Luận án kinh tế: Tổ chức công tác kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp xây dựng đường bộ khu vực miền Trung Việt Nam

Bài luận án Kinh tế chuyên ngành Kế toán gồm 329 trang, đây là công trình nghiên cứu đồ sộ, bản đẹp, dễ dàng chỉnh sửa và tách trang lấy số liệu tham khảo. Lời cam đoan. Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu và kết quả trong Luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH

ĐƯỜNG THỊ QUỲNH LIÊN

16 CHUC CONG TAC KE TOAN PHI PHÍ SÂN XUẤT

VA GIA THANH SAN PHAM TRONG CAC DOANH NGHIEP

XAY DUNG DUONG BO KHU VUC MIEN TRUNG VIET NAM

LUAN AN TIEN SI KINH TE

HÀ NỘI - 2016

HỌC VIỆN TÀI CHÍNH

ĐƯỜNG THỊ QUỲNH LIÊN

TỔ CHU CONG TAC KE TOAN CHI PHi SAN XUẤT

VA GIA THANH SAN PHAM TRONG CAC DOANH NGHIEP

XÂY DỰNG ĐƯỪNG BỘ KHU VUC MIEN TRUNG VIET NAM

Chuyên ngành : Ké toan

Ma sé : 62.34.03.01

LUAN AN TIEN SI KINH TE

Negwoi hwéng din khoahgc: 1 PGS.TS MAINGQC ANH

2 TS NGUYEN VIET LOI

HÀ NỘI - 2016

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu và kết quả trong Luận án là trung thực,

có nguồn gốc rõ ràng và chưa được công bố trong bat kỳ công trình nào khác

Tác giả luận án

Đường Thị Quỳnh Liên

Tác giả luận án xin chân thành cảm ơn Tập thể lãnh đạo, các Thầy cô giáo Trường Học viện Tài chính và tập thể cán bộ lãnh đạo Khoa sau đại học

của Trường

Tác giả đặc biệt xin gửi lời cảm ơn chân thành đến tập thê cán bộ hướng

dẫn khoa học PGS.TS Mai Ngọc Anh và TS.Nguyễn Viết Lợi đã nhiệt tình

hướng dẫn và động viên tác giả hoàn thành Luận án

Tác giả xin cảm ơn bạn bè, đồng nghiệp, những người thân trong gia đình

đã tạo điều kiện, chia sẻ khó khăn và luôn động viên tác giả trong quá trình thực hiện Luận án

Xin tran trong cam ơn!

Tác giả luận án

Đường Thị Quỳnh Liên

Trang Trang phụ bìa

Lời cam đoan

Chuong 1: LY LUAN VE TO CHUC CONG TAC KE TOAN CHI PHi

SAN XUAT VA GIA THANH SAN PHAM TRONG DOANH NGHIEP

`ý\v4))00 91 4:ŒgỞ:., ,), ,, 21

1.1 DAC DIEM HOAT DONG XAY DUNG ANH HUONG DEN TO

CHUC CONG TAC KE TOAN CHI PHi SAN XUAT VA GIA

THÀNH SAN PHẨM XÂY DUNG 2.00.ccscssssessssseessseesssseesessseessssesssseesssseesanseessses 21

1.1.1 Khái niệm và nguyên tắc tổ chức công tác kế toán - 5s 21

1.1.2 Nhiệm vụ tổ chức công tác kế toán 2-2 2+ 2s++E++E+2Et£E+rxerxerxsree 27

1.1.3 Đặc điểm sản phẩm và quá trình sản xuất xây dựng ảnh hưởng đến

tô chức công tác kế toán chỉ phí sản xuất và giá thành sản phẩm

bon :.::.: :: 28

1.2 NỘI DUNG TÔ CHỨC CÔNG TÁC KÉ TOÁN CHI PHÍ SẢN

XUẤT VÀ GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG DOANH NGHIỆP

XÂY DỰNG - 2222: 2222222222211 2.2111212.1112 112 1.1 e1 rree 34

1.2.1 Khái niệm, thiết lập hệ thống chỉ tiêu quản lý và tổ chức phân loại

về chỉ phí sản xuất và giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp

KAY QUIN T1 0-3 34 1.2.2 Tổ chức xây dựng hệ thống dự toán về chi phí sản xuất và giá

thành sản phâmxây dựng trong doanh nghiỆp - 55255: 53

1.2.3 Tổ chức xác định đối tượng tập hợp chỉ phí sản xuất và vận dụng

các phương pháp tập hợp chi phí sản XUẤT St ng rey 62

qua hệ thống tài khoản và số kế toán -2¿ 2 +©zz+z++£xrzzscred 1.2.6 Tổ chức tính giá thành sản phẩm xây dựng . 2 2 25252

1.2.7 Tô chức hệ thống báo cáo kế toán và phân tích thông tin về chỉ phí

sản xuất và giá thành sản phâm xây dựng -++-s++x+s++ 1.2.8 Tổ chức kiểm tra công tác kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản

phẩm xây dựng ¿- +: ©22+2k‡ x2 2112110711211 71111171 211 xe cre 1.2.9 Tổ chức phần hành kế toán chi phi sản xuất và giá thành sản phẩm

trong bộ máy kế toán của doanh nghiệp 2: ©5c©cscczczcscree

1.3 KINH NGHIỆM TÔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN CHI PHÍ SAN

XUẤT VÀ GIA THANH SAN PHAM XAY DỰNG Ở MOT SO

NUGC TREN THE GIGI VA BAI HOC KINH NGHIEM DOI VOI

VIET NAM wu —

1.3.1 Tổ chức công tác kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phâm

xây dựng theo hệ thống kế toán Mỹ

1.3.2 Tổ chức công tác kế toán chi phi sản xuất và giá thành sản phẩm

xây dựng theo hệ thông kê toán Pháp - - - + ++s<+sx++ex+er+exs+ 1.3.3 Bài học kinh nghiệm vận dụng cho các doanh nghiệp xây dựng ở

Mr NAM ằằằ

KẾT LUẬN CHƯƠNG l 2-©2222222E222222122271122211122271E2211 271 ccre

Chương 2: THỰC TRẠNG TỎ CHỨC CONG TAC KE TOAN CHI

PHÍ SẢN XUẤT VA GIA THANH SAN PHAM TRONG CAC DOANH

NGHIEP XAY DUNG DUONG BO KHU VUC MIEN TRUNG

VIET NAM

2.1 TONG QUAN VE CAC DOANH NGHIEP XAY DUNG DUONG BO

KHU VUC MIEN TRUNG VIỆT NAM -2c¿+2222scrrccrxerrerrrreee 2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển của ngành xây dựng đường bộ

nói chung và khu vực miên Trung nói riêng - -++-s+5s++ 2.1.2 Đặc điểm tổ chức sản xuất kinh doanh, quy trình công nghệ của

doanh nghiệp xây dựng đường bỘ - ¿5 + ssvvseeseees 2.1.3 Đặc điểm tổ chức quản lýcủa doanh nghiệp xây dựng đường bộ

„9603

2.3 THUC TRANG TO CHUC CONG TAC KE TOAN CHI PHÍ SẢN

XUAT VA GIA THANH SAN PHAM TAI CAC DOANH NGHIEP

XAY DUNG DUONG BỘ KHU VỰC MIÈN TRUNG VIỆT NAM

2.3.1 Nội dung, thiết lập hệ thống chỉ tiêu quản lý và tổ chức phân loại

chi phi san xuất trong doanh nghiệp xây dựng đường bộ khu vực

miền Trung Việt Nam :- 2-22 x2EEEEE21127121127171221 TC crk 2.3.2 Thực trạng tô chức xây dựng hệ thống dự toán chỉ phí sản xuất và

tính giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp xây dựng đường

bộ khu vực miền Trung Việt Nam -.- tre

2.3.3 Thực trạng tô chức xác định đối tượng tập hợp chỉ phí sản xuất và

vận dụng các phương pháp tập hợp chỉ phi sản xuất trong các

doanh nghiệp xây dựng đường bộ khu vực miền Trung Việt Nam 2.3.4 Thực trạng tổ chức thu nhận thông tin kế toán về chỉ phí sản xuất

tại các doanh nghiệp xây dựng đường bộ khu vực miền Trung

Việt Nam

2.3.5 Thực trạng tổ chức xử lý và hệ thống hóa thông tin thực hiện về chi

phí sản xuất qua hệ thống tài khoản và số kế toán tại các doanh

nghiệp xây dựng đường bộ khu vực miền Trung Việt Nam 2.3.6 Thực trạng tô chức tính giá thành sản phẩm tại các doanh nghiệp

xây dựng đường bộ khu vực miền Trung Việt Nam -

2.3.7 Thực trạng tổ chức hệ thống báo cáo kế toán và phân tích về chỉ

phí sản xuất tại các doanh nghiệp xây dựng đường bộ khu vực

miền Trung Việt Nam - 2-2 22 <22E2E12712211271211271211 21 2.3.8 Thực trạng tô chức kiểm tra công tác kế toán tại các doanh nghiệp

xây dựng đường bộ khu vực miền Trung -2 s¿ 2+csz+s+e+

2.3.9 Thực trạng tô chức phần hành kế toán chỉ phí sản xuất và giá thành

sản phẩm trong bộ máy kế toán tại các doanh nghiệp xây dựng

đường bộ khu vực miền Trung . 2-2222 £+£++£x£+£Ecrxrzrsrred

PHÍ SẢN XUẤT VÀ GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TẠI CÁC DOANH

NGHIỆP XÂY DỰNG ĐƯỜNG BỘ KHU VỰC MIỄN TRUNG

Min :E:-:-"'®".-.-'^'.- -"^"-”

2.4.1 Những ưu điểm trong tổ chức công tác kế toán chỉ phí sản xuất và

giá thành sản phẩm tại các doanh nghiệp xây dựng đường bộ khu

vực miền Trung Việt Nam - - 1129 S vs ng rrey

2.4.2 Những hạn chế còn tồn tại trong tổ chứccông tác kế toán chỉ phí

sản xuất và giá thành sản phẩm tại các doanh nghiệp xây dựng

đường bộ khu vực miền Trung Việt Nam -.- 5 sec skesxee

KET LUAN CHƯƠNG 2 - 22c S2+2EE1112711121711112111121110 11E 211110 xe Chương 3: GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN TỎ CHỨC CÔNG TÁ

KE TOANCHI PHi SAN XUAT VA GIA THANH SAN PHẨM TRONG

CACDOANH NGHIEP XAY DUNG DUONG BO KHU VUC MIEN

TRUNG VIỆT NAM ©222222222222222111121222221111121.121111112 2.2 re

3.1 ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIÊN CÁC DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG VIỆT NAM NÓI CHUNG VÀ DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG

ĐƯỜNG BỘ KHU VỰC MIỄN TRƯNG NÓI RIÊNG 3.2 YÊU CẦU VÀ NGUYÊN TẮC HOÀN THIỆN TÔ CHỨC CÔNG TÁC

KE TOAN CHI PHi SAN XUAT VÀ GIÁ THÀNH SAN PHAM TRONG CAC DOANH NGHIEP XAY DUNG DUONG BO KHU

M4909Y12)8):10 c0

3.2.1 Yêu cầu của việc hoàn thiện tổ chức công tác kế toán chi phí sản

xuất và giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp xây dựng đường bộ khu vực miền Trung . - 2-2222 ++£++£E£+£E+zxrzrsrred 3.2.2 Nguyên tắc hoàn thiện tổ chức công tác kế toán chỉ phí sản xuất và

giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp xây dựng đường bộ khu vực miền Trung - + + st22x+2Et22E2E2212211221271.211 2112 re.

NGHIỆP XÂY DỰNG DUONG BO KHU VUC MIEN TRUNG

3.3.1 Hoàn thiện tổ chức phân loại chi phí sản xuất -2- 55 55+¿

3.3.2 Hoàn thiện tô chức hệ thống dự toán chi phi sản xuất và giá thánh

sản phẩm -¿- + 522x912 1E2E2E117112711112112112112117111111 11 c0

3.3.3 Hoàn thiện tô chức xác định đối tượng tập hợp chi phí sản xuất và

phương pháp tap hop chi phí sản xuất . 2 2 +2z++zzEczzrzcez

3.3.4 Hoàn thiện về tô chức thu nhận, xử lý và hệ thống hóa thông tin về

chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm 2- 2 5c z+£szzezrx

3.3.5 Hoàn thiện về tổ chức tính giá thành sản phẩm .-. -5-

3.3.6 Hoàn thiện tổ chức hệ thống báo cáo kế toán và phân tích về chỉ

phí sản Xuất - ¿5s se S1 2E 2E12711211271211271211211111211 2111k 3.3.7 Hoàn thiện tô chức kiểm tra công tác kế toán -.: -:cs++cs+¿

3.3.8 Hoàn thiện tổ chức phần hành kế toán chỉ phí sản xuất và giá thành

sản phẩm trong bộ máy kế toán doanh nghiệp . 552

3.4 DIEU KIEN DE THUC HIEN GIAI PHAP NHAM HOAN THIEN TO CHUC CONG TAC KE TOAN CHI PHi SAN XUẤT VA GIÁ THANH SAN PHAM TRONG CAC DOANH NGHIEP XAY DUNG

DUONG BO KHU VUC MIEN TRUNG j cssssssssesssssssssisecsecssssssesesesssssnieeeees

3.4.1 Đối với Nhà nước và các ngành cht quan c cceccecccssescesseessecstesseeseeees 3.4.2 Đối với các doanh nghiệp xây dựng đường bộ -c c5+¿

KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 2-22 2 2222212211227112221112771E27112 2.11 1.1xcre KẾT LUẬN 2-©2222-22252 2215222152711 EE.EE eree

DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIÁ ĐÃ CÔNG BÓ LIÊN

QUAN DEN DE TAI LUAN AN

DANH MUC TAI LIEU THAM KHAO

PHU LUC

Bao hiém that nghiép

Bao hiém xa hdi

Bao hiém y té

Cong cu dung cu

Chi phi nhân công trực tiếp

Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp

Chi phí sử dụng máy thi công

Chỉ phí sản xuất

Chỉ phí sản xuất chung Chi phí sản xuất kinh doanh đở dang

Cổ phần xây lắp Công trình Doanh nghiệp

Don vi tinh

Hạng mục công trình Khấu hao

Khối lượng xây lắp Kinh phí công đoàn May thi cong

Nguyên vật liệu Tài khoản

Tài sản cố định

Xây dựng cơ bản

Trang

Bảng 3.1: Phân loại chi phi theo mối quan hệ vối khối lượng hoạt động 193 Bang 3.2: Dự toán theo cách ứng xử của chi phí - - «++s<+e++ex+er+exs+ 198 Bảng 3.3: Bảng tổng hợp chứng từ gốc cùng loại -22©52cccc+ccczxczrcsree 208

Bảng 3.4: Bảng phân bổ khấu hao TSCĐ và chỉ phí trả trước - -: 209

Bảng 3.5: Bảng phân bổ lương và các khoản trích theo lương của công nhân

trực tiếp sản Xuất - s2 2t t2 11711211211221121111 21111111 ye 209

Bảng 3.6: Bảng tổng hợp giá thành 2 256222 E2 2 1221211121211 cEeC 210

Bảng 3.7: Bảng tông hợp chỉ phí sản xuất theo đơn đặt hàng - 211 Bang 3.8: Bang báo cáo chi phí (theo địa điểm kinh doanh) . - 212 Bảng 3.9: Bang báo cáo chỉ phí sản xuất 22- 52: 55222+2E22E2Exczxverxrrrreree 213 Bảng 3.10: Bảng báo cáo giá thành sản phẩm . 2-52 522S22E22E22EczErzrrrxez 214

Bảng 3.11: Bảng báo cáo phân tích biến động biến phí - -: 215

Trang

Sơ đồ 1.1: Trình tự xây dựng dự toán từ nhà quản trị cấp cao -s 54

Sơ đồ 1.2: Trình tự lập dự toán từ cấp CƠ SỞ - 22t E2 2 xerrrrrrree 55

Sơ đồ 1.3: Trình tự lập dự toán kết 0U 57

Sơ đồ 2.1: Quy trình công nghệ sản xuất . 2 22222z+2x2ExeEEezExerxrrkee 115

Sơ đồ 2.2: Tổ chức quản lý theo mô hình Tổng công ty .:- 5:5: 117

Sơ đồ 2.3: Tổ chức quan lý theo mô hình công ty 2-22 25522 zczxzzxez 119

1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

Xuất phát từ sự phát triển của nền kinh tế đã dẫn đến sự cạnh tranh các doanh nghiệp ngày càng gay gắt Sự cạnh tranh không chỉ đến từ những doanh nghiệp trong nước mà còn đến từ những doanh nghiệp nước ngoài Vì

vậy, muốn tổn tại và phát triển thì các doanh nghiệp không chỉ là tăng cường,

đổi mới công nghệ sản xuất, nâng cao năng suất lao động mà còn phải chú trọng công tác quản lý chỉ phí sản xuất, hạ giá thành sản phẩm, tăng lợi nhuận nhưng vẫn đảm bảo sản phẩm đạt tiêu chuân chất lượng Kế toán là một trong các công cụ quản lý kinh tế quan trọng phục vụ cho công tác quản lý kinh tế ngày càng hoàn thiện Đề phục vụ cho công tác kế toán thì kế toán chi phi sản

xuất và tính giá thành sản phẩm là đối tượng không thể thiếu được trong quá trình sản xuất kinh doanh Trong điều kiện kinh tế thị trường hiện nay đòi hỏi

các doanh nghiệp phải cạnh tranh nhau một cách khốc liệt vì mục đích cuối

cùng là lợi nhuận Do vậy các doanh nghiệp phải cố gắng phấn đấu sao cho sản xuất đủ số lượng, đảm bảo chất lượng sản phẩm hạ giá thành

Sự phát triển mạnh mẽ của nên kinh tế thị trường hiện nay đã mở cho

các doanh nghiệp môi trường kinh doanh nhiều thuận lợi cũng như nhiều

thách thức Nền kinh tế thị trường đòi hỏi mỗi doanh nghiệp muốn tồn tại và

phát triển thì phải chiến thắng trong cạnh tranh, đặc biệt là cạnh tranh về giá

cả và chất lượng sản phẩm

Kế toán chỉ phí sản xuất và tính giá thành sản phâm chủ yếu cung cấp thông tin phục vụ quản lý nên nó đóng vai trò hết sức quan trọng trong công tác quản trị doanh nghiệp Từ đó, nhà quản lý có được những quyết định phù hợp nhằm tăng cường hạch toán kế toán nội bộ và phát triển sản xuất kinh

doanh ở đơn vị mình

Công nghiệp hóa - hiện đại hóa là sự nghiệp của toàn dân, của mọi

thành phần kinh tế XDCB là ngành sản xuất vật chất quan trọng mang tính chất công nghiệp nhằm tạo ra cơ sở vật chất kỹ thuật cho nền kinh tế quốc

trình tạo ra sản phẩm của ngành Sản phẩm xây lắp là một loại hàng hóa đặc biệt Điều này đã chi phối đến công tác kế toán chi phí sản xuất trong các

DN xây dựng Công tác kế toán vừa phải đáp ứng yêu cầu chung về chức năng, nhiệm vụ kế toán của một DN sản xuất vừa phải đảm bảo phù hợp với đặc thủ của loại hình DN xây dựng Muốn kế toán phát huy được hết hiệu quả năng lực của mình đòi hỏi doanh nghiệp phải vận dụng một cách đúng

đắn và linh hoạt các chế độ, chuẩn mực kế toán do nhả nước ban hành vào

thực tế của doanh nghiệp

Đối với Nhà nước, việc hạch toán chỉ phí sản xuất hợp lý, chính xác tại

các doanh nghiệp sẽ giúp cho các nhà quản lý vĩ mô có cái nhìn tổng quát toàn diện đối với sự phát triển của nền kinh tế Từ đó đưa ra những đường lối chính sách phù hợp để tăng cường hay hạn chế quy mô phát triển của các DN, nhằm đảm bảo sự phát triển không ngừng của nền kinh tế nói chung Ngoài

ra, việc hạch toán chỉ phí sản xuất của các DN sẽ ảnh hưởng đến nguồn thu cho Ngân sách Nhà nước

Đối với các đơn vị sản xuất thì tổ chức công tác kế toán chỉ phí và tính

giá thành sản phâm giữ một vị trí hết sức quan trọng trong công tác kế toán Đặc biệt là đối với các doanh nghiệp xây dựng đường bộ khi mà thời gian

thực hiện dự án đầu tư lâu đài, thông tin về chi phi va gia thanh san phâm ảnh

hưởng rất lớn đến các nhà đầu tư hiện tại và trong tương lai Trong điều kiện hiện nay, việc quản lý và hạch toán kế toán ở các doanh nghiệp xây dựng nói chung và doanh nghiệp xây dựng đường bộ nói riêng chưa được tốt, tình trạng vật tư, lao động, tiền vốn còn lãng phí, đòi hỏi phải tăng cường kiểm tra, giám sát, quản lý chặt chẽ các khoản chỉ phí sản xuất và giá thành sản phẩm một cách hợp lý Việc tổ chức công tác kế toán chỉ phí sản xuất và giá thành sản phẩm tại các doanh nghiệp xây dựng đường bộ chưa thực sự đáp ứng yêu cầu quản lý, số liệu về chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm chưa thực sự là cơ

sở tin cậy đề đánh giá hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp

nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn, tôi đã lựa chọn đề tài “Tổ chức công

tác kế toán chỉ phí sản xuất và giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp xây dựng đường bộ khu vực miền Trung Việt Nam”

2 Tông quan tình hình nghiên cứu của đề tài

2.1 Các công trình nghiÊH cứu fFong nước

2.1.1 Các công trình nghiên cứu về kế toán tài chính chỉ phí sản xuất

và giá thành sản phẩm

Ngành xây dựng cơ bản nói chung và xây dựng công trình đường bộ nói riêng đang ngày càng phát triển mạnh và có vị trí quan trọng trong sự nghiệp phát triển kinh tế xã hội Nhận thức được vấn đề này, tác gia Trương

Thị Thủy (2001) đã nghiên cứu về “Hoàn thiện công tác kế toán chỉ phí sản

xuất và tính giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp Nhà nước thuộc loại hình xây dựng cẩu đường”, luận án đã trình bày hệ thống hóa cơ sở lý luận

chung và phân tích, đánh giá thực trạng kế toán chỉ phí sản xuất và giá thành

sản phẩm ở các doanh nghiệp xây dựng cầu đường ở nước ta một cách sát

thực Đã rút ra được những kết luận về ưu, nhược điểm thực trạng công tác kế

toán ở các doanh nghiệp này, phân tích được những nguyên nhân cơ bản Luận án nêu được những yêu cầu, nguyên tắc và những nội dung hoàn thiện công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm ở các doanh nghiệp xây dựng cầu đường Luận án còn đi sâu phân tích đánh giá một cách

khoa học và thực tiễn về chi phí sản xuất và giá thành sản phâm xây dựng

trong các doanh nghiệp xây lắp, từ đó tác giả đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện tổ chức kế toán chỉ phí sản xuất và giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp xây dựng cầu đường Trong đó đề xuất nỗi bật hơn cả là những nội dung về phân loại chỉ phí, hoàn thiện phương pháp kế toán tập hợp, phân

bổ chỉ phí sử dụng máy thi công, chỉ phí sản xuất chung, phương pháp đánh giá sản phẩm đở dang, hoàn thiện nội dung kế toán sản phẩm hỏng và thiệt hại ngừng sản xuất trong doanh nghiệp xây dựng cầu đường Trong năm 2001, tác

nước trong diéu kiện hiện nay”, luận án đã hệ thống hóa một cách hợp lý và

làm rõ những vấn đề lý luận về kế toán chỉ phí sản xuất và giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp xây lắp đồng thời góp phần hoàn thiện và phát triển lý luận kế toán chỉ phí sản xuất và giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp ở khía cạnh mới là mối quan hệ giữa kế toán tài chính và kế toán quản trị Tác giả

đã đánh giá đúng thực trạng tổ chức công tác kế toán chỉ phí sản xuất và giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp xây lắp nhà nước Đây là loại hình

doanh nghiệp mà đặc điểm đặc thù chi phối đến công tác kế toán chỉ phí sản xuất và giá thành sản phâm như: nội dung chỉ phí sản xuất, giá thành san pham

trong điều kiện áp dụng mô hình khoán Luận án còn đưa ra được tính cấp thiết

khi hạch toán chi phi sản xuất chính xác sẽ đảm bảo tính đúng, tính đủ chỉ phí vào giá thành làm căn cứ đề xuất các giải pháp hoàn thiện kế toán chỉ phí sản xuất và giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp xây lắp nhà nước Và trong

năm 2011, tác giả Hà Xuân Thạch, “Hoàn thiện việc tổ chức kế toán chỉ phí

sản xuất và các phương pháp tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp

công nghiệp ở Việt Nam” đã cung cap sé liệu chân thực, cụ thê về kế toán chi

phí sản xuất và giá thành sản phẩm trong các đoanh nghiệp công nghiệp ở

Việt Nam dưới góc độ kế toán tài chính và kế toán quản trị Luận án đã có

những đóng góp nhất định dé hoàn thiện công tác này Tuy nhiên, luận án tính đặc thù của kế toán quản trị trong các doanh nghiệp xây lắp trên thế giới chưa được nghiên cứu để rút ra bài học kinh nghiệm cho các doanh nghiệp công nghiệp ở Việt Nam Năm 2011, tác giả Lê Thị Diệu Linh với đề tài luận án

“Hoàn thiện công tác kế toán tập hợp chỉ phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp xây dựng dân dụng” đã nghiên cứu những vẫn

đề lý luận về bản chất của chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp xây dựng dân dụng Trên cơ sở những lý luận cơ bản, luận án nghiên cứu và xem xét công tác kế toán tập hợp chỉ phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trên hai góc độ kế toán tài chính và kế toán quản trị Luận án

những kết quả đạt được và những hạn chế cũng như những nguyên nhân dẫn đến hạn chế của công tác này trong các doanh nghiệp xây dựng dân dụng Đồng thời, luận án đã đưa ra mô hình kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành

sản phẩm của một số nước trên thế giới như Anh, Mỹ, Pháp, một số nước Châu

Âu, Nhật Bản Đây là những mô hình điển hình tiên tiến mà đề tài đã nghiên

cứu để từ đó rút ra các bài học kinh nghiệm cho công tác kế toán quản trị chỉ phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp xây dựng dân

dụng ở Việt Nam Tuy nhiên, luận án chưa khảo sát rõ về kế toán quản trị chỉ

phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm các doanh nghiệp xây dựng dân dụng

như khâu xây dựng dự toán, khâu phân tích, kiểm soát chỉ phí

Ngoài ra còn có một số công trình nghiên cứu có liên quan như tác giả Nguyễn Thị Thanh Loan (2014), “Hodn thién kế toán doanh thu và chỉ phí của hợp đồng xây dựng tại các doanh nghiệp xây dựng công trình thủy điện Việt Nam, tác giả Giáp Đăng Kha (2015), “Hoàn thiện kế toán chỉ phí sản xuất nhằm tăng cường kiểm soát chỉ phí trong các doanh nghiệp xây lắp” Các nghiên cứu này, các tác giả đã hệ thống hóa các vấn đề về kế toán chỉ phí sản xuất đồng thời đưa ra các giải pháp hoàn thiện về nội dung, phạm vi chỉ phí sản xuất, phương pháp hạch toán chỉ phí sản xuất

Bên cạnh đó, sách tham khảo của GS Nguyễn Đình Đỗ, PGS.TS

Nguyễn Trọng Cơ, “Kế foán và phân tích hoạt động kinh tế trong doanh nghiệp xây lắp”, NXB Xây dựng, (2003) và sách tham khảo của PGS.TS Võ Văn Nhị, “Kế toán doanh nghiệp xây lắp áp dụng cho các doanh nghiệp Việt Nam”, NXB Giao thông vận tải, (2008) Nội dung chủ yếu đề cập đến những đặc điểm của doanh nghiệp xây lắp, tổ chức công tác kế toán nói chung của doanh nghiệp xây lắp như tổ chức bộ máy kế toán, tô chức hệ thống thông tin

kế toán, tổ chức kiểm tra công tác kế toán mà chưa đi sâu vào phân tích tổ

chức kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp xây

phẩm, điển hình có các bài viết quan trọng như “Vấn dé quán triệt các nguyên tắc kế toán chung được thừa nhận để thể hiện trong kế toán chi phi

và giá thành sản phẩm” của tác giả Trương Thị Thủy, Tạp chí Kế toán, số

16, trang 25-27, “Ảnh hưởng của đặc điểm doanh nghiệp xây dựng cẩu đường đến tổ chức công tác kế toán chỉ phí sản xuất” của tác giả Trương

Thị Thủy, Tạp chí Kế toán, số 23, trang 61-64; “Xác định đối tượng kế toán

tập hợp chỉ phí và tính giá thành sản phẩm trong nên kinh tẾ cạnh tranh”

của tác giả Lê Thị Diệu Linh, tạp chí Thanh tra tài chính, số 9 tháng

3/2003, Những bài báo này ít nhiều đề cập đến tổ chức công tác kế toán

chi phí sản xuất và giá thánh sản phâm Tuy nhiên, trong khuôn khổ bài báo

chưa thể phân tích sâu, đầy đủ được các khía cạnh về tổ chức công tác kế

toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm như tổ chức thu nhận thông tin,

tổ chức kiểm tra và xử lý thông tin, phân tích sâu về giá thành sản phẩm xây

dựng đối với công tác quản trị doanh nghiệp

2.1.2 Các công trình nghiên cứu về kế toán quản trị chỉ phí sản xuất và giá thành sản phẩm

Năm 2002, tác giả Nguyễn Văn Bảo với luận án “Nghiên cứu hoàn thiện cơ chế quản lý tài chính và kế toán quản trị trong các doanh nghiệp nhà nước về xây dựng ”, tác giả đã hệ thông hóa lý luận và phân tích vai trò của cơ chế quản lý tài chính đối với doanh nghiệp nhà nước về xây dựng, khái quát

về kế toán quản trị ở góc độ tổng quát cho các doanh nghiệp nhà nước hoạt

động trong ngành xây dựng Tác giả đã đưa ra nhưng giải pháp hoản thiện cơ chế quản lý vốn và tài sản, đổi mới cơ chế quản lý doanh thu, chỉ phí nhằm hoàn thiện báo cáo quản trị chung cho tất cả các doanh nghiệp nhà nước hoạt động trong lĩnh vực xây dựng Tuy nhiên, luận án chỉ nghiên cứu về chế độ kế toán nhưng chưa đưa ra được các giải pháp để hoàn thiện cơ chế tài chính trong các doanh nghiệp xây lắp

nghiên cứu lý luận cơ bản về kế toán quản trị và phân tích chỉ phí sản xuất

Luận án đã khái quát về kế toán quản trị ở các doanh nghiệp ngành công nghiệp, thực trạng mô hình kế toán quản trị ở các doanh nghiệp ngành công

nghiệp Từ đó, luận án đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện mô hình kế toán

quản trị và phân tích chỉ phí sản xuất ở các doanh nghiệp sản xuất công nghiệp Việt Nam Tuy nhiên, kết quả đạt được trong nghiên cứu là khái quát chung cho các loại hình doanh nghiệp trong lĩnh vực sản xuất khác nhau là rất

rộng và rất khó vận dụng vào thực tiễn

Tac gia Tran Quy Lién (2003) voi dé tai luan an “Hach todn chi phi sản xuất và tính giá thành sản phẩm với việc hoàn thiện hệ thống quản trị doanh

nghiệp ” Luận án đã hệ thống hóa được những vấn đề lý luận về hạch toán chỉ

phí sản xuất và tính giá thành sản phâm Đồng thời luận án cũng đề cập đến hệ thống chỉ tiêu quản trị doanh nghiệp, vai trò của nó trong quá trình quản trị doanh nghiệp Mặc dù hệ thống chỉ tiêu này tác giả đưa ra chưa có sự giải thích một cách rõ ràng, tuy nhiên cũng đã thể hiện một số ý tưởng trong việc vận dụng

lý luận cơ bản về hạch toán chỉ phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong

việc hoàn thiện hệ thống chỉ tiêu quản trị doanh nghiệp Xây dựng được các chỉ tiêu phản ánh kết cấu chi phí sản xuất theo yếu tố của chỉ phí và đưa ra phương hướng hoàn thiện hệ thống chỉ tiêu này Xét cho cùng thì về phạm vi, đối tượng nghiên cứu của luận án là công tác hạch toán chỉ phí sản xuất và tính giá thành san pham ap dung cho tat cả các loại hình doanh nghiệp là khá rộng

Cũng nghiên cứu nội dung này, luận án “Xây đựng mô hình kế toán quản trị chỉ phí trong các doanh nghiệp sản xuất dược phẩm Việt Nam” của tác giá Phạm Thị Thủy (2007), luận án đã xây dựng mô hình kế toán quản trị chỉ phí cho các doanh nghiệp sản xuất dược phẩm Việt Nam thông qua giải pháp phân loại chỉ phí, lập dự toán chi phí, phân tích biến động chỉ phí, xác định quy mô hợp lý từng lô sản xuất, xác định kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh cho từng sản phẩm, từng phân xưởng và từng bộ phận Tuy nhiên,

2.1.3 Các công trình nghiên cứu về tổ chức công tác kế toán chỉ phí sản xuất và giá thành sản phẩm

Luận án '7ổ chức kế toán quản trị và giá thành trong doanh nghiệp sản

xuất ở Việt Nam” của tác giả Trần Văn Dung (2002), tác giả đã đi sâu phân tích hệ thống kế toán chi phí và đề xuất các giải pháp hoàn thiện kế toán quản

tri chi phi va gid thành trong doanh nghiệp sản xuất công nghiệp, xây dựng, nông nghiệp Tuy nhiên, do phạm vi nghiên cứu của luận án rất rộng nên những đề xuất của tác giả chủ yếu tập trung vào các doanh nghiệp nhà nước

và chưa gắn với một ngành sản xuất cụ thé

Luận án của tác giả Giang Thị Xuyến (2002) với đề tài “7ổ chức kế toán quản trị và phân tích kinh doanh trong doanh nghiệp Nhà nước ”, tác giả

đã nghiên cứu lý luận, thực trạng và các giải pháp hoàn thiện hệ thống thông

tin kế toán quản trị như chứng từ, tài khoản, số kế toán và báo cáo kế toán

quản trị Tuy nhiên, trong nghiên cứu tác giả mới chỉ dừng lại ở các chỉ tiêu, phương pháp sử dụng trong phân tích hoạt động kinh doanh hơn là xây dựng

mô hình kế toán quản trị

Tác giả Trần Văn Hợi (2007) với luận án “Tổ chức công tác kế toán

quản trị chỉ phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp khai thác than”, tác giả đã đi sâu phân tích lý luận cũng như thực trạng nội dung tổ chức kế toán quản trị chỉ phí và giá thành sản phẩm của các doanh nghiệp khai thác than thuộc tập đoàn than và khoáng sản Việt Nam Tuy nhiên, các nghiên cứu của tác giả chỉ đề cập về kế toán quan tri chi phi trong mối quan hệ với kế toán tính giá thành trong các doanh nghiệp khai thác than

Trong năm 2010, tác giả Hoàng Văn Tưởng, “7ổ chức kế toán quản trị với việc tăng cường quản lý hoạt động kinh doanh trong các doanh nghiệp xây lắp Việt Nam”, luận án đã đề cập và phân tích nội dung kế toán quản trị bao gồm tô chức theo chức năng thông tin kế toán và tô chức theo nội dung

sản xuất; Chi phí; Doanh thu; Kết quả kinh doanh Luận án làm sáng tỏ những đặc điểm sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp xây lắp và ảnh hưởng của nó

đến tổ chức kế toán quản trị, thực trạng tổ chức kế toán quan tri trên các khía cạnh: Hệ thống định mức chi phí, hệ thống dự toán ngân sách, kế toán quản trị

chi phi san xuất kinh đoanh và thực trạng tô chức hệ thống báo cáo kế toán

quản trị Tuy nhiên, nội dung về kế toán trách nhiệm luận án mới chỉ dừng lại

ở khía cạnh nội dung công việc của kế toán trách nhiệm chứ chưa phân tích làm rõ tổ chức kế toán trách nhiệm (t6 chức chứng từ, tài khoản và báo cáo

trách nhiệm) Hơn nữa kế toán trách nhiệm theo kinh nghiệm của thế giới và trong nước chỉ được sử dụng ở các tô chức, đơn vị, doanh nghiệp có đăng ký hoạt động trên thị trường chứng khoán Nếu đưa ra kế toán trách nhiệm áp dụng chung cho các doanh nghiệp xây lắp Việt Nam thì nội dung này chưa thỏa đáng trong nội dung của kế toán quản trị

Tác giả Nguyễn Hoàn (2012) với tên luận án “Tổ chức kế toán quản trị

chỉ phí trong các doanh nghiệp sản xuất bánh kẹo của Việt Nam” tác giả đã hệ

thống hóa lý luận, nghiên cứu thực tiễn đề đưa ra một số giải pháp hoàn thiện

về tổ chức bộ máy kế toán quan tri chi phí, về tổ chức thu nhận thông tin ban đầu, về tổ chức phân tích, xử lý và cung cấp thông tin kế toán quản trị chỉ phí

Hạn chế của luận án là mục đích, đối tượng, phạm vi nghiên cứu chỉ áp dụng

trong các công ty đặc thù về sản xuất bánh kẹo của Việt Nam Cũng trong năm

2012, luận án “7ổ chức kế toán quản trị chỉ phí vận tải hàng hóa trong các công ty vận tải đường bộ Việt Nam” của tác giả Nguyễn Thị Ngọc Lan (2012)

đã làm rõ các nội dung cơ bản về Cơ sở lý luận và thực trạng tổ chức kế toán

quản trị chi phí trong các công ty vận tài đường bộ Việt Nam Tuy nhiên, luận

án chưa làm rõ được tổ chức kế toán quan tri chi phí vận tải hàng hóa khác gì

so với tô chức kế toán quản trị chi phí nói chung, đồng thời chưa di sâu phân tích triển khai, vận dụng các quy định của Nhà nước về chứng từ, tài khoản, số

kế toán, báo cáo quản trị để đưa ra các thông tin cần thiết giữa tổ chức công tác

kế toán với tổ chức các phần hành kế toán

Như vậy, các nghiên cứu trên đã khẳng định tầm quan trọng của tổ chức

công tác kế toán chỉ phí sản xuất và giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp

Thông qua các nghiên cứu này, tác giả có thê đúc rút được nhiều nội dung có thể

kế thừa đó là các lý luận cơ bản về tổ chức công tác kế toán tài chính và tổ chức công tác kế toán quản trị chỉ phí sản xuất và giá thành sản phẩm trong các loại hình doanh nghiệp khác nhau Tuy nhiên, những nghiên cứu này chủ yếu mang tính chất khái quát vận đụng chung cho tất cả các loại hình doanh nghiệp hoặc nghiên cứu vận dụng riêng cho từng từng loại hình doanh nghiệp trong các ngành nghề kinh doanh không phải là các doanh nghiệp trong ngành xây dựng như đề tài luận án tác giả đang nghiên cứu

2.2 Các công trình nghiên cứu ngoài nước

Trên thế giới việc nghiên cứu và ứng dụng công tác kế toán ở một số

nước đã được thực hiện từ lâu Với quá trình phát triển của nền kinh tế thị

trường trên thế giới, hàng chục năm qua đã có rất nhiều công trình nghiên cứu

về công tác kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm Thông qua nghiên cứu các tài liệu được phép truy cập trên internet, tác giả trình bảy một số tiêu biểu về công tác kế toán chỉ phí sản xuất va giá thành sản phẩm trên thế giới bằng tiếng anh sau:

Luan an“Management Acounting in Saudi Arabia: A comparative Analysis of Saudi and Westerm Appoaches”’ cua Majbour J.Alnamri (1993) Trong luan an, tac gia so sanh KTQT chi phi trong các DN ở các nước đang

phat triển mà đại diện là Saudi Arabia với KTQT ở các nước phát triển là Mỹ,

Anh đề tìm ra sự khác biệt về KTQT chỉ phí giữa các nước này Do luận án được nghiên cứu tương đối sớm nên các nội dung và phương pháp nghiên cứu

của luận án tương đối lạc hậu so với KTQT chi phí hiện nay

Luận án “ The Adoption of Activity- Based Costing In Thailand” của tac gia Wiriya Chongruksut (2002) da nghién ctu tinh hinh áp dụng hạch toán chi phí theo hoạt động trong các DN ở Thái Lan Day là luận án nghiên cứu

sâu về một vấn đề của KTQT chi phí là phân bổ chỉ phí chung cho các sản phẩm, dịch vụ Hạn chế của nghiên cứu được tác giả chỉ ra trong luận án là số lượng các DN nghiên cứu nhỏ chỉ gồm 14 DN và tập trung vào các DN niêm yết chứng khoán khu vực Bangkok chưa đủ đại diện cho các DN Thái Lan nên kết quả nghiên cứu chưa mang tính đại diện

Luan an cua tac gia Paul P Mehta, Jerry William Evans, Arthur L

Ludwig, Rahul Chhabra (2007), “Method and system for estimating manufacturing costs”nghién ctu vé chién lược định giá và giá chuyển giao

được xác định trên thông tin kế toán chỉ phí, ngân sách hoạt động, dự toán

vốn, kiểm soát, đo lường hiệu suất và đánh giá

Luan an “Product Costing for Sawmill business Management” cia Mats Johansson (2007) Luận án dựa trên mô hình tuyến tính để phân tích sự thay đổi của chỉ phí của các nhà máy chế biến gỗ ở Thụy Điền và phân tích chi phí phát sinh tại thời điểm phân tách nhằm đáp ứng nhu cầu thông tin cho quản trị

DN chế biễn gỗ Tác giả luận án cũng nghiên cứu và đề xuất mô hình sản xuất tối ưu cho các nhà máy chế biến gỗ trong điều kiện hạn chế về nguồn lực đồng

thời khuyến nghị thường xuyên nghiên cứu để kiểm định mô hình này

Luan an “New dimensions of cost information for decision making in the wine industry” của Topor Ioan Dan (2013) Nội dung của luận án nghiên cứu các khía cạnh của thông tin chi phí cho việc ra quyết định trong ngành công nghiệp sản xuất rượu vang ở Bungaria Luận án đã phân tích vai trò của thông tin chỉ phí trong quá trình ra quyết định, các bất cập hiện có của KTQT chỉ phí trong các DN sản xuất rượu vang ở Bungaria Các giải pháp của tác

giả nhấn mạnh đến hoàn thiện KTQT chỉ phí phục vụ cho các chức năng lập

kế hoạch, kiểm soát và định giá

Luận van “Cost accounting method for construction project in North- West Russia” cia Touni Keisala (2009) nghiên cứu về các phương pháp kế toán chỉ phí được sử dụng trong dự án xây dựng ở Tây Bắc Nga Tác giả nghiên cứu kế toán chỉ phí thực tế tại các dự án xây dựng ở khu vực Tây Bắc Nga dé đề xuát các phương pháp kế toán chi phí cho các dự án ở khu vực nay

Ngoài ra, các nghiên cứu nước ngoài còn bao gồm các bài báo khoa học

về công tác kế toán chỉ phí sản xuất và giá thành sản phẩm

Bai bao “Research strategic analsis of the Finnish doctoral dissertations in management accounting from 1990 to 2009” cua tac gia Lili- Anne Kihn và Salme Nasi (2009) nghiên cứu về KTQT chỉ phí tập trung vào

các chủ đề: sự khác biệt giữa kế toán chỉ phí và kiểm soát quản trị; hệ

thốngthông tin kế toán và quản trị chiến lược, phan bé chỉ phí, phân tach chi

phi, phân tích tác nhân chi phí, hạch toán chi phí theo hoạt động (ABC)

Bài báo “An Empirical Study of Cost Divers in US Airline Industry” cua Raiv D Banker va Holly H Johnson (1993) nghién ctru về các tiêu thức

phân bổ chi phi sản xuất chung trong ngành hàng không và ảnh hưởng của nó

đến các quyết định quán trị Thông qua kết quả nghiên cứu các tác giả đề xuất

sử đụng mô hình ước tinh tỷ lệ phân bổ chi phi chung của ngành này

2.3 Kết luận rút ra từ các công trình nghiên cứu

Qua quá trình nghiên cứu các công trình đã công bố liên quan đến

doanh nghiệp xây lắp nói chung và tổ chức công tác kế toán chi phi sản xuất

và giá thành sản phẩm nói riêng, tác giả rút ra những kết luận sau:

- Các công trình nghiên cứu đã hệ thống hóa các vấn đề về kế toán tài

chính và kế toán quản trị một cách có hệ thống, các quan điểm rất tập trung và làm rõ được vấn đề thuộc lĩnh vực nghiên cứu của đề tài Đã khái quát, phân

tích những đặc điểm cơ bản của hoạt động xây dựng cơ bản và đặc điểm của

sản phẩm xây lắp từ đó chỉ rõ những tác động của chúng đối với kế toán chi phi sản xuất và giá thành sản phẩm Làm rõ cơ sở lý luận về kế toán chỉ phí sản

xuất và giá thành sản phẩm trên khía cạnh kế toán tài chính và kế toán quản trị,

phân tích được thực trạng tô chức kế toán chỉ phí sản xuất và giá thành sản phẩm, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện tổ chức kế toán chỉ phí sản xuất

và giá thành sản phẩm

- Các công trình nghiên cứu đã công bố chưa đi sâu nghiên cứu các vấn

đê sau:

+ Nội dung nghiên cứu: Các công trình chưa nghiên cứu chuyên sâu về

tổ chức kế toán quản trị chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm trong khi ngành xây dựng là ngành đang phát triển, rất cần tô chức kế toán quản trị một cách khoa học, hiệu quả để cung cấp những thông tin cần thiết phục vụ cho quản lý các hoạt động sản xuất kinh doanh Và một số công trình chưa đi sâu nghiên cứu nội dung biến phí bán hàng, biến phí quản lý doanh nghiệp, định phí bán hàng, định phí quản lý doanh nghiệp trong doanh nghiệp xây dựng cầu đường Một số công trình chưa phân tích sâu về tổ chức triển khai vận

dụng các quy định của Nhà nước về chứng từ, tài khoản, số kế toán, báo cáo

kế toán quản trị Ngoài ra, các công trình nghiên cứu chưa làm rõ nội dung và các chỉ tiêu báo cáo kế toán quản trị chỉ phí giá thành, nội dung và các chỉ tiêu báo cáo phân bổ các loại chỉ phí cho các đối tượng cũng như báo cáo tỉnh

hình thực hiện định mức, dự toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm Có

những công trình còn nặng nề về phân tích kỹ thuật nghiệp vụ, công việc của

kế toán quản trị như định mức dự toán chỉ phí, giá thành, doanh thu, kết quả

mà chưa đi sâu phân tích tổ chức triển khai vận dụng các quy định của Nhà

nước về chứng từ, tài khoản, số kế toán, báo cáo kế toán quan tri

+ Đối tượng nghiên cứu: Công trình nghiên cứu tập trung nghiên cứu tổ chức kế toán chỉ phí sản xuất và giá thánh sản phẩm; công trình nghiên cứu đi sâu vào nghiên cứu tổ chức kế toán quản trị chỉ phí và giá thành sản phẩm,

nhìn nhận chính xác ưu nhược điểm về tổ chức công tác kế toán, tổ chức bộ

máy kế toán quản trị nhằm hoàn thiện tổ chức kế toán quản trị với việc tăng cường quản lý hoạt động kinh doanh

+ Phạm vi nghiên cứu: Các công trình nghiên cứu về tô chức công tác

kế toán chỉ phí sản xuất và giá thành sản phẩm tại một vài doanh nghiệp cụ

thể nên phạm vi đề xuất giải pháp bị giới hạn, đo đó khó áp dụng cho nhiều loại hình doanh nghiệp khác nhau Nghiên cứu của một số tác giả đã nghiên cứu cho các doanh nghiệp xây lắp Việt Nam nhưng số liệu phân tích cũng chỉ

lấy cho hai doanh nghiệp đại diện tại khu vực phía Bắc Một số công trình

nghiên cứu chưa làm rõ sự khác nhau về phạm vi và nội dung của chỉ phí san xuất trong kế toán tài chính và kế toán quản trị

+ Phương pháp nghiên cứu: Do đối tượng nghiên cứu là tại các doanh nghiệp xây lắp cụ thê nên phương pháp nghiên cứu chủ yếu là quan sát và dựa

vào suy luận, chưa có các điều tra khảo sát Một số nghiên cứu khác đã có kết

quả điều tra khảo sát nhưng câu hỏi đang sơ sài, chưa tập trung vào báo cáo

kế toán quản tri chi phí và giá thành sản phẩm

Như vậy, từ các nhận xét trên cho thấy việc nghiên cứu, tìm ra giải

pháp hoàn thiện tổ chức công tác kế toán chỉ phí sản xuất và giá thánh sản

phẩm trong các doanh nghiệp xây dựng đường bộ khu vực miền Trung Việt

Nam chưa được đề cập Vì vậy, tác giả lựa chọn đề tài “Tổ chức công tác kế

toán chỉ phí sản xuất và giá thành sản phẩm tại các doanh nghiệp xây dựng đường bộ khu vực miền Trung Việt Nam” làm đề tài nghiên cứu của luận án

Đề tài nghiên cứu hoàn toàn phù hợp và cần thiết trong điều kiện nền kinh tế

phát triển hiện nay Đề tài không trùng lắp với những đề tài khoa học, luận án,

luận văn mà tác giả được biết Các trích dẫn trong luận án từ các đề tài và kết

quả nghiên cứu đã được công bố có căn cứ và rất cụ thẻ

3 Mục đích nghiên cứu

Luận án với đề tài “Tổ chức công tác kế toán chỉ phí sản xuất và giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp xây dựng đường bộ khu vực miễn

Trung Việt Nam ” được lựa chọn nhằm các mục đích sau:

- Hệ thống hóa cơ sở lý luận về tổ chức công tác kế toán chỉ phí sản

xuất và giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp

- Nghiên cứu kinh nghiệm tổ chức công tác kế toán chỉ phí sản xuất và giá

thành sản phẩm của một số nước trên thế giới và bai học vận dụng ở Việt Nam

- Khảo sát thực tế và làm nỗi bật thực trạng tổ chức công tác kế toán chỉ

phí sản xuất và giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp xây dựng đường

bộ khu vực miền Trung Việt Nam

- Làm rõ nội dung, yêu câu, sự cân thiệt khách quan của việc nghiên

cứu các giải pháp hoàn thiện tổ chức công tác kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp xây dựng đường bộ khu vực miền Trung

Việt Nam

- Đánh giá thực trạng xây dựng hệ thống dự toán chi phí sản xuất và giá

thành sản phẩm trong doanh nghiệp xây dựng đường bộ, nội dung tô chức thu

nhận, xử lý và hệ thống hóa thông tin về chỉ phí sản xuất và giá thành sản

phẩm, tổ chức kế toán các khoản mục chỉ phí, đánh giá sản phẩm dé dang cuối kỳ để tìm ra những kết quả, hạn chế và nguyên nhân làm cơ sở thực tiễn

cho việc đề xuất các giải pháp hoàn thiện Đánh giá việc thực hiện các nội

dung về kế toán quản trị trong lĩnh vực chỉ phí sản xuất và tính giá thành sản

phâm xây dựng đường bộ

- Đề xuất phương hướng, điều kiện thực hiện các giải pháp nhằm hoàn thiện tổ chức công tác kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm xây

dựng đường bộ khu vực miền Trung Việt Nam

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của Luận án là những vấn đề lý luận, thực tiễn

và một số giải pháp về tổ chức công tác kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp xây dựng đường bộ khu vực miền Trung

Việt Nam

4.2 Giới hạn phạm vì nghiên cứu

Về không gian: Tác giả lựa chọn phạm vi là các doanh nghiệp xây dựng đường bộ trên địa bàn 3 tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình Trong các doanh nghiệp được khảo sát này hầu hết là các doanh nghiệp điển hình theo loại hình doanh nghiệp cổ phần và doanh nghiệp khác (TNHH, tư nhân)

Về thời gian: Khảo sát số liệu trong các doanh nghiệp xây dựng đường

bộ phục vụ cho nghiên cứu trong hai năm 2014 và 2015

Về nội dung: Luận án chỉ giới hạn nghiên cứu về vấn đề tổ chức công tác kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp xây

dựng đường bộ khu vực miền Trung Việt Nam kết hợp trên cả giác độ kế toán tài chính và kế toán quản trị

5 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu được sử dụng trong luận án là phương pháp

định tính kết hợp định lượng Ngoài ra, tác giả còn sử dụng phương pháp so

sánh, phân tích, tổng hợp trên quan điểm duy vật biện chứng kết hợp với đuy vật lịch sử để nghiên cứu và đánh giá thực trạng tổ chức công tác kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm tại các doanh nghiệp xây dựng đường bộ khu vực miền Trung Việt Nam Bên cạnh đó, luận án sử dụng phương pháp tổng hợp, phân loại, hệ thống hóa để khái quát những vấn đề lý luận về tô chức công tác kế toán chỉ phí sản xuất và giá thành sản phẩm Sử dụng phương pháp điều tra thống kê để nghiên cứu để nghiên cứu thực trạng tổ chức công tác kế toán chỉ phí sản xuất và giá thành sản phẩm tại các doanh nghiệp xây dựng đường bộ khu vực miền Trung Việt Nam

- Phương pháp nghiên cứu thu thập và xử lý dữ liệu

+ Nguồn dữ liệu thứ cấp: Luận án sử dụng các đữ liệu thứ cấp như sách, niên giám thống kê, tạp chí chuyên ngành, các kết quả nghiên cứu đã được công bố của tác giả trong và ngoài nước Các nguồn tài liệu thứ cấp này

được tìm kiếm ở thư viện, ở các trang web Ngoài ra, các dữ liệu thứ cấp được

sử dụng trong luận án là các số kế toán, báo cáo tài chính, báo cáo quản trị của các doanh nghiệp xây dựng đường bộ

+ Nguồn đữ liệu sơ cấp: Bên cạnh các dữ liệu thứ cấp, luận án còn sử dụng nguồn dữ liệu sơ cấp đó là thông qua khảo sát về thực trạng tổ chức công tác kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm bao gồm xác định phạm vi, phân loại chỉ phí sản xuất, tổ chức thu thập xử lý và hệ thống hóa thông tin, cung cấp thông tin về chỉ phí sản xuất tại các doanh nghiệp xây dựng đường bộ Để khảo sát thực trạng tổ chức công tác kế toán chi phí sản

xuất và giá thành sản phẩm, tác giả sử dụng phương pháp điều tra, phỏng vấn Đối tượng điều tra là các chuyên gia, các cán bộ quản lý, nhân viên kế toán của một số cơ quan, đơn vị liên quan Thông qua các phiếu điều tra và phương pháp chọn mẫu các doanh nghiệp xây dựng đường bộ điển hình khu vực miền Trung Việt Nam, kết hợp phương pháp phân tích, so sánh, đối chiếu nhằm phục vụ cho công tác khảo sát thực trạng tổ chức công tác kế toán chỉ

phí sản xuất và giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp xây đựng đường bộ

khu vực miền Trung Việt Nam Phiếu khảo sát được chia làm 3 phần:

-_ Phần thông tin chung về doanh nghiệp

- Phan thực trạng tổ chức công tác kế toán tài chính chi phi san xuất và giá thành sản phẩm xây dựng đường bộ

-_ Phần thực trạng tổ chức công tác kế toán quản tri chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm xây dựng đường bộ

Các phiếu khảo sát dược tác giả gửi đến các doanh nghiệp bằng thư

điện tử, đường bưu điện Số lượng phiếu khảo sát gửi đi là 145 phiếu Tổng số phiếu thu về là 90 phiếu chiếm 62,07%.Mục đích khảo sát là tìm hiểu thực

trạng tô chức công tác kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phâm ở các doanh nghiệp xây dựng đường bộ khu vực miền Trung Ngoài các phiếu khảo sát, tác giả còn thực hiện các buổi gặp gỡ phỏng vấn trực tiếp khảo sát thực

trạng một số doanh nghiệp xây dựng đường bộ tại địa bàn tỉnh Nghệ An, Hà

Tĩnh, Quảng Bình

Phạm vi khảo sát được tiến hành tại 145 doanh nghiệp trong tổng số

420 doanh nghiệp xây dựng đường bộ khu vực miền Trung Trong số 145

doanh nghiệp được lựa chọn, tác giả chọn ngẫu nhiên theo thứ tự từ A đến Z,

tác giả chia theo loại hình: doanh nghiệp cổ phần và doanh nghiệp khác (TNHH, tư nhân)

Tác giả chọn mẫu 145 doanh nghiệp với cách chọn ngẫu nhiên như trên, tỷ lệ cứ 5 doanh nghiệp chọn 1 doanh nghiệp điển hình Như vậy sẽ có

29 doanh nghiệp điển hình, trong đó loại hình doanh nghiệp cổ phần 8,

TNHH 10 va tu nhân 11 Số liệu tác giả khảo sát tại 4 doanh nghiép cé phan

điển hình theo quy mô vốn trong tổng 8 doanh nghiệp, đó là: công ty cổ phần 475, công ty cô phần quản lý đường bộ 470, công ty cô phần công trình giao thông 482, công ty cô phần xây dựng đường bộ Nghệ An Đồng thời

khảo sát số liệu tại 3 công ty thuộc loại hình doanh nghiệp TNHH và tư nhân

đó là: công ty xây dựng Tân Nam, công ty xây dựng Hòa Hiệp, công ty

TNHH Tuấn Anh Các phiếu khảo sát được gửi đi chia làm 2 loại: Loại 1

dùng để khảo sát thực trạng tô chức công tác kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm dưới góc độ kế toán tài chính Các phiếu này được gửi cho

các cán bộ kế toán các doanh nghiệp xây dựng đường bộ ở địa bản tỉnh Nghệ

An, Hà Tĩnh, Quảng Bình Loại 2 dùng để khảo sát thực trạng tổ chức công

tác kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm dưới góc độ kế toán quản trị Các phiếu này được gửi cho các cán bộ kế toán các doanh nghiệp xây

dựng đường bộ ở địa bàn tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, trong đó chia

ra:Phiếu khảo sát các nhà quản trị cấp cao (Giám đốc, phó giám đốc), Phiếu

khảo sát nhà quản trị cấp thấp (trưởng phòng, phó trưởng phòng) và Phiếu khảo sát nhân viên kế toán các doanh nghiệp

- Phương pháp xử lý và phân tích thông tin: Thông qua việc thu thập các kết quả điều tra, tác giả xử lý, tổng hợp theo phương pháp thống kê, phương pháp đối chiếu và so sánh Các kết quá tính toán và trình bày dưới

dạng sơ đồ, bảng biểu hoặc đoạn văn để rút ra các kết luận

6 Những vấn đề đặt ra cho nghiên cứu

Nhằm thực hiện mục tiêu nghiên cứu, luận án tập trung vào phân tích

và giải quyết các van dé sau:

- Đặc điểm hoạt động xây dựng ảnh hưởng đến tổ chức công tác kế toán chỉ phí sản xuất và giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp xây dựng như thế nào?

- Nội dung tổ chức công tác kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản

phẩm trong doanh nghiệp xây dựng là gì?

- Phân tích kinh nghiệm thực hiện tổ chức công tác kế toán chỉ phí sản

xuất và giá thành sản phẩm tại một số nước tiêu biểu trên thế giới (Pháp, Mỹ),bài

học kinh nghiệm cho Việt Nam là gì?

- Những đặc điểm tổ chức sản xuất kinh doanh, quy trình công nghệ; đặc

điểm tổ chức quản lý của doanh nghiệp xây dựng đường bộ là gì?

- Thực trạng tô chức công tác kế toán chỉ phí sản xuất và giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp xây dựng đường bộ khu vực miền Trung Việt

Nam? Những ưu điểm, hạn chế, tồn tại và nguyên nhân của những tồn tại

trong thực trạng tổ chức công tác kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp đường bộ khu vực miền Trung Việt Nam?

- Các giải pháp nhằm hoàn thiện tổ chức công tác kế toán chỉ phí sản

xuất và giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp đường bộ khu vực miền Trung Việt Nam bao gồm nội dung nào? Điều kiện đề thực hiện các giải pháp

đó ra sao?

7 Ý nghĩa khoa học và thực tiến

Về mặt khoa học: Đề tài tập trung hệ thông hóa một cách toàn diện lý

luận về tổ chức công tác kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm xây dựng trong các doanh nghiệp, phân tích tổ chức công tác kế toán chỉ phí sản xuất và giá thành sản phẩm xây dựng của một số quốc gia trên thế giới nhằm định hướng hoàn thiện tổ chức công tác kế toán chỉ phí sản xuất và giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp xây dựng đường bộ khu vực miền Trung Việt Nam

Về mặt thực tiễn: Thông qua việc nghiên cứu về tổ chức công tác kế

toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây dựng giúp tác giả có điều

kiện tìm hiểu hệ thống công cụ quản lý, bộ máy tô chức cũng như bộ máy kế

toán Từ đó tích luy được kiến thức tổng thể về công tác quản lý

Đồng thời, từ việc nghiên cứu tổ chức công tác kế toán chỉ phí sản xuất

và tính giá thành tại các doanh nghiệp xây dựng đường bộ khu vực miền Trung

Việt Nam đã giúp phát hiện ra những ưu điểm, những mặt tồn tại cần khắc phục đối với bộ máy kế toán nói chung và tổ chức công tác kế toán chỉ phí sản xuất và tính giá thành trong các doanh nghiệp xây dựng đường bộ nói riêng Từ

đó đưa các giải pháp hoàn thiện giúp cho các doanh nghiệp khắc phục được

những hạn chế hiện hữu, có được một bộ máy kế toán nói chung và tổ chức

công tác kế toán chi phi san xuất và tính giá thành sản phẩm khoa học, hợp lý

góp phần thực hiện tốt được mục tiêu của doanh nghiệp là tiết kiệm chi phí,

giảm giá thành sản phẩm, tăng lợi nhuận và nâng cao hiệu quả của doanh nghiệp Các định hướng, giải pháp và kiến nghị đưa ra trong Luận án đều dựa trên cơ sở giải quyết các nguyên nhân của hạn chế trong thời gian qua; phát

huy các kết quả đạt được, tiếp thu bai hoc kinh nghiệm của một số nước điển

hình trên thế giới

Hơn thế nữa còn giúp tác giả tích luỹ được kinh nghiệm thực tế cho

bản thân trong công việc tương lai cũng như giúp tích luỹ được kiến thức về

Chương 3: Giải pháp hoàn thiện tổ chức công tác kế toán chỉ phí sản xuất và giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp xây dựng dường bộ khu

vực miền Trung Việt Nam

Chương 1

LY LUAN VE TO CHUC CONG TAC KE TOÁN CHI PHi SAN XUAT VA GIA THANH SAN PHAM TRONG

DOANH NGHIEP XAY DUNG

1.1 DAC DIEM HOAT DONG XAY DUNG ANH HUONG DEN TO

CHUC CONG TAC KE TOAN CHI PHi SAN XUAT VA GIA THANH SAN

PHAM XAY DUNG

1.1.1 Khái niệm và nguyên tắc tô chức công tác kế toán

1.1.1.1 Khái niệm tô chức công tác kế toán

Tổ chức công tác kế toán là việc tổ chức các phần hành kế toán sao cho

phù hợp với Luật kế toán, chế độ kế toán, các chuẩn mực kế toán và phù hợp

với đặc trưng của từng doanh nghiệp nhằm đáp ứng cung cấp thông tin một cách kịp thời, đầy đủ và trung thực cho các cơ quan nhà nước chủ quản và yêu

cầu của nhà quản lý

Theo Lưu Đức Tuyên (2011), “7Tổ chức công tác kế toán ở doanh

nghiệp là tổ chức việc thu nhận, hệ thống hóa và cung cấp thông tin về hoạt động của doanh nghiệp TỔ chức công tác kế toán trong doanh nghiệp phải giải quyết được cả hai phương diện: tổ chức thực hiện các phương pháp kế toán, các nguyên tắc kế toán và các phương pháp, phương tiện tính toán

nhằm đạt được mục đích của công tác kế toán và tổ chức bộ máy kẾ toán

nhằm liên kết các nhân viên kế toán thực hiện tốt công tác kế toán trong doanh nghiệp” [17, tr.11] Tổ chức công tác kế toán một cách khoa học hợp

lý sẽ đảm bảo kế toán thực hiện tốt vai trò và nhiệm vụ của mình trong doanh

nghiệp, đáp ứng và thỏa mãn tốt được thông tin kinh tế tài chính của doanh nghiệp cho các đối tượng quan tâm

Theo Ngô Thế Chi (2012), “Tổ chức công tác kể toán trong doanh nghiệp

là việc tổ chức thực hiện ghi chép, phân loại, tổng hợp các nghiệp vụ kinh tế, tổ chức phát sinh theo những nội dung công tác kế toán bằng phương pháp khoa

học của kế toán, phù hợp với chính sách chế độ quản lý kinh tế quy định, phù hợp với đặc điểm tình hình cụ thể của doanh nghiệp để phát huy chức năng, vai trò quan trọng trong quản lý vĩ mô và vi mô nên kinh tế” [18, tr.17]

Có thể nói một cách khác, theo Phan Đức Dũng (2009), “Tổ chức công tác kế toán là việc tổ chức thực hiện ghỉ chép, phân loại, tổng hợp các nghiệp vụ kinh tế - tài chính phát sinh theo những nội dung công tác kế toán bằng phương pháp khoa học của kế toán, phù hợp với chính sách chế độ quản lý kinh tế quy định, phù hợp với các đặc điểm cụ thể của doanh nghiệp trong công tác quản lý kinh tế” [3, tr.20]

Theo Phạm Thị Thoan (2008), “Tổ chức công tác kế toán trong doanh

nghiệp đó là việc xây dựng hệ thống chỉ tiêu thông tin thông qua việc tổ chức ghỉ chép, thu nhận, xử lý của kế toán tài chính và kế toán quản trị trên các

yếu tô chứng từ, tính giá, đối ứng tài khoản, sổ kế toán, báo cáo kế toán và bộ

máy kế toán phục vụ mục tiêu quản lý các đối tượng kế toán tại đơn vị Nghĩa

là tổ chức công tác kế toán phải thực hiện kết hợp giữa kế toán tài chính và kế toán quản trị doanh nghiệp ”[14, tr.35]

Theo Nguyễn Thị Đông (2009), “Tổ chức công tác kế toán là những mỗi quan hệ có yếu tổ cấu thành bản chất của hạch toán kế toán, chứng từ kế toán, đối ứng tài khoản, tính giá, tổng hợp cân đối kế toán” Quan điềm này cho rằng tô chức công tác kế toán chủ yếu là tổ chức các phương pháp kế toán

một cách chung chung, chưa cụ thể nên khi vận dụng vào thực tế sẽ gặp nhiều

khó khăn, chưa thấy rõ việc tổ chức bộ máy kế toán cũng như tổ chức kiểm tra kiểm soát trong việc cung cấp thông tin kinh tế tài chính phục vụ điều hành SXKD [26, tr.16]

Theo Ngô Thị Thu Hồng (2007), “7ổ chức công tác kế toán là tổ chức

việc sử dụng các phương pháp kế toán để thực hiện việc phân loại, ghi chép, tổng hợp các nghiệp vụ kinh tế tài chính phát sinh phù hợp với Luật KẾ toán,

Luật Ngân sách Nhà nước và các chính sách chế độ hiện hành, phù hợp với

đặc điểm hoạt động SXKD của đơn vị" [34, tr24] Quan điểm này đã khắc

phục được những hạn chế của quan điểm trên, đã nêu cu thê hơn về tổ chức

công tác kế toán trong các DN Song chưa nêu rõ vấn đề tổ chức bộ máy kế

toán và kiểm tra kế toán đề thực hiện các khâu, các công việc của kế toán

Từ các quan điểm trên, có cách tiếp cận và luận giải khác nhau về tổ

chức công tác kế toán nhưng đều có mục đích chung là hướng tới việc sắp

xếp, tổ chức các công việc mà kế toán cần phải thực hiện tốt chức năng tổ

chức thu nhận, xử lý, phân tích và cung cấp thông tin kinh tế tài chính một cách kịp thời, đầy đủ phục vụ cho việc điều hành hoạt động sản xuất kinh

doanh cả ở tầm vĩ mô và tầm vi mô Tổ chức công tác kế toán là việc tổ chức nhân sự kế toán theo các phần hành kế toán cụ thể, thực hiện các phương

pháp kế toán phù hợp với yêu cầu thu nhận, xử lý, phân tích và cung cấp

thông tin kinh tế tài chính, phù hợp với đặc điểm cụ thể của doanh nghiệp nhằm đáp ứng yêu cầu thông tin phục vụ việc điều hành hoạt động sản xuất kinh doanh

Như vậy, mặc dù có những quan điểm khác nhau về tô chức công tác kế toán nhưng sự khác nhau giữa chúng không đáng kể Các tác giả đều cho rằng

tổ chức công tác kế toán không đơn thuần là tổ chức một bộ phận quản lý trong doanh nghiệp, mà nó còn bao hàm cả tính nghệ thuật trong việc xác lập các yếu tố, điều kiện cũng như các mối liên hệ qua lại các tác động trực tiếp hoặc gián tiếp đến hoạt động kế toán, bảo đảm cho kế toán phát huy tối đa các chức năng vốn có của mình Trong tất cả các quan điểm đã trình bảy ở trên, tác giả hoàn toàn đồng thuận với quan điểm của Lưu Đức Tuyên (2011), “7ổ chức công tác kế toán ở doanh nghiệp là tổ chức việc thu nhận, hệ thống hóa

và cung cấp thông tin về hoạt động của doanh nghiệp Tổ chúc công tác kế toán trong doanh nghiệp phải giải quyết được cả hai phương diện: tổ chức thực hiện các phương pháp kế toán, các nguyên tắc kế toán và các phương pháp, phương tiện tính toán nhằm đạt được mục đích của công tác kế toán và

tổ chức bộ máy kế toán nhằm liên kết các nhân viên kế toán thực hiện tốt

công tác kế toán trong doanh nghiệp” [LT, tr.11] Bởi lẽ để phát huy chức

năng, vai trò quan trọng của kế toán trong công tác quản lý hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp, đòi hỏi phải tổ chức công tác kế toán một cách khoa học, hợp lý nhằm cung cấp thông tin đáp ứng yêu cầu của các đối tượng quan tâm Bản chất của kế toán là một hệ thống thông tin kinh tế, tài

chính của doanh nghiệp và kiểm tra, kiểm soát các hoạt động kinh tế của

doanh nghiệp bằng hệ thống các phương pháp của mình, do vậy tổ chức công tác kế toán là việc tổ chức vận dụng các phương pháp kế toán để liên kết các

yếu tố cấu thành, các công việc của kế toán nhằm thực hiện tốt các nhiệm vụ

của kế toán trong doanh nghiệp Xuất phát từ bản chất của tổ chức công tác kế toán nói chung, tổ chức công tác kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm là việc tổ chức thực hiện ghi chép, phân loại, tổng hợp các nghiệp vụ kinh tế phát sinh theo những nội dung công tác kế toán chỉ phí sản xuất và giá thành sản phẩm bằng phương pháp khoa học của kế toán, phù hợp với chính

sách chế độ quản lý kinh tế quy định, phù hợp với đặc điểm tình hình cụ thể

của doanh nghiệp Theo đó, nội dung tổ chức công tác kế toán chỉ phí sản xuất và giá thành sản phẩm bao gồm: nhận diện đối tượng kế toán, yêu cầu quản lý đối tượng kế toán và thiết lập hệ thống chỉ tiêu quản lý; xây dựng hệ

thống dự toán; tổ chức thu nhận thông tin kế toán; tổ chức xử lý, hệ thống hóa

thông tin; tổ chức phân tích, kiểm tra, cung cấp thông tin; tổ chức bộ máy kế toán chỉ phí sản xuất và giá thành sản phẩm

Với chức năng thông tin và kiểm tra tình hình và kết quả hoạt động của doanh nghiệp một cách thường xuyên, nhanh nhạy và có hệ thống nên tổ chức công tác kế toán là một trong các mặt quan trọng được các doanh nghiệp quan tâm.Đó là việc thiết lập mối quan hệ giữa đối tượng kế toán và phương pháp

của kế toán để ban hành chế độ kế toán và tổ chức vận dụng chế độ kế toán

trong doanh nghiệp Tổ chức công tác kế toán doanh nghiệp trong điều kiện thực hiện cơ chế thị trường, ngoải việc tuân thủ các nguyên tắc chung của

khoa học tổ chức, còn phải gắn với đặc thù của hạch toán kế toán vừa là môn khoa học, vừa là nghệ thuật ứng dụng đề việc tô chức đảm bảo được tính linh hoạt, hiệu quả và đồng bộ nhằm đạt tới mục tiêu chung là tăng cường được

hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp

Có nhiều cách tiếp cận nội dung tổ chức công tác kế toán: theo quy trình kế toán và hệ thống thông tin kế toán Trong luận án, nội dung tổ chức

công tác kế toán được trình bày theo quy trình kế toán

Nội dung tổ chức công tác kế toán theo quy trình kế toán bao gồm: + Nhận diện đối tượng kế toán, yêu cầu quản lý đối tượng kế toán và

thiết lập hệ thống chỉ tiêu quản lý

+ Xây dựng hệ thống dự toán

+ Tổ chức thu nhận thông tin kế toán liên quan đến đối tượng

+ Tổ chức xử lý, hệ thống hóa thông tin

+ Tổ chức phân tích, kiểm tra, cung cấp thông tin

+ Tổ chức bộ máy kế toán

1.1.1.2 Nguyên tắc tổ chức công tác kế toán

Tổ chức kế toán trong các đơn vị là việc tạo ra một mỗi liên hệ qua lại

theo một trật tự xác định giữa các yếu tố chứng từ, đối ứng tài khoản, tính giá

và tổng hợp - cân đối kế toán trong từng nội dung công việc kế toán cụ thể nhằm thu thập thông tin chính xác, kịp thời Đề thực hiện tốt chức năng thông tin và kiểm tra của mình, tổ chức công tác kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm cần quán triệt các nguyên tắc sau đây [17, tr.13-1 5]:

- Tổ chức công tác kế toán phải đảm bảo tuân thủ khuôn khổ các quy định

của pháp luật về kế toán và các quy định của Hiệp hội nghề nghiệp về kế toán

Nguyên tắc này thể hiện công tác kế toán của các đơn vị phải tuân thủ

chế độ kế toán của nhà nước

Nhằm tạo ra một môi trường pháp lý cho hoạt động của kế toán, mỗi quốc gia sẽ ban hành một hệ thống các quy định pháp luật cho hoạt động của

kế toán Vì vậy, để đảm bảo tuân thủ luật pháp tổ chức công tác kế toán phải

đảm bảo tuân thủ các quy định về pháp luật kế toán của từng quốc gia mà doanh nghiệp đang hoạt động

Ngoài ra, để thống nhất hóa công tác kế toán các hiệp hội nghề nghiệp

về kế toán trên toàn thế giới, tại các quốc gia và vùng lãnh thô sẽ ban hành các quy định mang tính chất nguyên tắc mà những người tham gia các hiệp

hội nghề nghiệp này khi thực hiện công tác kế toán, vì vậy tô chức công tác

kế toán cũng phải tuân thủ các quy định của các các hiệp hội nghề nghiệp này

Nguyên tắc này tạo điều kiện để tăng giá trị pháp lý của thông tin kế toán ở các đơn vị kinh tế Là cơ sở để tính toán các chỉ tiêu kinh tế tổng hợp trong phạm vi từng đơn vị, từng ngành và của cả nước Đồng thời tạo điều

kiện để đào tạo cán bộ kế toán

- Tổ chức công tác kế toán phải đảm bảo nguyên tắc thông nhất

Tổ chức công tác kế toán trong doanh nghiệp phải đảm bảo thống nhất

giữa đơn vị hạch toán với đơn vị quản lý, phải thống nhất về chỉ tiêu hạch

toán và chỉ tiêu quản lý (về loại chỉ tiêu, nội dung, kết cấu, phương pháp tính toán), phải thống nhất trong hệ thống kế toán giữa chế độ chung với việc vận

dụng vào thực tế đơn vị hạch toán cơ sở

Tổ chức công tác kế toán trong doanh nghiệp phải đảm bảo thống nhất giữa kế toán và các bộ phận quản lý khác trong doanh nghiệp Kế toán

là một công cụ quản lý thuộc hệ thống các công cụ quản lý chung của toàn doanh nghiệp Vì vậy, để phát huy hết vai trò, nhiệm vụ của kế toán trong

hệ thống quản lý chung khi tổ chức công tác kế toán phải chú ý đến mối quan hệ của kế toán với các bộ phận quản lý khác nhằm đảm bảo tính thống nhất trong xử lý, cung cấp thông tin, kiểm soát, điều hành các hoạt động của doanh nghiệp

- Tổ chức công tác kế toán phải đảm bảo nguyên tắc phù hợp

Nguyên tắc phù hợp thể hiện chế độ kế toán phải phù hợp với chế độ

quản lý tài chính và thông lệ quốc tế Lựa chọn chế độ kế toán phù hợp với

loại hình hoạt động, quy mô hoạt động Tổ chức thông tin kế toán phải phù hợp với mô hình, phương thức và yêu cầu quản trị, phải có tính chủ động, sáng tạo, tuân thủ quy định chung nhưng không cứng nhắc.Tổ chức công tác

kế toán phải phù hợp với phương tiện kỹ thuật trang bị cho công tác kế toán

Nguyên tắc phù hợp tạo ra tính hữu ích của thông tin kế toán đối với nhà quản trị doanh nghiệp, là cơ sở để thực hiện nguyên tắc hiệu quả trong tổ chức hạch toán kế toán

- Tổ chức công tác kế toán phải đảm bảo nguyên tắc tiết kiệm và hiệu quả

Tổ chức hạch toán kế toán trong các doanh nghiệp phải sao cho vừa

gọn, nhẹ, tiết kiệm chỉ phí vừa đảm bảo thu thập thông tin đầy đủ, kịp thời,

chính xác Vai trò quan trọng của tổ chức hạch toán kế toán được thê hiện ở

việc thực hiện chức năng thông tin và kiểm tra đối với mọi hoạt động đặc biệt

là công tác kế toán chỉ phí sản xuất và giá thành sản phẩm của doanh nghiệp

1.1.2 Nhiệm vụ tố chức công tác kế toán

Nhiệm vụ tô chức công tác kế toán ở các doanh nghiệp đó là:

- Tổ chức hợp lý bộ máy kế toán ở tổ chức để thực hiện được toàn bộ công việc kế toán ở tổ chức với sự phân công, phân nhiệm rõ ràng công cụ kế toán cho từng bộ phận, từng người trong bộ máy kế toán

- Tổ chức thực hiện các phương pháp kế toán, các nguyên tắc và chế độ

kế toán hiện hành tổ chức vận dụng hình thức kế toán hợp lý, các phương tiện

kỹ thuật tính toán hiện có nhằm đảm bảo chất lượng của thông tin kế toán

- Xác định rõ mối quan hệ giữa các bộ phận trong bộ máy kế toán với các bộ phận quản lý khác trong tô chức về các công việc có liên quan đến công tác kế toán ở tô chức

- Tổ chức hướng dẫn mọi người trong tô chức chấp hành chế độ quan ly

kinh tế, tài chính nói chung và chế độ kế toán nói riêng và tổ chức kiểm tra kế

toán nội bộ tô chức.

1.1.3 Đặc điểm sản phẩm và quá trình sản xuất xây dựng ảnh hưởng đến tổ chức công tác kế toán chỉ phí sản xuất và giá thành sản phẩm xây dựng

1.1.3.1 Đặc điểm sản phẩm xây dựng ảnh hưởng đến tổ chức công tác kế toán chỉ phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây dựng

XDCB là một ngành sản xuất vật chất mang tính chất công nghiệp với chức năng tái sản xuất TSCĐ cho tất cả các ngành trong nền kinh tế quốc dân, giữ vai trò quan trọng trong nền kinh tế, có chức năng tái tạo và trang bị

TSCD cho nền kinh tế quốc dân, tạo cơ sở vậy chất kỹ thuật cho xã hội, tiềm

năng kinh tế - quốc phòng cho đất nước Do vậy, XDCB luôn thu hút một bộ

phận không nhỏ vốn đầu tư trong nước và nước ngoài, đồng thời cũng là ngành chiếm tỷ trọng lớn trong tông thu nhập quốc dân (GDP), góp phần quan trọng vào việc xây dựng cơ sở hạ tầng và công cuộc công nghiệp hóa -hiện

đại hoá đất nước

Sản phẩm của ngành xây dựng là CT, HMCT, vật kiến trúc được tiễn

hành một cách liên tục từ khâu thăm dò, điều tra, khảo sát đến thiết kế thi

công và quyết toán CT khi hoàn thành Như vậy, cũng giống như một số

ngành sản xuất công nghiệp khác, sản xuất XDCB cũng có tính chất dây

chuyền, giữa các khâu của hoạt động sản xuất có mối liên hệ chặt chẽ với nhau, nếu một trong các khâu đó gặp khó khăn hay ngưng trệ thì sẽ ảnh hưởng đến hoạt động của các khâu khác Tuy nhiên, sản xuất xây lắp có những đặc điểm riêng sau:

* Sản phẩm xây dựng có tính chất cố định, nơi sản xuất gắn liên với

nơi tiêu thụ sản phẩm, phụ thuộc trực tiếp vao diéu kién dia chat, thuy van,

khi hau

Mỗi CT xây dựng gắn với vị trí địa lý nhất định, nó thường được cô

định tại nơi sản xuất (thi công) còn các điều kiện sản xuất khác như: lao động,

vật tư, thiết bị máy móc luôn phải di chuyển theo mặt bằng và vị trí thi công Do đó sẽ phát sinh một số chỉ phí cần thiết khách quan như: Chi phí điều động nhân công, điều động MTC, chỉ phí xây dựng các CT tạm phục vụ