Chiến tranh và con người trong hai tiểu thuyết Mùa hè giá buốt và Phượng hoàng của Văn Lê

lớp nhà văn được đào tạo bài bản cả trong trường học lẫn trường đời; họ có điều kiện để tiếp xúc với nhiều nguồn tài liệu khác nhau.Đổi mới, sau chiến tranh, đã trở thành một nhu cầu mạn

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘITRƯỜNG ĐẠI HỌC

KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

NGUYỄN THỊ NGỌC HÀ

CHIẾN TRANH VÀ CON NGƯỜI TRONG HAI TIỂU

THUYẾTMÙA HÈ GIÁ BUỐT VÀ PHƯỢNG

HOÀNGCỦA VĂN LÊ Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành: Văn học Việt Nam

Mã số: 60 22 01 21 Người hướng dẫn khoa học: PGS TS Tôn Phương Lan

Hà Nội -2016

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN Error! Bookmark not defined

MỞĐẦU

5

1 Lý do chọn đềtài 5

2 Lịch sửvấn đề 7

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 12

3.1 Đối tượng nghiên cứu 123.2 Phạm vi nghiên cứu 12

4 Phương pháp nghiên cứu 12

Đóng góp của luận văn 12

6 Cấu trúc luận văn 14

Chương 1:VĂN LÊ VÀ ĐỀTÀI CHIẾN TRANH TRONGTIỂU THUYẾT VIỆT NAM SAU 1975 15

1.1 Đềtài chiến tranh trong văn học Việt Nam sau 1975 15

1.1.1 Bối cảnh lịch sử, xã hội và những yêu cầu cần đổi mới văn học sau 19 75151.1.1.1 Bối cảnh lịch sửvà xã hội 15

1.1.1.2 Nhu cầu đổi mới lối viết của nhà văn 19

1.1.2 Một sốkhuynh hướng viết vềchiến tranh trong tiểu thyết Việt Nam sau

1975 21

1.1.2.1 Khuynh hướng thểhiện con người bịchấn thương và những sốphận bi kịch 21

1.1.2.2 Khuynh hướng khám phá người anh hùng lưỡng diện 22

1.1.2.3 Khuynh hướng thểhiện con người đời thường và những vấn

đềthếsự 24

1.1.3 Những tác giảtiêu biểu cho đềtài viết vềchiến tranh Việt Nam sau 1975Error!Bookmark not defined

1.2 Sựnghiệp sáng tác của nhà văn Văn LêError! Bookmark not defined

1.2.1 Đôi nét vềcuộc đời, sựnghiệp của nhà văn Văn Lê Error! Bookmark not defined

1.2.2 Đềtài chiến tranh trong sáng tác của Văn LêError! Bookmark not defined.1.2.3 Một vài sơ lược vềtiểu thuyết Mùa hè giábuốt và Phượng hoàng của Văn Lê Error! Bookmark not defined

1.2.3.1 Sơ lược vềtiểu thuyết Mùa hè giá buốt Error! Bookmark not defined.1.2.3.2 Sơ lược vềtiểu thuyết Phượng hoàng: Error! Bookmark not defined.Chương 2:HIỆN THỰC CHIẾN TRANH VÀ HÌNH TƯỢNG CON NGƯỜI TRONG TIỂU THUYẾT MÙA HÈ GIÁ BUỐT VÀ PHƯỢN HOÀNG CỦA VĂN LÊ Error! Bookmark not defined

2.1 Bức tranh hiện thực vềcuộc chiến tranh tàn khốc trong tiểu thuyết Mùa hè giá buốt và Phượng hoàng Error! Bookmark not defined.2

.1.1 Bản anh hùng ca chiến trường Error! Bookmark not defined

2.1.2 Chiến trường khốc liệt và bi tráng Error! Bookmark not defined

2.2 Người lính trong tiểu thuyết Mùa hè giá buốt và Phượng

hoàng Error! Bookmark not defined

2.2.1 Những gương mặt người lính trong cuộc chiến Error! Bookmark not defined.

2.2.2 Những phẩm chất cao đẹp của người lính trong chiến tranh.Error! Bookmarknot defined

2.2.2.1 Lòng dũng cảm Error! Bookmark not defined

2.2.2.2 Sựthông minh và sáng tạo trong chiến đấu Error! Bookmark not defined.2.2.3 Tình yêu trong chiến tranh Error! Bookmark not defined.2.2.4 Những suy ngẫm sâu xa của con người vềcuộc chiến tranh Error! Bookmark not defined

2.2.4.1 Người lính nghĩ vềchiến tranh.Error! Bookmark not defined

2.2.4.2 Nhân dân nghĩ vềchiến tranh Error! Bookmark not defined

Chương 3:NGHỆTHUẬT THỂHIỆN BỨC TRANH CUỘC CHIẾN TRANH VÀ CHÂN DUNG CON NGƯỜI TRONG TIỂU THUYẾT MÙA HÈ GIÁ BUỐT VÀPHƯỢNG HOÀNG CỦA VĂN LÊ Error! Bookmark not defined

3.1 Nghệthuật tổchức kết cấu Error! Bookmark not defined

3.1.1 Kết cấu hình tượng nhân vật Error! Bookmark not defined

3.1.2 Kết cấu tiểu thuyết phóng sự Error! Bookmarknot defined

3.2 Nghệthuật xây dựng nhân vật Error! Bookmark not defined

3.2.1 Nghệthuật thểhiện tính cách nhân vật trong từng hoàn cảnhcụthểError! Bookmark not defined

3.2.2 Nghệthuật xây dựng nhân vật mang tính cách thuần nhất Error! Bookmarknot defined

3.2.3 Nghệthuật xây dựng nhân vật đa tính cách trong Mùa hè giá buốtError! Bookmark not defined

3.3 Giọng điệu trần thuật Error! Bookmark not defined

3.3.1.Giọng điệu trần thuật khách quan bi hùng Error! Bookmark not defined.3.3.2 Giọng điệu sửthi trang trọng mà trữtình Error! Bookmark not defined

KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined.

TÀI LIỆU THAM

KHẢO 25

Cỏ lau, Nguyễn Trọng Oánh với Đất trắng, Nguyên Ngọc với Đất nước đứng lên, Bảo Ninh với Nỗi buồn chiến tranh, Chu Lai với Ăn mày dĩ vãng, Khúc bi tráng cuối cùng, Khuất Quang Thụy với Trong cơn gió lốc,Nguyễn Trí Huân với Chim

én bay, Sáng tác của các nhà văn về đề tài chiến tranh đã làm phong phú, sinh động diện mạo của nền văn học đương đại Bốn mươi năm đã qua, giờ đây đề tài này vẫn được tiếp tục cả ở những nhà văn thuộc thế hệ mới như Nguyễn Đình Tú với Xác phàm, Nguyễn Xuân Thủy với Biển xanh màu lá Trong số các thể loại văn học, tiểu thuyết với khả năng chứa đựng, phản ánh phạm vi đời sống một cách rộng lớn đã trở thành thể loại được các nhà văn lựa chọn nhiều Các tiểu thuyết viết

về chiến tranh đã thực sự giúp bạn đọc hiểu sâu sắc hơn về cuộc chiến tranh đã quacủa dân tộc như trong bài Tiểu thuyết về chiến tranh –nhìn từ hôm nay, nhà nghiên cứu Phong Lê đã nhìn nhận “đề tài chiến tranh là một đề tài không bao giờ cũ Và nếu chú ý đến sự xuất hiện khá dồn dập của tiểu thuyết chỉ trong dăm năm, vàvới

sự tiếp tục của đội ngũ viết, ta có thể thấy cái kho kí ức về chiến tranh không bao giờ vơi cạn và đang được chuyển dần cho thế hệ sau”

6Trong số các nhà văn trưởng thành sau chiến tranh, đội ngũ những nhà văn lớn lên từ chiến hào có những đặc biệt Họ là những nhà văn trực tiếp cầm súng và có những trải nghiệm nhất định về cuộc sống, về chiến tranh Mặt khác, đây cũng là

lớp nhà văn được đào tạo bài bản cả trong trường học lẫn trường đời; họ có điều kiện để tiếp xúc với nhiều nguồn tài liệu khác nhau.Đổi mới, sau chiến tranh, đã trở thành một nhu cầu mạnh mẽ đối với mỗi người cầm bút, đặc biệt là những nhà văn viết về chiến tranh Sự nỗ lực tìm tòi trong ý thức đổi mới cách viết đã đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành nên các khuynh hướng vănhọc Cuối những năm bảy mươi, với cảm hứng sự thật, nhiều tác phẩm viết về chiến tranh đã từng gây nên hiện tượng trên văn đàn, như Đất trắngcủa Nguyễn Trọng Oánh, Hai người trở lại trung đoàncủa Thái Bá Lợi, Ký sự miến đất lửacủa Nguyễn Sinh và

Vũ Kỳ Lân Mấy năm gần đây, tiểu thuyết theo xu hướng tư liệu đang có nhiều ưu thế Biên bản chiến tranh 1,2,3,4 1975của Trần Mai Hanh là một ví dụ Văn Lê là một người lính từng chiến đấu nhiều năm ở chiến trường Nam bộ và là nhà văn thuộc thế hệ cầm bút sau1975 Ông sáng tác nhiều thể loại nhưng tập trung vào đề tài chiến tranh và như ông nói: luôn cảm thấy mắc nợ với những người lính đã chết, với cả những người đang sống “Khi tôi viết, đó là lúc tôi muốn làm việc đúng, muốn đánh thức dậy những điều tốt đẹp của con người” Cũng như đội ngũ những nhà văn mặc áo lính sau chiến tranh, viết về chiến tranh không chỉ bằng vốnsống, sự trải nghiệm với những nỗ lực tìm tòi nghệ thuật nhằm tái hiện một cách chân thật, sinh động nhất về cuộc chiến tranh đã qua, Văn Lê vừa viết trong tư cách của một chứng nhân, một lính chiến vào thời điểm khốc liệt nhất của cuộc chiến -thời kỳ trước và sau Mậu Thân, vừa viết trên cơ sở những tư liệu mật của thời ấy mà ông có được Hai cuốn tiểu thuyết của ông cùng viết về giai đoạn cách mạng gặp vô vàn khó khăn và tổn thất, nhưng đã trụ và vững dần nhờ vào lòng tin yêu của nhân dân, của người lính đối với cách mạng Tiểu thuyết Mùa hè giá buốtcủa ông được nhận giải B của Bộ Quốc phòng (2004 -2009) và Giải Nhất 7về Văn học Nghệ thuật của thành phố Hồ Chí Minh (2006 -2011) Phượng

Hoàngcũng đã được nhận Giải thưởng của Bộ Quốc phòng 5 năm 2009 -2014.Đã

có nhiều bài viết, công trình, nhiều luận văn luận án nghiên cứu về đề tài chiến tranh, về những tác phẩm văn xuôi viết về chiến tranh tiêu biểu Đối với nhiều nhà văn cùng thế hệ với Văn Lê viết về đề tài này, sáng tác của họ cũng được nhiều người viết chọn làm đối tượng nghiên cứu Tuy nhiên, cái tên Văn Lê, nói như nhà văn Ngô Thảo, là “một tên tuổi ít được giới truyền thông chú ý” Dường như Văn

Lê chọn riêng cho mình một cách sống “lặng lẽ sống, lặng lẽ viết, lặng lẽ tìm về kí

ức chiến trận, mà trong đó còn nhiều, rất nhiều những điều chưa thể công bố, chưa thể công khai kể lại, nhưng lãng quên nó lại là một tội lỗi” (Ngô Thảo).Theo dõi trên mạng, ngoài một số bài báo, đặc biệt là khu vực phía Bắc, công trình chuyên sâu về Văn Lê hầu như chưa có Chọn đề tài Chiến tranh và con người trong hai

tiểu thuyết Mùa hè giá buốt và Phượng hoàng của Văn Lê, chúng tôi muốn tìm ra những đặcsắc và những đóng góp của ông, để làm rõ hơn sự đa dạng, phong phú của tiểu thuyết viết về chiến tranh sau chiến tranh cũng như quy luật vận động của văn học trong điều kiện thời bình.Với những lý do trên, chúng tôi mạnh dạn chọn

đề tài cho luận văn của mình: “Chiến tranh và con người trong hai tiểu thuyết Mùa

hè giá buốt và Phượng hoàng của Văn Lê” Thực hiện đề tài này, chúng tôi mong muốn góp phần tìm hiểu những đóng góp của Văn Lê cho nền văn học nước nhà trên phương diện đề tài chiến tranh, qua đó cho thấy được diện mạo đặc sắc của văn xuôi thời kỳ đổi mới.2 Lịch sử vấn đềMặc dù Văn Lê được biết đến là nhà vănvới nhiều các tác phẩm và có những tác phẩm được đánh giá cao rất cao, được trao nhiều giải thưởng uy tín song cho đến nay vẫn chưa có một công trình nào tập trung đi sâu vào nghiên cứu từ các phương diện nội dung cho đến những đặc điểm nghệ thuật trong những sáng tác của ông Trong quá trình tìm hiểu cuộc đời và sự nghiệp văn chương của nhà văn

8Văn Lê, chúng tôi có thu được kết quả là những bài báo, bài nghiên cứu hay bài viết giới thiệu về tác phẩm và sự nghiệp sáng tác của ông như sau:Nhà báo Phan Hoàng trong bài Sức mạnh tình yêu chiến thắng tình yêu sức mạnhđã đánh giá:

“Mùa hè giá buốt, một tiểu thuyết đẹp và buồn, quyến rũ và đau đớn, thăng hoa như một tứ thơ” [42] Tác phẩm của Văn Lê có kết thúc buồn và đau đớn bởi nó phản ánh chân thực sự thật lịch sử Để có được những chiến công, làm thay đổi cụcdiện cuộc chiến, nhiều người lính đã phải hy sinh, phải đánh đổi xương máu của mình.Trên website của Hội Nhà văn Thành phố Hồ Chí Minh, tác giả Trần Sáng với bài Âm hưởng bi tráng trong tiểu thuyết Mùa hè giá buốtđã nhận định: “Viết về

đề tài chiến tranh, và ngay cả viết về một chiến dịch cụ thể như chiến dịch Mậu Thân 1968, cũng không phải là một cái gì quá mới mẻ Tuy nhiên, đối với tác giả Mùa hè giá buốt, một cựu binh đã từng ngang dọc trên chiến trường Đông Nam bộ,sau khi hoàn thành mỗi tác phẩm văn học về chiến tranh, như một người lính anh lại tiếp tục tiến lên phía trước Có lẽ cũng như một số nhà văn từng mặc áo lính cùng thời, tìm tòi, đổi mới thi pháp tiểu thuyết không phải là cái đích anh tìm kiếm,chính vì thế mà tiếp nối những Nếu anh còn được sống và Cao hơn bầu trời Trong Mùa hè giá buốt, thế mạnh vẫn là vốn sống cuồn cuộn,là những trải nghiệm sinh –tử, những trải nghiệm không gì có thể thay thế” [116].Nhà báo Lê Phú Khải

đã khẳng định tài năng của Văn Lê trong Mùa hè giá buốt: “Bằng vốn sống đầy ắp của người lính từng vào sinh ra tử, với bản lĩnh một nhà văn có tài, Văn Lê đã tái hiện trên gần 400 trang sách khổ lớn cuộc chiến chống Mỹ để giải phóng đất nước còn in đậm trong tâm hồn ít nhất là hai thế hệ của người Việt Nam đương đại”

[47] NhàthơLêThànhNghịđãcólờinhậnxétvềMùa hè giá buốt:

“VưarôitôiđocMuahegiábuốtcủaVănLê Theo tôi đây là một cuốn tiểu thuyết đáng chú ý về chiến tranh, cụ thể là những ngày Mậu Thân năm 1968 Tôi thật sự xúc động

9trước sự quả cảm của quân và dân ta, cũng như sự mất mát lớn lao của họ Văn Lêkhông ngần ngại nóivề những mất mát có thật đó Nhưng tư tưởng của cuốn sách làqua những hy sinh mất mát này, thêm một lần chúng ta cần phải biết giá của chiến thắng, cần phải biết những người lính đã sống và chiến đấu cho lý tưởng của họ như thế nào Cuốn sách có thể có những chỗ khiên cưỡng, nhưng nhìn chung là hấpdẫn” [115].Nhà phê bình Tôn Phương Lan trong bài viết Viết về chiến tranh -vấn

đề và hiện tượnglại có những phát hiện về Mùa hè giá buốt: “Trong Mùa hè giá buốt, xoáy vào tâm thức người đọc là ý nghĩ nhân văn của một người mẹ của đối phương vừa mất con trong chiến trận vẫn tìm cách bảo vệ sự sống cho người bộ đội giải phóng: “Người ta còn nhiều việc để làm hơn là báo thù Chiến tranh là thảm họa cho cả dân tộc Cần phải cứu lấy mọi người” [111] Tác giả bài viết đã cho thấy cái nhìn của Văn Lê về chiến tranh là một cái nhìn mang tính nhân văn sâu sắc Đó là một cái nhìn mới của người dân về chiến tranh.Trong bài báo Khích

lệ lớn giới văn nghệ sĩ, nhân sự kiện trao Giải thưởng Văn học nghệ thuật Thành phố Hồ Chí Minh 5 năm (2006 –2011), Lê Quang Trang –Chủ tịch Hội Nhà văn Thành phố Hồ Chí Minh đã nhận xét tiểu thuyết Mùa hè giá buốtcủa Văn Lê –tác phẩm đạt giải Nhất của lĩnh vực văn học: “bútpháp hiện thực nghiêm nhặt pha chút

hư ảo tâm linh trong Mùa hè giá buốt tạo hiệu quả sâu về sự ám ảnh nơi người đọc” [97] Có thể thấy, thành công của tác phẩm chính là đã phản ánh chân thật hiện thực chiến tranh nhưng trong đó vẫn đan xen những giá trị tâm linh được xem

là biểu trưng của văn hóa dân gian Và giải thưởng này là nhằm: “tôn vinh những tác phẩm có giá trị cao về tư tưởng và nghệ thuật, phản ánh lịch sử dân tộc, truyền thống đấu tranh cách mạng và công cuộc đổi mới hiện nay” [97].Cũng Lê Quang Trang, trong bài Phía sau hiện thực khắc nghiệt của Mùa hè giá buốt, đăng trên tạp chí Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật, ông có nhận xét:

10“Về nghệ thuật, có thể thấy tác phẩm nằm trong hệ hình của tiểu thuyết truyền thống, không có những thể nghiệmcách tân hoa mỹ cầu kỳ Tuy nhiên, cách viết đằm thắm, gắn bó sâu sắc với đời sống hiện thực mà anh chứng kiến kết hợp cùng tưởng tượng của nhà văn, đồng thời chứa đựng nhiều suy tưởng, chiêm nghiệm sâusắc, đa dạng có thể đáp ứng nhiều loại nhu cầu, khiến các tầng lớp bạn đọc khác nhau đều có thể hào hứng theo dõi cốt truyện và số phận các nhân vật Chính sự kỹlưỡng trong văn phong, sức tươi trẻ của chất liệt sống, sự mới mẻ và đa dạng trong

ý tưởng của tác phẩm đã chiếm được tình cảm của người đọc, sự đồng thuận tuyệt đối của Hội đồng chung khảo, và cùng thời gian vẫn tiếp tục lan tỏa trong bạn đọc”[98] Như vậy, đổi mới nghệ thuật và tìm ra hướng đi riêng cho tác phẩm của mình không phải cái đích mà Văn Lê muốn hướng đến Ông khai thác đề tài chiến tranh

ở chiều sâu, ở việc phản ánh chân thật về cuộc chiến, về một thế hệ thanh niên ViệtNam yêu nước anh dũng Ông tìm đến tận cùng nguồn gốc của sức mạnh dân tộc, bản chất của người lính Đó chính là những yếu tố làm nên nét riêng của Văn Lê.Nhà báo Đậu Dung trong bài viết Nhà văn Văn Lê: Huyền thoại luôn bắt đầu từ

sự thậtđược đăng tải trên báo Công an Nhân dân, số ra ngày 28 tháng 07 năm 2015,ông có nhận xét về hai tác phẩm viết về chiến tranh Mùa hè giá buốtvà Phượng hoàng của Văn Lê: “Với 564 trang văn Mùa hè giá buốt được viết ra từ chính ký ứccủa ông Ở đó, có những mảnh hiện thực khắc nghiệt, xót xa, có lằn ranh giữa sống

và chết Và ở đó có một mùa hè giá buốt cả tâm hồn với những người còn sống hoặc đã hi sinh Cuốn sách như một cách nhìn lại lịch sử Cũng viết về chiến tranh giai đoạn này nhưng tiểu thuyết Phượng hoàng của nhà văn Văn Lê lại xoáy vào một vấn đề then chốt, đó là phẩm hạnh Nó như một thước đo cho thành hoặc bại của cuộc chiến Chiến dịch Phượng hoàng của địch đánh vào tất cả mọi phươngdiện, xé nát mọi mối quan hệ giữa người với người, với dòng tộc, người dân với cách mạng, đặc biệt làm cho con người từ chỗ nghi kị,

11không tin nhau đến giết nhau Chiến dịch đánh phá dài hạn ấy, là cuộc đụng độ, đối đầu của những bộ óc Và trong những ngày hè đỏ lửa đó, chính phẩm hạnh được lưu giữ từ thế hệ này qua thế hệ khác đã làm nên sức mạnh to lớn dẫn đến thắng lợi của cuộc chiến Cuốn tiểu thuyết còn là những trang văn mơ mộng, là lời tuyên thệ đẹp đẽ nhất về tình yêu Trong thời khắc trước khi trở thành hương linh nhẹ nhàng thoát khỏi cơ thể rách nát bay về chốn thăm thẳm, diệu vợi, người đại đội trưởng chỉ kịp bày tỏ tình cảm dồn nén bấy lâu của mình với người con gái mà anh yêu Và anh an lòng vì đã “làm được một điều hệ trọng nhất của cuộc đời”,

“anh tự hiểu rằng mình đã hoàn thành xong công việc của người đàn ông và giờ đây chỉ còn chờ đợi cái khoảnh khắc cuối cùng của cuộc sống” Những riêng chunghòa vào nhau đó đã làm thức dậy cả một mùa hè huyền thoại”[107] Qua nhận xét của Đậu Dung, có thể thấy vẫn là mảng đề tài chiến tranh quen thuộc mà Văn Lê khai thác, nét khác của Văn Lê ở tiểu thuyết Phượng hoàngchính là việc nhà văn đisâu vào khai thác, khám phá và lí giải vì sao, vì lí do gì ta có thể chiến thắng được

kẻ thù hùng mạnh như đế quốc Mỹ? Đó chính là phẩm hạnh của con người.Qua những ý kiến tổng hợp ở trên, có thể thấy cuốn tiểu thuyết Mùa hè giá buốt và Phượng hoàng của Văn Lê đã nhận được những lời khen gợi và đã được các nhà

nghiên cứu đánh giá cao Đặc biệt, khi đánh giá về nội dung, nghệ thuật của tiểu thuyết Mùa hè giá buốt các tác giả đều có sự thống nhất khi khẳng định giá trị hiện thực chân thực, sâu sắc của tiểu thuyết được tái hiện trên nền một tiểu thuyết

truyền thống Cách tân không phải là mục đích của nhà văn hướng tới nhưng chínhcách nghĩ, cách thể hiện về chiến tranh của ông đã mang tính cách tân và đưa lại cho người đọc sức hấp dẫn.Trên cơ sở tiếp thu, kế thừa thành tựu nghiên cứu của những người đi trước, thông qua luận vănChiến tranh và con người trong hai tiểu thuyết Mùa hè giá buốt và Phượng hoàng của Văn Lê, người viết mong muốn có thể khảo sát và phân tích

cụ thể, toàn diện hơn chiến tranh và con người được tái hiện trong hai tiểu thuyết của Văn Lê.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu3.1 Đối tượng nghiên cứuVăn Lê thành công với nhiều thể loại như thơ, tiểu thuyết, truyện ngắn, kịch bản phim tài liệu, phim điện ảnh Tuy nhiên, đối tượng của luận văn này là thông qua hai cuốn tiểu thuyết Mùa hè giá buốtvà Phượng hoàng, chúng tôi cũng sẽ tìm hiểu về cách thể hiện con người và chiến tranh của ông 3.2 Phạm vi nghiên cứuTrong quá trìnhthực hiện đề tài, chúng tôi sẽ mở rông phạm vi nghiên cứu qua việc so sánh Văn Lêvới một số tác giả khác viết về chiến tranh như Chu Lai, Nguyễn Trọng Oánh, Bảo Ninh 4 Phương pháp nghiên cứuĐể làm sáng tỏ mục tiêu của luận văn, chúng tôi

sẽ sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:-Phương pháp phân tích, tổng hợp: vớiphương pháp này, chúng tôi sẽ chia nhỏ tác phẩm, đi sâu vào phân tích để thấy được nghệ thuật miêu tả, xây dựng nhân vật.-Phương pháp liên ngành:lịch sử, văn hóa học, nghệ thuật học được dùng để tiếp cận, nhằm nhận thức, tìm hiểu và khai thác đối tượng.-Phương pháp so sánh: để thấy được đặc sắc của Văn Lê trong tương quan với các tác giả cùng đề tài5 Đóng góp của luận vănThực hiện đề tài Chiến tranh và con người trong hai tiểu thuyết Mùa hè giá buốt vàPhượng hoàng của Văn Lê, chúng tôi muốn làm sáng tỏ giá trị nhân đạo trong nội dung của các tiểu thuyết, thấy được sức mạnh của tình yêu trong chiến tranh, sự gắn bó của người lính với làng quê, với văn hóa tâm linh; những chiêm

13nghiệm, suy tư về thân phận con người của một nhà văn gắn bó với đề tài chiến tranh Chúng tôi hy vọng luận vănít nhiều sẽ cung cấpcho độc giả thấy được nhữngđóng góp củaVăn Lê cho đề tài chiến tranh -hiện thực và con người -trong nền văn học cách mạng Việt Nam sau 1975.Về nghệ thuật, luận văn chỉ ra những đặc điểm nổi bật trong tiểu thuyết Mùa hè giá buốt vàPhượng hoàngcủa Văn Lê trong cách xây dựng hệ thống nhân vật đa dạng; kết cấu “kép” lạ và độc đáo, bút pháp đan xenhữu thức và vô thức, đan xen thực tế chiến tranh khốc liệt và thế giới tâm linh huyền bí; ngôn từ tiểu thuyết đầy chất thơ.Ngoài ra, chúng tôi mong muốn kết quả nghiên cứu của luận văn cũng góp phầnthấy được phong cách riêng của Văn Lê trên văn đàn và chất nhân văn làm nên giá trị trong các tác phẩm của Văn Lê Bổ sung thêm nguồn tư liệu tham khảo cho việc nghiên cứu văn học viết về đề tài lực lượng vũ trang và chiến tranh cách mạng sau 1975.

6 Cấu trúc luận vănNgoài phần Mở đầu, Kết luận, luận văn được chia thành 3 chương chính:

Chương 1: Văn Lê và đề tài chiến tranh trong tiểu thuyết Việt Nam sau 1975

Chương 2: Hiện thực chiến tranh và chân dung con người trong tiểu thuyết Mùa hègiá buốt và Phượng hoàngcủa Văn Lê

Chương 3: Nghệ thuật thể hiện bức tranh cuộc chiến và chân dung con người trongtiểu thuyết Mùa hè giá buốt và Phượng hoàngcủa Văn Lê