Nghiên cứu đề xuất các giải pháp khai thác và quản lý hiệu quả nguồn nước hệ thống cầu sơn cấm sơn

Bùi Th Kim Huy n.

L I CAM OAN

Tôi tên là Bùi Th Kim Huy n Tôi xin cam đoan lu n v n “Nghiên c u đ xu t các gi i pháp khai thác và qu n lý hi u qu ngu n n c h th ng C u S n - C m

S n” là công trình nghiên c u c a b n thân h c viên Các k t qu nghiên c u và các k t

lu n trong lu n v n là trung th c, không sao chép t b t k ngu n nào và d i b t k hình th c nào Vi c tham kh o các ngu n tài li u đã đ c th c hi n trích d n và ghi ngu n tài li u tham kh o đúng quy đ nh

Bùi Th Kim Huy n

L I C M N

Trong th i gian t tháng 10/2015 đ n tháng 5/2016, lu n v n th c s v i đ tài

" Nghiên c u đ xu t các gi i pháp khai thác và qu n lý hi u qu ngu n n c h

th ng C u S n - C m S n " đ c tác gi hoàn thành v i s n l c c a b n thân và

s giúp đ c a các th y cô giáo, b n bè và đ ng nghi p

Tác gi xin trân tr ng c m n các th y, cô trong khoa K Thu t Tài Nguyên

N c, các th y, cô các b môn đã truy n đ t nh ng ki n th c chuyên môn trong th i gian h c t p t i tr ng

c bi t, tác gi xin đ c chân thành c m n PGS.TS Tr n Vi t n đã t n tình

h ng d n, giúp đ tác gi th c hi n đ tài

Xin trân tr ng c m n các b n bè trong l p Cao h c 22Q11 cùng các đ ng nghi p công ty TNHH MTV u t và phát tri n Th y l i Sông Nhu n i tác gi công tác và các đ ng nghi p Vi n Quy ho ch Thu l i đã đóng góp nhi u ý ki n quý báu, c m n các t ch c, cá nhân, c quan, đ n v đã nhi t tình giúp đ tác gi trong quá trình đi u tra thu th p tài li u cho b n lu n v n này

Vì th i gian nghiên c u có h n, đ tài nghiên c u r t r ng liên quan đ n r t nhi u tài li u c b n, kh i l ng tính toán nhi u, m c dù có nhi u c g ng nh ng không tránh kh i thi u sót Tác gi xin trân tr ng ti p thu các ý ki n đóng góp c a các

M C L C

M U 1

CH NG 1: T NG QUAN V CÔNG TÁC KHAI THÁC VÀ QU N LÝ NGU N N C H TH NG C U S N - C M S N 5

1.1 T ng quan v hi n tr ng khai thác, qu n lý ngu n n c c a các h th ng th y nông 5

1.1.1 T ng quan v tình hình khai thác, qu n lý ngu n n c c a các h th ng th y nông trên đ a bàn t nh B c Giang 5

1.1.2 T ng quan v tình hình khai thác, qu n lý ngu n n c c a h th ng th y nông C u S n- C m S n 9

1.2 c đi m t nhiên 18

1.2.1 Ph m vi, v trí đ a lý vùng nghiên c u 18

1.2.2 c đi m đ a hình 19

1.2.3 c đi m th nh ng, đ a ch t 20

1.3 c đi m khí t ng – th y v n 21

1.3.1 c đi m khí t ng khí h u 21

1.3.2 M ng l i sông ngòi 28

1.3.3 c đi m th y v n dòng ch y 30

1.4 Hi n tr ng và ph ng h ng phát tri n kinh t xã h i 36

1.4.1 Hi n tr ng phát tri n kinh t - xã h i 36

1.4.2 Ph ng h ng phát tri n kinh t - xã h i 42

K T LU N CH NG I: 47

CH NG 2: NGHIÊN C U C S KHOA H C VÀ TH C TI N XU T CÁC GI I PHÁP NÂNG CAO HI U QU C P N C H TH NG 48

2.1 Phân vùng, phân khu dùng n c 48

2.2 xác đ nh yêu c u s d ng n c 49

2.2.1 Nhu c u c p n c t i cho nông nghi p 49

2.2.2 Nhu c u dùng n c cho ch n nuôi 51

2.2.3 Nhu c u c p n c cho sinh ho t và đô th 52

2.3 Phân tích đánh giá kh n ng ngu n n c c a h th ng 55

2.3.1 Tính toán cân b ng n c 55

2.3.2 Nh n xét k t qu tính toán cân b ng n c: 71

2.4 Phân tích, đánh giá hi n tr ng c p n c c a h th ng 72

K T LU N CH NG 2 73

CH NG 3: NGHIÊN C U XU T CÁC GI I PHÁP KHAI THÁC VÀ QU N LÝ HI U QU NGU N N C H TH NG TH Y L I C U S N- C M S N 74 3.1 Nghiên c u đ xu t các gi i pháp công trình đ nâng cao hi u qu c p n c c a h th ng 74

3.1.1 Quy ho ch c p n c 74

3.1.2 Gi i pháp công trình c p n c sinh ho t 82

3.2 Nghiên c u đ xu t các gi i pháp phi công trình và mô hình qu n lý t ng h p ngu n n c h th ng 85

3.2.1 Gi i pháp v chuy n đ i c c u cây tr ng: 85

3.2.2 Gi i pháp v t ch c qu n lý khai thác hi u qu công trình thu l i 85

3.2.3 Gi i pháp v áp d ng ti n b khoa h c k thu t vào xây d ng và qu n lý khai thác CTTL 89

3.2.4 Gi i pháp t ng c ng đào t o ngu n nhân l c ph c v cho xây d ng, qu n lý và v n hành khai thác công trình 90

3.2.5 Gi i pháp v t ng c ng công tác ki m tra, thanh tra 90

3.2.6 T ng c ng s tham gia c a c ng đ ng 91

K T LU N CH NG III: 92

K T LU N VÀ KI N NGH 93

TÀI LI U THAM KH O 97

DANH M C HÌNH NH

Hình 1-1 B n đ hi n tr ng công trình t i vùng thu l i C u S n - C m S n 10

Hình 1-2 Công trình đ p C u S n 12

Hình 1-3 Tr m b m đi n B o S n 12

Hình 1-4 B n đ hành chính t nh B c Giang 19

Hình 1-5 Bi n trình và xu th l ng m a trung bình n m t i m t s tr m 25

Hình 2-1 L u l ng n c đ n các ti u l u v c sông C u - Th ng - L c Nam chu i n m t 1961 - 2010 57

Hình 2-2 S đ tính toán cân b ng n c L u v c Sông C u- Th ng- L c Nam 59

Hình 2-3 T ng l ng n c thi u h t c n m các ti u l u v c sông C u - Th ng - L c Nam chu i n m t 1961 - 2010 68

DANH M C B NG BI U

B ng 1-1 Hi n tr ng t i các tuy n kênh h th ng C u S n- C m S n 12

B ng 1-2 Hi n tr ng t i c a công trình th y l i vùng C u S n- C m S n 15

B ng 1-3 Th ng kê l i tr m khí t ng, đo m a c a vùng nghiên c u 22

B ng 1-4 L ng n c đ n các ti u vùng do m a 23

B ng 1-5 L ng m a trung bình tháng t i các tr m vùng h th ng Th y L i C u S n- C m S n 23

B ng 1-6 L ng m a l n nh t i m t s tr m th y v n trong vùng nghiên c u 24

B ng 1-7 L ng m a 1,3,5 ngày l n nh t n m ng theo các t n su t 24

B ng 1-8 Nhi t đ trung bình tháng, cao nh t tuy t đ i, th p nh tuy t đ i t i 26

B ng 1-9 m t ng đ i trung bình nhi u n m 27

B ng 1-10 L ng b c h i tháng trung bình nhi u n m 27

B ng 1-11 T c đ gió trung bình nhi u n m t i các tr m thu c vùng nghiên c u 28

B ng 1-12 T c đ gió trung bình nhi u n m 28

B ng 1-13 Danh m c tr m đo th y v n trong t nh và vùng lân c n 30

B ng 1-14 c tr ng m c n c t i các tr m th y v n thu c vùng nghiên c u 31

B ng 1-15 T n su t m c n c trung bình các n m các tr m th y v n c a vùng nghiên c u (1960 ÷ 2011) 31

B ng 1-16 T n su t m c n c l n nh t các n m các tr m th y v n c a vùng nghiên c u (1960 ÷ 2011) 32

B ng 1-17 T n su t m c n c nh nh t các n m các tr m th y v n c a vùng nghiên c u (1960 ÷ 2011) 32

B ng 1-18 Phân ph i dòng ch y trung bình tháng, n m 33

B ng 1-19 Phân ph i dòng ch y trong n m t i các tr m th y v n 34

B ng 1-20 c tr ng dòng ch y n m trung bình t i các tr m 34

B ng 1-21 L u l ng l n nh t trong các tháng mùa l t i các tr m th y v n c a vùng nghiên c u (Theo tài li u quan tr c) 35

B ng 1-22 L u l ng nh nh t trong các tháng mùa ki t 36

B ng 1-23 M c tiêu phát tri n v di n tích và s n l ng rau vùng nghiên c u giai đo n 2010-2020 44

B ng 1-24 Quy ho ch vùng v i an toàn c a vùng nghiên c u 45

B ng 1-25 B ng di n tích nuôi tr ng th y s n n m 2020 c a vùng nghiên c u 46

B ng 1-26 T ng h p so sánh di n tích canh tác các lo i cây tr ng giai đo n hi n t i và 2020 vùng ngiên c u 46

B ng 2-1 M c t i các lo i cây tr ng - T n su t 85% 50

B ng 2-2 M c t i, h s t i t i m t ru ng vùng nghiên c u giai đo n hi n t i - T n su t 85% 50

B ng 2.3 M c t i, h s t i t i m t ru ng xét đ n bi n đ i khí h u vùng nghiên c u giai đo n 2020 - - T n su t 85% 50

B ng 2-4 M c t i, h s t i t i m t ru ng xét đ n bi n đ i khí h u vùng nghiên c u giai đo n 2030 - T n su t 85% 51

B ng 2-5 H s t i thi t k - P = 85% 51

B ng 2-6 Ch tiêu dung n c cho ch n nuôi 51

B ng 2-7 Ch tiêu dung n c cho đô th và đi m dân c nông thôn 52

B ng 2-8 Tiêu chu n c p n c cho th y s n n c ng t 54

B ng 2-9 Di n tích h ng n c các ti u l u v c sông C u- Th ng- L c Nam 57

B ng 2.10 K t qu tính toán nhu c u dùng n c c a các khu 60

B ng 2-11 K t qu tính toán nhu c u dùng n c giai đo n hi n t i c a các khu dùng n c thu c vùng nghiên c u - P= 85% 61

B ng 2-12 K t qu tính toán nhu c u dùng n c giai đo n 2020 các khu dùng n c thu c vùng nghiên c u - P= 85% 61

B ng 2-13 K t qu tính toán nhu c u dùng n c giai đo n 2030 các khu dùng n c thu c vùng nghiên c u - P= 85% 62

B ng 2-14 T ng h p l ng n c thi u các khu dùng n c theo các giai đo n hi n tr ng, n m 2020 và n m 2030 có xét đ n y u t bi n đ i khí h u- P=85% 64

B ng 2-15 K t qu tính toán l ng n c thi u h t t n m 1961-2010 v i nhu c u dùng n c hi n tr ng- t n su t 85% 65

B ng 2-16 K t qu tính toán l ng n c thi u h t t n m 1961-2010 v i nhu c u dùng n c d báo n m 2020 – T n su t P =85% 65

B ng 2-17 K t qu tính toán l ng n c thi u h t t n m 1961-2010 v i nhu c u dùng n c d báo n m 2030 – T n su t P =85% 65

B ng 2-18 ánh giá k t qu tính toán cân b ng n c giai đo n hi n tr ng – P=85% 66 B ng 2-19 ánh giá k t qu tính toán cân b ng n c giai đo n 2020 - P=85% 66

B ng 2-20 ánh giá k t qu tính toán cân b ng n c giai đo n 2030 - P=85% 67

B ng 2-21 K t qu tính toán l ng n c thi u h t giai đo n hi n t i có xét đ n dòng

B ng 3-7 xu t m t s các công trình chính t o ngu n t i cho cây n qu 80

B ng 3-8 ánh giá nhi m v t i tr c và sau khi th c hi n các ph ng án th y l i vùng nghiên c u 80

B ng 3.9 Quy ho ch phát tri n th y s n theo các hình th c ch n nuôi Vùng Th y L i

C u S n- C m S n đ n n m 2020 80

B ng 3-10 xu t các công trình c p n c cho nuôi tr ng th y s n 81

M U

1 Tính c p thi t c a đ tài

B c Giang là m t t nh mi n núi n m trong vùng Trung du và mi n núi B c B ,

có Ngành Nông nghi p đ c đánh giá có m c phát tri n khá toàn di n Trong đó Thu

l i có vai trò h t s c quan tr ng đ i v i s n xu t nông nghi p và phòng ch ng thiên tai T ngày hoà bình l p l i đ n nay, t nh ng công trình thu l i s khai c a h

th ng thu nông C u S n - C m S n, h th ng th y nông Thác Hu ng do Pháp xây

d ng, đ c s quan tâm đ u t c a ng và Nhà n c, cùng v i s đóng góp công s c

to l n c a nhân dân n nay, trên đ a bàn t nh đã hình thành m t m ng l i các công trình thu l i r ng kh p H th ng công trình thu l i hi n có đã c b n đ m b o c p

n c cho s n xu t nông nghi p, phòng ch ng l l t và ph c v đ i s ng dân sinh trong đi u ki n th i ti t bình th ng (không có m a úng, h n hán l n), t o đi u ki n phát tri n m t n n nông nghi p theo h ng s n xu t hàng hoá, đáp ng các yêu c u ngày càng t ng c a n n kinh t

Cùng v i quá trình phát tri n kinh t - xã h i c a c n c, các t nh mi n núi B c B nói chung và B c Giang nói riêng, trong nh ng n m g n đây đã đ t đ c nh ng b c

ti n b m nh m Ch tr ng chuy n đ i c c u kinh t , c c u cây tr ng, v t nuôi đã chuy n đ i m t b ph n đ t tr ng lúa kém hi u qu sang nuôi tr ng thu s n, tr ng cây n qu và các lo i cây khác có giá tr kinh t hàng hoá cao h n đang đ t ra hàng

lo t v n đ thay đ i v yêu c u c p n c cho nông nghi p

C c u kinh t thay đ i, t c đ đô th hoá t ng nhanh đòi h i yêu c u c p n c và khai thác ngu n n c thay đ i Yêu c u c p n c cho các khu công nghi p, các làng ngh c ng nh nhu c u c p n c s ch t h th ng thu nông cho các khu dân c nông thôn đang ngày m t đòi h i gay g t h n

Nhu c u đ m b o ch t l ng ngu n n c là đ m b o môi tr ng s ng, b o đ m s phát tri n b n v ng c a đ t n c, đòi h i b t bu c ph i nghiên c u các gi i pháp m i

b sung v khai thác và qu n lý hiêu qu ngu n n c

M c dù s l ng công trình thu l i đ c xây d ng đ ph c v s n xu t và đ i s ng

xã h i khá nhi u Song trong t nh v n còn nh ng t n t i l n v m t c p n c và b o v môi tr ng ch t l ng n c Tr c yêu c u ph c v công nghi p hoá nông nghi p, nông thôn h th ng Thu l i B c Giang nói chung và h th ng th y l i C u S n - C m

S n đã b c l nh ng t n t i và b t c p c th nh sau:

- H th ng công trình thu l i hi n có qua nhi u n m khai thác, do tác đ ng c a thiên nhiên và con ng i cùng v i s h n ch c a ngu n v n đ u t hi n đã và đang trong tình tr ng xu ng c p: Tr m b m xây d ng t tr c n m 1990 c a th k 20, máy móc thi t b c nát, công ngh l c h u; h th ng tr c t i tiêu và kênh m ng n i đ ng b

s t s t, b i l ng, thu h p dòng ch y, tình tr ng vi ph m Pháp l nh khai thác và b o v công trình ngày càng nghiêm tr ng M t s công trình h , đ p nh mi n núi s d ng nhi u n m do thi u kinh phí không đ c tu b s a ch a th ng xuyên nên b h h ng

xu ng c p

- Ch tiêu thi t k tr c đây th p, nh t là h s t i không đáp ng đ c yêu c u t i

n c ch đ ng, khoa h c, ph c v chuy n đ i c c u cây tr ng

- Ph n l n các công trình đ u m i và kênh m ng b xu ng c p nghiêm tr ng, đ n lúc

c n ph i nâng c p ho c thay th Công trình t i, tiêu ch a hoàn ch nh đ ng b t đ u

m i đ n m t ru ng, nhi u công trình b thay đ i nhi m v do yêu c u phát tri n kinh

t

- Hi n tr ng công trình thu l i chi m đ t l n, đ c bi t là h th ng kênh đ t, c n có

gi i pháp kiên c hóa đ ti t ki m đ t

- Do s bi n đ i c a khí h u toàn c u, di n bi n th i ti t ngày càng b t l i; h n hán liên ti p x y, v ông xuân th ng h n hán thi u ngu n n c t i V mùa m a úng

di n bi n b t th ng, không theo quy lu t chung gây úng ng p trên di n r ng

- S phát tri n c a c s h t ng, h th ng giao thông, khu đô th , khu công nghi p,

d ch v … đã và đang làm thay đ i nhi m v và n ng l c c p n c c a h th ng công trình hi n có

- S phát tri n đa d ng c a n n nông nghi p hàng hoá trên các l nh v c tr ng tr t, ch n nuôi, thu s n đòi h i có s thay đ i v yêu c u ch t l ng c p n c

- Cùng v i s phát tri n kinh t xã h i c a t nh, tr c s c ép c a s gia t ng dân s Yêu c u sinh ho t, vui ch i gi i trí, yêu c u gi m thi u tình tr ng ô nhi m môi tr ng, ngu n n c, s phát tri n ngày càng t ng c a các khu đô th , dân c … H th ng công trình thu l i không đ n thu n ch ph c s n su t nông nghi p mà còn ph i ph c v đa

m c tiêu t o đi u ki n phát tri n cho các ngành kinh t khác

T nh ng t n t i th c t và nh ng v n đ m i n y sinh nêu trên, đ có các bi n pháp khai thác ngu n n c h p lý, b n v ng, gi m nh đ c các thi t h i do ngu n n c gây

ra, ph c v nhu c u phát tri n kinh t - xã h i c a vùng nghiên c u, ph c v công nghi p hoá, hi n đ i hoá nông nghi p nông thôn, t ng b c n đ nh và nâng cao đ i

s ng nhân dân nên tác gi ch n đ tài : “Nghiên c u đ xu t các gi i pháp khai thác

v à qu n lý hi u qu ngu n n c h th ng C u S n - C m S n” là r t c n thi t đ

gi i quy t nh ng t n t i nh h n hán, thi u ngu n n c nh m đáp ng m c tiêu chuy n

đ i c c u kinh t , đa d ng hoá cây tr ng, t ng b c n đ nh đ i s ng c a nhân dân

ây là m t đ tài r ng, đòi h i ph i có ki n th c th c t sâu r ng và tác gi ch đ ng trên góc đ là ng i nghiên c u đ đánh giá v n đ

xã h u sông L c Nam), huy n Yên D ng (8 xã) và m t ph n Thành ph B c Giang

Ph m vi nghiên c u là các gi i pháp khai thác và qu n lý ngu n n c c a h th ng

CH NG 1: T NG QUAN V CÔNG TÁC KHAI THÁC VÀ QU N LÝ

Tr i qua nhi u th i k nghiên c u, xây d ng và phát tri n, h th ng công trình th y l i

c p, thoát n c và phòng, ch ng l c a toàn b l u v c sông H ng - sông Thái Bình trong đó t nh B c Giang đã đ c hình thành phát tri n

Toàn t nh B c Giang đ c phân thành 5 vùng th y l i nh sau:

- Vùng th y l i sông C u: Bao g m đ t đai c a các huy n Tân Yên, Vi t Yên, Hi p

Hoà và m t ph n thành ph B c Giang

- Vùng th y l i Nam Yên D ng: M t ph n đ t đai c a huy n Yên D ng, thành ph B c

Giang, Vi t Yên n m phía t sông C u và h u sông Th ng

- Vùng th y l i sông S i: t đai c a huy n Yên Th và m t ph n huy n Tân Yên

- Vùng th y l i C u S n - C m S n: G m đ t đai c a các huy n L ng Giang, các xã

phía h u sông L c Nam c a huy n L c Nam, Yên D ng và Thành ph B c Giang

- Vùng th y l i sông L c Nam: Bao g m đ t đai c a các huy n S n ng, L c Ng n,

các xã phía t sông L c Nam c a huy n L c Nam

( Chi ti t phân vùng th y l i xem ph l c 1.1 kèm theo )

* Hi n tr ng công trình t i c a các vùng:

B c Giang có 1.624 công trình thu l i ph c v c p n c t i, trong đó:

- 618 công trình h ch a t i v đông xuân 7.952 ha lúa, 2.053 ha màu; v mùa 8.465

ha lúa, 2.589 ha màu, 4.248 ha cây v đông và 1.960 ha cây n qu

- 200 công trình đ p dâng nh t i v đông xuân 1.199 ha lúa, 254 ha màu; v mùa 1.247 ha lúa, 291 ha màu, 78 ha cây v đông

Ngoài ra các công trình còn c p n c cho 2.100 ha nuôi tr ng th y s n

(Chi ti t xem thêm ph l c 1.2 kèm theo)

Các công trình thu l i hi n t i ch y u là t i cho lúa là chính, còn l i màu ch t i

đ c m t ph n

- Lúa v đông xuân: m b o t i ch đ ng đ c 52.812 ha, còn l i di n tích t i lúa

b p bênh không ch đ ng t i tiêu là 6.007 ha

- Lúa v mùa: m b o t i ch đ ng đ c 54.505 ha, còn l i di n tích t i lúa b p bênh không ch đ ng t i tiêu là 2.364 ha

- T i cho cây màu, cây n qu đ c 7.552 ha v đông xuân, 7.917 ha v mùa, 24.629 ha cây v đông và 6.110 ha cây n qu , di n tích t i còn b p bênh kho ng 10.500 ha Ngoài ra các công trình còn k t h p c p n c cho 2.100 ha nuôi tr ng th y

s n

N ng l c t i ch đ ng c a các công trình: Lúa v đông xuân đ t 73,30%, lúa v mùa

đ t 76,71% so v i di n tích đ t tr ng lúa

Ph n di n tích lúa t i b p bênh không ch đ ng t i tiêu là ph n di n tích:

- T p trung cu i các h th ng kênh, đ c bi t là kênh nhánh c p II, III do h th ng kênh m ng xu ng c p b i l ng làm th t thoát n c

- Các công trình nh c a đ a ph ng qu n lý, do đ a hình đ i núi công trình không t i

h t di n tích, ch t i ch đ ng m t ph n ho c t o ngu n nhân dân t khai thác ngu n

n c t i b ng các hình th c nh : ng ng tre n a, g đá ch n dòng l y n c, g u tát

do kênh m ng không v n t i ho c không t ch y đ n m t ru ng, ho c do nhi u công trình h nh g p n m đi u ki n th i ti t b t l i ch đ c p n c t i i còn t i d ng ngu n n c b p bênh không đ m b o có khi ph thu c hoàn toàn vào n c tr i

- Công trình h đ p các l u v c sông su i nh vùng mi n núi v mùa ki t ngu n

n c khan hi m không đ m b o t i ch đ ng

Còn cây màu, cây công nghi p, cây n qu do nhân dân th ng tr ng vùng đ t d c,

đ t v n, vùng khan hi m ngu n n c m t không th canh tác lúa n c và v gi i pháp công trình t i m còn h n ch c v gi i pháp c ng nh kinh phí… nên ch k t

- Huy n Hi p Hoà: T 1.200 - 1.500 ha g m di n tích t i tr ng l c t các tuy n; Kênh 1B: xã oan Bái, ông L , 1 ph n xã B c Lý; Kênh 2: xã ng Tân; Kênh T45, T47: xã Mai Trung; Kênh 1C: xã i Thành, Quang Minh; Kênh H ng Lâm: xã

H ng Lâm; kênh Hoàng L ng: xã Hoàng Thanh, 1 ph n xã Hoàng Vân và di n tích

t i đ ng l c cu i kênh 1A, kênh C m Xuyên, kênh H ng Lâm - Châu Minh, kênh

H ng Lâm - Mai ình c a tr m b m C m Bào

- Huy n Tân Yên: 1.200-2.000 ha g m di n tích t i t các tuy n; Kênh N5 và Kênh N5-3: xã H p c, Cao Th ng, Vi t L p, Cao Xá; Kênh 5-2: Nhã Nam, 1 ph n xã

An D ng; Kênh 4: xã Lam C t, Vi t Ng c; Kênh 3-2: 1 ph n xã Ng c Vân; kênh N6

xã Ng c Thi n; kênh N8 xã Ng c Lý, kênh N3 xã Ng c Vân, kênh N4 xã Vi t Ng c

- Huy n Vi t Yên: 1.100 - 2.400 ha g m di n tích t i b ng tr ng l c t các tuy n: Kênh 6: xã Th ng Lan; Kênh M Th : xã Minh c; Kênh 3/4: xã Trung S n, Quang Minh, Ninh S n; kênh 7 xã Ngh a Trung; kênh N3, kênh Ta Lanh, kênh Chùa Sui xã H ng Mai, Vi t Ti n, Trung S n và di n tích t i b ng đ ng l c cu i kênh

t i tr m b m Trúc Núi, H ng Thái l y n c t Ngòi Lái Nghiên, T L n, n

- Huy n L c Nam: 1.300-1.500 ha g m di n tích t i b ng tr ng l c t kênh Yên L i:

xã Thanh Lâm, B o ài, B o S n, Tiên H ng, Khám L ng, Chu i n, TT i Ngô; kênh h Cây a: xã ông Phú, Tam D ; Kênh B o S n: xã B o S n, Tam D , Tiên

Do, Ng c S n; xã ông Phú, ông H ng ph n l y n c h Su i N a, Cây a Di n tích t i cu i kênh các tr m b m C m Lý, Khám L ng, Ch Xa thu c các xã an H i, Khám L ng, C m Lý

- ông B c huy n Yên D ng: 670 ha (Kênh Gi a: Tân An, TT Tân Dân, Lão H ,

Qu nh S n, Trí Yên; kênh thu c các tr m b m t i)

- Thành ph B c Giang: 100-150 ha kênh Núi Sui g m P X ng Giang, P D nh K ,

P Th X ng

3 Vùng th y l i Nam Yên D ng: 600-2000 ha t i đ ng l c g m các xã: T M i,

Th ng C ng, C nh Th y, Yên L , Ti n D ng, Ti n Phong, c Giang, Song Khê,

ng Phúc, N i Hoàng, ng Vi t, Tân M , Th tr n Neo, ng S n, Nham S n, Tân

Li u

4 Vùng th y l i sông L c Nam: 300-600 ha g m vùng t i h ng Man xã Bi n

ng, h ng C c xã ng C c, h D c B u xã Biên S n, h á Mài xã H ng Giang, h Làng Thum xã Quý S n

5 Vùng th y l i sông S i: 250-400 ha g m di n tích t i c a h Tân Gia xã Tam

Hi p, h H ng L nh xã An Th ng, h C u Cháy xã H ng K , h C u Cài xã ông

Khu t i h th ng thu l i C u S n - C m S n có t ng di n tích t nhiên 63.761 ha,

đ t s n xu t nông nghi p: 33.387 ha, đ t tr ng lúa: 23.067 ha

Toàn vùng có 359 công trình thu l i, trong đó: H th ng t ch y C u S n - C m S n,

118 h ch a, 24 đ p dâng, 217 tr m b m

Ngu n n c t i cho vùng ch y u đ c l y t ch y t kênh h th ng C u S n - C m

S n, các tr m b m, h đ p và các công trình ti u th y nông l y n c sông Th ng và sông L c Nam

Hình 1-1 B n đ hi n tr ng công trình t i vùng thu l i C u S n - C m S n

a Vùng l y n c h th ng C u S n - C m S n

 H ch a n c C m S n:

- H ch a đ c xây d ng t i xã Hoà L c - huy n H u L ng t nh L ng S n, xây d ng

n m 1966÷1974 V n hành theo ch đ đi u ti t nhi u n m do Công ty TNHH MTV KTCTTL C u S n qu n lý Thi t k v i nhi m v c p n c t i cho 22.416 ha t o ngu n c p n c sinh ho t và công nghi p, ch ng l cho sông Th ng

+ Chi u cao đ p Hđ=41,5m, chi u dài đ p Lđ= 230m, b r ng m t đ p Bđ= 5m

- C ng l y n c t i φ= 2,5m, L= 176,92 m, l u l ng thi t k QTK= 30 m3/s

 p C u S n:

p C u S n ch n ngang sông Th ng do Pháp xây d ng t n m 1898 hoàn thành

n m 1906 b ng đá xây, đ p đ c đ u t c i t o nâng c p n m 2010 (ngu n v n WB3),

có hai c ng l y n c vào kênh d n t nhiên đ t o ngu n ti p n c là c ng 3 c a và

c ng 5 c a, có hai c m công trình là c ng Quang Hi n và tr m b m B o S n

+ Lđ p= 70m, cao trình đ nh: +13,2m, chi u cao đ p: Hđ = 8,05m

+ B r ng tràn Bt= 70m, l u l ng l Q1% = 1.692 m3/s, QTK t i = 28,92 m3/s + M c n c l thi t k : Zt.l u= +19,59 m, Zh l u= +18,48 m

+ C ng 5 c a (c ng c xây d ng t n m 1907): Kích th c c ng BxH= (0,95x1,09)m,

l u l ng thi t k QTK= 6,5 m3/s

+ C ng 3 c a: Kích th c BxH= 3c a x(2,2x3,1)m, l u l ng thi t k QTK=30m3/s + C ng x cát b ng đá xây c n m bên b trái đ p tràn: Cao trình đáy c ng: +6,0m, cao trình đ nh: +7,5 m, kích th c c ng: 2x(1,0x1,50) m

- Khu đ u m i Quang Hi n:

Khu đ u m i Quang Hi n bao g m đ p tràn Quang Hi n, c ng Quang Hi n Gi a,

c ng Quang Hi n ông, c ng Quang Hi n Tây

+ p tràn Quang Hi n: T i K6+350 kênh Chính, chi u dài L= 70m, cao trình đ nh tràn= +12,75m, x n c ra sông Th ng khi m c n c kênh chính v t quá 12,75m

+ C ng Quang Hi n Gi a (c ng c xây d ng t n m 1907 l y n c vào kênh Gi a): Kích th c c ng BxH= 5 c a x(0,9x2,0)m, l u l ng thi t k QTK= 6,3 m3/s

+ C ng Quang Hi n ông (c ng xây d ng sau khi có h C m S n b sung thêm n c vào kênh Gi a): Kích th c BxH= 2 c a x(2x2,5)m, l u l ng thi t k QTK=11,5m3/s

+ C ng Quang Hi n Tây (c ng xây d ng sau khi có h C m S n l y n c vào kênh Tây): Kích th c c ng BxH= 1 c a x(2x1,7)m, l u l ng thi t k QTK= 2,81 m3/s

b Vùng l y n c tr c ti p t sông Th ng - sông L c Nam b ng các công trình

máy x 1.000 m3/h Tr m b m có nhi m v t i cho 499 ha và tiêu cho 1.784 ha; ti p

n c cho ph n cu i tuy n kênh Gi a trong quá trình v n hành tuy có đ c đ u t s a

ch a song th i gian s d ng g n 40 n m máy móc thi t b c nát th ng xuyên b

h ng hóc, hi u qu ho t đ ng th p Kênh t i chính dài 2,7 km đã kiên c hoá

- Tr m b m C m Lý (xã C m Lý - L c Nam): Xây d ng n m 1984 v i quy mô là

3máy x 1.000m3/h l y n c sông L c Nam Nhi m v t i là 1.016ha, có 3 tuy n kênh

t i chính dài 9,0km đã kiên c hoá đ c 3,3 km, còn 5,7 km kênh đ t

Ngoài ra còn có m t s tr m b m t i nh : Tr m b m Xuân H ng I+II, L c Gi n, Tân

Ti n, Mi u C , Ch Xa, C m Lý, Nghè La, i Ngô… và 201 tr m b m nh c c b t i

h tr ph n di n tích cu i các tuy n kênh c a h th ng C u S n - C m S n hi n đã và đang b h h ng xu ng c p

Hi n t i đ p và tràn ph , h th ng kênh m ng đã b h h ng xu ng c p

 H Cây a: Xây d ng n m 1967 t i xã ông Phú huy n L c Nam, c m công trình

m i đ c đ u c i t o nâng c p n m 2001, nhi m v t i cho 350ha các xã ông Phú, Tam Các thông s k thu t:

 H Su i M : Xây d ng n m 2012 t i xã Ngh a Ph ng huy n L c Nam Các thông

s k thu t: Flv= 10 km2, Hđ= 28m, Whi= 2,042.106

m3, nhi m v t i cho 520 ha xã Ngh a Ph ng huy n L c Nam Công trình m i xây d ng nên ho t đ ng t t

Ngoài ra còn có các công trình h ch a nh : H Chùa Ông (xã ông Phú): 185 ha, h

C a C c (xã Huy n S n): 125 ha, h Ba Bãi (xã B o S n): 180 ha, h Khe Ráy ((Ngh a Ph ng): 190 ha, h Khe Cát (xã Tr ng S n): 175 ha, h Khoanh Song (xã

Vô Tranh): 170 ha, h á Cóc (Ngh a Ph ng): 146 ha, h Va (xã ông Phú): 130 ha Còn l i 105 h ch a nh có dung tích ch a 0,350.106

m3 tr lên có di n tích t i t 25

ha tr lên và các h đ p nh có dung tích 0,04.106

m3 có di n tích t i t 1ha tr lên, các công trình này n m r i rác kh p trên đ a bàn các huy n hi n đang b h h ng,

xu ng c p

d Vùng t i l y n c t kênh Phân m

Ngoài ra còn vùng t i l y n c th i t nhà máy đ m Hà B c v i nhi m v t i thi t

k cho 1.724 ha lúa, màu, hi n t i t i 745 ha khu v c ph ng Th X ng - thành ph

B c Giang

B ng 1-2 Hi n tr ng t i c a công trình th y l i vùng C u S n- C m S n

TT Lo i công trình

S công trình

- Lúa v đông xuân: m b o t i ch đ ng đ c 16.136 ha, còn l i di n tích t i lúa

b p bênh không ch đ ng t i tiêu là 923 ha

- Lúa v mùa: m b o t i ch đ ng đ c 16.783 ha, còn l i di n tích t i lúa b p bênh không ch đ ng t i tiêu là 584 ha

- Cây màu đ m b o t i đ c 2.215 ha v đông xuân, 2.556 ha v mùa, 9.357 ha cây

v đông và 1.380 ha cây n qu , di n tích t i b p bênh kho ng 1.700 ha Ngoài ra còn

k t h p c p n c cho 265 ha nuôi tr ng th y s n

N ng l c t i ch đ ng c a các công trình: Lúa v đông xuân đ t 69,95%, lúa v mùa

đ t 72,76% so v i di n tích đ t canh tác lúa

1.1.2.2 u đi m và nh ng t n t i c a các công trình trên h th ng

a) u đi m c a các công trình trên h th ng C u S n - C m S n

- Nhìn chung các công trình hi n có đã đ c b trí m t cách h p lý đ ti n cho vi c tu

b , xây d ng, qu n lý nh m đáp ng nhu c u t i cho t ng vùng

- Các công trình trong h th ng đ c thi t k t i theo nhi m v c a t ng công trình

đ ng th i b tr cho nhau đ t o ngu n ti p n c h p lý khi ngu n n c đ n b thi u

- Ph n l n di n tích canh tác đã đ c t i nh các công trình hi n có Nh ng di n tích còn l i không n m trong s ph trách t i c a các công trình trên thì c ng đ c t i

nh n c tr i

- H th ng kênh m ng đã đ c kiên c hoá t o đi u ki n m r ng cho vi c gieo

tr ng, thâm canh, t ng v , t ng n ng su t cây tr ng

- Các công trình k t h p c p n c sinh ho t, nuôi tr ng th y s n góp ph n n đ nh và nâng cao đ i s ng c a đ ng bào các dân t c trong vùng

b) Nh ng v n đ còn t n t i c a các công trình trên h th ng C u S n - C m S n

Có hai y u t t n t i ch y u là: - Công trình

- Qu n lý và khai thác công trình th y l i +) V công trình:

u m i: Công trình đ u m i b xu ng c p, nhi u công trình do dân t làm ch t n t i

đ c trong m t mùa v và ph i làm l i sau m i mùa l

a s các công trình không đ c đ u t , tu b th ng xuyên, ph n l n đã xu ng c p

tr m tr ng, nh t là các công trình đ c giao cho đ a ph ng qu n lý

a s các công trình đ u đã có th i gian dài v n hành, nhi u công trình b xu ng c p Các tr m b m (b m đi n, b m d u) thì nhà tr m, thi t b máy móc b h ng hóc, ho c chi phí v n hành quá l n không mang l i hi u qu kinh t

Công trình h ch a: Tình tr ng l n chi m lòng h do dân t ý canh tác và đ nh c làm

nh h ng t i vi c tr n c v mùa l đ t i cho mùa ki t

Công trình đ u m i b h ng hóc c ng l y n c th ng hay b rò r , d n đ n tình tr ng

m t n c, nh h ng r t l n đ n kh n ng ph c v t i c a các công trình này

Kênh m ng: H th ng kênh m ng ph n l n là kênh đ t, s d ng lâu ngày nên đ u

b s t l m nh, không b o đ m m t c t thi t k d n đ n n ng l c t i kém th t thoát

n c l n

Trong nh ng n m qua th c hi n ch ng trình kiên c hoá kênh m ng, theo ch

tr ng nhà n c và nhân dân cùng làm, đã kiên c đ c hàng nghìn cây s kênh

m ng các lo i Góp ph n nâng cao rõ r t n ng l c t i c a các công trình thu l i Tuy nhiên trong th i gian t i c n ti p t c đ u t h n n a thì m i mang l i hi u qu cao

+) V qu n lý khai thác các công trình thu l i

H th ng C u S n C m S n do nhà n c qu n lý thông qua công ty khai thác công trình thu nông C u S n

Công ty khai thác công trình thu nông c a t nh tr c ti p qu n lý h th ng thông qua các tr m thu nông c p huy n

Các tr m thu nông, phòng nông nghi p và PTNT các huy n tr c ti p qu n lý v hành chính Nhà n c đ i v i các công trình thu l i trong đ a bàn

Công trình nh đ c giao cho đ a ph ng tr c ti p qu n lý, khai thác i u này d n

đ n tình tr ng các công trình không có ngu n v n duy tu th ng xuyên Vì v y đa s

các công trình nh t là các công trình vùng mi n núi b xu ng c p nhanh, nhi u công trình b m t kh n ng ph c v t i ho c dân t thay đ i m c đích s d ng (nh : nuôi

cá, l n chi m lòng h )

Nh v y các công trình đã xây d ng qua nhi u th i k , nhi u giai đo n khác nhau t i nay m t s công trình đã xu ng c p nghiêm tr ng và h h i n ng, tuy hàng n m đã

đ c tu s a nâng c p k c đ u m i l n kênh m ng, m t s công trình tr c đây thi t

k v i h s t i nh nay không còn phù h p M t khác do vi c qu n lý khai thác ch a

đ m b o đúng quy trình, quy ph m b i v y hàng n m h n v n x y ra t p trung vùng

- Phía B c giáp t nh L ng S n

- Phía ông giáp huy n L c Ng n t nh B c Giang

- Phía Tây giáp huy n Hi p Hòa và thành ph B c Giang t nh B c Giang

- Phía Nam giáp huy n L c Nam t nh B c Giang

H i Phòng, H Long, Thái Nguyên, là đi m trung chuy n gi a th đô Hà N i v i khu

c a kh u L ng S n M t khác trên đ a bàn t nh có các tuy n đ ng qu c l 1A, 31, 37,

279, tuy n đ ng s t Hà N i - ng ng, Kép - H Long, Kép - L u Xá ch y qua và

h th ng đ ng thu khá thu n l i t o đi u ki n cho vi c giao l u phát tri n kinh t -

xã h i gi a t nh v i vùng đ ng b ng sông H ng và khu v c c a kh u phía B c, ông

Có th chia l u v c thành hai d ng đ a hình: a hình mi n núi, đ a hình vùng trung du

và đ ng b ng

a hình mi n núi: Là vùng phía B c và phía ông vùng nghiên c u thu c th ng ngu n c a sông Th ng ây là vùng có đ a hình ph c t p b chia c t b i các đ i núi khe l ch t o thành nh ng thung l ng h p vì v y đây có r t ít nh ng cánh đ ng canh tác l n

a hình vùng trung du và đ ng b ng là vùng h du đ p C u S n thu c đ a bàn các huy n L ng Giang, Yên D ng và Thành ph B c Giang Cao đ ru ng đ t canh tác trung bình t +10,0 ÷ +20,0m, gi m d n xu ng +2,0 ÷ +3,0m t p trung thành nh ng vùng ru ng đ t canh tác l n khá b ng ph ng, tuy nhiên xét c th cho t ng khu v c thì cao đ th ng cao, th p không đ u nên đã gây khó kh n cho vi c xây d ng các công trình c p n c t i

V i đ c đi m đ a hình đa d ng (c đ ng b ng, trung du và mi n núi) là thu n l i đ phát tri n n n nông nghi p đa d ng sinh h c, v i nhi u cây tr ng v t nuôi có giá tr kinh t , đáp ng đ c nhu c u đa d ng c a th tr ng

1.2.3 c đi m th nh ng, đ a ch t

1.2.3.1 c đi m th nh ng

Theo Báo cáo thuy t minh và b n đ th nh ng t l 1/100.000 t nh B c Giang -

Vi n Quy ho ch và Thi t k nông nghi p xây d ng Trên đ a bàn vùng nghiên c u có các lo i đ t chính nh sau:

+) Vùng đ ng b ng

G m các lo i đ t:

Phù sa đ c b i t hàng n m, ch y u đ c phân b đ t bãi ven sông

t phù sa không đ c b i t hàng n m có màu t i, trung tính, ít chua, glây nh ho c không glây đ c phân b h u h t trong vùng

Các lo i đ t này r t phù h p cho tr ng cây l ng th c, cây n qu , cây công nghi p

+) Vùng đ i núi

Ch y u là đ t b i t s n đ i trên n n sa th ch nh đ t đ trên núi đá vôi, đá bi n

H Vôn các b c Eifêli, Givêti đá vôi, di p th ch sét sa th ch

H Ôcdovi al rôlit và sa th ch, đôi khi d ng d i đá vôi

V i các đ c đi m đ a ch t vùng mi n núi th ng thu n l i cho vi c xây d ng công trình thu l i

1.3 c đi m khí t ng – th y v n

1.3.1 c đi m khí t ng khí h u

1.3.1.1 L i tr m quan tr c khí t ng

Sau khi hoà bình đ c l p l i (1954) Mi n B c thì m ng l i tr m khí t ng, đo

m a m i đ c tái thi t và m r ng Th i k phát tri n đ nh đi m là t n m 1960 tr l i đây, tính đ n nay đã có h n 50 n m tài li u liên t c t i nh ng tr m c b n Trên đ a bàn t nh B c Giang có m t m ng l i tr m khí t ng và đo m a khá dày, các huy n

đ u có tr m đo m a Ch riêng vùng h th ng th y l i C u S n-C m S n có 5 tr m đo khí t ng đang ho t đ ng Các tr m này đ u thu c s qu n lý c a trung tâm T li u Khí t ng Th y v n qu c gia S li u nghiên c u tính toán cho vùng nghiên c u t nh

L ng m a phân b trên đ a bàn vùng nghiên c u thu c lo i trung bình nh ng không

đ ng đ u theo không gian, bi n đ i t 1.162 - 1.378 mm theo các ti u vùng quy ho ch

Toàn vùng có l ng m a trung bình nhi u n m (X0) vào kho ng 1.270 mm/n m và

)

- Phân b l ng m a theo th i gian:

L ng m a t i vùng nghiên c u phân b không đ u theo th i gian Qua th ng kê th y

r ng l ng m a trong t nh phân b không đ u và đ c chia thành 2 mùa rõ r t: Mùa

m a và mùa khô Mùa m a th ng b t đ u t tháng V - IX, tuy nhiên c ng có n m

m a s m ho c m a mu n L ng m a mùa m a chi m kho ng 74,6 - 81,2% t ng

l ng m a n m Mùa khô t tháng X đ n tháng IV n m sau, l ng m a chi m kho ng 18,8 - 25,4% t ng l ng m a n m Trong mùa này th ng là m a phùn, l ng m a

M a l n là nguyên nhân sinh ra l l t sông ngòi và xói mòn trên l u v c làm nh

h ng không nh đ n cu c s ng, s n xu t và giao thông M a l n th ng do tác

đ ng c a bão, Áp th p nhi t đ i hay h i t nhi t đ i gây ra

L ng m a trung bình n m t i các tr m có xu h ng gi m trên toàn vùng nghiên c u

M c gi m giai đo n 2000 đ n 2011 so v i giai đo n 1980-1999 t i tr m B c Giang

gi m 13,1%, t i T i tr m L c Nam có xu h ng gi m

+ L ng m a trung bình mùa khô: T i t t c các tr m đ u gi m trên toàn vùng nghiên

c u M c gi m giai đo n 2000 đ n 2011 so v i giai đo n 1980-1999 t i tr m B c Giang gi m 21,2%, tr m L c Nam là 21,2%

+ L ng m a trung bình mùa m a: M c gi m giai đo n 2000 đ n 2011 so v i giai

đo n 1980-1999 t i tr m B c Giang gi m 10,4%, tr m L c Nam là 1,4%

0 400 800 1200 1600 2000

0 100 200 300 400 500 600 700

800 1000 1200 1400 1600 1800 2000

Do nh h ng m nh m c a gió mùa c c đ i đã phân chia ch đ nhi t trong l u v c thành hai mùa nóng và l nh rõ r t và hình thành nên chu k n i ti p nhau

Mùa nóng t tháng V đ n tháng IX, nhi t đ không khí trung bình các tháng này bi n đ i

t 22,7÷23,4o

C tu t ng tháng, t ng n i Tháng nóng nh t là tháng VII trong n m, nhi t

đ không khí trung bình tháng h u h t các đi m đo đ t t i 28,2 ÷ 28,9o

Th p nh t tuy t đ i 3,4 5,1 5,9 12,2 16,1 20,7 22,4 21,6 17,2 10,3 6,7 2,8 2,8

- X u th bi n đ i nhi t đ do tác đ ng c a bi n đ i khí h u:

Nhi t đ trung bình n m t i các tr m thu c vùng nghiên c u cho th y có xu h ng

t ng M c t ng gi a giai đo n 2000-2011 so v i giai đo n 1980-1999 t i tr m B c Giang t ng kho ng 0,4o

C

22 23 24 25 26

Hình 1-6 Bi n trình và xu th nhi t đ không khí trung bình n m

3 m

Theo s li u th ng kê và tính toán v đ m t ng đ i c a không khí các tr m quan

tr c trên l u v c cho th y s t ng ph n gi a hai mùa m t và khô h n trong n m khá rõ r t Trong th i k mùa m a t tháng VII đ n tháng IX đ m t ng đ i c a không khí cao (84 ÷ 86%) Trong mùa khô t tháng XI đ n tháng III n m sau do sinh

ho t c a không khí l nh khô l c đ a t ph ng B c tràn xu ng nên đ m c a không khí gi m đi, đ c bi t trong các tháng XI, XII, I nhi u n i đ m xu ng th p d i 80%

S thi u h t đ m trong không khí trong mùa khô làm t ng thêm s b c h i và làm cho t ng thêm s khô h n và thi u n c c a cây tr ng

i l ng b c h i đo theo ng Piche t i các tr m khí t ng ph thu c vào r t nhi u y u

t nh : Nhi t đ , đ m, s gi n ng, t c đ gió Tuy nhiên đ i l ng này ít bi n đ i trên toàn t nh T ng l ng b c h i trong n m t 986÷1.015mm L ng b c h i bi n đ i theo tháng, t cao nh t vào tháng VII đ n th p nh t vào tháng II Theo không gian,

l ng b c h i c ng gi m d n t vùng đ ng b ng chuy n sang mi n núi cao

H u h t các đi m quan tr c trong t nh k c đ ng b ng t c đ gió t i đa ch t i trên 30 m/s

H ng gió ch đ o trong n m đ c phân chia theo 2 mùa: mùa Hè theo h ng ông - Nam, t tháng 4-10, t c đ gió trung bình 2m/s; mùa ông theo h ng ông - B c, t tháng XI - III n m sau, t c đ gió trung bình 1,9m/s T c đ gió l n nh t đ t 28m/s,

1.3.2.1 Sông Th ng

Sông Th ng là ph l u c p I c a sông C u, b t ngu n t dãy núi Na Pa Ph c (106043’30”- 21046’00”) cao 600 m thu c t nh L ng S n Dòng chính sông Th ng có chi u dài 157km, di n tích l u v c 3.650 km2

Th ng ngu n đ n Chi L ng sông h p cao trung bình l u v c 276m, sông th ng,

h s u n khúc 1,2 B h u núi đá ch y sát b dài kho ng 14-15km, đ d c đáy sông 30%o

Trung l u t Chi L ng v B H thung l ng sông m r ng d n (30km), đ d c đáy sông h còn 2,3 - 0,83%o, núi đá ch y xa b và có các ph l u l n gia nh p nh sông Hoá (385 km2), sông Trung (1.270 km2) V mùa c n trên đo n sông này còn sâu t i 5-

6 m (do có đ p C u S n)

H l u t B H đ xu ng, lòng sông r ng trung bình t 70-120m, đ d c đáysông

gi m còn 0,01 %o sâu v mùa c n còn 5-6 m, tàu thuy n đi l i d dàng

1.3.2.2 Sông L c Nam

Sông L c Nam là ph l u c p II c a sông C u, chi u dài 175km, di n tích l u v c 3.070 km2, sông b t ngu n t núi Kham San Chom (1070

01’30” - 21037’50”) có đ cao 400 m, ch y t ình L p theo h ng ông B c - Tây Nam r i nh p l u vào sông

Th ng t i Ph ng Nh n (1060

18’60”- 21011’30”), cách c a sông Th ng 9,5km Phía B c l u v c là dãy núi B o ài có đ cao t 100-200m, v i các đ nh riêng r 300-400m Phía Nam và ông là các cánh cung ông Tri u cao trung bình 400-500m,

có đ nh Yên T cao 1.063m, Am Vap 1.094 m, Cao Xiêm 1.330m

- Th ng l u sông L c Nam t th ng ngu n v t i Ch sông h p, u n khúc, đ d c đáy sông 75%o Núi ch y áp sát b sông, thác gh nh liên ti p sông ch y theo h ng

B c Nam sau chuy n h ng ông Tây

- Trung l u t Ch v L c Nam dòng sông chuy n h ng ông B c - Tây Nam, thung l ng sông đã m r ng d c đáy sông gi m xu ng còn 0,5-0,2%o Thác gh nh không còn n a sâu trung bình trong mùa c n 3-4 m, tàu thuy n đi l i d dàng

- H l u sông t L c Nam v ngã ba Nh n, h ng ch y tr l i ông B c - Tây Nam, đây v n t c dòng ch y nh k c khi có l T i đây dòng ch y ch u nh h ng c a

th y tri u khá rõ r t sâu v mùa c n lên t i 6m, thuy n bè qua l i thu n ti n

1.3.3 c đi m th y v n dòng ch y

1.3.3.1 M ng l i tr m th y v n

Các tr m đo th y v n trên các sông su i vùng th y l i C u S n- C m S n thu c t nh

B c Giang thu c l u v c các sông nh Th ng và L c Nam đ u thu c s qu n lý c a

T ng c c Khí t ng Th y v n nay thu c B Tài nguyên và Môi tr ng, có ch t l ng tài li u đ m b o Trong s các tr m đã thành l p hi n nay còn duy nh t tr m Ch trên sông L c Nam đo đ các y u t th y v n nh l u l ng, m c n c và bùn cát… các

Ngu n n c trong sông ch y u là do l ng m a hàng n m cung c p B i v y cùng

v i di n bi n l ng m a hàng tháng trong n m thì m c n c sông c ng thay đ i theo

T tháng IV khi l ng m a b t đ u t ng lên thì m c n c trong sông c ng đ ng th i

t ng lên mà đ nh cao th ng đ t giá tr c c đ i vào các tháng VII và tháng VIII trong

n m r i l i ti p t c gi m d n và đ t giá tr c c ti u vào kho ng các tháng II ho c tháng III trong n m sau

Qua th ng kê m c n c trung bình nhi u n m t i các tr m đo trên sông cho th y c ng

có nhi u thay đ i N m có m c n c cao có th g p 2 đ n 3 l n n m có m c n c

th p nh ng l u v c nh thì m c n c thay đ i nhi u h n so v i l u v c l n

T s li u th c đo cho th y mùa n c cao trên toàn vùng có th tính t tháng (VI÷X)

và mùa n c th p t (XI÷V) n m sau đây nh n th y r ng tháng X tuy m c n c trong sông còn cao h n giá tr bình quân tháng trong n m nh ng dòng ch y thì đã

gi m xu ng d i m c bình quân tháng Vì th th i gian m c n c l duy trì dài h n

th i gian dòng ch y là m t tháng i u này đ c gi i thích là m c n c cao là do đê

đi u h du làm n c rút ch m, v th c ch t dòng ch y đã gi m

V biên đ m c n c trong n m gi a các tháng mùa l và mùa c n tu thu c vào v trí trên sông th ng ngu n t vài ch c cm t i trên d i 1 m Còn h l u biên đ này

có th l n t i vài mét Vì v y v mùa l m c n c ngoài sông th ng cao h n trong

n i đ ng, còn mùa ki t thì ng c l i i u đó d n t i các thiên tai úng l t và h n hán hàng n m

B ng 1-14 c tr ng m c n c t i các tr m th y v n thu c vùng nghiên c u

n v : m

L c Nam L c Nam 1962-2011 1,70 8,04 23/VII/1986 -0,20 8/III/2011

m t qua đó c ng không l n Tình hình đi u tra khai thác ngu n n c ng m còn g p nhi u khó kh n M t khác ngu n n c m t l i phân b không đ u theo không gian và

th i gian M t n m có hai mùa n c, mùa n c l n t tháng 5-10, mùa n c c n t tháng 11 đ n tháng 4 n m sau