XUẤT KHẨU

1.1Tổng quan tình hình nghiên cứuliên quan đến đề tàiTrong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, hoạt động xúc tiến thương mại quốc tế nói chung và hoạt động xúctiến thương mại đối với ngành hàng Thủy sản xuất khẩu nói riêng đã được quan tâm nghiên cứu Có thể kể đến một số công trình đã công bố nhưsau:Nguyễn Lan Hương (2012), Xúc tiến xuất khẩu đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ, Luận án Tiến sĩ, Đại học Kinh tế quốc dân Luận án đã hệ thống hoá được những vấn đề lý luậnchungvềhoạt động xúc tiến xuất khẩu,phân tích, đánh giá thực tiễn và đề xuất các giải pháp tăng cường hoạt động xúc tiến xuất khẩu của Chính phủ đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam Đây là công trình nghiên cứu khá cụ thể về hoạt động xúc tiến xuất khẩu của Chính phủ Việt Nam, tuy nhiên những nội dung phân tích, đánh giá và giải pháp đề xuất trong công trình này chưa có sự cụ thể hoágắn với đặc trưng của từng thị trường xuất khẩu của Việt Nam Phạm Thị Thu Hương (2009),Thực trạng và giải pháp thúc đẩy hoạt động xúc tiến thương mại quốc tế của Việt Nam,luậnán Tiến sĩ, Đại học Kinh tế Quốc dân.Một công trình nghiên cứu khá toàn diện cả về cơ sở lý luận và thực tiễn về hoạt động xúc tiến thương mại quốc tế của Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế, quốc tế Trong

đó, những vấn đề lý luận chung về hoạt động xúc tiến thương mại quốc tế cả ở hai cấp độ vĩ mô và vi mô cũng như kinh nghiệm của một số nước đã được đề cập một cách hệ thống Thực trạng hoạt động xúc tiến thương mại quốc tế của Việt Nam đã được phân tích và đánh giá một cách sát thực dựa trên cơ sở dữ liệu điều tra thông qua phiếu hỏi, làm cơ sở cho việc đề xuất các giải pháp Công trình này

đã cho người đọc thấy được một bức tranh tổng thể về hoạt động xúc tiến thương mại quốc tế của Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế Tuy

13nhiên ở luận án này, hoạt động xúc tiến xuất khẩu mới chỉ được nghiên cứu nhưmột bộ phận của hoạt động xúc tiến thương mại quốc tế vàchưa có xem xét đối với một thị trường cụ thể.Ngô Thị Tuyết (2014), Giải pháp nâng cao sức cạnh tranh của ngành hàng thủy sản Việt Nam trong điều kiện hội nhập, luận văn Thạc

sĩ,Đại học Kinh tế Quốc dân Trong đó, đã nghiên cứu về lý luận về sức cạnh tranhcủa hàng hóa, thực trạng sức cạnh tranh của một số mặt hàng thủy sản chủ yếu của Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế, đồng thời đề cập đến những tác động từ các cam kết của Việt Nam trong các Hiệp định Thương mại tự do (FTA) với các nướcđến sức cạnh tranh của ngành hàng thủy sản Việt Nam.Viện nghiên cứu thương mại (2003), Xúc tiến thương mại, công trình đề cập một cách hệ thốngnhững vấn đề mang tính lý luận chung về hoạt động xúc tiến thương mại (bao gồm

cả xúc tiến xuất khẩu, xúc tiến nhập khẩu và xúc tiến bán hàng trong nước).Bộ NN

& PTNT (2016), Một số giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh cho ngành Thủy sản trong bối cảnh Việt Nam hội nhập kinh tế, quốc tế, Đề án của Bộ NN & PTNT

đã nhận địnhcầnrà soát, sửa đổi thể chế quản lý nhà nước trong lĩnh vực thủy sản

để ngành có thể hội nhập tốt hơn; cũng như những yêu cầu của các hiệp định FTA,hợp tác song phương, quy định của các tổ chức quốc tế, quy định phi thuế quan từ các thị trường, bên cạnh đó tăng cường mở rộng hợp tác quốc tế để hỗ trợ, phát triển bền vững và nâng cao khả năng cạnh tranh như đào tạo nguồn nhân lực, tiếp thu tiến bộ kỹ thuậttừ Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc và đặc biệt là hỗ trợ cho các doanhnghiệp xây dựng thương hiệu sản phẩm quốc gia cũng như cácgiải pháp tìm kiếm thị trường (XTTM).Như vậy, cho đến nay chưa có công trình nào nghiên cứu một cách toàn diện, đầy đủ và cập nhật về hoạt động xúc tiến thương mại đối với ngànhhàng thủy sản xuất khẩu của Việt Nam dưới góc độ quản lý kinh tế Hầu hết, các nghiên cứu mới chỉ dừng lại ở việc khái quát hoặcđi vào từng khía cạnh cụ thể về đẩy mạnh xuất khẩu của một số mặt hàng đơn lẻ,đưa ra các giải pháp nhằm phát huy những lợi thế

14cạnh tranh, đẩy mạnh hoạt động xuất khẩu ngành hàng thủy sản v v.Thực tế cũng cho thấy rằng chưa có công trình nào nghiên cứu về quản lý hoạt động xúc tiến thương mại đối với ngành hàng Thủy sản xuất khẩutại Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam.Vì vậy, có thể nói đề tài được lựa chọn nghiên cứu trong luận vănkhông trùng lặp với các công trình đã được công bố,mang tính thời

sự cao, rất cần thiết, đặc biệt trong điều kiện Việt Nam đã bước vàogiai đoạn thực hiện nhiều cam kết đa phương và song phươngđã ký kết đồng thời chuẩn bị thực hiện các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới.1.2 Xúctiếnthương mại đối với ngành hàng Thủy sản xuất khẩu1.2.1 Khái niệm xúc tiến thương mại đối với ngànhhàng Thủy sản xuất khẩu1.2.1.1 Khái niệm xúc tiến thương mạia Khái niệm xúc tiếnNgay từ khi xuất hiện hoạt động trao đổi, mua bán hàng hoá, người ta đã có những việc làm nhằm thực hiện hoạt động này một cách thuận lợi như đi tìm người muốn đổi, muốn mua;mời chào những người đi qua, Tất cả những việc