Nghiên cứu ảnh hưởng của biến đổi khí hậu và đô thị hóa đến khả năng tiêu thoát nước của vùng tây nam cửu an thuộc hệ thống thủy lợi bắc hưng hải

Các nguyên nhân gây úng ng p..... Dòng ch y vào kênh Inflow ...

L I C M N

Sau m t th i gian nghiên c u, đ n nay lu n v n th c s v i đ tài: “Nghiên c u

nh h ng c a bi n đ i khí h u và đô th hóa đ n kh n ng tiêu thoát n c c a vùng Tây Nam C u An thu c h th ng th y l i B c H ng H i” đã đ c hoàn thành

t i Tr ng i h c Th y l i v i s n l c c a b n thân và s giúp đ , ch b o, h ng

d n nhi t tình c a các th y giáo, cô giáo, c a các đ ng nghi p và b n bè Tác gi xin

chân thành c m n các th y, cô giáo Tr ng i h c Th y l i đã truy n đ t ki n th c,

ph ng pháp nghiên c u trong quá trình h c t p, công tác Tác gi xin bày t lòng bi t

n sâu s c t i TS Nguy n c H u và TS Lê V n Chín, ng i h ng d n khoa h c

tr c ti p đã t n tình h ng d n tác gi hoàn thành lu n v n này Xin chân thành c m n: Ban giám hi u, các th y cô giáo trong Khoa K thu t Tài nguyên n c, các th y

giáo cô giáo các b môn – Tr ng i h c Th y l i

Cu i cùng, tác gi xin c m t t m lòng c a nh ng ng i thân trong gia đình,

b n bè, đ ng nghi p đã tin t ng đ ng viên và giúp đ tác gi trong su t quá trình h c

t p và hoàn thành lu n v n này Quá trình làm lu n v n đã giúp tác gi h th ng l i

ki n th c đã đ c h c và đ ng th i bi t cách áp d ng lý thuy t vào th c t , phát tri n

các k n ng trong vi c nghiên c u khoa h c ng d ng ây là lu n v n có s d ng tài

li u th c t công trình th y l i và v n d ng t ng h p các ki n th c đã h c M c dù đã

c g ng nh ng trong lu n v n, tác gi v n ch a th gi i quy t h t các tr ng h p có

th x y ra, gi i h n nghiên c u còn h n h p Bên c nh đó trong quá trình tính toán và

l a ch n ph ng án thi t k , do còn h n ch v ki n th c và hi u bi t th c t nên trong

lu n v n này không tránh kh i nh ng sai sót Do đó, tác gi kính mong nh n đ c s

thông c m, ch b o, góp ý chân tình c a các th y cô giáo, giúp cho lu n v n đ c hoàn

chnh h n T đó ki n th c chuyên môn c ng đ c hoàn thi n và nâng cao Xin chân

thành c m n!

Hà N i, ngày 27 tháng 05 n m 2016

Tác gi

Tr ng V n C ng

L I CAM OAN

H c viên cao h c: 22Q21

Tên đ tài lu n v n: “Nghiên c u nh h ng c a bi n đ i khí h u và đô th hóa đ n kh n ng tiêu thoát n c c a vùng Tây Nam C u An thu c h th ng

Tác gi xin cam đoan đ tài lu n v n đ c làm d a trên s li u, t li u thu th p

đ c t ngu n th c t …đ tính toán ra các k t qu , t đó mô ph ng đánh giá đ a ra

nh n xét Tác gi không sao chép b t k m t lu n v n ho c m t đ tài nghiên c u nào

tr c đó

Hà n i, ngày 25 tháng 06 n m 2016

Tác gi

Tr ng V n C ng

M C L C

M U 1

1 Tính c p thi t c a đ tài 1

1 T ng quan v B KH và tác đ ng đ n h th ng tiêu n c 1

2 Gi i thi u h th ng tiêu vùng Tây Nam C u An 2

2 M c đích và ph m vi nghiên c u 3

1 M c đích nghiên c u 3

2 Ph m vi nghiên c u 3

3 Cách ti p c n và ph ng pháp nghiên c u 3

1 Cách ti p c n 3

2 Ph ng pháp nghiên c u 3

4 K t qu d ki n đ t đ c 3

5 C u trúc c a lu n v n 4

CH NG I - T NG QUAN V B KH VÀ TÁC NG C A B KH N H TH NG TIÊU VÙNG TÂY NAM C U AN 5

1.1 B KH Vi t nam 5

1.1.1 K ch b n bi n đ i khí h u 5

1.1.2 S thay đ i c a nhi t đ 7

1.1.3 S thay đ i c a l ng m a 7

1.1.4 V n c bi n dâng 9

1.1.5 V xoáy thu n nhi t đ i (bão và áp th p nhi t đ i) 10

1.2 Nh n d ng tác đ ng c a B KH đ n tiêu n c 11

1.3 T ng quan các nghiên c u v tác đ ng c a B KH đ n nhu c u tiêu n c 12

1.4 i u ki n t nhiên và kinh t xã h i c a vùng nghiên c u 14

1.4.1 V trí đ a lý 14

1.4.2 a hình, đ a m o 15

1.4.3 c đi m đ a ch t 15

1.4.4 t đai th nh ng 15

1.5 i u ki n khí t ng th y v n 16

1.5.1 c đi m khí h u 16

1.5.2 M ng l i tr m khí t ng và đo m a 16

1.5.3 Nhi t đ 18

1.5.4 m 18

1.5.5 B c h i 18

1.5.6 N ng 18

1.5.7 Gió, bão 18

1.5.8 M a 19

1.5.9 M ng l i sông ngòi 19

1.5.10 M ng l i tr m thu v n 20

1.6 i u ki n kinh t xã h i 21

1.6.1 T ch c hành chính 21

1.6.2 Dân c 21

1.6.3 Quá trình phát tri n kinh t 22

1.6.3.1 Hi n tr ng phát tri n nông nghi p 22

1.6.3.2 Hi n tr ng ngành th y s n 23

1.6.3.3 Kinh t công nghi p và ti u th công nghi p 23

1.6.3.4 Kinh t làng ngh 25

1.7 Ph ng h ng phát tri n kinh t , xã h i trong vùng 25

1.7.1 M c tiêu v kinh t 25

1.7.2 M c tiêu v nông nghi p 26

1.7.3 Xây d ng nông thôn m i 27

1.8 Hi n tr ng h th ng tiêu n c trong vùng 27

1.9 Các nguyên nhân gây úng ng p 29

1.10 K t lu n ch ng 1 30

CH NG II - ÁNH GIÁ NH H NG C A B KH VÀ Ô TH HÓA N NHU C U TIÊU C A VÙNG TÂY NAM C U AN 31

2.1 Ph ng pháp đánh giá 31

2.2 Xác đ nh mô hình m a tiêu th i k (1980-1999) 31

2.2.1 Tài li u tính toán 31

2.2.2 Ph ng pháp tính toán 31

2.2.3 Ch n mô hình m a thi t k 33

2.2.3.1 Khái ni m v mô hình m a tiêu thi t k 33

2.2.3.2 Ch n mô hình m a tiêu thi t k 33

2.2.3.3 Xác đ nh l ng m a 5 ngày l n nh t ng v i t n s t (p =10%) 34

2.2.3.4 Ch n mô hình m a đi n hình 35

2.3 Xác đ nh mô hình m a tiêu th i k t ng lai 2030 và 2050 39

2.3.1 Xác đ nh t ng quan l ng m a th i k n n 39

2.3.2 Xác đ nh m a 5 ngày l n nh t ng v i t n su t thi t k giai đo n 2030 41

2.3.3 Xác đ nh m a 5 ngày l n nh t ng v i t n su t thi t k giai đo n 2050 42

2.4 Tính toán h s tiêu cho các vùng v i các th i k khác nhau 44

2.4.1 N i dung tính toán 44

2.4.2 Ph ng pháp xác đ nh h s tiêu 44

2.4.2.1 Tiêu cho các đ i t ng không ph i là lúa n c 45

2.4.2.2 Xác đ nh h s tiêu n c cho lúa 46

2.4.2.3 Tính toán h s tiêu cho h th ng th y l i 48

2.4.3 Xác đ nh h s tiêu cho vùng tiêu qua các th i k 49

2.4.3.1 Xác đ nh h s tiêu cho ru ng lúa 49

2.4.3.2 Tính toán h s tiêu cho các đ i t ng không ph i là lúa 50

2.4.4 Nghiên c u nh h ng c a quy ho ch s d ng đ t đ n h s tiêu c a vùng Tây Nam C u An 51

2.4.5 Nghiên c u nh h ng c a Bi n đ i khí h u đ n h s tiêu c a vùng Tây Nam C u An 57

2.4.6 Xác đ nh h s tiêu cho t ng ti u vùng theo quy ho ch s d ng đ t đ n n m 2030 63

2.4.7 Xác đ nh h s tiêu cho t ng ti u vùng theo quy ho ch s d ng đ t đ n n m 2050 65

2.5 L u l ng ch y vào kênh chính 67

2.6 K t lu n ch ng 2 68

CH NG III MÔ PH NG VÀ XU T GI I PHÁP C I T O, NÂNG C P H TH NG TIÊU 69

3.1 S d ng mô hình tính toán th y v n – th y l c MIKE 11 mô ph ng h th ng tiêu 69

3.1.1 Ch n mô hình mô ph ng dòng ch y 69

3.1.2 Gi i thi u s l c v mô hình MIKE 11 69

3.1.3 Ph ng pháp tính toán c a mô hình 70

3.1.4 Nh p s li u 77

3.1.4.1 S li u đ a hình 77

3.1.4.2 Dòng ch y vào kênh (Inflow) 79

3.1.4.3 Biên m c n c 80

3.1.4.4 Ph ng pháp tính toán 82

3.1.5 Ch y mô hình mô ph ng h th ng kênh hi n tr ng th i k 2030 và 2050 82

3.1.5.1 Tr ng h p n m 2030 82

3.1.5.2 Tr ng h p n m 2050 86

3.1.6 Phân tích k t qu 90

3.2 xu t các ph ng án c i t o, nâng c p h th ng tiêu vùng Tây nam C u an 91

3.3 Mô ph ng h th ng ki m tra ph ng án thi t k 92

3.4 Phân tích, đánh giá kh n ng làm vi c c a h th ng sau ph ng án c i t o, nâng c p 96

3.5 K t lu n ch ng 3 97

K T LU N VÀ KI N NGH 98

1 K t lu n 98

2 Ki n ngh 99

TÀI LI U THAM KH O 100

Ti ng Vi t 100

Ti ng Anh 101

DANH M C B NG BI U

B ng 1-1 M c t ng nhi t đ và m c thay đ i l ng m a trong 50 n m qua các vùng

khí h u c a Vi t Nam 8

B ng 1-2 M ng l i tr m khí t ng và đo m a 16

B ng 1- 3: Các đ c tr ng khí h u trung bình tháng tr m H ng Yên (giai đo n 1993-2009) 17

B ng 1- 4 L ng m a trung bình tháng t i tr m H ng Yên và các tr m ph c n (giai đo n 1993-2009) 17

B ng 1-5: M ng l i tr m quan tr c th y v n trong t nh và vùng ph c n 20

B ng 1-6: Dân s và m t đ dân s trung bình phân theo đ n v hành chính 21

B ng 1-7: Dân s phân theo gi i tính và khu v c 22

B ng 1-8: Di n tích, s n l ng nuôi tr ng thu s n 23

B ng 1-9: S c s s n xu t công nghi p phân theo ngành kinh t 24

B ng 1- 10 C c u giá tr s n xu t 26

B ng 2- 1 L ng m a trong th i đo n ng n trong n m c a tr m H ng Yên 34

B ng 2-2 K t qu các tham s th ng kê và đ ng t n su t lý lu n 35

B ng 2-3 Phân ph i tr n m a 5 ngày max thi t k t n su t 10% 38

B ng 2-4 L ng m a thi t k 5 ngày max th i k 2030 tr m H ng Yên (mm) 42

B ng 2- 5 L ng m a thi t k 5 ngày max th i k 2050 tr m H ng Yên (mm) 43

B ng 2-6 H s dòng ch y C cho các đ i t ng tiêu n c có m t trong các h th ng th y l i 50

B ng 2-7 Di n tích các lo i đ t l u v c tiêu vùng Tây Nam C u An các th i k 52

B ng 2-8 K t qu tính h s tiêu cho toàn vùng v i tài li u s d ng đ t n m 2014 53

B ng 2-9 K t qu tính h s tiêu cho toàn vùng v i tài li u s d ng đ t n m 2030 54

B ng 2-10 K t qu tính h s tiêu cho toàn vùng v i tài li u s d ng đ t n m 2050 56 B ng 2-11 K t qu tính h s tiêu cho toàn vùng v i m a thi t k n m 2014 58

B ng 2-12 K t qu tính h s tiêu cho toàn vùng v i m a thi t k n m 2030 59

B ng 2-13 K t qu tính h s tiêu cho toàn vùng v i m a thi t k n m 2050 61

B ng 3-1 M c n c trung bình 7 ngày max (m) ng v i t n su t P = 10% t i v trí các c a ra c a khu tiêu Tây Nam C u An 80

B ng 3-2 Thông s thi t k c i t o các đo n sông và kênh tiêu vùng Tây Nam C u An 92

DANH M C HÌNH V

Hình 1-1: Xu th bi n đ i l ng m a 5 ngày l n nh t n m t i tr m Láng 8

Hình 1-2: Di n bi n c a s c n xoáy thu n nhi t đ i ho t đ ng Bi n ông, nh h ng và đ b vào đ t li n Vi t Nam trong 50 n m qua 10

Hình 1-3: B n đ v trí h th ng tiêu vùng Tây Nam C u An 14

Hình 2- 1: ng t n su t l ng m a 5 ngày max tr m H ng Yên th i k (1980 - 1999) 37

Hình 2-2: Bi u đ phân ph i m a tiêu thi t k 5 ngày max t n su t P = 10% th i k (1980 – 1999) 38

Hình 2-3: Bi u đ quan h gi a l ng m a n m và l ng m a 5 ngày max giai đo n n n (1980-1999) tr m H ng Yên 40

Hình 2-5: Bi u đ phân ph i m a tiêu thi t k 5 ngày max th i k 2030 ng v i t n su t P10% 42

Hình 2-6: Bi u đ m a tiêu thi t k 5 ngày max th i k 2050 ng v i t n su t P10%44 Hình 2-7: S đ tính toán tiêu n c m t ru ng b ng đ p tràn, ch đ ch y t do 47

Hình 2-8: S đ tính toán tiêu n c m t ru ng b ng đ p tràn, ch đ ch y ng p 48

Hình 2-9: B n đ phân ti u vùng tiêu h th ng tiêu Tây Nam C u An 63

Hình 2-11: Bi u đ h s tiêu đã hi u ch nh cho t ng ti u vùng th i k 2030 65

Hình 2-12: Bi u đ h s tiêu đã hi u ch nh cho t ng ti u vùng th i k 2050 67

Hình 3- 1: S đ mô ph ng h th ng tiêu Tây Nam C u An trên MIKE 11 77

Hình 3- 2: S đ v trí các nút nh p biên h th ng tiêu Tây Nam C u An 78

Hình 3-3: S li u nh p m t c t kênh đ i di n 79

Hình 3-4: Nh p các biên l u l ng vào nút 80

Hình 3-5: Nh p s li u các biên m c n c ng v i t n su t thi t k P = 10% 81

Hình 3-6: S đ xu t k t qu m t c t d c và m t c t ngang trên các đo n kênh 82

Hình 3-7: Hình nh tràn b c a đo n sông An T o t i th i đi m m c n c l l n nh t th i k 2030 (v i kênh hi n tr ng) 83

Hình 3-8: Hình nh tràn b c a đo n sông Hòa Bình t i th i đi m m c n c l l n

nh t th i k 2030 (v i kênh hi n tr ng) 83 Hình 3-9: Hình nh tràn b c a đo n sông Ngh a Lý t i th i đi m m c n c l l n

nh t th i k 2030 (v i kênh hi n tr ng) 84 Hình 3-10: Hình nh tràn b c a đo n kênh B n L Ph ng T ng t i th i đi m m c

n c l l n nh t th i k 2030 (v i kênh hi n tr ng) 84 Hình 3-11: Hình nh tràn b c a đo n kênh Bác H t i th i đi m m c n c l l n

nh t th i k 2030 (v i kênh hi n tr ng) 85 Hình 3-12: Hình nh tràn b c a đo n sông Hà Ki u t i th i đi m m c n c l l n

nh t th i k 2030 (v i kênh hi n tr ng) 85 Hình 3-13: Hình nh tràn b c a đo n kênh Ti n Ti n t i th i đi m m c n c l l n

nh t th i k 2030 (v i kênh hi n tr ng) 86 Hình 3-14: Hình nh tràn b c a đo n sông An T o t i th i đi m m c n c l l n

nh t th i k 2050 (v i kênh hi n tr ng) 86 Hình 3-15: Hình nh tràn b c a đo n sông Hòa Bình t i th i đi m m c n c l l n

nh t th i k 2050 (v i kênh hi n tr ng) 87 Hình 3-16: Hình nh tràn b c a đo n sông Ngh a Lý t i th i đi m m c n c l l n

nh t th i k 2050 (v i kênh hi n tr ng) 87 Hình 3-17: Hình nh tràn b c a đo n kênh B n L Ph ng T ng t i th i đi m m c

n c l l n nh t th i k 2050 (v i kênh hi n tr ng) 88 Hình 3-18: Hình nh tràn b c a đo n kênh Bác H t i th i đi m m c n c l l n

nh t th i k 2050 (v i kênh hi n tr ng) 88 Hình 3-19: Hình nh tràn b c a đo n sông Hà Ki u t i th i đi m m c n c l l n

nh t th i k 2050 (v i kênh hi n tr ng) 89 Hình 3-20: Hình nh tràn b c a đo n kênh Ti n Ti n t i th i đi m m c n c l l n

nh t th i k 2050 (v i kênh hi n tr ng) 89 Hình 3-21: Hình nh đo n sông An T o t i th i đi m m c n c l l n nh t th i k

2050 (sau ph ng án c i t o) 93

Hình 3-22: Hình nh đo n kênh Hòa Bình t i th i đi m m c n c l l n nh t th i k

2050 (sau ph ng án c i t o) 93 Hình 3-23: Hình nh đo n sông Ngh a Lý t i th i đi m m c n c l l n nh t th i k

2050 (sau ph ng án c i t o) 94 Hình 3-24: Hình nh đo n kênh B n L Ph ng T ng t i th i đi m m c n c l l n

nh t th i k 2050 (sau ph ng án c i t o) 94 Hình 3-25: Hình nh đo n kênh Bác H t i th i đi m m c n c l l n nh t th i k

2050 (sau ph ng án c i t o) 95 Hình 3-26: Hình nh đo n sông Hà Ki u t i th i đi m m c n c l l n nh t th i k

2050 (sau ph ng án c i t o) 95 Hình 3-27: Hình nh đo n kênh Ti n Ti n t i th i đi m m c n c l l n nh t th i k

2050 (sau ph ng án c i t o) 96

M U

1 Tính c p thi t c a đ tài

1 T ng quan v B KH và tác đ ng đ n h th ng tiêu n c

Trong m y th p k qua, nhân lo i đã và đang tr i qua các bi n đ ng b t th ng

c a khí h u toàn c u Nguyên nhân c a s B KH hi n nay tiêu bi u là s nóng lên toàn c u đã đ c kh ng đ nh là ch y u do ho t đ ng c a con ng i K t th i k ti n công nghi p (kho ng t n m 1750), con ng i đã s d ng ngày càng nhi u n ng

l ng, ch y u t các ngu n nguyên li u hóa th ch (than, d u, khí đ t), qua đó đã th i vào khí quy n ngày càng t ng các ch t khí gây hi u ng nhà kính c a khí quy n, d n

đ n t ng nhi t đ c a Trái đ t Trên b m t Trái đ t, khí quy n và th y quy n không

ng ng nóng lên làm xáo đ ng môi tr ng sinh thái, đã và đang gây ra nhi u h l y v i

đ i s ng loài ng i Theo đó, nhi t đ trung bình trên b m t đ a c u m lên g n 1°C trong vòng 85 n m (t 1920 đ n 2005) và t ng r t nhanh trong kho ng 25 n m nay (t

1980 đ n 2005) Các công trình nghiên c u quy mô toàn c u v hi n t ng này đã

đ c các nhà khoa h c nh ng trung tâm n i ti ng trên th gi i ti n hành t đ u th p

đ ng nhi u nh t b i bi n đ i khí h u, là h u qu t ng nhi t đ làm b m t trái đ t nóng lên do phát th i khí nhà kính

Bi n đ i khí h u (B KH) là v n đ mang tính toàn c u, đ c các n c trên th

gi i quan tâm nghiên c u t nh ng n m 1960 Vi t Nam, v n đ này m i ch th c

s b t đ u đ c nghiên c u vào nh ng n m 1990 Do s bi n đ i c a khí h u toàn c u

d n đ n di n bi n th i ti t ngày càng b t l i, v mùa m a úng di n bi n b t th ng, không theo quy lu t chung gây úng ng p trên di n r ng M c dù đã có m t s nghiên

c u v B KH và tác đ ng c a B KH đ n l nh v c th y l i, tuy nhiên v n đ nghiên

c u tác đ ng c a B KH đ n h th ng tiêu n c c a h th ng có công trình đ u m i

là tr m b m ch a nhi u

2 Gi i thi u h th ng tiêu vùng Tây Nam C u An

H th ng tiêu vùng Tây Nam C u An là m t trong nh ng h th ng tiêu chính

c a h th ng th y l i B c H ng H i có di n tích tiêu là 25.116 ha, thu c đ a ph n t t

c xã, th tr n c a huy n Tiên L , TP H ng Yên, huy n Phù C , 14 xã c a huy n Kim

ng, 2 xã c a huy n Khoái Châu, 2 xã c a huy n Ân Thi H th ng kênh tiêu trong vùng ch y u đ vào kênh tr c chính là kênh Hòa Bình qua các sông nhánh nh : sông

i n Biên, kênh Bác H , sông Ngh a Lý, kênh B n L - Ph ng T ng sau đó thoát ra sông C u An qua các c ng và m t s tr m b m tiêu t i các vùng tr ng tr c ti p ra sông

Trong nh ng n m tr c đây, h th ng tiêu này ch y u đ c tính toán, thi t k

ph c v yêu c u tiêu cho di n tích đ t nông nghi p Tuy nhiên trong th c t , do quá trình phát tri n kinh t - xã h i, đô th hóa và công nghi p hóa c a thành ph H ng Yên và các xã lân c n, nhu c u tiêu đã m r ng cho di n tích trong khu v c dân c và

n c th i công nghi p S thay đ i c c u cây tr ng t lúa sang cây màu, cây công nghi p đ ng th i v i s phát tri n các khu dân c , đô th đã làm t ng h s tiêu thi t k trong vùng Các khu công nghi p và dân c m i hình thành làm thu h p đ t s n xu t nông nghi p, san l p nhi u ao h , đ ng ru ng, làm gi m kh n ng tr n c, chôn n c

c ng d n đ n làm t ng h s tiêu n c V i t ng di n tích t nhiên c a H ng Yên là 92.603ha, trong đó qua 5 n m t 2011-2015 di n tích đ t nông nghi p gi m t 58.663ha xu ng còn 53.446ha, trong khi đó đ t công nghi p t ng lên t ng ng các

n m trên t 8.053ha lên 10.489ha

M t khác, do sau m t th i gian dài ho t đ ng, đ n nay nhi u công trình tiêu trong h th ng đã xu ng c p, kênh b b i l ng, m t c t ngang b thu h p, công trình trên kênh xu ng c p, các công trình tr m b m đ u m i thì máy móc b h h ng, do

đó không th đáp ng đ c yêu c u tiêu n c hi n t i c ng nh t ng lai

Vì v y vi c nghiên c u mô ph ng, đánh giá h th ng d i tác đ ng c a B KH

và đô th hóa, nh m t o các c s khoa h c đ đ xu t các gi i pháp c i t o, nâng c p

h th ng tiêu vùng Tây Nam C u An là h t s c c n thi t và có ý ngh a th c ti n

2 M c đích và ph m vi nghiên c u

1 M c đích nghiên c u

tiêu n c c a h th ng tiêu vùng Tây Nam C u An, t đó đ a ra các gi i pháp c i t o, nâng c p h th ng nh m đáp ng yêu c u tiêu trong t ng lai

- xu t gi i pháp c i t o nâng c p h th ng tiêu vùng Tây Nam C u An

2 Ph m vi nghiên c u

Gi i h n nghiên c u trên vùng tiêu c a h th ng tiêu vùng Tây Nam C u An, thu c h th ng B c H ng H i g m: t t c các xã và th tr n c a huy n Tiên L , TP

H ng Yên, huy n Phù C , 14 xã c a huy n Kim ng, 2 xã c a huy n Khoái Châu và

2 xã c a huyên Ân Thi n m trên đ a bàn hành chính t nh H ng Yên

- Ph ng pháp k th a: Ch n l c các đ tài nghiên c u khác đã có v các m t liên quan t i m c tiêu c a đ tài này đ nghiên c u thêm chính xác tránh trùng l p

- Ph ng pháp phân tích, th ng kê: tính toán xác đ nh mô hình m a thi t k

- Ph ng pháp mô hình mô ph ng: ng d ng mô hình Mike 11 c a an M ch

đ mô ph ng h th ng tiêu n c hi n t i và ki m tra các ph ng án c i t o thi t k

- Xác đ nh đ c mô hình m a thi t k ng v i các th i k trong t ng lai

- ánh giá đ c nh h ng c a B KH và đô th hóa đ n nhu c u tiêu c a h

th ng tiêu vùng Tây Nam C u An

- xu t đ c gi i pháp c i t o nâng c p h th ng tiêu vùng Tây Nam C u

An

- M đ u

vùng Tây Nam C u An

h th ng tiêu vùng Tây Nam C u An

- Ch ng 3: xu t gi i pháp c i t o, nâng c p h th ng tiêu

- K t lu n và ki n ngh

- Tài li u tham kh o

- Ph l c

n m S bi n đ i có th là thay đ i th i ti t bình quân hay thay đ i s phân b các s

ki n th i ti t quanh m t m c trung bình S bi n đ i khí h u có th gi i h n trong m t vùng nh t đ nh hay có th xu t hi n trên toàn a C u Bi n đ i khí h u tr c h t là s nóng lên toàn c u và m c n c bi n dâng, là m t trong nh ng thách th c l n nh t đ i

v i nhân lo i trong th k 21 Thiên tai và các hi n t ng khí h u c c đoan khác đang gia t ng h u h t các n i trên th gi i, nhi t đ và m c n c bi n trung bình toàn c u

ti p t c t ng nhanh ch a t ng có và đang là m i lo ng i c a các qu c gia trên th gi i

Bi n đ i khí h u đang di n ra trên quy mô toàn c u, khu v c và Vi t Nam do các ho t đ ng c a con ng i làm phát th i quá m c khí nhà kính vào b u khí quy n

Bi n đ i khí h u s tác đ ng nghiêm tr ng đ n s n xu t đ i s ng và môi tr ng trên

ph m vi toàn th gi i V n đ bi n đ i khí h u đã, đang và s làm thay đ i toàn di n, sâu s c quá trình phát tri n và an ninh toàn c u nh l ng th c, n c, n ng l ng, các

v n đ v an toàn xã h i, v n hóa ngo i giao và th ng m i B KH s tác đ ng nghiêm tr ng đ n s n xu t, đ i s ng và môi tr ng trên ph m vi toàn th gi i: đ n

2080 s n l ng ng c c có th gi m 2 - 4%, giá s t ng 13 - 45%, t l dân s b nh

h ng c a n n đói chi m 36-50%; m c n c bi n dâng cao gây ng p l t, gây nhi m

m n ngu n n c, nh h ng đ n nông nghi p, và gây r i ro l n đ i v i công nghi p

và các h th ng KT-XH trong t ng lai Các công trình h t ng đ c thi t k theo các tiêu chu n hi n t i s khó an toàn và cung c p đ y đ các d ch v trong t ng lai

Theo đánh giá c a Ngân hàng Th gi i (2007), Vi t Nam là m t trong n m

n c s b nh h ng nghiêm tr ng c a B KH và n c bi n dâng, trong đó vùng

đ ng b ng sông H ng và sông Mê Công b ng p chìm n ng nh t N u m c n c bi n

dâng 1m s có kho ng 10% dân s b nh h ng tr c ti p, t n th t đ i v i GDP kho ng 10% N u n c bi n dâng 3m s có kho ng 25% dân s b nh h ng tr c ti p

và t n th t đ i v i GDP lên t i 25% H u qu c a B KH đ i v i Vi t Nam là nghiêm

tr ng và là m t nguy c hi n h u cho m c tiêu xoá đói gi m nghèo, cho vi c th c hi n các m c tiêu thiên niên k và s phát tri n b n v ng c a đ t n c Các l nh v c, ngành, đ a ph ng d b t n th ng và ch u tác đ ng m nh m nh t c a bi n đ i khí

h u là: tài nguyên n c, nông nghi p và an ninh l ng th c, s c kho ; các vùng đ ng

b ng và d i ven bi n

Vi t Nam xu th bi n đ i nhi t đ và l ng m a là khác nhau so v i các vùng trong 50 n m qua, nhi t đ trung bình n m t ng kho ng 0,5º C trên ph m vi c

n c và l ng m a có xu h ng gi m phía B c và t ng phía Nam lãnh th Nhi t

đ mùa ông thì t ng nhanh h n so v i mùa Hè và nhi t đ vùng sâu trong đât li n

t ng nhanh h n so v i nhi t đ vùng ven bi n và h i đ o L ng m a ngày m t t ng cao

Nh n th c rõ nh h ng c a bi n đ i khí h u, Vi t Nam coi ng phó v i bi n

đ i khí h u là v n đ có ý ngh a s ng còn Nhi u b , ngành, đ a ph ng đã tri n khai các ch ng trình, d án nghiên c u tình hình di n bi n và tác đ ng c a B KH đ n tài nguyên, môi tr ng, s phát tri n KT-XH, đ xu t và b c đ u th c hi n các gi i pháp

ng phó K ch b n bi n đ i khí h u và n c bi n dâng là c n thi t làm c s đ đánh giá m c đ và tác đ ng c a bi n đ i khí h u đ n các l nh v c các ngành và các đ a

ph ng t đó đ ra các gi i pháp ng phó hi u qu v i bi n đ i khí h u Các ph ng pháp và ngu n s li u đ xây d ng k ch b n bi n đ i khí h u n c bi n dâng cho Vi t Nam đ c k th a t các nghiên c u tr c đây và đ c c p nh t đ n n m 2010 Th i

k 1980 - 1999 đ c ch n là th i k c s đ so sánh s thay đ i c a khí h u và n c

bi n dâng

Theo k ch b n bi n đ i khí h u, n c bi n dâng cho Vi t Nam do B Tài Nguyên và Môi tr ng công b , có nhi u k ch b n nh ng k ch b n B2 đ c khuy n ngh s d ng trong th i đi m hi n nay N i dung c a k ch b n B2 đ i v i khu v c

H ng Yên so v i giai đo n 1980 - 1999 nh sau:

a) Nhi t đ (B2): Nhi t đ trung bình n m có th t ng lên so v i trung bình th i

k 1980 - 1999 nh sau: Giai đo n 2030 kho ng 0,5oC; giai đo n 2030 t 1,2-1,4 o

C

b) V l ng m a: L ng m a trung bình n m t ng 1,4% giai đo n đ n n m

2030 và 3,8% giai đo n n m 2030

1.1.2 S thay đ i c a nhi t đ

Trong 50 n m qua, nhi t đ trung bình n m t ng kho ng 0,5o

C trên ph m vi c

n c Nhi t đ tháng I (tháng đ c tr ng cho mùa đông), nhi t đ tháng VII (tháng đ c

tr ng cho mùa hè) và nhi t đ trung bình n m t ng trên ph m vi c n c Nhi t đ mùa đông t ng nhanh h n so v i mùa hè và nhi t đ vùng sâu trong đ t li n t ng nhanh h n so v i nhi t đ vùng ven bi n và h i đ o

Tính trung bình cho c n c, nhi t đ mùa đông n c ta đã t ng lên 1,2o

C trong vòng 50 n m Nhi t đ tháng VII t ng kho ng 0,3-0,5oC trong vòn 50 n m trên

t t c các vùng khí h u c a n c ta Nhi t đ trung bình n m t ng 0,5-0,6o

C trong vòng 50 n m n m Tây B c, ông B c B , ng b ng B c B , B c Trung B , Tây Nguyên và Nam B còn m c t ng nhi t đ trung bình n m Nam Trung B th p h n,

ch vào kho ng 0,3oC trong vòng 50 n m (B ng 1-1) Xu th chung c a nhi t đ là

t ng trên h u h t các khu v c, tuy nhiên, có nh ng khu v c nh thu c vùng ven bi n

gi m c a nhi t đ

Theo k ch b n phát th i th p: n cu i th k 21, nhi t đ trung bình n m t ng

t 1,6 đ n 2,2ºC trên ph n l n di n tích phía B c lãnh th và d i 1,6ºC đ i b ph n

di n tích phía Nam (t à N ng tr vào)

Theo k ch b n phát th i trung bình: n cu i th k 21, nhi t đ trung bình t ng

t 2 đ n 3ºC trên ph n l n di n tích c n c, riêng khu v c t Hà T nh đ n Qu ng Tr

có nhi t đ trung bình t ng nhanh h n so v i nh ng n i khác Nhi t đ th p nh t trung bình t ng t 2,2 đ n 3,0ºC, nhi t đ cao nh t trung bình t ng t 2,0 đ n 3,2ºC S ngày

có nhi t đ cao nh t trên 35ºC t ng t 15 đ n 30 ngày trên ph n l n di n tích c n c

Theo k ch b n phát th i cao: n cu i th k 21, nhi t đ trung bình n m có

m c t ng ph bi n t 2,5 đ n trên 3,7ºC trên h u h t di n tích n c ta

1.1.3 S thay đ i c a l ng m a

L ng m a có xu h ng gi m phía B c và t ng phía Nam n c ta L ng

m a mùa khô (tháng XI-IV) t ng lên chút ít ho c thay đ i không đáng k các vùng

m a (tháng V-X) gi m t 5 đ n h n 10% trên đa ph n di n tích phía B c n c ta và

t ng kho ng 5 đ n 20% các vùng khí h u phía Nam Xu th di n bi n c a l ng m a

n m t ng t nh l ng m a mùa m a, t ng các vùng khí h u phía Nam và gi m các vùng khí h u phía B c Khu v c Nam Trung B có l ng m a mùa khô, mùa m a

Hình 1- 1: Xu th bi n đ i l ng m a 5 ngày l n nh t n m t i tr m Láng

(Ngu n: Vi n QHTL, 2010)

Theo k ch b n phát th i th p: n cu i th k 21, l ng m a n m t ng ph bi n kho ng trên 6%, riêng khu v c Tây Nguyên có m c t ng ít h n, ch vào kho ng d i 2%

Theo k ch b n phát th i trung bình: n cu i th k 21, l ng m a n m t ng trên kh p lãnh th M c t ng ph bi n t 2 đ n 7%, riêng Tây Nguyên, Nam Trung B

t ng ít h n, d i 3% Xu th chung là l ng m a mùa khô gi m và l ng m a mùa

m a t ng L ng m a ngày l n nh t t ng so v i th i k 1980 - 1999 B c B , B c Trung B và gi m Nam Trung B , Tây Nguyên, Nam B Tuy nhiên, các khu v c khác nhau l i có th xu t hi n ngày m a d th ng v i l ng m a g p đôi so v i k

l c hi n nay

Theo k ch b n phát th i cao: L ng m a n m vào cu i th k 21 t ng trên h u

kh p lãnh th n c ta v i m c t ng ph bi n kho ng t 2 đ n 10%, riêng khu v c Tây Nguyên có m c t ng ít h n, kho ng t 1 đ n 4%

1.1.4 V n c bi n dâng

Theo k ch b n phát th i th p (B1): Vào cu i th k 21, m c n c bi n dâng cao

nh t khu v c t Cà Mau đ n Kiên Giang trong kho ng t 54 đ n 72cm; th p nh t khu v c t Móng Cái đ n Hòn D u trong kho ng t 42 đ n 57cm Trung bình toàn

Vi t Nam, m c n c bi n dâng trong kho ng t 49 đ n 64cm

Theo k ch b n phát th i trung bình (B2): Vào cu i th k 21, n c bi n dâng cao nh t khu v c t Cà Mau đ n Kiên Giang trong kho ng t 62 đ n 82cm; th p

nh t khu v c t Móng Cái đ n Hòn D u trong kho ng t 49 đ n 64cm Trung bình toàn Vi t Nam, m c n c bi n dâng trong kho ng t 57 đ n 73cm

Theo k ch b n phát th i cao (A1FI): Vào cu i th k 21, n c bi n dâng cao

nh t khu v c t Cà Mau đ n Kiên Giang trong kho ng t 85 đ n 105cm; th p nh t khu v c t Móng Cái đ n Hòn D u trong kho ng t 66 đ n 85cm Trung bình toàn

Vi t Nam, m c n c bi n dâng trong kho ng t 78 đ n 95cm

C u Long, trên10% di n tích vùng đ ng b ng sông H ng và Qu ng Ninh, trên 2,5%

di n tích thu c các t nh ven bi n mi n Trung và trên 20% di n tích Thành ph H Chí Minh có nguy c b ng p; g n 35% dân s thu c các t nh vùng đ ng b ng sông C u Long, trên 9% dân s vùng đ ng b ng sông H ng và Qu ng Ninh, g n 9% dân s các

t nh ven bi n mi n Trung và kho ng 7% dân s Thành ph H Chí Minh b nh h ng

tr c ti p; trên 4% h th ng đ ng s t, trên 9% h th ng qu c l và kho ng 12% h

th ng t nh l c a Vi t Nam s b nh h ng

1.1.5 V xoáy thu n nhi t đ i (bão và áp th p nhi t đ i)

Trung bình hàng n m có kho ng 12 c n bão và áp th p nhi t đ i ho t đ ng trên

Bi n ông, trong đó kho ng 45% s c n n y sinh ngay trên Bi n ông và 55% s

c n t Thái Bình D ng di chuy n vào S c n bão và áp th p nhi t đ i nh h ng

đ n Vi t Nam vào kho ng 7 c n m i n m và trong đó có 5 c n đ b ho c nh h ng

tr c ti p đ n đ t li n n c ta N i có t n su t ho t đ ng c a bão, áp th p nhi t đ i l n

nh t n m ph n gi a c a khu v c B c Bi n ông, trung bình m i n m có kho ng 3

c n đi qua ô l i 2,5 x 2,5 đ kinh v Khu v c b bi n mi n Trung và khu v c b

bi n B c B có t n su t ho t đ ng c a bão, áp th p nhi t đ i cao nh t trong c d i ven

bi n n c ta S l ng xoáy thu n nhi t đ i (XTN ) ho t đ ng trên khu v c Bi n ông có xu h ng t ng nh , trong khi đó s c n nh h ng ho c đ b vào đ t li n

Hình 1-2: Di n bi n c a s c n xoáy thu n nhi t đ i ho t đ ng Bi n ông, nh

h ng và đ b vào đ t li n Vi t Nam trong 50 n m qua

(Ngu n: IMHEN/2010)

1.2 N h n d ng tác đ ng c a B KH đ n tiêu n c

i v i s n xu t nông nghi p, c c u cây tr ng, v t nuôi và mùa v có th b thay đ i m t s vùng, trong đó v đông mi n B c có th b rút ng n l i ho c th m chí không còn v đông; v mùa kéo dài h n i u đó đòi h i ph i thay đ i k thu t canh tác Nhi t đ t ng và tính bi n đ ng c a nhi t đ l n h n, k c các nhi t đ c c

đ i và c c ti u, cùng v i bi n đ ng c a các y u t th i ti t khác và thiên tai làm t ng

kh n ng phát tri n sâu b nh, d ch b nh d n đ n gi m n ng su t và s n l ng, t ng nguy c và r i ro đ i v i nông nghi p và an ninh l ng th c

i v i h th ng đê sông, đê bao và b bao, m c n c bi n dâng cao làm cho

kh n ng tiêu thoát n c ra bi n gi m, kéo theo m c n c các con sông dâng lên, k t

h p v i s gia t ng dòng ch y l t th ng ngu n s làm cho đ nh l t ng thêm, uy

hi p s an toàn c a các tuy n đê sông các t nh phía B c, đê bao và b bao các t nh phía Nam Các công trình tiêu n c vùng ven bi n hi n nay h u h t đ u là các h

th ng tiêu t ch y; khi m c n c bi n dâng lên, vi c tiêu t ch y s h t s c khó kh n,

di n tích và th i gian ng p úng t ng lên t i nhi u khu v c

N c bi n dâng làm m n xâm nh p sâu vào n i đ a, các c ng h l u ven sông

s không có kh n ng l y n c ng t vào đ ng ru ng Các thành ph ven bi n b ng p úng do tri u Khu v c th p ven bi n b ng p tri u gây m n n ng Ch đ dòng ch y sông su i thay đ i theo h ng b t l i, các công trình thu l i s ho t đ ng trong đi u

ki n khác v i thi t k , làm cho n ng l c ph c v c a công trình gi m

Cùng v i s gia t ng các hi n t ng th i ti t c c đoan, dòng ch y l đ n các công trình s t ng lên đ t bi n, nhi u khi v t quá thông s thi t k làm nh h ng nghiêm tr ng t i an toàn c a các h đ p, s nh h ng l n đ n tài nguyên n c, dòng

ch y n m bi n đ ng t +4% đ n -19%; l u l ng đ nh l , đ b c thoát h i đ u t ng, l

l t và h n hán s t ng lên và m c đ ngày càng tr m tr ng h n L quét và s t l đ t

s x y ra nhi u h n và b t th ng h n

Do ch đ m a thay đ i cùng v i quá trình đô th hoá và công nghi p hoá d n

đ n nhu c u tiêu n c gia t ng đ t bi n, nhi u h th ng thu l i không đáp ng đ c yêu c u tiêu n c

N c bi n dâng c n tr tr c ti p l thoát ra bi n làm cho m c n c trên các sông chính nâng cao gây ng p trên di n r ng h n và nguy hi m còn ch nó làm kéo

dài th i gian ng p L s m trong t ng lai s cao h n và th i gian thoát l v cu i v cho toàn đ ng b ng s dài h n nh h ng tr c ti p đ n k ho ch canh tác v ông-Xuân trên di n r ng M c n c các sông, r ch dâng cao c ng d n đ n vi c tiêu thoát

n c m a trong các khu v c, đ c bi t các đô th , khu dân c khó kh n h n

Tiêu thoát n c cho nông nghi p là m t v n đ r t quan tr ng Thi u n c thì cây tr ng s không phát tri n đ c, ng c l i th a n c thì cây tr ng s suy y u và có

th ch t i u này gây nh h ng đ n n ng su t cây tr ng Trong m t h th ng th y

l i th ng bao g m nhi u đ i t ng c n tiêu nh đ t cây lúa, đ t cây tr ng c n, đ t ao

h , đ t th c …

Các vùng trong khu v c thành ph H ng Yên còn b ng p úng, nguyên nhân chính là do l ng m a phân ph i không theo quy lu t, di n bi n c ng r t th t th ng

M a n i đ ng l n làm m c n c sông dâng cao vì v y vi c tiêu t ch y b ng n ch n

do k p gi a đê sông H ng và sông Lu c xung quanh, lúc này ch tiêu b ng đ ng l c là chính, song n ng l c tiêu l i h n ch

Bi n đ i khí h u (B KH) hi n đang là v n đ nóng, thu hút nhi u nhà khoa h c trên th gi i trong nhi u ngành, nhi u l nh v c nghiên c u B KH là v n đ mang tính toàn c u, đ c các n c trên th gi i quan tâm nghiên c u t nh ng n m 1960 Vi t Nam, v n đ này m i ch th c s b t đ u đ c nghiên c u vào nh ng n m 1990 ã

có nhi u đ tài, d án nghiên c u v tác đ ng c a B KH đ n l nh v c Tài nguyên

n c, trong đó v n đ đánh giá nh h ng B KH t i nhu c u tiêu n c đã và đang

đ c r t nhi u nhà nghiên c u quan tâm

Bên c nh v i nh h ng c a B KH đ n nhu c u tiêu n c, y u t v chuy n

l nh v c Diêm nghi p, Th y l i” do TS Nguy n Tu n Anh - Tr ng i h c Th y l i

Hà N i th c hi n n m 2013 tài khoa h c này có ý ngh a to l n v i tác gi khi tìm cách ti p c n v i v n đ và gi i quy t v n đ trong vùng nghiên c u trong khi v n đ

v bi n đ i khí h u còn khá ph c t p và ch a đ c nghiên c u t lâu n c ta

- D án “Tác đ ng c a B KH đ n tài nguyên n c Vi t Nam và các bi n

B KH đ n tài nguyên n c m t t i m t s l u v c sông c a Vi t Nam; (2) xu t các gi i pháp thích ng v i s thay đ i tài nguyên n c do B KH gây ra T đây tác

gi c ng rút ra cái nhìn hoàn thi n h n v cách ti p c n v n đ c a lu n v n đ gi i quy t đ c tác đ ng c a bi n đ i khí h u đ n h th ng tiêu Cùng v i đó, tác gi c ng

n m b t đ c các gi i pháp thích ng c th áp d ng cho vùng nghiên c u d i tác

đ ng tiêu c c c a bi n đ i khí h u đang phát tri n và h u qu c a nó ngày càng nghiêm tr ng

- Lu n án ti n s “Nghiên c u s bi n đ i c a nhu c u tiêu và bi n pháp tiêu

n c cho h th ng th y nông Nam Thái Bình có xét đ n nh h ng c a bi n đ i khí

h u toàn c u” do TS Bùi Nam Sách th c hi n n m 2010 Trong nghiên c u này, tác

gi đã xem xét nh h ng c a c ng đ m a t ng và n c bi n dâng đ n kh n ng làm vi c c a h th ng tiêu Nam Thái Bình và đã đ xu t m t s gi i pháp ng phó Qua đó tác gi lu n v n c ng rút ra đ c nhi u kinh nghi m trong cách ti p c n v n

đ , cách tìm x lý các s li u c n thi t đ ph c v tính toán cho đ tài c a mình trên

vùng Tây Nam C u An ây là m t trong s ít các đ tài nghiên c u t i tác đ ng c a

bi n đ i khí h u g n li n v i tiêu n c trên m t h th ng sông Bên c nh đó hai vùng nghiên c u đ u trong đ ng b ng sông H ng nên c ng có nh ng đi m khá t ng đ ng

v i l u v c lu n v n đang xét Thêm vào đó tác gi c ng rút ra nhi u kinh nghi m v i

vi c đ ra các gi i pháp ng phó v i di n bi n x u trên vùng nghiên c u d i tác đ ng

c a bi n đ i khí h u

1.4 1 V trí đ a lý

Vùng Tây Nam C u An có t ng di n tích t nhiên là 25.116ha, g m có 1 thành

huy n Khoái Châu, huy n Phù C , 2 xã c a huy n Ân Thi

(Ngu n: Công ty KTCTTL B c H ng H i, 2014)

Hình 1- 3: B n đ v trí h th ng tiêu vùng Tây Nam C u An

H th ng tiêu vùng Tây Nam C u An thu c t nh H ng Yên có v trí nh sau:

+ Phía ông giáp sông Nam K S t

V i t ng di n tích t nhiên là 25.116 ha

1.4.2 a hình, đ a m o

a hình trong khu v c là vùng đ ng b ng châu th sông H ng nên t ng đ i

b ng ph ng a hình c a t nh t ng đ i đ ng nh t và có h ng d c ch y u t B c

xu ng Nam và t Tây sang ông, đ d c 14 cm/km, đ cao đ t đai không đ ng đ u

v i các d i, khu, vùng đ t cao th p xen k nhau a hình cao ch y u phía tây b c

g m các huy n: V n Giang, Khoái Châu, V n Lâm; đ a hình th p t p trung các huy n Phù C , Tiên L , Ân Thi

i m cao nh t có c t +9 m đ n +10 m t i khu đ t bãi thu c xã Xuân Quan, huy n V n Giang; đi m th p nh t có c t + 0,9 m t i xã Tiên Ti n, huy n Phù C

c đi m đ a m o có th chia thành 5 ti u vùng nh sau:

phù sa m i nên phía ngoài đê th ng cao h n phía trong đê, c t đ t cao t + 7 m đ n +

+ Ti u khu B cV n Lâm có c t đ t cao t +4 m đ n +5 m

+ Ti u khu Ân Thi, B c Phù C , Kim ng có c t đ t cao + 2 m

1.4.3 c đi m đ a ch t

c u t o b ng các tr m tích thu c k T , v i chi u dài 150m - 160m

1.4.4 t đai th nh ng

t đai trong t nh đ c hình thành do phù sa sông H ng b i đ p Thành ph n

c gi i c a đ t, t đ t th t nh đ n đ t th t pha nhi m chua Có th chia làm ba lo i:

- Lo i đ t phù sa sông H ng đ c b i: Màu nâu th m, đ t trung tính, ít chua, đây là lo i đ t t t

- Lo i đ t phù sa sông H ng không đ c b i l ng: Lo i này có t ng phù sa dày, thành ph n c gi i t đ t th t trung bình đ n đ t th t n ng, đ t trung tính, ít chua

- Lo i đ t phù sa sông H ng có t ng loang l , không đ c b i l ng: t màu nâu nh t, t ng phù sa m ng, thành ph n c gi i t trung bình đ n n ng, b sét hóa

m nh, ch t h u c phân h y ch m, th ng b chua

1.5.1 c đi m khí h u

H ng Yên mang đ y đ đ c tr ng c a khí h u đ ng b ng B c B - khí h u

nhi t đ i gió mùa, m t n m có hai mùa chính và hai mùa chuy n ti p Mùa hè kéo dài

t tháng 5 đ n tháng 9, khí h u nóng m, m a nhi u Mùa đông kéo dài t tháng 11

n ng/tháng Khí h u H ng Yên có 2 mùa gió chính: gió mùa ông B c (t tháng 9 đ n tháng 2 n m sau), gió mùa ông Nam (tháng 3 đ n tháng 5)

B ng 1-2 M ng l i tr m khí t ng và đo m a

tr c

Th i gian quan tr c

B ng 1- 3: Các đ c tr ng khí h u trung bình tháng tr m H ng Yên (giai đo n 1993-2009)

1.5.3 Nhi t đ

b c x r t d i dào trên n n nhi t đ cao Nhi t đ không khí trung bình n m 23,60

C Tháng I có nhi t đ trung bình th p nh t 16,6 0

C, tháng VII có nhi t đ trung bình l n

1.5.6 N ng

T ng s gi n ng trung bình n m 1423 gi , tháng VII có nhi u gi n ng nh t

trong n m 173 h, tháng III có ít gi n ng nh t 42 gi (xem B ng 1-3)

1.5.8 M a

L ng m a hàng n m trung bình đ t kho ng 1307,5÷1484,0 mm/n m Tr m

H ng Yên có l ng m a l n nh t so v i các tr m đo m a khác trong t nh

L ng m a nhi u vào tháng VII, tháng VIII và tháng IX t 165,0 ÷ 260,9 mm,

An … là tr c t i tiêu quan tr ng c a t nh

- Sông H ng phát nguyên t Trung Qu c, có t ng chi u dài 1.183 km Ph n thu c lãnh th Vi t Nam là 493 km Ch r ng nh t là 1300 m, ch h p nh t là 400 m

Tiên L v i chi u dài kho ng 58 km, t o thành gi i h n t nhiên v phía tây c a t nh

n c t sông H ng sang sông Thái Bình tr c khi đ ra bi n Toàn b sông dài 70 km,

đo n ch y qua H ng Yên có chi u dài 26 km, t o thành gi i h n đ a gi i phía nam c a

t nh Sông Lu c ít d c và ch y quanh co u n khúc, lòng sông h p nh ng có bãi khá

r ng, đ r ng lòng sông trung bình t 300-400m

sông Thái Bình t i C u C t – H i D ng, đo n ch y qua đ a ph n t nh H ng Yên có chi u dài kho ng 40 km ây là tr c t i chính c a h th ng th y nông B c H ng H i Trên tr c sông này có các nhánh sông C u Bây, ình Dù, B n V Xá, L ng Tài t o thành m t m ng l i t i tiêu n c quan tr ng trong khu v c

- Sông C u An v n là phân l u c a sông H ng ch y v phía đông, v sau b vùi

l p ph n c a sông Sông C u An ch y t Nghi Xuyên đ n ngã ba Tòng Hoá - Phù C ,

t ng chi u dài kho ng 23 km Sông C u An là tr c t i tiêu chính c a h th ng thu nông B c – H ng – H i, tiêu n c và cung c p n c cho t nh, đ c bi t là vùng Khoái Châu, Kim ng

- Sông i n Biên: L y n c t sông Kim S n qua c ng L c i n ch y qua

C u An, sau đó ch y xu ng C a Càn (H ng Yên) Toàn b sông dài trên 20 km Sông

ng

C a An t i Tòng Hóa (Ph C ) v i chi u dài kho ng 21 km

Ngoài các sông tr c chính nêu trên, trong h th ng còn có m ng l i kênh d n

ph c v t i tiêu trong khu v c

Nhìn chung, tài nguyên n c m t trên đ i bàn t nh khá thu n l i cho s n xu t nông nghi p và cho các nhu c u kinh t khác Tuy nhiên, do n m vùng h l u c a h

th ng sông chính, ngu n n c phát sinh t i ch ít h n nhi u so v i l ng n c ch y qua nên vi c khai thác s d ng c ng g p nhi u khó kh n Ngoài ra, ngu n n c sông

H ng ch a nhi u bùn cát, ít phù h p cho s d ng sinh ho t và công nghi p

1.5.10 M ng l i tr m thu v n

Hi n toàn t nh có 2 tr m quan tr c thu v n c b n là tr m H ng Yên trên sông

ngành nh Xuân Quan, Tranh, L c i n…

B ng 1-5: M ng l i tr m quan tr c th y v n trong t nh và vùng ph c n

TT Tên tr m Sông V trí Y u t quan tr c Th i gian

quan tr c Kinh đ V đ

M c n c 1974 đ n nay

(Ngu n: Trung tâm Khí t ng Th y v n Qu c Gia, 2010)

1.6 i u ki n kinh t xã h i

1.6.1 T ch c hành chính

Toàn vùng Tây Nam C u An g m: các xã ph ng, th tr n c a huy n Tiên L , thành ph H ng Yên, 14 xã c a huy n Kim ng, 2 xã c a huy n Khoái Châu, huy n Phù C và 2 xã c a huy n Ân Thi

1.6.2 Dân c

Theo s li u niên giám th ng kê tính đ n 31/12/2009, dân s c a t nh H ng Yên là 1.131.185 ng i, m t đ dân s trung bình 1.225 ng i/km2

Thành ph H ng Yên có m t đ dân s đông nh t 1.779 ng i/km2

, huy n Phù

C có m t đ dân s th p nh t: 826 ng i/km2

Dân s vùng nông thôn chi m 87,74%

B ng 1-6: Dân s và m t đ dân s trung bình phân theo đ n v hành chính

B ng 1-7: Dân s phân theo gi i tính và khu v c

(Ngu n: Niên giám th ng kê, 2010)

1.6 3 Quá trình phát tri n kinh t

1.6.3.1 Hi n tr ng phát tri n nông nghi p

S n xu t nông nghi p hi n v n đang là m t trong nh ng ngành kinh t quan

tr ng c a tnh H ng Yên N m 2009, giá tr s n xu t nông nghi p theo giá th c t là 9.068.385 tri u đ ng Trong đó: Tr ng tr t 4.803.161 tri u đ ng, chi m 52,96%; Ch n nuôi 4.123.924 tri u đ ng chi m 45,48%; D ch v 141.300 tri u đ ng, chi m 1,56%

- Tr ng tr t: Cây l ng th c ch y u là lúa, ngô Theo th ng kê đ n n m 2009,

di n tích đ t tr ng lúa c n m là 81.499 ha, trong đó di n tích tr ng lúa mùa: 41.181

ha, lúa đông xuân 40.318 ha

N ng su t lúa mùa bình quân đ t 61,20 t /ha; Lúa đông xuân đ t 64,23 t /ha

Di n tích tr ng ngô 6.874 ha, n ng su t 5,1 t n/ha S n l ng l ng th c 546.265

t n/n m

Di n tích tr ng cây công nghi p n m 2009 là 4.328 ha Trong đó, ch y u là

đ u t ng 3.153 ha, chi m 72,85% và l c 1.096 ha, chi m 25,32% Còn l i 1,83% là

v ng, đay, mía

- Ch n nuôi: N m 2009, c c u giá tr s n xu t ngành ch n nuôi nh sau: Gia súc 65,88% (Trâu, bò, l n, Ng a, Dê); Gia c m 23,85% (gà, v t, ngan, ng ng); ch n nuôi khác 10,27% C c u ch n nuôi đang chuy n d n sang kinh t hàng hóa, đàn trâu

n m 2009 ch b ng 68,2% so v i n m 2005, trong khi đàn bò t ng 8,7%, đàn l n t ng 1,5% Ch n nuôi gia c m c ng đ c khuy n kích phát tri n đã t ng 8,2%

1.6.3.2 Hi n tr ng ngành th y s n

T n m 2005 đ n nay v trí c a ngành thu s n đóng m t vai trò quan tr ng, giá

tr s n xu t c a ngành thu s n n m 2009 là 557.728 tri u đ ng, trong đó: Nuôi tr ng 484.280 tri u đ ng (chi m 86,8%); Khai thác 28.428 tri u đ ng (chi m 5,1%); d ch v thu s n 45.020 tri u đ ng (chi m 8,1%)

đ u ng, công nghi p d t may, công nghi p ch bi n g

Giá tr s n xu t công nghi p theo giá th c t n m 2009 đ t 41.514.837 tri u

đ ng Trong đó doanh nghi p nhà n c 2.468.130 tri u đ ng (chi m 5,94%); doanh nghi p ngoài qu c doanh 23.990.400 tri u đ ng(chi m 57,79%); cá th 3.103.967 tri u

đ ng (chi m 7,48%); đ u t n c ngoài 11.952.340 tri u đ ng (28,79%)

B ng 1-9: S c s s n xu t công nghi p phân theo ngành kinh t

13 S n xu t máy móc và thi t b đi n 25 26 25 30 17

1.6.3.4 Kinh t làng ngh

H ng Yên là t nh có khá nhi u làng ngh và đ c phân theo nhóm nh sau:

Nhóm làng ngh s n xu t nh a, tái ch kim lo i:

Làng ngh tái ch nh a Minh Khai thu c th tr n Nh Qu nh, huy n V n Lâm

và xã D S , huy n M Hào S n ph m c a làng ngh g m: T m nh a, h t nh a, túi bao gói hàng các lo i

Làng ngh tái ch chì thu c thôn ông Mai, xã Ch o, huy n V n Lâm S n

ph m c a làng ngh g m: chì th i, con su t chì cho l i đánh cá

Làng ngh đúc nhôm đ ng xã H ng Ti n và ng Ti n, huy n Khoái Châu

Nhóm làng ngh s n xu t đ g m và v t li u xây d ng:

S n xu t vôi t i thôn Duy t L , xã Minh Tân, huy n Phù C ;

G ch đ t nung t i xã D Tr ch, huy n Khoái Châu;

Nhóm làng ngh ch bi n nông s n th c ph m:

Ch bi n m t táo khô thu c xã Ph ng Chi u, huy n Tiên L và xã Bình Minh, huy n Khoái Châu

S n xu t bia: Toàn tnh có 13 c s s n xu t bia t nhân

S n xu t b t dong ri ng và mi n thu c xã T Dân, huy n Khoái Châu và Yên Phú, huy n Yên M

Ngh thu c da b ng tr ng t i Thôn H o và thôn L u Th ng xã Liêu Xá, huy n Yên M

Ngoài ra còn có các làng ngh khác:

Làng ngh s n xu t đ m ngh , ch tác vàng b c

Làng ngh Mây tre đan V n Phúc, V n Giang

Ch bi n d c li u, thôn Ngh a Trai, xã Tân Quang, huy n V n Lâm; xã Bình

1.7.1 M c tiêu v kinh t

- Phát tri n kinh t xã h i c a vùng bám sát đ ng l i phát tri n kinh t th

tr ng theo đ nh h ng xã h i ch ngh a, g n n n s n xu t hàng hoá c a vùng v i th

tr ng trong n c, đ ng th i tranh th m r ng th tr ng qu c t nh m phát huy và

s d ng có hi u qu m i ti m n ng và ngu n nhân l c c a vùng vào m c tiêu t ng

ch c cho quá trình t ng tr ng và đ m b o phát tri n b n v ng

- Phát tri n kinh t xã h i g n ch t v i b o v môi tr ng sinh thái

- K t h p kinh t v i qu c phòng trong th tr n toàn dân, gi v ng an ninh, chính tr trong giai đo n phát tri n

T ng giá tr s n xu t n m 2010 đ t 86.437 t đ ng, t ng tr ng bình quân giai

đo n 2011 – 2030 đ t 16 - 17%/n m, giai đo n 2021 – 2030 đ t 11 - 12%/n m

kho ng cách v thu nh p v i m c bình quân chung c a Thành ph , đ n n m 2030 đ t 11.000 – 12.000 USD (t ng đ ng 71 – 72% m c trung bình c a Thành ph )

1.7.2 M c tiêu v nông nghi p

Theo 2111/Q -TTg “Quy t đ nh phê duy t Quy ho ch t ng th phát tri n kinh t - xã

h i t nh H ng Yên đ n n m 2020” và Theo 268/Q -UBND – “Quy t đ nh phê duy t Quy ho ch xây d ng vùng t nh H ng Yên đ n n m 2020, đ nh h ng đ n 2030 và t m nhìn đ n n m 2050”, H ng Yên, ngày 17 tháng 02 n m 2012

- Phát tri n nông nghi p theo h ng toàn di n, hi u qu , b n v ng theo h ng công nghi p hóa, hi n đ i hóa g n v i xây d ng nông thôn m i; ti p t c chuy n đ i c

c u cây tr ng, v t nuôi, c c u mùa v , áp d ng k thu t và công ngh vào s n xu t nông nghi p theo h ng s n xu t hàng hóa g n v i ch bi n, tiêu th t o ra nh ng s n

ph m s ch, có n ng su t cao và giá tr gia t ng l n; hình thành các vùng s n xu t hàng hóa t p trung, quy mô l n trên c s quy ho ch nông thôn m i; quy ho ch s d ng đ t nông nghi p ti t ki m, hi u qu , b o đ m an ninh l ng th c qu c gia và đáp ng cho nhu c u phát tri n c a t nh

- T c đ t ng giá tr s n xu t nông nghi p, th y s n hàng n m đ t bình quân 4% trong giai đo n 2011 - 2015 và đ t 2,5 - 3% giai đo n 2016 - 2030; t c đ t ng giá tr gia t ng ngành nông nghi p, th y s n bình quân hàng n m đ t kho ng 2,2% trong giai

đo n 2011 - 2015 và đ t kho ng 1,6% giai đo n 2016 - 2030

- Chuy n đ i c c u s n xu t nông nghi p theo h ng gia t ng phát tri n các nông s n ch l c, có giá tr kinh t cao đ hình thành c c u nông nghi p v i t l gi a các ngành tr ng tr t - ch n nuôi - d ch v vào n m 2015 là: 45%, 50%, 5% và vào n m

2030 là: 41%, 52%, 7%

n m 2030

1.7.3 Xây d ng nông thôn m i

xã đ t chu n nông thôn m i đ n n m 2015 là 25%; đ n n m 2030 đ t 60%

Theo quy ho ch th y l i tnh H ng Yên, di n tích t i tiêu trên đ a bàn t nh

đ c phân thành 4 khu nh sau:

Khu B c Kim S n: c gi i h n b i: Phía B c giáp huy n Thu n Thành t nh

B c Ninh và Gia Lâm – Hà N i; Phía Tây đ n Nam là sông Kim S n; Phía ông giáp huy n C m Giàng – H i D ng T ng di n tích đ t t nhiên 20.505 ha, di n tích đ t canh tác 12.166,5 ha bao g m các huy n: V n Lâm, M Hào, m t ph n Yên M , m t

ph n n m phía B c sông Kim S n c a các xã V nh Khúc – huy n V n Giang (150 ha);

xã ào D ng, B c S n – huy n Ân Thi (185 ha)

S n; Phía ông là sông Tây K S t; phía Tây là sông i n Biên; Phía Nam là sông

C u An T ng di n tích đ t t nhiên 15.494 ha, di n tích đ t canh tác 11.416,4 ha bao

Châu

giáp sông Lu c; Phía ông là sông Nam K S t; Phía Tây giáp sông H ng T ng di n tích đ t t nhiên 31.892 ha (di n tích trong đê 26.054 ha), di n tích đ t canh tác

Khoái Châu và toàn b thành ph H ng Yên, huy n Tiên L

Khu Châu Giang: c gi i h n b i: Phía B c đ n ông là sông Kim S n; Phía ông đ n ông Nam là sông i n Biên; Phía Nam là sông C u An; Phía Tây là sông H ng T ng di n tích đ t t nhiên 24.418 ha (di n tích trong đê 20.751 ha), di n tích đ t canh tác 11.625 ha bao g m m t ph n đ t đai c a các huy n: Kim ng, Khoái Châu, Yên M và g n nh toàn b huy n V n Giang

Nh ng t n t i, h n ch c a các h th ng tiêu là:

- Thi u n ng l c và thi u công trình đ u m i tiêu: M t s khu tiêu thi u l u

l ng b m ho c ch a có tr m b m nh khu tiêu vùng tr ng

- H th ng sông, tr c tiêu b b i l p, s t l , b kênh th p:

+ Các tr c tiêu chính nh sông Bác H , kênh Hòa Bình, c ng nh các kênh tiêu chính vào b hút các tr m b m tiêu lâu ngày không đ c n o vét nên b bùn b i l ng;

m t khác tình tr ng vi ph m l n chi m lòng kênh gây ách t c đ ng tiêu, h n ch kh

n ng tiêu thoát khi có m a l n c bi t tuy n kênh chính Hòa Bình, sông An T o nhi u đo n b s t l , b kênh th p không đ m b o d n n c